Canonici juris institutionum libri tres. Opera & studio Francisci de Roye, antecessoris Andegavensis

451쪽

Institutionum Liber III. rmodum Urban. II. in Claromontensi,& Paschalis II. in Pictavensi, quod ibi ad omnes illegitimos productum est cap. I. ext. de fl. Presb=t. Ea irregularitas non est ex nota delicti, quod illegitimus non admisit, sed ex nota defectus, qui ad Ordines promoveri vetat. Cap. I . ex. dc purg. Can. juxta illud Deuteronomii Cap. 23. non ingredietur Manset, id est ex scorto nato in Ecclesiam Dei. Illi ipsi Pontifices Alexander III. Innocentius III. Honorius III. addiderunt eam cXceptionem, ut illegitimi beneficia non obtineant, nisi a Sede Apostolica dispensationem legitimationis accipiant in cap. T. IAo dc I7. ex. de fl. pres & itIperperam Mat. Paris. ad an. Ia 3 . novum jus illud tribuit Gregorio nono in verbis Sciens s Gregorius IX.) inde Curiae Rom. pro impetratione tali th jus dispensationis multa emolumenta provenire, sicut ex statuto Innocentii

III.) pro dispensatione plurimorum

beneficiorum obtinendorum. Secunda oritur, defectu vel vitio corporis. Sicut enim Levit. cap. 21. ab alvari removendus erat quasi pollutus qui vel maculam vel vitium habebat in corpore : Ita & ex sacris Canonibus.

452쪽

4 et Juris Canonici ordinari non possunt corpore vitiati Olim quidem irrregularitas illa consistebat tantum in eo defectu corporis qui Ecclesiastica impediebat , . Apostolorum n. 7. sed Gelasius I. eam produxit ad alios defectus , qui simi deformes

Sc scandalum pariant. Gn. ult. di'. ss.& generaliter statuit, ut corpore viti tus Deo non offeratur , in Epi p. decret.

apud Dionysum Exiguum : Nam si defectus ille post Ordinationem contingat, ab altari non removetur , quasi misericordia potius quam poena dignus sit, ait Balsamon ad d. Can. 77. quam vis aliter ex lege Mosaica obtineret. Utique dici potest eam irregularitatem vix cognitam fuisse antiquioribus Graecis, ut palam est ex Canonibus Apostol. ex Constitui. Apostol. lib. 7. 8. 23. & ex responsis Balsamonis ad Episcopum Alexandriae. Ita Sc quidam ex latinis Patribus differentiam fecisse videntur inter eum qui se ipsum mutilavit, & eum qui ab alio mutilarus est rut prior ad Clerum non admittatur;

est enim sui homicida & opificii Dei

hostis : alius Ordinari possit. Ita Innocentius I. in Epist. . & Gennadius in

dogmatibus Eccles. cap. 7 I. accipiunt &Tenovant Can. i. Nicana D nodi: Ho-

453쪽

Institutionum Liber III. 4 3 die qui corpore vitiati sunt, ordinari non possunt absque dispensatione Apos tolica, quae ad Dioecesianum missa fse

Tertia est bigamia, ut qui duas uxores vel etiam successive habuit, Ordinari non possit. ι o. rit. de big. non Ord. Propter illud Apostoli, Oportet autem Episcopum esse unius uxoris virum. Et illud. Diaconi sint unius uxosis viri. Quae sic Vulgo accipiuntur. Forte tamen cum Apostolus secundas nuptias permittat, dc Ecclesia eos habeat quasi haereticos, qui eas condemnant, vix est ut iis poenam illam imponat. Praeterea cum ait

virum esse ) denotat tempus illud quo

ille Ordinatur ; qui autem duas uxoreS successive duxit, quolibet vitae suae momento vir fuit unius uxoris , sicque vix ad eum respexisse videtur Apost lus : sed forte ad eum qui binas nuptias eodem tempore constitutas habet, de quo in L I. dc Ix. d. de his qui nastr. infputa si suam uxorem, juxta legitimam observationem non repudiavit , & . aliam duxerit, qui retinet primam, L33. d. de don. int. vir. & ux. Hoc naucentis Ecclesiae temporibus freque

tulimum erat, cum 1udaei & Ethnici

454쪽

ad Christianam fidem accedebant; Nai P ex suis legibus repudiabant uxorem dc aliam ducebant, ut adhuc passim videre est in utroque Codice : quod cum Christiana lege prohibitum esset, binas nuptias eodem tempore constitutas habebant, Sc ita ex edicto praetoris notabantur infamia, ac proinde non PO-terant Ordinari. Sed ad novam hanc interpretationem observandum cst. Leonem Magnum im'. I. ultima Editionis cap. s. eos Omnes habere quasi bigamos , dc qui secundas nuptias inierunt , nempe successive ) : se qui viduarum se conjugio sociarunt r & multo magis eum qui duarum simul est maritus uxorum proprie polygamus a quo valde distat qui sequitur, vel eum qui ab uxore dimissus

alteram duxit, aut ut alii legunt, qui prima uxore dimissa,aliam duxit. Sicque Leo agnoscit ultimum illum esse bigamum , quod videat eum binas nuptias eodem tempore constitatas habere, ideoque ait multo magis a Ciero removendum, sed quantum ad eam irregularitatem cum aliis eam jungit. Quidquid sit, eo jure utimur , ut qui duas uxores successive duxit, tanquam irregularis ordinari , non possit. Lam

455쪽

eam vocat sacram praeceptionem, divinam legem , legalem & Apostolicam authoritatem et Constat quidem unde- nam ea desumat: sed non constat unde-nam Ecclesiasticis Canonibus eam prohibitionem adscribat in D. s. cap. 3. Vix enim est, ut Apostolorum Canonem

I 6. agnoscere voluerit, cum eo adhu

tempore , omnes id genus haberentur tanquam apochryphi. S. Ambrosius in Can. Cognoscam aes. dist. 3 . ait in tractatu Nicaeni Concilii additam illam fui fle. Sed Baronius addit eum Canonem ex iis esse , qui cum pluribus aliis ex eo Concilio perierunt : nec enim similis extat inter viginti superstites. Quique Leoni dicuntur Ecclesiastici , sunt octavus Siricii, & undecimus & trigesimus

Innocentii I. Ea irregularitas non est a delicto, cum is qui iecundam uxorem ducit, nullum admittat, inquit S. Augustinus de bono contre. cap. i8. sed est ex defectu Sacramenti, ut eleganter ex ponit Innocentius III. in cap. s. ext. debl. non ord. Cum nempe illud relationem non habeat ad matrimonium inter Christum & Ecclesiam. Eoque tantum respicit Leo Magnus in eaἀ. D. I. capia 3. nec omnino praetexenda est infami rusecundarum nuptiarum . quae jure nullae

456쪽

4 6 iuris Canonici

est ; atque etiam Concilium Τoletanum qu rtum enumerans eos qui non possunt Ordinari , infames omninb separat a BigamiS. Omnes antiqui Canones, excepto

decimo septimo Apostolorum ) & P

tres bigamos expellunt tantum a sacris Ordinibus , nunquam a minoribus: sed tandem illud etiam ad eos productum fuit. Ita & Apostolus meminit tantum secundae uxoris , sed Cationes& Patres addiderunt eum qui viduam, vel meretricem duxerit uxorem , Mquidam eam vocant bigamiam similitudinariam , quod fusus exequi non potiuntur Institutionum angustiae. Denique disputatum est de eo qui unam uxorem habuerit ante baptismum,& alteram postea, utrum esset irregularis 3 Graeci negabant, assercbant Latini, quorum sententiam probavit tamdem S Hieronymus in Apologia contra

Rufinum, quia baptismus tollit quidem

peccatum , non etiam secundas nuptias quae peccatum non continent.

Quarta est ex delicto : ait enim Apostolus : Oportet autem Episcopum esse sine crimine. idem alibi de Diaconis. Ea

non est Censura, nec unquam sacri Cano S eam retulerunt inter Ecclesiasti-

457쪽

Institutionum Liber III.

cas Censuras : Nam & praeter eam,

reus alia poena coercetur, Canones autem vix patiuntur pro eodem delicto duas irrogari poenas , ne bis in idipsum. Antiqui Canones eos Clericos habent ut irregulares, qui non tantum rei sunt Canonicorum criminum , sed & quorumlibet Capitalium : Et Gregorius Magnus declarat quaenam sint capitalia crimina , quae per legis saerae regulam morte mulctanda sunt, lib. I a. Reg. D. s. st alibi, ea quae in textu heptatici morte mulctata sunt lib. I. Reg. D. O. tertium Aurelian. Concilium in Can. 7.& 8. furtum & falsitarem addit, quia , inquit , & ipsa capitalia sunt crimina. Ac forte dici potest generaliter omnia illa crimina irregularitatem parere, quae depositioni & poenitentiae publicae su jacent. Imo & quidam volunt hoc

etiam in iis obtinere, quae occulta aut

secreta sunt: sed hoc in foro poli ad-

mimerem , non in foro fori, ut ex iis amittantur beneficia. Nam in Can. I9. quarti Tolet. Concilii irregulares dicuntur , qui in aliquo crimine detecti sunt In Epistola Zacharia ad Bonifacium Mogant. Si in adulterio vel fornicatione inventi fuerint. Nec multo post, qui adulteri & fornicatores probantur.

458쪽

Ac tandem olim ex quocumque homiscidio nascebatur irregularitas ; sed hodie distinguitur inter necessarium, V tantarium , 5c casuale , ut colligitur ex

cap. I. O. dc I 3. ext. de homicia & ex cap. ult. eodem in Clem.

Huic non absimilis est ea , quae oritur ex judicio sanguinis, cui aliquis adfuerit , quod aliquis pronuntiaverit , aut

interfuerit ubi exerceatur, cap. 9. ext. ne cier. Innocentius I. in Ep. 2. cap. 4.

ait se nih1l de ea re legisse a majoribus definitum , quia, inquit. meminerunt potestates illas concessas fuisse a Deo &permissum esse gladium propter Vindictam noxiorum. Statim tamen illud probavit in Ep. seq. videlicet judicium sanguinis impedire ordinationem, cum mitis sit & clemens Ecclesia, nec quaerat mortem peccatoris. Et observandum est ex eadem D. 3. eum pervenire non posse ad Clericatum qui causas egerit, hoc est , inquit , postulaverit , quod apud Iurisconsultos idem est atque accusaverit, & reum peregerit, ut Advo .catus qui ita postulaverit, fiat irregularis. Secundum Matiscon. Concilium in Can. IS. dcfinimus , inquit , ut ad

locum examinationis reorum nullus Clericorum accodat, neque intersit ubι

459쪽

Institutionum Liber III. di

reus aliquis interficiendus est. Addit undecimum Tolet. Concilium in Can. s. ut qui tale aliquid fecerit, dc concessiordinis honore privatus, & loco suo ,

perpetuo damnationis teneatur religatus ergastulo. Vel ut est in eap. Io. ext. .

de excess. praeI. & subdit qui contra fecerit , fit irregularis. Iis adde Epistolam 39. Arnulfi Lexoviensis.

inta est servitus to. tit. Decret. defervis non ordin. eaque irregularitas

omnino est Apostolicae traditionis : &quod Apostolus Onesimum servum ordinare noluerit, sed remiserit ad Phileumonem dominum, ut ordinaretur: μquod extet in Apost. Can. 82. sicque vix est ut Leo Magnus tum primum servos a Ciero removisse dicatur ex ejiu Epist. 3. ult. Edit. ubi praecipua ejus prohibitionis ratio est , quia Ecclesia tollere noluit jura dominorum in servos : Anihili est alia propter vilitatem servilem: Nam ait Apostolus; Apud Deum non est serυ M , non est liber , omnes unum sumus in Christo. Invaluit tamen ut qui sciens prudens, inscio xel invito domino , servum ordinaverit, ille quidem remaneat Clericus , sed ordinator ille duos alios ejus aestimationis servos domino reddere teneatur. Can. si semus

460쪽

ueo Iuris Canoniri absente. dist. 3 . qui desumptus est ex

Can. 8. Primi Aurelian. Concilii. . Sexta est obligatio ad rationes reddendas : vel publicas, quibus obligati sunt curiales & publicani, quos elegantissimἡ Tertullianus vocat ex officio peccatores in lib. de pud c. caρ. 9. vel privatas, puta coloni adscriptii, aut quilibet conditionales homines, & nec etiam Ordinari possint. to. tit. decretal. de oblig. ad ratioc. non ordin. quod ita forte placuit, ne debitores occasione sacri ordinis deteriorem creditorum suorum considerationem faciant. Sed nec Ordinandi sunt Tutores , Curatores , Actores, aut Procuratores,

ni si post reddita ratiocinia, ut ex Concilio Carthag. exscribit Ferrandus Di

co us. Ac tandem irregularitas oritur ex con- tuuiacia & inobedientia to. tit. decret. de Cier. excomm. p. interd. minist. Et primo quidem Clericus nominatim majori excomunicatione perculsus omnino est irregularis cap. 7. eod. ac si ante abso-

utionem celebret, deponitur in perpe-ruum , M ita fit laicus, car. . eod. si sit

tantum minor excommunicatio, non

fit irregularis ut amittat sua beneficia, sed tantum ut alia non acquirat. Unde '