장음표시 사용
421쪽
Eue incomplexa ut I. Rhetoricorum libro tradidit Aristotelis & 1 nobis superius ostensum est sciuntur syllogisno & definitionetisti tur necessario quaecunque scientiam efiiciunt, sunt id quod syllogisi nus 5c definitiq. sed inductio non potest esse idem quod definiatio ut docet Aristoteles secudo libro Posteriorum,loco citato. προ eit idem quod syllogismus. Itaque perperam iste nos reprehendit. Quod etia comprobant ea quae M. Prior. lib. ita scribit Aristoteles: Quoniam autem nonsolum Dialectici, et demonstratiuiollo semisiiunt per praedicatas Duras, sed etiam Rhetorici, e simpliciter, qu unguesides e Lσfecundum unamquan X artem runc erit dicendum. omnia enim credimus, aut per l,llogismum, aut ex inductione. Tervo inductio quidem eri, er ex inductione δε llogismus, per alterum extremitatem alienum medio syllo dare. Redio itergo Aristoteles inductionem ad syllogismum . quod nisi
laceret, falsia essent quae eo ipso loco tradidit. esset enim aliqua fides complexa, quae non fieret per unam aliquam trium figurarum. ac tametsi principia cognoscantur per inductionem, necesse est postmo
dum redigatur ipsa inductio ad syllogismum. id quod docet Aristo. . reles S loco citato, 8c paulo post his uerbis: Est aut huiusmodiBllogisimus primae immediatae propositio tris. Parii enim metu est,per media eri βllopsimus. Quaru er o noest per inductione, er quodammodo opponitur inductio omρVmo.
Nam hoc quide per medium extremst tertio ostendit, illa autem per tertium extremti medium. ereo natura prior e T euidentior βllogismus, qui per medium: nobis autem manifestior, uiper inductionem. Constat igitur, induestionem omnino redigi ad syllo ismum. Cuni uero ita subdit: ς ε Aut si ea de causa fuit inductio praetereunda, nihilominus definitionem praeteriri oportuit,quam laepe videmus partem esse syllogis mi,quia I. Poster. di tum est, definitionem esse principium demon- strationis,uel ipsam demonstrationem positione disterentem. M. Longe meo quidem iudicio falli turmam definitio ut definitio,
S. ut docet Os im quid cst, non potest rcferri ad demonstrationem. In Poster.enim tradidit Aristoteles, eam non significare, rem esse, ea aut non esse: neque ita se habere, u t totum, uel partem: neque in ea e/esse aliquid de aliquo, quemadmodum in demonstratione. Quod insidicat Aristoteles, illam elle principium demonstrationis, id est causam, quod potest esse principium, postqua facta est propositio. Sed hanc rem nos Sc v. huius Apologiae libro,&in institutione, quam in primu librum Posteriora conscripsimus, fusius explicauiamus. Si ergo definitio, ut definitio, est instrumentum sciendi quid
est, neque potest redigi ad demonstrationem: inductio autem, ut induetio digitur ad ipsam demonstratione latius sumptam, n5 sine ratione omisimus nos inductionem, definitionis ueris meminimusι
422쪽
Qui ergo posuerunt unum tantum cognoscendi modii,hos errare, perspicuum esse arbitror. tollunt enim definitionem,quae est oratio,
qua scitur ipsum quid est: quod quidem perdisci non posscdemon
stratione,ex iis quae M. Posteriorum libro disputat Aristoteles luce clarius intelligi licet:& ab Aristotele dissentiunt locis citatis. Quod si plures sunt cognoscendi modi, ut quidem sunt, patet eos magnoin pereesse reprehendendos,qui ut homo isto sentiunt, induestionem dc definitionem pari causa esse cognoscen di instrumenta.
Praeterea ostendi ego, necesse nisse unam aliquam artem inueniore,quae doceret conficere instrumenta cognoscendi, quibus conficiendis facile errarent homines. id quod satis ex eo constare uidebatur,quod huiusmodi instrumenta unius essent generis . sunt enim orationes, quibus cognoscimus ignota: ad quam autem faculta tem spectat genus, ad eandem speeiare speciem, neminem latet.
Quis enim est, qui nesciat, ad quam facultatem spe stat animal, ad hanc ipsam spectiare hominem, &asinum,& reliquas animalis spe etes e Quod si ostendimus,necessarib tradendam fuisse artem ali
quam, quae doceret con ficere ea quae memorauimus,cognoscendi instrumenta, atque haec ipsa instrumenta tacite demonstrauimus esse eiusdem generis: haud sane dubitari potuit,quin esset una facul- tas,quae instrumenta illa doceret. Quod si hoc aliqui dubitauerusi nihil ad nos,qui eam quam diximus rationem tacite reddidimus. Non enim necesse est in prooemijs ponere omnia. etenim quot pie run silentio praeterit Aristoteles, quae tame omnino subaudienda sunt quanin nos rationem illam n5 aperte posuimus,quod satis per se illud costare uideretur unam esse facultatem, quae horii omnium instrumentorii, quae quide eiusdem essent generis,regulas traderet, ut v. huius Apologiae lib. abunde nos ostendisse arbitramur.
Vod autem scribit, Inniti definitionem intelligentia, demonstrationem
cogitatione: His Uidetur concedere, definitionem esse instrumentum sciendi, quod tamen supra uisus est negare. Deinde ait, Me circulo usum esse.
Sed uideamus,quo modo. Ego igitur ex ea qua tenentur homi nes, cupiditate sciendi quae dubia sunt, quae* sciri licet ostendin cessario quaerenda fuisse media illa, quibus medisss id consequi possent quod uellent. Haec autem docui, tria omnino esse instrumenta. Definitionem,demonstratione, syllogismum Dialecticum: quibus quidem inueniendis Sc conficiendis cum erraremus, ex eo intuli,ne cesse suisse, unam aliquam artem inueniri, quae horu instrumentoruripulas traderet. Quod autem tria erant quae hac una arte docenda essent, nequis forte existimaret, omnia tria illa esse subiectium eius,
423쪽
ostendi hane facultatem habere unum tantum subiectim. Deinde
demonstraui,quodnam esset hoc subiecitum. Ostendere igitur, neces Iario inuenienda suisse unam aliquam a tem, quae traderet re*ulas trium illorum instrumentorum, quod in his conficiendis facile errari possiet: deinde fieri non posse,ut tria illa instrumenta simul sint eius ipsius artis subiecitum. illam enim habe re unum omnino subicetum, quod est tribus illis commune: non uldeo quomodo hoc sit ostendere in orbem. Ex eo enim quod omnia illa sunt instrumenta cognoscendi, sequitur, ut una sit facultas. Ex hoc autem quod una est facultas, non insertur, illa esse cognoscendi
instrumenta, sed illam ipsam facultate unum habere subiecis. Non
btimur ergo circulo .nc p enim in demonstrando ab eodem ad idem reuertimur, quanq; aliquando coceditur circulus. Sed de hac re noest hic disputandi locus. Quaedam uero alia subiugi si quae quoniam . ex eis quae di sta sint, aperte dis Ioluuntur, misti secimus. Quod autem scribit, Me modo enumerasse definitionem & syllogismum, deinde mu citata sententia pro syllogismo demonstratione reposuisse, de quibus αmodus cognoscendi diceretur: Ego quidem non mutaui sententiam. cum enim dixi,modum cognoscendi dici de syllogismo,no potui intelligere de syllogismo siniplicite quia per illii nihil coanoscit, sed Demonstrativo & Dialecti co, ut paulo post declaraui. Sed iste quidem facit, Aristotelem mi infla selatentiam,cum citat locum illum I. Poster. libri, Siquidem addiscimus,aut per demogrationem,autper inductione. ra uippe qui lib. tr. Priorum ita dixerat, Omnia enim credimus,aut per Ilogismum,aut per inductionem. E t sexto Ethicorum libro,capite quarto, Doctrina omnis ex antecogniti ut in Resolutivis diximus. Na ιι aut per inductionem,aut perhilogismum.
Et primo Primae philosophiae libro:
Omnia addiscimus, aut per demonstrationem, aut per desinitione. i. Eo igitur loco quem citauit Bandinestus csiiungit Aristotelis de monstratione cum inductione. in his aut quos ego recitaui, syllogicinum cum inductione,& demonstratione cum definitione. Quod si ego reprehendendus sum,qui id fecerim: non minus sane reprehcndendus uidetur esse Aristoteles,qui hoc idem prius secerat. Sed ne bego sum reprehendendus,qui paulo post quid mihi uellem,ostende,
rim: neq; Aristoteles,qui modo loquens de uera scientia, tam copi xa in coplexa, numerauit cu definitione demostrationem: modo de cognitione tantum coplexa, iunxit cu syllogismo inductione,
intelligens syllogismu demonstrativum S dialecticu . syllogi simis
enim simpliciter nulla tradit cognitione. Alio loco spectas ad coonitione nectalarioru complexoris,cGnumerauit demonstratione Uri ductionem: itas alia,cum ad aliud spectaret, enumeratione usus est. Sessitio L
424쪽
Antum uero abest, ut negauerim ego, modum eosnc, scendi generatim praedicari,ut plane contrarium asserue serim. Dixi enim,modum cognoscendi tantummodo esse subiectum, quia uniuersaliter comprehenderet omnia cognoscendi instrumenta praedicari tame aequi uoce ad unum, Pro pterea quod definitio natura est prior dcmonstratione. Priori aute&posteriori ut I. Ethic. lib. cap. Uri.& I. Primae philosophiae lib. docet Aristoteles) no respondet ulla comunis natura substantialis: Cum uero sic infert, is Erit ergo princeps ex iis unus, quod per se consideratur, alterum . uero propter illud: hoc esse falsum, intelligentia qui scient , ens hoc modo dici de decem generibus, & corpus naturale de corpore cor ruptibili & incorruptibili, & numerum de dualitate N trinitate, 6ccaeteris posterioribus numeris, tame Sc caetera praedicamenta,& corpus corruptibile , Sc caeteros numeros per se considerari, etsi non ita Principaliter. semper enim magis principaliter c5sideratur id quod prius est,atin eius ipsius magis proprie est scientia. Cum Aristoteles autem M. Poster. lib. dixerit,degnitionem priorem esse demonstratione, Rab ea sumi, ut explicat substantiam,quae est prior accidentibus, quorum cognitionem tradit ipse demonsti a tio,& esse nobiliorem, ex eaq; fieri demonstrationem:cum tamen a misit naturam definitionis, nullum potest dei js commune aequiuo- cum praedicari: neq; item aequivocum aliquod ex iis quae dicuntur sortuito, horum enim non est scientia: ne ex ins quae dicuntur ana toga. Reliquum est igitur ut quod predicatur, aequivocum sit ex iis quae dicuntur ad unum. Itaq; recte a nobis dictum est. g coo v III.
Uod uero ait, Me cum modum cognoscendi aequivocu statuerim. negare illum definiri polliaequidem talis mirari no post sum. qui enim negarem, modum cognoscendi definiri posse,quem ego definirem illum quidem dixi non definitum esse in Logica, propterea quod cum statuissem, illum ipsum cognoscendi modum esse Logicae facultatis subiectum, cum pscirem illud ab ommbus pro comperto haberi, subiectum cuiusq' tacultatis definiri o,
portere: hoc autem quod ipse statuerem Logicae subiectium, definiatum non esse edixi, nihil tamen obstare quo minus esset subiectum. Satis enim illud esse, si definitio eius colligeretur ex definitionibus specierum, id quod secundo Posteriorum libro, capite octavo, docuit Aristoteles interdum fieri. Quod autem dixi,modum cognoscendi esse orationem,acerbius iste me reprehendit,itacpait: s, Sensus enim, id est ipsa sentiendi actio, modus est cognoscendusa nec tamen oratio, non igitur omnis modus cognoscendi est oratio.
425쪽
Sed ipse quidem magis uidetur esse reprehendendus,quippe qui ad pauca spectans, facillime enuinciat. Non enim ego dixi,omnerno dum cognoscendi esse orationem, sed eum modum, qui de syllogismo,& desinitione diceretur. Quanquam si hoc etiam dixissem, nihil peccassem. nam proprie sensus magis est potentia, quam mmdus cognoscendi,quomodo quidem nos cognoscendi modum apis pcllamus. est enim aequivocus. Sed ex eis qus dixi, quemadmodum ipse in telligerem, facile constat. Quod uero scribit: Me meam ipsius opinionem consitasse, qui sirpra eodem capite, νε de hoe eodem subiecto loques, negauerim, id orationem esti posse: πεac cur non posset,rationem attulerim. itaq3 sese mirari decem ad sum ramum uersiculis, non sentire, me non solum pugnantia, uerum etiam ca
quod multo maius est negantia esse locutum. εσUter nostrum magis mirari debeat,iudicent ii qui uerba mea legerint.Nam ego negaui id, quod ostendunt rationes eae,quas illo ipso loco attuli,orationem simpliciter, quomodo quidem definitur in ibbro Perihermenias,esse subiectiv. deinde statui, modum cognoscedi esse subiectum: qui quidem est oratio non simpliciter,sed qua cognoscimus ignota. Qui igitur dicat orationem simpliciter non esse iub-iceium,S orationem,qua cognoscimus ignota,esse subiecitum: an is a seipso dissentiat eoru erit iudicium,qui sciunt,homines a seipsis discrepare tum, cum de una atque eadem re, quae inter se pugnent,loquuntur,ut primo Elenchorum libro docet Aristoteles. Oportet autem,qui alios uolunt redarguere, redie eorum uerba, quos redar guunt,considerent,ac intelligant: quod quidem nisi faciant,maxime ipsi sunt redarguendi. Me uero ita dixis Irihuiuscemodi oratione,
qua cognoscimus ignota esse subiectum, ita perspicuum est ex meo libro,ut nihil clarius fieri possiti
Docere autem con stituere orationem, est eam aliquo imodo considerare,ut oratio est. non enim hic oratio ita . sumitur, ut res significat, sed tantum odo,ut docetur constitui, quo in sensit uidetur aliquo modo a se ipsa distingui, cum scilicet consideratur,ut significat res, etsi ipsa quide semper est rectu signi ificativa. Quare haec facultas iure optimo de sola dicerur oratione. . Quod haec inquam itata ipsi, Bandinellus contra me his uti
tur uerbis: εTinca,inquit,Placentinus uno uerbo peccabat,hic uero una sem irentia, tria. Docere enim constituere, praticae est: considerare uero,
Theoricae. Piacterea si Theologus ea quae sunt,ut sunt, considerat, quod Antonius uult considerare orationem, ut oratio est, non Lo gici, sed Theorici est. Tertium peccatum illud antiquum suum, ut plurima pronunciet, uer an salsa sint,non laboret.
426쪽
Sed quantopere ipse peccauerit, qui sitso al ascoplura obhest, hil necesse est o tandere, satis res ipsa per se declarat . necp enim faciuest intelligere, quorsum spectet, quod primum dicit, docere operari
praticae est . Eoo enim in meo libello asserui, Logicam esse artem,nostientiam , quod docet operari: quin hoc tanquam sundamentum conclusionis meae posui.
i Quod autem secundo loco scribit, declarat, eum non intelligere. quae spactat adstientias,quae a medicita sint. Longe enim aliud est. dicere,hominem considerari ut homo est, & hominem considerarii esse. siquidem hoc ad Primum philosophu spe stat,illud uero ad n
x turalem. Ego aute non dixi,c5siderare orationem esse: sed docerex constituere orationem, esse cdsiderare eam ut oratio est. quod idem ualet ac si dixit Iem, ut est oratio. Ita*patet,hominem idcirco decox ptum esse, quod ego posueram uerbum est post, quasi ista proposi,
tio h on sit uti uocant de tertio adiacente,si ita proseratur, homo alhus est. Quod autem mihi postremo obiicit,an uerum sit, nec ne, M liorum erit iudicium. a Praeterea, quoniam dixi,orationem in Logica sum non ut signiῖcat res,sed ut oratio est, quae docetur arte conii itu i , exclamat homo aduersius me. Sed si animaduertisset, quae a me superius disputata essent contra secundas intentioncs,haud ita,credo,exclamaret. Dixi Dim,quae sunt in Logica est. res,item p significareres. Sed si compa retur oratio,quae significat res,quatenus docetur arte constitui, moratione,quae sigiti at res, sed no quatenus docetur arte constituι
primo considerari,ut non significat res,itain Logicam dici desola motione . quod quidem a me ideo dictum est, ut distinguerem Log, cam a Prima philosophia, qus Logica considerat. ic Quemadmoduram I. Perihermenias lib. desilit Aristoteles, id feci ipsius Aristotelis exemplo,qui l. etoricorum lib. scribit, fis Dialecticam er Rhσoricam se solum desermonibM.
Quae tamen sunt etiam de rebus,at adeo de omnibus rebus, sed Prae caeteris lacultatibus & scient assiceas appellauit, quod non didi ' sererent de rebus certis definitis per necessaria,sed de rebus indes ' nitis per probabilia. Ex quibus quidem facile speramus constare,iri ' ania este,& nullam plane uim habere ea, quae Bandin cibis de hac re '' contra nos scribit. Haec ipsa aute breuitatis causa de prooemio sci' stulimus, qus tamen hoc loco attingenda putauimus, ne sorte homo ' existimaret, nos rationibus eius comotos, haec silentio praeteriisse. '
3 Eprehendit deinde me, quod dixi, ficultatem eam, cuius
1 subiectium est oratio,qua cognoscimus ignota, quaecp tans tum modo est de oratione, sc accepta ut demostrauimus, appellari polle Logicam. id γ propterea facit quod ait iam pridem ita esse appellata mori animaduertens me ita loqui, quasi h ipsa ars nunc coaetuta esset. Loquor milii de eius cauia id proptσ
427쪽
uarias de haeremultorum opiniones. Illiud etiam minime praeteresi, dum uidetur, Aristotelem quod ego quide meminerim nusquam hanc artem appellare Logicam, sed ubi Q hoc ipso nomine uti pro rationibus dialetacis,et communibus: sic autem ab ipsis Interpretibus uocata est. sed hoc parui refert: satis est, me ita de ea esse locutum,qua si nunc ut dixi inuenta esset. Quod si homo animaduertisset, non tam multa, credo, uerba praeter rem sudisset.
Quod uero nullum me reprehendendi finem facit, quod definierim, dialecticam esse facultatem perspiciendi probabilia in unaquaq; re,si ea spectisset, quae spe stare deben t,qui uolunt alios redarguere, haud prosecio commisisset,ut ipse reprehendendusesset. Aristoteles enim L Topicorum lib. Propositum, inquit, negocij methodum invenire,d qua poterimus eahllogizare de omni proposito problemate ex probabilibus. caQuod si methodus illa quae quidem est dialectica,docet inuenire probabilia,docet etiam cognoscere probabilia: sed perspicere ut nomini obseurum est idem ualet,quod cognoscere: ergo docet Perspicere probabilia, ita est sacultas per i ciendi probabilia. Cum uero
insert,Ergo erit modus cognoscendi: cocedimus.omnes enim lacubrates appellari licet cogno endi modos, quippe quae nullam aliam ob causam traduntur, nisi ut doceant cognoscere: utuntur enim Scsyllogismis, R definitionibus. Quod autem infert, Ergo dialectisca erit subiectum Logicae: id uero negamus, quia modus cognoscendi simpliciter,&absolute consideratus, non est subiectum L gices , sed quatenus docetur arte constitui. uatenus autem simpli citer, Nab olute consideratur, ad Primam philosophiam spectat:est enim assectus ensis. Caeterae etiam sicultates, quae syllogismos habent, definitio, nes,uocantur modi cognostendi sua ipsarum subiecta. Tamen ne que modus cognoscendi est in illis subiectum,neque illae ipta in Logica. quemadmodum etiam, quae in omnibus sicultatibus tractantur, sunt entia: non tamen ex eo sequitur, ut caeterae facultates sint subiectum Primae philosephiae, cuius quidem ipsum ens est sub tecti m. non est ergo dialetata subieetum Logicae, nisi eo modo, quo diximus. Ita* ego ne* arbitratu meo definiui dialecticam,sed ut innuit Aristoteles ae* usus stim uerbis ignotis. perspicere enim est uerbum ulliatillimum, quo etiam utitur Georgius Trapezuntius in definitione Rlaetoricae,quae essentialiter,ut ita dicam, eadem est quae dialectica: d.ffert tantummodo accidentaliter,ut alibi ostendimus.
Multa praeterea Bandinellus scribit, quae meo quidem iudicio ab hoc loco aliena sunt. mihi enim propositum fuit stendere, Prae
dicamenta non esse partem Logicae: ut ex eo appareret, non illa me
temere in tradenda Logica omisisse, quippe quae ad primam philo sophiam spectarent,id quod propriis rationibus ostendi.
428쪽
Uod autem subdit, Aristotelem non usum esse nomine Logicae facultatis, neq; artis,& quae sequuntur, uidetur a seipis discrepare. Superius enim reprehendit me, qui
dixissem, poste illam appellari Logicam, quod diceret,
hoc esse uerbum usi latum,eossi uti ipsos Aristotelis Interpretes: non sentit igitur, sese,dum me redarguit, & se ipsum, & eos quos laud Uit,interpretes redarguere. Ego enim, qui quantum patitur ueritas, Interpretum opinionem sequor, ostendi, facultatem illam, cum prismum inuen ta est,appellari potuisse Logicam .illud innuens, si hoc tali nome postea inditum sit non sine ratione id esse factum. Propterea, si haec ipsa facultas docet operari, cur appellari non potest ars,seu ta
cultas cum Rhetoricam uocarit Aristoteles,&artem,&facultatem, ut ex libro Rhetoricorum patet: qui item saepenumero artes nunc pat scientias,ac rursus scientias artes. Adde, quod uox em Olms,qua
utitur Aristoteles,latine redditur facultas, quae idem ualet quod potentia usurpatur* pro artibus & scientijs, & pro omnibus habitib. activis. Aristoteles enim lib. i X. Primae philolophi tex. I II I. ,, Quapropter, qui omnes artes, omnes cientiae lectivae po- Hrent sunt.
Quod si Marcus Tullius dialecticam appellet artem, quae docet
proprietates illorum in strumentorum hoc nihil ad me. ego enim is quor Aristotelem. Praeterea si Aristoteles non usus cst nomine Logicae pro ea arte
de qua nos loquimur, sed pro dialectica, dialectica,& facultas illa
quam isti Logicam uocant,diuersae sunt. aliter enim cum unam nomina St,ia alteram nominatam esse intelligeremus. Ita* sibi non c5stat Ubaldinus, qui supcrius statui sinihil inter illas disserre:me pro prehendit,qui eas distinguerem.
Cum uero conatur oli edere, uocem Mγndis ualere wφίκtantum abest ut id contra nos faciat, ut maxime etiam opinione no/stram confirmet. In prooemio enim ita scripsimus: ,, Quod si rationes, quae sunt ex locis communibus,dicantur Logis cae, sic propterea dicula tur, quia suntprobabiles et uerisimiles. λογος,, 'enim praeter caetera id quoque significat. Quamobrem loci omnes,
quos citat, ut ostendat, Logica significari dialectticam,in quibus est ille I. Posteriorum libri, confirmat opinionem meam dedistin tione facultatis eius,quam isti Logicam uocant,ab ipse dialectica. Nam si Aristoteles, cum ostendisset, in Praedicamentis non esse processum in infinitum dixit, sedemonstrasse logice, deinde uelle demonstrare analy tice,ratio illa Logica non est propria eius facultatis,ut concedit etiam Vbaldinus,& declarant loci ii quos citauit. Ita* dialec lica distinguitur ab ea facultate, quam isti appellant Logicam. non enim denomine disputamus, sed de re. Nam haec est opinio mea,facultatem
eam,quam nuncupant Logicam,quae tradit proprietates instrumetorum,siam esse ab ea quam Aristoteles appellat dialecticam. Sectio
429쪽
Uomam uero dixeram,differre inter se Logicam & dialeticam, cuin dialectica, hoc est in Topicis, agatur etiam leproprietatibus syllogismi dialectici, quae res propria
eii facultatis eius quae tradit regulas instrumentoria, ne
Suis illud indilbpponeret, quemadmodum Aristoteles dixit, Rhetoricam esse compolitam ex scientia resolutiva, Rex illa ciuili quae est iade moribus: ita dico licere dialecticam constare ex resolutiua scientia, tare ex locis communibus, occurri tacitae huic dubitationi, ac totam rem declaraui,ut patet in prooemio. Uerum contra ea quae de hac
re dixi,multa scribit Ubaldinus, quorsi partim nihil ad rem faciunt, partim etiam a ueritate abhorrent. In his illud meo quidem iudicio)falsum est, nullam partem Analyticorum esse,quae doceat proprietates syllogismi dialectici. Hoc enim praestat prima pars lib. Topicooriim,atq; haec ipsa dicitur Analysica,quia omnis doctrina,quae traditur ex cognitione finis,uocatur resolutiua,et analytica,ut patet tertio Ethicorum lib. cap. V I. at* ob hanc quidem causam inscripti uidentur esse libri Priorum et Posteriorum resolutiui,seu Analytici,quod ex fine syllogismi simpliciter, qui quidem est concludere necessario,
ostendit Aristoteles cius proprietates. Item* ex fine demonstratio nis, qui est facere scire, docuit ipsius demonstrationis naturam. ne enim sic inscribuntur libri illi ob eas causas, quas exponunt interprotes, quae quidem causae magnas habent dissicultates. Item etiam cum ex fine syllogismi dialectici quiest esticere opinionem, doceat Aristoteles, illum esse probabilibus,haec doctrina, etsi aliquo modo non perfecte tradita est, tame appellatur Resolutiua,et Analytica,ut ibi dixit Aristoteles,&ostendit I. Rhetoricorum lib. his uerbis:
Quod enim prim fuimus dicente veram eri, quod Rhetoricis eri composita ex rejolutiua hientia , Erex ea Potiticis quae eri cis
IOp efficitur, Rhetoricam revas mota in m essedialecticae Meius negocis quod circa mores eri: quod cum de af tibvssit, arpium caeri ut ciuile appelletur. cc Analyticam igitur scientiam,re qua dixit esse compositam Rhetoricam, uocat ipsam dialecticam. nusquam enim alibi superius destrat id,quod sese ait dixisse, Rhetoricam scilicet este coposita in ex aliqua facultate: nisi cu dixit,eam esse propagine dialectica S ciuilis. quod cum dixisset, ita repetit: Quod enim fuimus prius dicentes, verum eri, quod Rhetorica est recomposita ex resolutiua scientia, ex ea ciuili quae ciet ca mores. cc Itaq; concludit idem quod dixerat, simul & mentionem facit de ciuili,ac subd.t: Similem ei te partim dialectica partitia Politicae, ut alia quis liber habet: uel sophilucis orationibus,ut legunt alii. Ergo recte
430쪽
nobis dictum est. Sed qui pauca spectant, hi nimirum quIcquid In
mentem uenit, temere enunciant.
Illa tamen resolutiva pars,quam ponit Aristoteles in dialectica n5 est per se pars dialeciticae, sed Aristoteles ibi suscipit personam Logiaci appellatur tamen dialectica improprie,quia est in ea doctrina,qus dicitur dialectica,quemadmodum etiam ipse Aristoteles Rhetorica uocat partim ciuilem, quae tamen est pars ipsius Rhetoricae per accidens, no per se. Nam cui ipse inquit Rhetorica loques de ciuilibus, induit figuram Politicae. Falsum est igitur ut pateo AristoteIemnon appellasse hanc partem Analyticam. quod etiam si non secisset, tamen ex hoe non sequeretur,ut pars illa non esset Analytica. Nam idem Aristoteles iii.& V. librum Physicorum no uocauit de motu.
qui tamen sunt de motu. rursus UIII. librum nuncupau.t de motu, non de natura,qui tamen est de natura.
Nos ergo diximus,han c quidem esse Logicam, sed ex ea parte tantummodo,quae locos includit, proprie dici dialecticam: uersari enim
p Ed urget ipse,quod neq3 id ego ostendam, neu quisqua
praeter me dixerit unquam,dialectica uocari a Topicis. ego uero ostendi, dialecticam dici partem illam rationem illorum locorum,quia ex his dicitur uersari inter oppo, nentem,oc respondente, ex quo proprie uocatur dialectica. id quod ostendens Alexander ut interpretii etiam, quos ipsi sequunturia
,, Nomen,inquit,dialecticae ab ipso disputare proficiscitur,&di , ,, talio fit interrogatione & responsione. Et paulo post, is Caeterum de sic dialectica etiam in altis libris tractauit, maxime tari men in his, quae scribuntur Topica, quod nonnulli loci in ipsa tra,
,, duntur, a quibus initium facientes, poterimus de omni propositori problemate per opinabilia ratiocinari. Uult ergo Alexander,ex eo dici dialecticam,quod di u tativa sitidi Mutatiuam autem esse,quia uersatur inter opponentem &respondentem uersari uero inter opponentem &respondentem ratione illorum locorum,quibus nos uti possumus ad opposita. Cum igitur duae sint partes illius libri,quarum altera est per accidens,in qua tra duntur regulae syllogismi dialecti ici: altera, quae tantum habet locos illos: disputatiua autem non possit esse ratione illaru regularum, raroeesse est ut sit ratione illorum locorum. Itaque recte a nobis dictum . est,eam proprie dici dialecticam ab ea parte quae includit locos, nona, ab illis proprietatibus syllogis ni dialectici. Caetera, quae de hac re a. scribit Ubaldinus, neq; ad rem facere.& Llsa esse, constat ex eis quae dicta sunt. ostendimus enim in Commentario, Praedicamenta necd Ricae partem esse, neqi dialectica'.
Deinde ςum ostenditiem,disitare inter se Dialecticam & Logica, intuli