Q. Sept. Florent. Tertulliani Apologeticum: In usum scholarum edidit atque ...

131쪽

operantibus aemulationem istam spiritibus erroris.

Ab his adulteria huiusmodi salutaris disciplinae

subornata, ab his quaedam etiam fabulae inmissae, quae de δ' similitudine fidem infirmarent veritatis, vel eam' i sibi potius evincerent, ut quis ideo non putet Christianis credendum, quia nec poetis nec δ' philosophis, vel ideo magis poetis et philosophiseriistimet credendum, quia non Christianis. Itaque 6. ridemur deum praedicantes iudicaturum. Sic enimo poetae et philosophi tribunal apud inferos ponunt. Et gehennam si δ' conminemur, quae est ignis arcani subterraneam δε ad poenam thesaurus, proinde decachinnamur. Sic enim et Pyriphlegeton apud mortuos amnis est. Et si paradisum nominemus, locum divinae amoenitatis recipiendi sanctorum spiritibus destinatum, maceria ηβ quadam igneae illius zonae a notitia orbis conmunis egregatum,

Elysii campi fidem occuparunt. Unde haec, Oro 7. Vos, philosophis aut octis tam consimilia Nonnisi de nostris sacramentis. Si de nostris Sacramentis, δ' ut de prioribus, ergo fideliora sunt nostra mugisque credenda, quorum imagine quoque fidem

inveniunt. Si de suis sensibus, iam ergo Sacramenta nostra imagines posteriorum habebuntur, quod rerum forma non sustinet; numquam enim corpus umbra, aut veritatem imago praecedit.

δ' Paris. 1., 2. Erlang. Fuid. Vindob. do similitudine ;contra Paris. 4. Goth. Loid. 2. Oxon. Ersuri. dissimilitudine. . Paris. 4. Goth. Ersuri. Vol etiam. Paris. ., Goth. Oxon. Ersuri. ei. V Erlang. Vindob. Leid. 2. Et gehennam sic conm. Ita Paris 4. Goth. Ambr. Ersurti; sed aris. 1. 2. Erlang. Leid. 2. Vindob. subterranea.c y Paris. 4. Erlang. Vindob. materia. si Verba Si de nostris sacramentis in aris. 4. GOth. Erlang. Leidens. 2., Vindob. Ersuri interciderunt; speriuntur autem in Paris. 1., 2-Fuld. Gandav. Elnon. quare ea recipere non dubitavimus.

132쪽

1 Age iam, si qui philosophus adfirmet, ut ait Laberius' de sententia Pythagorae, hominem fieri

ex mulo, colubram' ex muliere, et in eam opinionem Omnia argumenta eloquii Virtute distorserit, nonne consensum movebit et fidem infiget etiam ab animalibus abstinendi Propterea persuasum quis habeat, ne forte bubulam de aliquo proavo suo obsonet. At enim Christianus si de homine hominem ipsumque de Caio Caium reducem' repromittat, si lapidibus magis, nec saltem coetibus in populo exigetur. Si quaecumque ratio praeest animarum humanarum

reciprocandarum in corpora, cur non in eandem

substantiam' redeant, cum hoc sit restitui id esse, quod fuerat Iam non ipsae sunt, quae fuerant, quia non potuerunt Sse, quod non erant, nisi desinant esse quod fuerant. ultis etiam locis ex otios opus erit, si Velimus ad hanc partem lascivire 3. quis in quam bestiam reformari videretur Sed do

inesta Paris. 1. Goth. Erlart. Ambr. sed Paris. 4. Erig., Vindob. si quis Paris. 2. Leid. 2. si quid. Erlang. et Erlart. liberius. ' Paris. 4. Goth. Leid. 2. Ersuri. Vindb.,colubrum. Goth et Leid. 2 reducere. Fuid addit: ,statim illic vesica quaeritur ei. Ita Paris. 1. 2. Leid. 2., Bongara. sed Erlang. Ambr. Vindob. oetibusq; Paris. 4., Goth. arsuri. o caedibus , avid. copiis. Erlang. oin eadem p aequentia substantiam quod uerato desunt.' Latiorem sententiam uid praebot: Quasi non quaecumque ratio praeest animarum humanarum in corpora reciprocandarum, ipsa exigat illas in eadem corpora revocari quia hoc ait revocari, id est esse quod fuerant. Nam si non id sunt quod fuerant, id est humanum o id ipsum corpus indutae, iam non ipsae erunt, quae suorant. Porro quae iam non erunt ipsae, quomodo redisse dicentur Aut aliud facino non erunt ipsae, aut manentes ipsa non erunt aliunde. ' Ita plurimi et optimi sed Erlang. locis exitios Paris. 4. locis exoptios; aliquot odit. iocis et otio.

133쪽

nostra magis defensione, qui proponimus, multo utique dignius credi, hominem ex homine rediturum, quemlibet pro quolibet, dum hominem, ut eadem qualitas animae in eandem restaureturi' conditionem, etsi non emgiem. Certe quia ratio restitutionis destinatio iudicii est, necessario idem ipse, qui fuerat, exhibebitur, ii ut boni seu contrarii meriti iudicium a deo referat. Ideoque repraesentabuntur et Or-Ρ0r' quia neque pati quidquam potest anima sola sine materia stabili, id est carne, et quod λη omninodo iudicio dei pati debent animae, non in carne meruerunt, intra quam omnia egerunt Sed quo 4. modo. inquis, dissoluta materia exhiberi potest γConsidera temetipsum, o homo, et fidem rei invenies. Recogita, quid fueris antequam esses Utique nihil; meminisses enim, si quid fuisses Qui ergo nihil fueras priusquam esses, ridem nihil factust ' cum esse de8ieris, cur non possis rursus esse de nihilo eiusdem ipsius auctoris voluntate, qui te voluit esse

de nihilo γ Quid novi albi eveniet γ Qui non

eras, factus es; cum iterni non eris, fies. Redde, Si potes, rationem, qua factus es, et tunc require, 'qua fies. Et tamen facilius utique fies quod fuisti aliquando, quia aeque non dissicile factus es quod numquam fuisti aliquando Dubitabitur, is credo, . de dei viribus, qui tantum corpus hoc mundi de eo,

quod non fuerat, non minus quam de morte Vacationis et inanitatis inposuit animatum spiritui

omnium animarum animatore, signatum et ipsum ' Ita Paris. 2. 4. Leid. 2. Fuld.; sed Goth. Erlang.,

Vindob. Erfurti restauraretur. Erlang. exhibetur. U Ita plurimi et optimi sed Paris.4. eoque Omninos Goth., OXon. Ersuri. eo quod Omnino. - Paris. 4. nihil fueriscum. DLoid. 2 et Vindob. ox nihilo. ' Paris. 4. Loid. 2.1requires. si Erlang. et Fuld. Dubitatur. ' Paris. 4., Goth. Ambros. Ersuri. spiritum.

134쪽

humanae resurrectionis exemplum in testimonium vobis. λ' Lux quotidie interfecta resplendet et tenebrae pari vice decedendo succedunt, sidera desuncta Vivescunt, io tempora ubi finiuntur, incipiunt fructus

ConSummantur et redeunt, certe semina non nisi

conrupta et dissoluta fecundius surgunt omnia

pereundo servantur omnia de interitu reformantur.

6. u homo, tantum nomen, si intellegas te vel de titulo Pythiae discens, ' dominus i omnium morientium et resurgentium, ad hoc morieris, ut pereas γUbicumque resolutus fueris, quaecumque te materia destruxerit, hauserit, abolevcrit, in nihilum prodegerit, reddet te. Eius est nihilum ipsum, cuius et ' totum. Ergo, inquitia, semper moriendum erit et semper resurgendum Si ita rerum dominus destinasset, ingratis δ' experireris conditionis tuae legem. At nunc non aliter destinavit quam prae-7 dicavit. Quae ratio universitatem ex diversitate conposuit, ut omnia aemulis substantiis sub unitate ConStarent ex Vacuo et solido, ex animali et inanimali, ex conprehensibili et inconprehensibili, ex luce et tenebris, ex ipsa vita et morte, eadem ReVum quoque ita ηε destinata et distincta conditione Onseruit, ut prima haec pars, ab exordio rerum quam incolimus, temporali aetate ad finem defluat, sequens Verse, quam exspectamus. in infinitam aeternitatem 8. propagetur. Cum ergo finis et limes, medius qui interhiat, adfuerit, ut etiam ipsius mundi species tran8ferntur aeque temporalis, quae illi dispositioniacternitatis aulaei 'β vice obpansa est, tunc restituetur

135쪽

Omne humanum genus ad expungendum δ' quod in isto aevo boni seu mali meruit, et exinde pendendum ' in inmensam aeternitatis perpetuitatem.

rectio, sed erimus idem qui nunc, nec alii post dei quidem cultores apud deum semper superinduti substantia Propria aeternitatis profani Voro et qui non integre ad deum, in poena aeque iugis ignis, habentes exi PS natura eius divinam scilicet subministrationem

in conruptibilitatis. Noverunt et philosophi diversitatem . arcani et publici ignis. Ita longe alius est qui usui humano, alius qui iudicio de adparet, ' sivedo caelo fulmina' stringens, sive de terra pervertices δ' montium eructans; non enim adsumit quod Aurit, δ' sed dum erogat, reparat. Adeo δ' manent montes semper ardentes, et qui de caelo tangitur, alvus est, ut nullo iam igni)δ decinerescat. Et hoc erit testimonium ignis aeterni, hoc Xemplum

iugis iudicii poenam nutrientis δε montes uruntur et durant. Quid nocentes et de h0stes γ

β Leid. 2. o Gorg. persolvondum. λ' Ita plurimi; sod Paris. 1. test. Hildebr.), 2 mendose: exin dependendum . Paris. 4 , Goth. exinde dependendum. δ' Erlang. paret. δ' Goth et Erlari mendose: flumina. δ' Erlang. et Vindb.,verticem. δ' Idem erronee esurit praebent δ' Erlang., Ideo. Erlang. o Vindob. igno. Paris. 1. testi Hildebr.), 4. Goth. Loid. 2. Erlart. nutrientes male, quare Erlang. et Vindob. nutrientis praebentes secuti sumus.

136쪽

Cap. XLIX. 1. Haeci sunt, quae in nobis solis praesumptiones Vocantur, in philosophis et poetis summae scientiae

et insignia ingenia. Illi prudentes, nos inepti illi

honorandi, nos inridendi, immo eo amplius et puniendi. Falsa nunc' sint quae tuentur' et merito praesumptio,' attamen necessaria; inepta, attamen

utilia: siquidem meliores fieri coguntur qui eisβ)credunt, metu aeterni supplicii et spe aeterni refrigerii. Itaque non expedit, falsa dici nec inepta haberi quae expedit Vera praesumi. Nullo' titulo damnari licet omnino quae prosunt. In Vobis itaque praesumptio ist haec ipsa, quae damnat rutilia. 2. roinde nec inepta esse possunt certe etsi falsa et inepta, nulli tamen noxia. Nam et multis aliis similia, quibus nullas poenas inrogatis, Vanis et sabulosis, inadcusatis et inpunitis ut innoxiis. Sed in eiusmodi enim,' si utique, inrisui' iudicandum est, non gladiis et ignibus et crucibus et bestiis; de qua iniquitate saeVitiae non modo caecum hoc vulgus exsultat et insultat, sed et quidam Vestrum,

quibus favor vulgi de iniquitate captatur, ' gloriantur Quasi non totum quod in nos potestis,3 nostrum sit arbitrium. Certe, si velim, Christianus sum. unc ergo me damnabis, si damnari velim.

Paris quidem 1. 2. Leid. 2. Hae sed Paris. 4. Goth. Erlang. et esuri secutus Haec scribendum esse censui. Leid. 2. utrum sint. ' Ita plurimi et optimi cum eri. personas mutare non dubitet, non est, cur tuemur conrigatur. Libri scripti omnes praesumptios legi iubent, non praesumptiones. ' Oxon. de eis. ld. Proinde nullo titulo in Oxon verba nullo titulo non exstant 'ota omnes praeter Leid. 2. qui evum praebet ' Ita aris. 1.,2., Erlang. Vindob. Bongars. Leid. 2. in risus Oxon. inrisuc; Fuld. inrisums Paris. 4. Goth. inrisioni. Paris. ., Leid. 2. Vindob. captatus.

137쪽

Cum vero quod in me potes, ' nisi velim, non Potes, iam meae Voluntatis est quod potes, non tuae Potestatis. roinde et vulgus anei' de nostra vexatione gaudet. Proinde enim nostrum est gaudium, quod sibi vindicat, ' qui malumus β damnari

quam a deo excidere. Contra illi, qui nos oderunt, dolere, non gaudere debebant, consecutis nobis quod elegimus. i'

Ergo, inquitis, cur querimini, quod Vos inse 1. quamur, i si pati vultis, cum diligere debeatis, per quos patimini quod vultis Plane volumus pati,

Verum e more, quo et bellum miles.' Nemo quidemδ libens patitur, cum et trepidare et periclitari sit necesse. Tamen et proeliatur omnibus Viribus, et vincens in proelio gaudet qui de proelio querebatur, quia et gloriam consequitur et praedam. Proelium est nobis, quod provocamur ad tribunalia, ut illic sub discrimine capitis pro Veritate certemus. Victoria' est autem, pro quo certaVeris, Obtinere. Ea victoria' habet et gloriam placendi deo et praedam Vivendi in aeternum. Sed obducimur. β 2. Certe cum obtinuimus. Ergo Vicimus,' cum ccbdimur, denique evadimus cum obducimur. licet

138쪽

nunc sarmentitios' et semaxios' adpelletis, quia ad stipitem dimidii axisi' revincti sarmentorum ambitu exurimur. Hic est habitus victoriae nostrae, haec palmata Vestis, tali curru triumphamus. Merito itaque victis non placemus propterea enim ii desperati et perditi existimamur. Sed haec desperatibeti' perditi penes vos in causa in gloriae et famae vexillum virtutis extollunt. Μucius dexteram suam libens in ara reliquit o sublimitas animi Emp docles totum sesei' Catanensium Aetnaeis incendiis donavit: i' o vigor mentis Aliqua Carthaginis conditrix rogo se secundum is matrimonium dedit: praeconium castitatis Regulus ne unus pro multis hostibus viveret, toto corpore crucesi patitur: virum sortem et in captivitate victorem Anaxarchus cum in exitumi Misanaei' pilo contunderetur: Tunde, tunde', ' aiebat, Anaxarchi sollem, Anaxarchum enim non undis philosophi magnanimitatem, qui de tali exitu suo etiam iocabatur omitto eos, 'i)qui cum gladio proprio vel alio genere mortis mitiore

de laude pepigerunt. Ecce enim et tormentorum e tamina coronantur a Vobis Attica meretrix carnifice

iam fatigato postremo linguam suam comesam ' in faciem tyranni saevientis exspuit, 'δ ut exspueret et

Fub L merito desperati. Erlang. Leid. 2. Vindob.,atque. Fuld. in causam. Erig. Leid 2 et Vindb., esse. ' Fuld. donat. ' Ita plurimi et optimi; soli Erlang. et Fuld. se omittunt. 7 Paris. 1- 2. Leid. 2.,truces. Ita plurimi et optimi Paris. 2. et Leid. 2. ν exitu ;Fuld. exemplum. ' Ita omnes praeter Paris. 4. qui ptisanaes et Fuld. qui γΡtissanae. praebet. q)In Erlang. alterum xtunde intercidit; Loid 2 mendose timido scripsit. In

Leid. 2. Vindob. expellit.

139쪽

Vocem, ne coniuratos confiteri posset, si etiam ' victa voluisset. Zeno Eleates consultus a Dionysio, quidnam philosophia praestaret, cum respondisset: contemptum mortis', inpassibilis ' flagellis tyranni obiectus ' sententiam suam ad mortem usque Sign M.

Certe Laconum flagella sub oculis etiam hortantium propinquorum acerbata tantum honorem tolerantiae domui conferunt, quantum sanguinis fuderint. 73 gloriam licitam, quia humanam, cui nec prae 5. sumpti perdita nec persuasio desperata reputatur in contemptu morti et atrocitatis ' omnimodae, cui tantum pro patria, δ' pro imperio, pro amicitia pati permissum est, quantum pro deo non licet Et tamen illis omnibus et statuas defunditis et imagines inscribitis et titulos inciditis in aeternitatem. Quantum de monumentis potestis scilicet, praestatis et ipsi quodammodo mortuis resurrectionem. anqqui eram a deo sperat, si pro deo patiatur, δ' insanus est. Sed hoc agite, boni praesides, meliore 6.

multo apud populum, si illis δὲ Christianos inmola-

Veritis, cruciate, torquete, damnate, adterito'' nos; probatio est enim innocentiae nostrae iniquitas Vestra. Ideo nos haec pati deus patitur. Nam et proxime ad lenonem damnando δ' Christianam potiusquam ad leonem, confessi' estis, labem pudicitiae apud nos atrociorem omni poena et omni morte reputari. Nec quicquam tamen proficit exquisitior

Fuld. etiamst. δ' Fuld. inpassibilem fieri. 'DP ris. 2. Leid. 2. abiectus Fuld. subiectus. γ' Leidens. 2.xsuderunt. V Erlang. et Vindob. atrocitas. ' Fuldens.,pro agros addit δ' aris. 4. patitur. In aris. 4. illis desideratur in Erl g. illos habetur in sequenti Vindob.,Christianis praebet. δ' Vindob. ac terite. δ' Gorg.,clamandos Paris. 4. damnando Christianum Fuld. damnandam Christianam. Erlang. mendose confossi estis ;Fuld. putastis et consessi estis.

140쪽

quaeque erudelitas vestra; inlecebra est magis sectae. Plures incimur, si quotiens metimur a vobis semen I. est sanguis Christianorum. Multi apud vos ad tolerantiam doloris et mortis hortantur, ut Cicero in Tusculanis, ut Seneca in Fortuitis, ut Diogenes, ut Pyrrhon, ut Callinicus nec tamen tantos in niunt verba discipulas, quantos Christiani factis docendo. Illa ipsa obstinatio, quam exprobratis, magistra est. Quis enim non contemplatione eius concutitur ad requirendum, quid intus in re sit γQuis non, ubi requisivit, accedit, ubi accessit, δ' pati exoptat, ut totam dei gratiam redimat, ut omnem veniam ab eo conpensatione sanguinis sui expediat γOmnia enim huic operi delicta donantur. δ' Inde est, quod ibidem sententiis Vestris gratias agimus. Ut est aemulatio divinae rei et humanae, cum mnamur a vobis, a deo absolvimur. δ')δ' vid. etiam plureas Paris. 1. test. Hildebr. 2. Leid. 2.,saecimus. M Goth. Erlare accedit. δ' Paris. 4. condonantur. In Paris. I. subscriptum exstat νApollognicum

Q. Ter explicus in Goth et esuri. Apologeticum Q. T. expliciis in Ambri Mologicum Q. T. explicit. - - -