장음표시 사용
451쪽
Haec enim tanquam effectus magnitudini morboru hine testimonia Nec vero alienum est eos magnos existimare, qui magnis aliis sunt ii millimi Sic enim acceptum in brachio vulnus magnum morbia putare licet, uti od in crure nouerimus, aut in eadem parte alteri de accidisse. At magna ita vocatum morbum, lubd vires aegrotantis vel naedicinae superet, eadem agna ostendent. Etenim cancer, poplexia, elephantia iis lioc modo morbi magni suapte natura censentur,ac ex propria et lentia, luam habent magnitudinem declarant. Qui perpetuo affligui morbi . magni esse consueuertit, si praesertim cu febre id fiat Atra bilis morbos quos committit, magnos esse significat, citi erit ad modii Magna putredo, 3 omnes magni excessus Dissicile quoque vincu- , I tu morbi, magni cie lutur, qui nobiles corporis partes, aut niueis animali famula late occupant. Huius generis etia in sunt morbi, quibus nulla, aut pauca prosunt remedia, obsunt autem plurima. Idem quo iue te fiantur abolita', aut admodum infirmar, aut alio modo plurimum labes adiata
aftiones. ct mutationes insignes qualitatu corporis, cxcrementorum, ac aliorum operum, quae in corpore pessimὰ
peraguntur: notum lue illud quoque puto genus signorum, quod a similitudine sumitur nis morbos non deesse.
Signa activi, vernasisque m orbi.
CAp. XII. Eri ni V O , qui scilicet aestati sunt pecunia
rex, ex propria natura morboru intelligimus Nam tertianam exquisitam, febres ardentes,
vomitus alui profluuia non ullas etiam quartanas, lippitudines, aurium dolores, oris exulcerationes, s genitalium putredines inter aestiuos morbos recenset Hippocrates. Inter vernales vero: furores,atram bilem, morbos comitiales, sanguinis profluuia anginam, grauedines, raucedines, lepram. tussim, impetigine vitiligine. exanthemata , tubercules, Marriculoria dolore. Proprios autumno scribit esse febres quartanas, d alias erraticas aieni morbos, aquam inter cutem, tabem, urina stillicidia difficultatem hae uitatem lue intestinoria coxendicum dolores,
anginam, difficilem spirationem, voluulos, inorbos comi -
452쪽
tiales, furores, Matram bilem. Inter hyemales hos ponit: laterale morbos, pulmonis inflammationes, grata edines, raucelline tusses, dolorem pectoris, latercti, atque lumborum, capitis, vertigines praeterea Mapoplex ias. Unde ex pro pria natura morborum intelligemus tui aestiui, hyemales, vernales, autumnalesque esse possint. Docebunt id quoque causae. quem Orbos pariunt: Si quidem aer frigidus otium,
craput i refrigerantes humectantesque cibi, ac res iquus victus, ut pituitam aceruat, laye male imorbos id est similesiis, suos hyems facit, procreatis Aestiuos autem si contraria committunt. Ea semiuiae vernalibus, lautumnalibus ratio. Praebet nihilominus subiecta materia ad soru mor.
borum dignotionem notas. Etenim caput, ventriculus, intestina pulmo de pectus gignendae excipiendaeque pituitae, recipiendis hyemalibus morbis maxime sunt expolita.
Hepar aestiuorum morborum, te autumnalium, vernali una
corpotius sons existit: eadem praebet signa corporum ill rentiae. Nam crassa obesaque corpora hyemalis pituitosiq; D, orbi indicia praebet: aestiui vero gracilia, suapte naturabiliosa. In sanguineis vernales morbi in me lacliolicis aut ἄ-nales creari solent. au'd si didicerimus quosdam morbos non nisi certis temporibus accidere, alio . qui illis sunt imi non nisi in eis te temporibus coenoscere letabimus. Veturi si pestilentes morbi aestiuio potis imis tempore proueniunt. pestilentes fi bres. lalisi huiuς generi morbun verebimur esse tui vel a stat aut in simili tempestate infestat: symotomata, s quuntur peculiariter aestiuos mor bos, eorum sunt indices.
De notis morbi bilio si pituit L
CAP. XIII. La morbos ex propria illorum natura dignoscimus. Qui enim tertianam intelligit este, statim etiam quod morbus sit biliosus compraesendit. Cancer verb, scirrhi alte una genus, elephantiasis, mania, at trabitari j morbi sui it: pleuritis, periptae umonia, angina, sanguinei, pituitos vero indema, a qu. inter cutem, Maltera cirrhi pecies: ex causis praeterea quae bilem gignunt, aut extinguiar,
ex loco corporis, ubi huiusmodi humor gignitur, ex ipsius
453쪽
excretione idem declaratur Idem quoq; ex effectibus, qui bilem re ludantem sequutur, nempe ira, morsu, calore, siccitate, siti, vigilia, gracilitate, cutis pallore, Me eteris animi, corporisque accidentibus, qua pei morbos biliosos apparent cognoscitur. Hoc enim pacto ardente se- brem biliosam credimus quod in corpore bilioso, curis,la boreque confecto, aut bilioso victu, so oriatur, quod e crementi illos reddantur per huiusmodi morbii, quod eam praedi et symptomata comitetur, multaque comunia, similia habeat cum his qui alii biliosis in o ibis infestantur. Ruin etiam ex illius motu, partibus signa sumemus. si quidem celeriter mouetur bilios morbi grauiterque hominem afficiti t. certis quibusdam die luis . horis intendu uur, remittunturique praesertim si huiusmodi humor pur redinem asciuerit. Idem putandum est de pituitoso, sanguineo, melancholico it morbo tiram ad proportionem eadem quoque illorum sunt signa.
CAP. XIIII. RAE V M in habitu, qui ita vocat, eo quod habitu corporis occupet, morbi natura ostendit. Q uidam enim sunt qui in eo solii gignu-tur, quemadmodum hectica febris, qu .a quum praesentem elle dicimus, statim etia morbum in habuit esse intelligimus. Accidentis, effectusque morbi qui in habitu praesertim apparent, illic morbum consis ereindicant. Quin causae, quae eas partes corporis praecipue infestant,earum Hispositionibus prosunt, aut obsunt, morbum in habitu corporis consistere manifestant Oui vero inhabitu dicitur esse eoqubd dissicile solui possit, ex natura morboria cognoscitur. Etenim cancer, S elephantia sis suapte natura aegre tolluntur , quemadmodum in quartana, quotidiana febris, aqua inter cutem, scirrhus, lienis i durities. Bilis atra. eo quod huiusmodi morbos igno eos de etiam patefacit. In nertiis, Ossibus pudendis senibu q. infirmisque corporibus qui gignuntur morbi aegre admodum soluuntur' plerunque in habitu transeunt sicut etiam, Cui difficile cedunt iuuantibus auxiliis. Quibus autem cutis admodum est adstricta, aut alii meatus, per quos noxia a
454쪽
teria excerni debet. in his pertinaces morbi reddu tur. napropter autumnales, hyemalesque morbi aegre admodum discutititur, quod perea tempora cutis iit adstricta, S: humores vigeant,qui non nisi magno negocio concoquuntur, extrudutur. Praeteream ter symptomata quo edam sunt, quae curatu difficilem morbii ostendunt, ut asperitas durities, niger color, summa gracilitas, aut tumor corporis , de excrementa multa, varia, .cruda. Actionu vero ossensiones, quae grauiores sunt, neces Iario non repraesentant cotumacesciit
tuque difficilem morbii esse, quandoquide magnam labem hae attritur per morbos acutos cui tamen brcui temporis spatio desinunt. Illa ergo solum nrma praebebunt cotumacis morbi indicia, quae sensim abutur, stabiliore eiarm caris an huiusmodi habent,&a firmioribus morbis prouentiat. Nam ut Hippocrates scribit paulatim refici corpora , quae paulatim extenuantur: Sic paulatim dissolutitur morbi, qui eo modo, debilitatis viribus, laedunt. Pedum vero,& tibi rum morbos rebelles iudicamus, quod si mi Ies nouerimus his, qui manus,&brachia infestant. iniemadmodum duros tumores ex melancholico humor c sectos cancri similitudine rebelles censemus.
Cluae vehementem morbum momstrent, G acutum. CAP. V. T morbos vehemetes declarat propria illo ranatura: Nam pleuri idem phrenitidem, cotianentes, ardentesque fel es inter vehementes inorbos numeramus,& qui eoru nomine utitur, statim ex ea, quae subest natura, vehementem morbii agnoscit Languis verb, bilis. ferues adhuc atra bilis vehementem ad agendum vim obtinent: quapropter vehementes etia morbos procreant. ostendiit: quod testantur inflammationes carbunculi praedictae sebres, quae paruo teporis sp .atio, interim multu molestat inlinetia in partibus, quae sensu exquisito sunt donatae, vel principatum obtinent vehementes morbi prouentur. Neque enim
illa diu validius in se stantes morbos sensu, vel robore insigni praeditae ferre possunt id quod monstrant dolores, qui quanto magis affligut,tanto vehementior morbus euadit. Ad haec
455쪽
Adbare produnt hoc genus morbi vehementia symptomata, ut vehemens sitis, vigiliae, urinae admodum rubrae, excrementa tosta, quaeque igneum colorem prae se ferunt, ac per febres rubedo in vultu, magnus aestus, qui in toto corpore percipitur, impedita difficilisque admodum respirari Oper cordis pulinon sque affectus eiusdem morbi sunt testimonia. ensendi nec non etiam sunt vehemetes Orbi, quibus vehementia remedia potissimi opitulantur, alia autem ves obsunt, vel non prosunt. Jaratione ardentes febres vehementes cognoscimus, iii bd scilicet leui sanguinis eductione, his, qua exiguam refrigerandi vim l .aber, minime mitigentur sed omnino re auirant pra 'sidia, quae consertim prodesteio sunt. In iis pisterea, qui aegre sans j irant, vehementes febres gignuntur. Requirit deinde e te mentis morbi generatiosi biecti corporis robur, aut certe non omnii a languidas vires, argumento , quod omnis
morborum vehementia morientibus quae nostrum corpus regunt facultatibus, elanguescat. Ex aliorum vero similitudine vehementes morbos cognosci certius est,quam vide monstrari d beat contra vero leues morbos ex contrariis
indiciis intelligimus. Etenim diaria febris suapte natura lenissimus morbus est,ueluti omnes fere alij, qui ex tenuissima materia, ut spiritu nascuntur: vel ex frigida, pauca,&qui in parte ignobili, ut cute consistunt, quique a leuissimis remediis aliculantur. magnis autem potius offenduntur:&denique qui contrariam supradictis naturam sunt sortiti. Rcuti autem morbi indicia nemo requiret, si modo is cum vehementi eiusdem est naturae,& rationis: quemadmodum antea ostendimus.
A P. XVI. AETERUM oti uos, qui nunquam desinunt morbos, donec finiatur, significat imprimis morbi, qui sui apte natura sunt tales, ut angina, febris ardes diaria, quς synoch dicit
tur, insana .ationes, reliqui omnes tumores praeternaturam. inii enim alique ex his morbis nominat, continuum morbum esse statim agnoscet, quod eorum natu
ra sit continuo hominem a siligere. Atqui sanguis ubicunq;
458쪽
libus duntaxat morbis prodesse, aut belle sunt nata ,eo rum qualitatis erunt testimonia, cuiusmodi sunt remedia, quae propriellecticis febribus adhibentur. Atqui sympto- anata, quae aequalem, inaequalemq; morbum se litui tu , ad illorum dignotionem sua signa pra bent. Caeterum inaequalem, in quo contrariae alterationes in corpore sentiuntur, monstrat natura morbi. Epiata enim, Lipiat febris suapte natura in qualis hoc modo morbii sunt.Tertiana' ualis. Calidus, frigidusque humor simul consuli, Munam partem affligentes, inaequales morbos: qui vero calidus est , aut frigidus solum, aequales pariunt, monstrant. inii a frigi-go,&calido simul laeduntur, Diuuantur, inaequali Oibo, laborant: qui aute a calido duntaxat vel frigido, aut alias Ia qualitate aequalem morbum patiuntur. Symplomata praeterea, tuae inaequalem morbum comitantur , ut quum quis
calorem,frigusque in eisdem locis sentit inaequalem esie morbum, qui affligit, testantur. Nec absurdum quidem est ex similitudine,& proportionesigna etiam in his sumi.
De ignis morbi, qui recus uam facit.
A P. XIX. F. hoc morbi eius natura ut in alii mostendit. Nam elephantialis, cancer, luuia phine extincti vulgo videantur, redire tamen sol nt. Diaria semel curata no amplius reuer- titur Atra bilis,crassi, viscidi i homo res morbos solent parere, qui recidiuam faciunt alii vero no item. In male aste tis corporibus, infirmis, in .alignisque humoribus,mdispositionibus ii milibus praeditis, morbi gigni solentiqui simulata fuga retrocedunt. Accidentia praeterea, qua per morbos apparenta idem monstrant:Si enim coctio nes non procedant, aut inaequaliter concoquatur noxia materia,& nihil excernatur, aut non quando per eaque loca,&'quo modo oportet, no immerito putabimus hoc genus morbi ex his esse qui recidiuam facere consueuerunt contem nenda praeterea non sunt indicia, quae a similitudine ducuntur. Nam si plurimos in morbos incidere videamus, qui
postea redire visi sunt merito de aliis quoque. qui similibus
morbis corripiuntur existimandum erit: seu haec attin
gunt quodammodo praedicendi partena quibus simile illud est
459쪽
est si ostencla reniteremur quomodo breuem, longum, salutarem, lethalemque Oiliana dignoscere pol telet. Moibi vero, qui primario vel secun clario, siue per consensum infestat, notas, rademus, ilium signa docebimus, quibus palles affectas depraehendere liceat.
A P. XX. R. O PAE vero, id est qui cotumax iam
sit, S permaneat ablata causa,quae plina O eum 2xcitauit, ostendunt eadem genera signorum:
auidam enim morbi sunt, qui propri hoc
modo suapte natura existunt, ut inflamma troiles, o eliqui tu in Ores praeter naturam tu partibus oborti, intena peries nisi venementiores fuerint, remota agente causa, statim evanescunt, ut ostendit ea, quae ab insolatione contracta est linetiam inter morbosas causis, qua pertinacem morbii infers iat, ut vulneratia,con-xundentia frangentia, propri morbi sunt testimonia: quae vero calefaciunt, aut refrigerant, contrarios morbos patefaciunt. At siccantia, humectantii rebellioris naturae morbos rQcreant, ct declarant. In spiritu, S u::pore morbi concipiuntur promptissime, in propri potius quam alterius generis, sicut etiam in mollioribi; partibus corporis: durae vero ad alios recipiendos, I significandos magis sunt aptae. Onanium quidem optinae 3os inorbos inter sedistinguunt synaptomata. Qua enim proprium morbum
sequuntur, diutius permanent pertinacem naturam sortita. quae vero improprium, minimo temporis spatio perdurantia statim evanescunt. Leuiora praeterea sunt, quae ab improprio morbo nascuntur, grauiora autem, irae proprium comitantur: quod vero ex auuantibus, laedentibusque causi ,
M similitudine horum quoque signa sumantur, omnibus consitare puto. Caeterum ut nullus nostra opinione morbus est per accidens, sic nec illius indicia a nobis expectare oportet.
460쪽
laris indu CAP. XXI. R R O morbum niuersalem, tu q uniuersu in corpus ii stat ex eisdem fontibus ductis notis cognoscemus: si quide febris , aqua intercialem, quae Leucoplegmalia dicitur, uniuersa lis morbus est: inflammatio, vicus, particulam causa quae uniuersum corpus infestare valent . ut insolatio, ira, labor animi,&corporis, sere omnia, quae intem periem inserunt, ubi vel uniuersum corpus vel partes, quae principatum obtinent, inuadunt, uniuersales morbos Mn-ci at, .monstrant, quae vero vulnerant frangu t,tendiit, aut alio modo corporis structura vitiant, aut una partem solum aut certe non ea, quae publicia munus exercet affici ut particularis morbi sunt testimonia Morbosa preterea accidetia, quae in uniuerso corpore apparent,ut ardor, inquietudo, actionii omniu debilitas, urinae pulsusque mutati totius morbum significant: Quae vero in una solia parte consisto ut dolor pedis, laesa ambulatio cruris morbii produnt. Atqui uni uersi corporis eXcrementa praeter naturam affecta uniuersalis morbi sunt testimonia: Ide pariter ostendunt iuuantes, igdentesque causae Nam quae uniuerso corpori opitulantur, aut obni in praesentibus morbis, uniuersi corporis morbum manifestat. Alirati te particularis sunt indices. Praeterea ex
his qui uniuersali, aut particulari morbo sunt correpti similitudine ducti quid de aliis, qui eodem tempore pariter Dficium ur,existimandum sit, colligimus.
Communis morbi indicia. A P. XXII. M M V Nari morbos docet ipsius morbi
inatura: Etenim pectis comunis morbus esse quum multos simul appraehendat, occidat, ab omnibus cognoscitur: diaria febris inter eos, qui sparsim eueniunt, numeratur Sumimus praeterea in his signa a causis. uς enim omnibus communes sunt morboru es usae, ut aer, A nonnunqua qu.', quum orbos inserunt, similes,momnibus communes gignunt,