장음표시 사용
471쪽
brum sin fusa r. ationi consonum est pulmonis vasa potiusquam ea, qu .ae in ceruice reperiuntur,esse assecta,quo modo utramque uteri, vesicaeque partem, utrosque renes potiusquam alterutrum laborare, ubi copiosissima sunt quae ab illis educuntur,putabimus. Locus per lue sit excretio, si pro 'ter naturam sit affectam monstrat partem, quae ad ea, lux excernuntur continenda a natura destinata es Veluti si per vulnu cibus egreditur, ventriculi in laborare indicat, sinantem naturalis est, si luidem pars una sit,a tua prodire possit,quod excernitur. unam pariter laesam partem Ostendit, quemadi nodum laesus ventricii iis agnoscitur, si cibus minime mutatus per intestina excmilitur, quod scilicet in ventriculo duntaxat cibus contineri sit aptus. Membran vero frustulit in sanguinis excretio multarum partium si celarum indicia esse possunt proprere quod in omni in suum ento corporis luiusmodi substantiae 4 Deriuntur, excretionis tanaen modus, tempus, substantia aliqua diu ei sitas, qualitas, quantitas pariter has inter se distinguent partes,d filiae sit offensa, petient. Veluti tuum Laucium aspero aricitae, Mgula ulcera ex excrementis, quae peros diuerso modo rei i- iuntur, dignoscimus. Excretionis perseueratia locum asse
etiam testatur: sic enim intelligimus sanguinem, qui tussici do per aliquot dies continuo exsernitur, a pulmone affectore geri, alioqui a capite, vel alia parte in eum lcscendisse: desinit namque post aliquot expuitioncs efferri sanguis, quia capit ei a pulmonem, a speias que arterias decumbit. Excretionis modus partem assectam hoc pacto declarat: nam si ex suendo aliquid excernatur, quodpr te natura sit, oris morbus significatur, si excreando Duci in si tussiendo asperae*rteriae, vel pulmonis. At si vomendo aliquid educatur, gulae vel ventriculi assectus proditur: si metendo membrano sum aliquid exit. vesica est exulcerata: si carnosum quidpia, rei es, aut pudendum patitur: si cum magna tussi sanguis,
aut pus regeritur, pulmo et his sue in seriores partes, alioqui aspera arteria, qu .ae in collo est, laborat Tempus veri, quo excernuntur excrementa, suas etiam praebet notas. Nam si quis ramenta cu sanguine por anum flatim emittat quum
deiicit, in infimis intestinis vicus cosistere creditur: sin autepostea, in superioribus ite sicit lux qua oportet vel tardius,
vel intempestiue excerniantur,partem ostendunt asset
472쪽
a qua prodeunt, vel eam unde facultas deriuat quemadmodum resoluta spinali medulla aut refrigerat musculo ani,
excrementa alui intempestiue excernuntur. inlinetiam Or
do inter ea, quae excernuntur aliquid confert ad laborante partem depraeliendendam. Nam ii pus mingitur ante uri nam, in pene ipso: si post, in vesica, aut superioribus p. artibus, quae sese per velicam exonerant, ulcus est. Sic profecto ouum emungimus nasum, si prim pus egreditur in ipsis naribus, si vero post pituitam multa, vehementiores ef-
sationes, superiores partes sunt exulceratae. Caeterum que admodum tuum excernuntur a corpore excremeta, vel alia substant ia, ita quum illa retinentur, eandem partem aitecta monstrant. Etenim detentata in corpore urina vesicam,aut renes, aut urinarios meatus, per quos urina desertur, laesos esse oportet aut alio humorem conuerra Nec vero lotu excrementa ipsta, sed etiam excretio, attract io, retentio, alteratio, quum praeternaturam sunt, locum affectum manate. stant. Si enim vetriculus appetat. vel attrahat, quae fiant alie na. Si eadem retineat, mutet, omnino aspicitur. At si quae ra- miliaria sunt,trahere nequeat, nec retinere aut non concoquere aut haec quidem faciat, sed vehementius, aut citius. aut imbecilius quὶm oportet, aut deprauato motu utatur,
se affectum si nificat. Ac non solum excrementa ipsa indicant partes affectas a quibus proueni ut, sed etia alia opera: veluti caro uniuersi corporis spongiosa, humidiorque qua expediat, vitiati hepatis est indicium. Quomodo vero qualitates corporis praeter naturam mutatae signa praebeant par
tisa secte, nunc tradendum est. Itaque ex sapore notae hoc modo petuntur si falsed in ore percipitur caput pituita salsa redundare dignoscitur. Si amaritudo a lest, venae, hepar aut ventriculus biliosi humoris plurimi in se continent. Verum potius euidentiores notas ipsius affectus,&causa morbos quam partis laborantis sapor praebet, que- admodum Dodor: colore tia affectis internis partibus, nisi Pars humorum generationi, expurgationi destinat a sit, nihil vel minimum consert ad earum digi otione: ubi enim musculi interni. aut vesica aut intestina vel ossa patiuntur, corporis colorem mutari necesse non est, nisi pars quae Diicitur, ob vicinitatem in certis affectibus alieno suo colore
cutem inficiat: veluti contingitia ossium corruptione, in qua
473쪽
qua caro,& cutis circumposita liuiduin, nigrumq; olorem repra 'sentant subiectae partis corrupta indicium. At hepa- te, vel liene laborante, color quide variatur, sed non per omnia mala, quae illis partibus cotingunt, quippe humidiore, aut sicciore reddita earum partium intemperie, color non multu uariat. Illis vero obstructis, retentisque ob id excrementis biliosis aut melancholicis cliene quidem hoc modo affecto nigrius: hepat vero fauius corpus euadit Si credundante in ventriculo bile. sauescit lingua: albescit aute, si pituita molestat. Quod ii pars sibi soli seruiat, color duntaxat
in ea mutatur, non in uniuerso corpore, aut aliis partibus, veluti putrefacta carne clivescit quae illud circii dat cutis, indicantur tuae illae partes assectae, in quibus color praeter naturam conspicitur: imi dui ities aut nollities no solum partem, in qua haec apparent, sed etiam sontes humorii larsos saepe testantur. Exuccato enim aut praeter uaturam humectato hepat duriores mollioresque reliquae partes redduntur. Vbi vero sonitus quidam circa aures vel Ha ventre inferiore sentiuntur, cerebri membranas in priore affectu, in hoc intestina laborare putamus. Nec desunt, uide parti
bus allectis significandis signa, quae ex similitudine, ' proportione sumuntur. Hac enim ratione, si homine mortuo.
disiecto nouerimus, quaenam potissimum fuerit sedes assecta, colligere licebit,ubi morbus consistat in his qui similiter, ut ille assici putantur. At illud quidem ignorandum
non est, liuersas partes easdem notas habere: veluti ulcera pulmonis, aspera arteriae, quae in collo reperiuntur, d clarant sanguis, s vasorum frustula, quae per tussim reiiciuntur: eodem modo vesicae, renum assectorum eaedem multa sunt notae, sed tame ex praedictis sontibus inuenies, quae laborantem partem potissimum ostendant vel enim quae excernuntur substantia, vel qualitatibus, aut copia,vel excretionis modo, aut dolores, vel alia accidentia uariant.
Atque haec quidem si issiciant de notis partis affectae. Nam si quae forte praetermissa: tidebuntur, quae sparsim apud Galenum leguntur,consulere statim sontes ipsos oportebit, ex quibus, ut arbitror ill .ae 'eriuare intelligentur quandoquidem non singula prosequi, sed methodum potius,&capita docere non solum in hoc negotio, sed etiam in uniuerio opere instituimus. Quae
474쪽
IO AN ARGENT LIB. r. Quae monserent partem a lici primario,vel f sensum, proprie via improprie.
A l'. XXVI U O aram vero plurimum reser intellige
re, an pars primario. vel secundario iue perconsensum,aut proprie, vel improprie afficiatur, liquidem curatio remedia lite potissimum illis ad iii bentur unde morbi illorumque caulae ad alias perueniunt,3 partes, tu e stabiles affectiones arvi colatraxerunt auxilia postulant, quae vero leuiori instabili uedi spolitione laborant, agente sola natura per sanantur adeo notas tradere oportet, quibus dignoscamus quomodo lin-puIae partes afficiatur. Quod quidem Galenus libro rimo Aiocis affectis, ut operis institutum exigebat, se facturum est pollicitu , nunquam tamen postea id praestitit. Nam dicere partes eas per consensum affici, quae cum aliis irritantur, quarum lue affect iis illis mitigatis, unde concitati sunt, mitescunt, verum quidem est, dex uno indicio haudquaquam ars constat. Habet nescio quaedam de hac re in libro de Constitutione artis, sed ea nec satis expressa, nec ex
aliquibus sontibus ducta. inia repraestat fontes ipsos conlu1ere quae in hac re suas quoque notas liberalissime praebet. Igitur quaedam sunt partes, quae suapte natura ab aliis non ita facile patiuntur, ut ossa, quae in seipsis affectum quo labora at sere continent aliae vero quae ab aliis prios Iabo rantibus suas noxas facile recipiunt, easque reliquis impartiuntur: veluti caput, iii od facile a ventriculo uniuers, que corpore laeditur,&easdem partes prompte olfendit. Unde ex partium natura imprimis signa timemus. Porro quaena pars sit apta aliis compati, vel reliquis obesse ex situ. connexione, officio genere, temperie, raritate, densitate duritie,
ni ollitie, fere omni alia partiti conditione cognoscemus. Brachium etenim cum manu dolente prompte oratitur, de Os carni circumposita vicissim sua mala comunica ob vicinitatem. Laeso neruo vitiu ob connexione ad cerebr facile ascendit. JNaemadmodu sane arteriarum mala cordi venarum aute vitia hepati nullo negotio comunicantur. Publica est cerebri, cordis, hepatis, testium,ventriculi ossicium, qua
propter his sontibus laesis reliquas partes simul assici rationi coa
475쪽
ni consonum est. Hinc enim laborante cerebro sensus, de motus: trepat e vero nutritio, corde atitem affecto per syncol pas dict. a vomerii corporis actiones .abefactantur. Mamae, iliora cum genitalibus consentiunt mutuoque afficiuntur ob operis ossicit' comunit .ite: luippe lux clica eandemateria versentur diseruus neruo, arteria arteris, neruosura
neruoso,carnosum carnoso, quonia eiusdem sunt generis. facile compatitur. Calidiores partes humores, qui alias infestant, ad se alliciunt, obtemperiem naalorii sociae fiunt. Ventriculus ob cauitate, rectum situm decurrentes materias a capite prompte suscipit. Dissicilius hepar, lien, ossa, A
alia partes. quae vel cauitatem non habent, aut e directo 5 subiiciuntur. Ubi vero interna partes malis humoribus sunt refertae, cutis ob raritatem, uiatiuam debilitatem eorum portione prompte admittit, A mali particeps euadit. Pulmo Ob mollitiem, laxitatem capiti destillatione laboranti sepe compatitur. Durities a fluxionibus,3 insana mationibus vicinis olla tuetur. Ac ut semel dicam ex partium natura, conditione licebu cognoscere qua vel alias assicere, aut ab aliis I di possint. cum quibus singula potis
simum ostendantur. Caeterum inter ea, qua partes .aedunt, Quaedam sunt, quae postea quina fuerunt excitata non aliun cle fouentur, aut augentur, nec ad alias partes sparguntur,
sed quicquid est mali, in parte primario affecta consistit, cuiusmodi sunt tumores praeter natura pr. aesertim qui e materia frigida c5i istunt: dolor veris, xlv. ae dolore sequuntur symptomata facile ab una parte in aliam transferuntur. Nam ob dolorem cruris aut digiti, vel alterius partis,communicato malo cordi, nonnunquam contingit animi do-fectus: ut aute inter morbos ipsos symptomata quaedam apta sunt aliis comunicari, alia vero inepta, sic etia inter causas morbo risi effectrices id e coringit. F. tenim humores, vaporesve facile ab una parte in alia migi .it,ac tramq; ficile laedere possunt. Eode pacto calor, frigus ad multas partes spargiatur: tu vero sicciat, aut humect .it, A multo magis' u vulnerat,c6tund , si agunt,no solet ad alias partes transferri sed in illis duntaxat quas primo assiecerunt manent, aut alias sec si laedunt, ii uersi generis assectiones illis impartiuntur. N a fractura alicuius me bri alter no comunicatur: dolor vero, qui confractam patiem sequitur,totu non
476쪽
nunquam corpus in passionem tralait dum febres synecimen, aut alios huiusmodi affectus parit. At iuuantes laeden- resque causae certiora praebent indicia, siquide duabus affectis partibus, si laedatur una,offensa alia, ea, cui laedetia adhibentur,primario amici certissimu est. Eode pacto ea, quae iuuatur, adhibitis alteri auxiliis, per eo sensum laborat: do, Iente, aque capite si remedia stomacho adhibita leuent dolorem, aut intendat, no primarius est in capite affectus sed a Vetriculo prouenire cognoscitur. causis praeterea laedentibus, quae praecesserunt, ligna sumetur. Si enim alicui caput doleat, nulla praegressa causa, qua parte ea peculiariter affecerit,aliunde dolore prouenire necesse est. Quod etiam ex partibus antea laesis colligere licet. Nam si cui ventriculus tu laborauerit,caputq: postea dolore incipiat, non immerito coniiciemus a ventriculo ad caput transmissam esse doloris causam, Ad haec effectus, symptomata, quae affectas partes sequutur,declarant quae primario, quaeue secundario fit offensa. Primo enim morbosa symptomata in illis appa-xent partibus,qu. primario afficiuntur:postea vero in aliis
ouae secsidario laborant: mitescut praeterea augenturque anfectiones partis per consensum offensae, dii crescunt minusi-turque illae quae in primario assecta consist ut Grauiora postrenab solent esse symptomata, quae partem primario assectam sequiatur, leuiora quando per consensum continguiar. solent et t. at pius intermittere mala, iuu aliude prouentur.
ad io modo videmus capitis dolorem, quem peperi febris, evanescere dum ipsa declinat continuos autem esse dolores in ea parte quae non aliunde patitur, sed in se ipsa pansionis causam habet inua ratione delirium, quod ex inflammatione cerebri nascitur, ab eo, quod perco sensum ii aliis partibus contingit, discernimus, quis Dillud scilicet perpetuum sit, hoc vero no item, sed eo potissimum tempore inuadat, quo accessiones morboru augentur de vigent mi id praeterea obes , quo minus ex similitudine signa quaedam sumantur ad id quod quaerimus declarandum Moc enim pacto assici caput per consensum cum digito pedis aut manus putamus, iuba scilicet similiter in aliis id euenire cospexerimus: veluti in his contingit, qui hoc modo comitiali morbo, affecto cerebro, laborat. Caeterii proprie parte affici co-
euoscimus ex magnitudine affectus , symptomatum On sequen
477쪽
soquentium, causarum, qua affectum intulerunt aut miti gant vel intendunt, aut penitus tollunt. Qui enim magni sui it .affectus, ut magnas improssiones indicant in partibus , concopias, sic stabiles laesiones significant, leuiores vero in stabiles, Si qui facile evanescant Grauia vero continua ouel symptomata, magnae in corporis qualitatibus actionibus,&excrementis mutationes, proprij affectus sunt in lices. Si tenuis, paucusque est spiritus, qui partem afficit, ut leuiore, sic instabilem adhuc la: sionem ostendit, si vero sit humor in parte impactus, prpprie affectam parte monstrat. Si leuiter aliquis fuerit percussus, obleuitatem causa laedentis collis limus stabilem no posse esse in parte percussa assectionem, quod pariter contingit si pars iura solid.i est, ius patitur. At si a leuissimis remediis iuuetur, quod laborat, ostendit se
nondum pertinacius malum conςepi seruontra vero accidit, si mollis est pars,qua facile omnes impressiones admittit. si nulla remedia, aut non nisi magna, A continuati sunt, obsunt autem vel minima. Tunc enim velle mentiorem , cproinde iam firmum affectum suspicari opol tet. At quela arcsatis quidem designis demonstrati uis: nunc ad alia genera
C A P. I. VAE sunt signa memorativa, Quae quo illo tum sint genera, differetiae, quae denique sit illorum utilitas, ex superiore tractatione patere puto Nunc vero illud explicandum impramis se duco, quorum haec sint signa, is quae per illa scire conueniat. Q ua in re Galeni
478쪽
ouinionem non recipio, tui in quarto libro de Praesagulo u se ibi stigua memoratiua duntaxat causaris'. Meriue enim solum ae causa, sed etiam quae corporis
o. quae accid)ntia praecesserint commemoraIe ἡ doquidem cur tonem,conseruatione, prin F is bit denique 3 victus rationem hu-
usmodi 5memoratio ut postea ostendemus varia Porro . corpus, diuersa constitutione in eam, quae praesens est, i utatur sic diuersa commemoranda sunt in unoquoq; Or-α presenti statu. Si enim morbo quis laboret, imprimis
ii ea sa morbum intulerit, cognoscere e Ped rq Dp exii
a scilicet quod huiusmodi cognitio curationem mutat. Auz tamque morbos curamus, quos vigilia, aliter quos ara
ut hi eius morbos intusit deinde quomod
genitus it morbus, inuestigare oportζt, Π '
o serit vel confertim inuaserat,an densando, vel rareracien
o vel ulnerando, aut contundendo, vel alis de T in
do causae morbum excitauerant, ' norandum non est. Vt enim diuerso modo illae corpus accere sic profecto a an a est curatio,& praeseruatio. Locus praeterea per quem illar
do mum reser in elligere an e transecus inuaserant2 eli ut i serit, egerint. Cui enim loco remedia potissimusu adhibenda et hac commemoratione patet. Ad hqctem Pu quo quis laborare coepit, memoriae subticere necesse si ropterea quod aliter curamus quos longus iam moru filixit aliter qui non multo ante laborare ccxperui :Quin etiam plurimum scire reseri, quae Acesserit: quippe quum id ad morbi naturam. differetita di hos en ax quibus curatio quoque variatu plurImum C ciat. Si quis nim probe sanus esse consueuit ut bo
nos humores gigni,sic mites,&non malignos morbos in-
'urret. Porro onualescens aliquis sit, qualis imo aus an
tecesserit, scire necessarium est quandoquidem id docet, uualis sit relicta in corpore dispositio a morbo praecedente: quo postea intelligimus quomodo renutriendi, restauran- ique sint, qui ἱm orbo resurgunt. Vnde scribebat Hippocrates in Aphorismis. Quae longo tempore extenuata sunt corpora, longo tempore reficere oportet,quae breui breuiter. Si vero sanum est corpus, tunc ea cognoscere oportet,
479쪽
uae sanitatem praecesserunt, an scilicet recenter ex morbo conualescens sanus sit factus, vel non , religiosus enim il- is vivendum, his autem liberius: atque in siligulis quae pr
cesserint ex his, quae sanitatem conseruant, somnusve, vel exercitatio, cibus,aut aliud quidpiam, cognoscendum id enim viuedi rationem,& quid postea fieri debeat, monstrat: Quippe si somnum modo praecessisse cognouerimus, intelligemus cibo nondum esse opus,si cibum, quiete, non vehementi motu: At qui extincto homine, quis morbus mortis
causa extiterita nonnunquam quaerimus cibi quidem o- mnia ex signis memoratiuis consequimur. Quo magis misi rari licet torum tractationem ab Omnibus sere scriptori-'l bus hactenus fuisse contemptam, aut cet te non satis illustratam. Nam vix duobus verbis eam coplectitur Galenus, qua in Arte medicinali refert quaedam esse signa demostrativa, quaedam prognostica, alia memorativa, nusquam postea
Latis memoratiuorum sum docet, nusquam quae per ea dignoscere oporteat, nec quae, quotque sint illorum genera, a disterentiae, nec a 'ibus ea sumere debeamus, explicat, hoc solo contentus, quod quaedam sint memoratiua de minor
eorum sit utilitas,quam aliorum, ad causas morborum inuestiganda conferant: quum tamen qua ratione id cou- tingat, non explicet: nimirum quod par fere sitiit antea ostendimus signorum omnium utilitas, si modo omnia, quae ab illis indicantur , sunt a medicis percipienda, Gad alia quam ad causas morborum illorum usu pertinet. Quare tanto diligentius haec a iobis explicanda sunt, quanto mastis ab aliis contempta suerunt. Nemo tamen putet a nobis haec negligentius explicata, quod genera, differentias, vim horum signorum non doceamus iam haec permitti anus, vel tanquam nota ex superiorum tractatione, vel quod ad illorum imitationem sacile inueniri valeant.
modo intel gere possimi fuerit morbi causa.
eisdem sontibus memoratiua signa sumi, aiuibus alia ducuntur, ratio dictat, sed quo molo id fiat quod potissimum cc tractatio promittit nunc explicandum. Ergo quae fuerit morbi causa, imprimis docebit naturi asse-
480쪽
3 AN. ARGENT LIB. H. nouem causi peperit. Nam in diarias ebrio aestu tr:-
i oecursu vigere,caputque peruri
s. , liliores.&rubicundiores apparent cum siccitate Ud
dam et o grauedine, de destillatione febricitat isti tale adsuta caput non solum calidum, sed etia san-
rarit acris potius quam multus calor apparet, corpus gra o picitur, oculi concaui,&sicci insolita decoloratio
profundo corpore effertur, magnique pulsus. vero alsu:
o febrem procreauit cutis siccior pixi
sentitur, kcalor acris urget. Quae aute ex densitate nata eli
υ ro acrior consurgit. Urina non ruta, nec corpora moles
an s nee oculi concaui aut sicci Ea ver quam peperiti ematio: maximos,veloces nequentesque pulsus aed i ritu calore sed suaui abundat, saciem ubi clam, sub - um π. V na, vero subalbidas reddit eadem est ratio in Titi bi . Nam calidus affectus calefacientem praecessit e usum indicat . cuius ver generis sit, genus calorisinon strat Acrior quidem calor sequitur calefacientes, si Eo in modo vulnus docet causam: morbi suisse, quod se
monstrat ab his illatam esse plagam, quae punctina feriunt. i quis morsus fuerita cane intelliget ex vulneris colore, reli vi; qualitatibus, symptomatas, an rabidus canis fuerit, vel non si quis sorte serpentem conculcauerat &illi cutis Dpedibus excorietur, cruraque demate in tu escant vel si eundem offendcre tentaverat, interim olfactuita afficiatur, ut omnia quae olfacit,prauum odorem reterreputet eum Disi e serpentem qui drymu 'β' mu eodem pacto si quispiam solo visu , vel sibilo serpentis occisus, vel grauiter affectus fuit, diuinamus Basilitum