장음표시 사용
661쪽
olum a temperamenti qualitate indicare potest, si modo' num indicat unum,& quae secundum natura sunt, sui conseruationem tantum: quae vero praeter naturam, sui ablationem motast rant. At diligentius,& verius undecimo Methodi docet, quid qualitatem remedioru indicet, quum a morbi qualitate eam petendam praecipit. Vt enim nilal curatioiaem indicare potest, praeter id, quod curatur, sic nec qualitatem remedij, quoad curatione utimur, praeter quam ipsius in orbi qualitas , cuius causa huiusmodi oportet praesidia exhiberi, insinuare debet C hi e vero morborii causis,
symptomatibus propria sunt auxilia, ab illorum qualitate pariter indicabutur. Itaque comuni omnibus ratione αseruato principiorum consensu, putemus qualitatem materiae indicaria qualitate illius, cuius causa ea requiritur. Quamobrem remedio tu qualitate indicabit qualitas eorum, quae si in praeter naturam Victus autem qualitate eorum, quae secundum .itura existunt, qualitates Quid vero qualitatem cibi potionis, exercitationis, somni, vigiliae,&denique aliarii rerum, quibus naturalis status consciuatur, quid item alterantium, vacuatium, aut aliori praesidiorum, quae corporibus praeter naturam affectis conueniunt, qualitates indicet, suis locis docebimus: quandoquidem hoc loco non indicati a peculiaris alicuius materiae scopos, sed victus duntaxat,& remedi docere instituimus. Caeterum indicantibus qualitatem se se opponunt, quae alias qualitates exigunt aut eas, quae ab indicantibus sugs er itur, adhiberi aliqua alia ratione prohibent. sic profecto humida temperies, qua secundum natura est, actu,&potentia humida requirit: quibus morbus humidii veluti ulcus exsiccantia postulans, refragatur. Sic febris refrigerantia, crast iis vero,& frigidus humor, qui excitata obstructione, febrem committit, calefacientia petit Quin partium vicinarum dignitas, aut imbecillitas prohibent, ne actu frigida, qualia saepe conueni ut
affectibus aliarum, admoueamus: nec illae,quae in profunducorporis recesserunt, crassa, siccaq; medicamenta,cuiusmodi nonnunquam illorum morbis debentur, admittunt. Quae vero cauitatem obtinet, prompte recipiunt crassa remedia: at in solidas, duras no nisi tenuia permeare possunt. Quae quidem etsi ita habent, non tamen propterea inter indicantia qualitate sunt ponenda eo quod indicantibus repugnet:
662쪽
quandoquidem propositum , inquit Galenus in libro de Optima seeta ex illis nunquam inueniemus, quod solum indicantia ostendunt: non enim eo quod nativa temperies partium . quae maximi sunt in corpore momenti, de dignitatis, actu nigida respuit ob id inuenimus tanquam ex indicatiore remediis calidis a tu esse opus alioqui nil Ilo praesente affectu praeter naturam, adhibenda essent actu calida secun dum naturam assem partibus. Est enim haec indicantium
natura, Muis, ut illis positis, ex eorum contemplatione statim percipiamus qua, quali re sit opus: et si postea quedam
nonnunqua cogant nos, reluctante cotraria eorum vi, aliter
facere. At plurimum reser intelligere, quid nos suapte iaatura ad id ducat, quod quaeribus, quid vero inuenta rem no admittat, aut omnino moderetur. Q uae si Galenus in Iibro de Optima secta distinguere non contemnit, nec alia ratio ne antiquos medicos refellit, quam quod illi indicati cum repugnantibus miscerent, xcolanderent, tanto minus profecto, dictante id maxime rei natura, idem nos sacere dei, mus, aut ipsum Galanum sequi, ubi sui oblitus in eosdem errores, quos in aliis agnoscit, sabitur.
De micantibus occasionem. CAP. XVI.
L EM; in ibro de Optima secta soneta
oratione eos resellit, ut uniuersalem occasi nem ex moibi temporibus sum putabant, pari certe repraehensione dignus, quippe quia ni libro non Methodri IJpjane, quod iΠ; sentiat, remediorum scilicet tempus a quatuo morboru ten poribus indicari. Quin etiam libro secundo de Digerentiis febrium cibadi tempus per morbos ex accessionis cintermissionis tepore monstrari scribit. Qua tridem in re merito eos repraehedit,qui ita sentiebant: propterea quod morborum tempora non indicant, sed coindicant ramediorum occasiones .inionia enim ostendunt morbos, illorumq; caasas in certo quod a ita tu esse, in quo vel prorsus respuut, aut admittunt certa praesidia, ideo opportunii horti lepus coindicare putantur. At accessionum intensiones. remissiones edendi, bibendique opportunitatem non indicant, nec coindicant,sed correpugnat,aut admittunt nutriri corpus
663쪽
ana propter si ille praecitatis locis aliter sentit, de cum illis Plane consentit quos repraehensione dignos censuit, nomati opere laboro, ut qui, no quid dicant authores, sed qua doene sentiant spectandueste iudico. Est aut recipienda Galeni opinio in libro de Optima secta, ubi scribit uniuersale occasion m sumi ex praesentia eorum, quae remedium postulant,&absentia eius, quod potest impedire, optime id quidem Nouit enim unusquisque opportunii illud esse temsus ad agendum, istum adest id, quod actionem postulat, nihil interim impedire valet In hoc tamen non placet, quod quum generali quadam ratione docere deberet,qux occasione in omni bos ostendant, solu de occasione remedio 'rum agat. Praeterea quod nos alis explicet, quid sit, Quod impedire possit. Non enim vires, ut ille scribit, solii id aciut,
nec semper, quum alia, quae sunt secundum natura, nonnun
qua remediis se se opponant, Vires no illis omnibus, sed his tantum, a quibus dissoluuntur, vacuantibus potissmaum reluctentur. Quamobre ex diuino eo principio quod baci prius ad omnes alios scopos inueniendos, author ipso Gale
no, Vsurpauimus, occasionem indicantia inueniemus. Est au
tem huiusmodi principium ab eo, quod genus indicat Omnes differentias indicari, quum illud suas assumi serit. Itaque si status corporis actionem indica quando ille differe 'tias ex tempore acceperit, tempus profecto ad agendii doneum mostrabit. Dicitur aute aliquid esse vel abesse,fuisse, vel fore. Aes innira fuit corporis status indicauit fuisse agendum,qus praesens est,tunc praesenti esse opus actione quum
exit tunc agendum adeo ut semper quum adest, minime autem quum abest, propria artis munia exercere oporteat. Qua quidem ratione optime dicebat Galenus quarto Methodi externam cati fana quae morbo excitato abiit, non indicare quoniam quae absunt, nihil ostendunt eo tempore, quo absunt esse moliendum. Nec est quod putemus absen tibns morbis nos remedia adhibere quum vena sectione, aut alio remedio pr r cavemus, ne eu niant Non enim morbis ipsis absontibus, sed illorii causis praesentibus, quae iam postulant remedia, resistimus: quarum ablatione morborugeneratio prohibetur. Proinde magnitudo morbi imminetis sanguinem demendum os non monstrat, sed quod pra sens est humoris vitium,quod authorem huiusmodi mox
664쪽
borum fore conspicimus. Pr sentia ergo eius, quod indicat
tempus idola eum. ad agendum monstrat ..' nihil praeter illud. Est autem ut diximus id ipsum corporis nostri conditio, quae de alioru omnium est indicatrix Acit diuersus est naturalis status ab eo, qui est praeter natura, ita diuersae affectiones temporis succestu in utriusque oriuntur, quae quum adiunt, nunc uno, nucalio remedio, victu opus esse ostendunt. Si uidem malus humor, quum adest in corpore, tum putrescit , remedium indicat, quod alteret, concoquat. Adest enim tunc, quod alteratione exigit non autem vacuam iis,quia nondum vacuatione pollulat, quod alio tempore faciet, quando scilicet iam euictus, ad expulsione paratus fuerit. Sic nunc somno, nunc vigiliae, alias exercitationi, vel quieti incumbimus, quod diuerso modo temporis interuallo, eodem etia tempore adsit quod diuersa monstret esse necessaria. Quare ut breuiter dicam)actionum, remediorti, victus tempora ex praesentia, naturalis, praeter natura
status indicantur, quibus vi aliis indicantibus alia se se opponunt: de quibus quonia haec comunia etiam sunt his, lugrepugnant, indicantibus particularem occasione, paulo post dicemus. Porro particulare occationem no solum ex praesentia illorum, quae remedium postulant, absentia eoru , quae
impedire possunt, sed et iri ex re inediorum sequentiu consideratione, aegri proprietate sumi tradit Galenus. Qua in re solum docet occasionem particularem remedior si, omissa victus occatione, ut in uniuersali secit nec vero quid indicans sit, an scilicet praesentia postulatium, vel absentia impedientium monstrata Praeterea alios scopos facere a quinus haec sumantia nulla ratio cogit: omnia enim ad ea duo referuntur: quibus uniuersitem occasionem capi comemorauit. Nam aegri proprietas, sequentia remedia vel prohibent aut permittunt remedium exhiberi. Queinetia non solum aegri proprietates, sequentia remedia, sed .praecedentia, alfectus, qui antecesserunt, subsequuntur, prO-hibent saepius remediu adhiberi. Si cui enim sanguis mitti debeat, ita indicant alsectu, praecesserit aute modo clyster, missionem differimus. Sic in eo. qui modo a somno fuerit
excitatus,cibationem, sanguinis missione tardamus ob accessionem ver venturam nutrire aegros anticipamus.
Adhaec, aegro gratiscemur, nonnunqua oportunu tempus Prae
665쪽
praevertimus, vel differimus, quemadmodui ipse Calenus se
aliquando frigidae potionem, i balnei sum uno die ante- qua tempus aptum esset, aegris concessisse, ut obsequentiores redderentur, memoriae prodidit, alios autem ide facere, ut hinc uberior quaestus proueniat. Igitur ex praesentia eorum quae postulant, Labsentia illorii, quae impedire valet, ab illis tanqua ex indicantibus, ab his tanqua ex contra indicantibus, uniuersalem, sic particularem occasione inueniri dicemus. Postulant autem affectus, 3 corporis conditiones. Impediunt vero nonnunquam aegri in temporantia, medici peruersitas, animi passiones, hominis proprietates, oua paulo antea facta sunt, postea fieri debent. Praeterea tibi mutuo repugnant diuersa corporis conditiones, sed noomnia in omnibus adsunt haec impedimenta. Nam in praesidiis, quae primo adhibentur, quum nullum aliud sit factum auxilium ab his,quae praecesse iunt, nihil sumitur, quod impedire sit aptum nec in postremis a sequentibus aliquid capi potest, quum nihil postrema sequatur: nec omnia quae sese in particulari occasione opponunt, eadem in uniuersali possunt: sed solum quae uniuersum, longiusque quod da tempus occupant: ut enim pars parti, sic totum toti repugnet, oportet. At vero si ex his occasio sumitur, quia est, quod Calenus uniuersale occasionem scribi posse. particularem vero minime tradit: scribi autem posse intelligit ille scopos
quos a literis mandari, ex quibus singula ducuntur quead modum locos affectos, causas describi dicimus, quoniam1 copi quidam ponuntur, ex quibus causa , loci affecti notitia petitur. Etenim scopos ut in uniuei sali, sic in particulari Occasione inuenimus, tradidimusque. Porro si intelligamus nullo modo scribi posse quae ostendant particularem occasionem fallimur, si quide uniuersites illius scopi explicantur,& docentur, sed ad minima usque inuectigari nequeunt, vi niuersalis occasionis scopi facile enim est in illi id quod remediu, victu postulat, notare, quod repugnat, illorumque differentias usque ad minimas prosequiis ita in particulari occasione euenit. Nam quum a proprietatibus hominii, praecedentibus, sequentibusa affectibus &remediis sumatur, propria aute haec sint unicuique, infinitae proinde hominum proprietates, variξtque praeterea numerus praeteritorii,tum suturorum remedioria, affect uii
666쪽
iii inreulis, non mirum si haec literis tradi nequeunt, siqui dem quae peculiaria, propria sunt unicuiq; ut incerto numero, sic arte nulla copraebendi possunt. Osare optime Galenus non nisi ab exercitatis medicis huiusmodi occasion E co nosci scribit, nimirum quod ex particularibus multis petatur in quibus non ratio, sed experientia versatur.
sui locum in corpore idoneum ad agenda monstrent.
A P. XV M. A locunt indicent in corpore, cui adbibenda sunt praesidia, in paucis docet Galenus: idq; non ea arte, quam res ipsa postulat. Nam vel ea solum tradit, quae impediunt nos eum I cyoc --cupare, quem ipsa indicantia requirunt, vel nul- Io polito principio huic, aut alteri corporis parti praesidia admouenda esse iubet. Explicat profecto quae impediunt indicantia, quum passim in Methodo medendi scribit connexionem partium, situm, conformatione, locum docere per quem vacuare humores noxios oporteat, usum ero actionesque earunde locum declarare cui praesidia sint applicanda. Vt enim haec secundum naturam sunt, .sui conseruationem tantummodo monstrat, sic locum remediis aptum
non indicant: nullo vero posito principio suadet fluxiones nunc ad distantissimas nunc ad propinquissimas, alias in ignobiles partes, vel ad eas, unde moueri coeperunt humores ducendas esse. Cui quidem simile est, quum ventri ithri stomacho affecto, anteriori ventris parti sub pectore, he pati dextris leni sinistris praecordi admouenda esse remedia . Postulant enim haec omnia sua indicantia, quorum be-ficio nos non temere, sed ante singulis praesidiis, quibus e Iadfinitatem tuendam, vel ea, quae praeter naturam sunt prosi ganda accommodatum locum inueniamus rid quod nunquam illis praetermissis intelligemus. iniam ob rem admonemur ex positis principiis locum indicari ab indicantis loco. Nam ubi illud fuerit, quod indicar illic proprie auxilia sunt adhibenda, toti nempe corpori, si totum exigat:parti, si pars extrinsecus, si externa sit intrinsecus, si interna pars, qua ope flagitet: Sic prosecto uniuersu corpus alimus,quia omnes partes sui nutritionem desiderant omnes alteranius, quoniam omnes sibi propria alteratione opus habent:
667쪽
bi vero collectus est aliqua in parte humor . qui eam dissenit, aut alio modo offenditae studemus prodeste affecto loco remedia adhibente statque id quidem perpetuum in omnibus esse inuenietur. Verum ut in aliis: sic etiam in hoc scopo noti desunt, qua saepius prohibeant nos assequi, ouod indicantia suggerunt: ubi enim noxi humores, tu vacuari debent, forte in ventriculo continentur, indicant per eam partem acriationem esse moliendam, essetque accommodatissimus locus, quoniam propin Juissimus, qui aperto ab lumine humor viam praeberet. At quoniam id facere nolicet, uita naturalem structuram corrumpamus, quam conseruare oportet, ita indicante naturali statu,cogimur aliam viam inire, qua&id, quod est Cecsidum naturam seruemus,3 noxiam materiam ab affecto loco educamus. Eodem pacto xstuante ore ventriculi, postul ante que quod actu rosei geret, extrinsecus remedium prohibet omnino ei loco ap-vlicari septi transuersi situs: quod ut secundum naturam hanet, ita non admittit sibi adiungi, quod alteri parti affectae est accommodatum Impediunt ergo haec nonnunquam nee loco, ubi sunt indicatia, pr sidia accommodemus, at propterea non indicant. Ad eum vero locum inueniendum, qui indicantibus, quantum fieri licet, sufficiat, contra indicantialia iidquaquam offendat conformatio, connexio, situs partium faciunt: nam quoniam non licet ut hoc uno exemplo res in omnibus aliis patefiat noxios humores in ventriculo contentos per propinquissimam regionem expurgare, spectamus qualis sit ventriculi figura, qualis situs, qualis connexio cum his partibus, quae cum Ore ano pudendisque colligantur: per quas tandem, maiore quidem via, Quam humor ipse exigat, sed citra naturalis conastitutionis dissolutionem, corruptionem, quod molestat trahatur, Quod sane est qua rere non quid indicantia suadeant, sed quid fieri possit, ubi adsunt, quae fieri vetant, quae ab indicantibus
668쪽
i O AN ARGENT LIB. II. Cluae indicent ordinem in agendo. CAP. XVIII. UEMADMODUM Vbi num solii fieri
debet, nullus est ordo, ita nec semper is reperitur, ubi plura sunt praestanda: nam si omnia simul obiri valeant, nihil prius altero existit, ita nec ordo adest ullus, velut qui corpus alte ratione, vacuationeque Opus habet, remediii autem exhibemus, quod limul alteret,& vacuet. At ubi plura adsunt, quae simul fieri nequeut, unum praecedere, reliqua vero subsequi oportet. Interriti duplex quidem ordo reperitur, unus que accidentarium,& non verum: alium, quem essentialem,
verum vocare placet. Dico autem ordinem accidentarium,
qui nostro arbitrio, nostraque voluntate instituitur qui varius est,fob id arte comprehendi nequit. Nam quod nulla ratione, nullaque cogente necessitate, sed solo arbitrio constat nihil omnibus commune, nihilque perpetui habere potest. Licet enim unicuique, ubi multis vulneribus onustum est corpus, ita tamen ut unius cura aliis nihil prosit aut obsit, ab hoc aut alio auspicari. nullo interim id indicante, sed sola suadente medici, aut laborantis voluntate. Essentialem vero ordinem intelligo, qui a reru essenti natura sumitur, ab eique seiungi nequit. Vt enim in aliis rebus aliquid est suapte natura simplex, quodc6polita pr cedit, aliud causa quod ad effectus: aliquid principium, quod ad ea, quae
ex principiis constant, ordinatur: aliud uniuersale, quod in doctrinis particularia antecedere debet: ita in curatione,&omni alia medici functione, in qua plura ordine quod a sese sequentia reperiuntur: aliquid suapte natura aliis praeserendum erit, docendumque Quid inter ea poni debeat, quod huiusmodi praerogatiuam sibi vendicet. Ac de hac quidem reas it Galenus tertio, septimo Methodi, quum de coplicatis affectibus pertractat, primo de Sanitate tuenda ubi docet a quonam alimento cibationem auspicari oporteat, ab humidone& molli, vel sicco potius isolido iubetque ea praeponeda, haec vero subsequi debere, quae maiore coctione
requirunt. Est aute summa eoru , quae in Methodo tr. adiatur,liaec: ab eo esse incho. adum quod magis urget: deinde ab eo, quod eis cientis causae rationem obtinet: postremo perueniend
669쪽
triendum ad ea, sine quibus reliqua fieri nequesit. Qua qui- 'em in re non solu milii deficere videtur, quod eo curatio-4ii ordine omnia contra indicantia tollat: sed etia quod per
Indicatia, ut alios scopos, nunquam ordinem inuensat. Nam si quae maxime urget:primo auferamus,deinde causas quiderit, quod unqu.am Ordinem turbare queat: quii tamen vi mauis innabus scopis, sic in hoc iustum sit ponere, quae indicantibus reluctentur. Praeterea si id quod viget, ad sequentia cauta rationem aliquo modo non habet, vim etiam peruertendi aliorum ordinem haudquaquam obtinebit: neque omnium prirnu locum inter alia ibi arrogare poteritui quidem ab eo, quod magis urget, auspicamur, ubi aliter reliqua praestare nequeamus: Habebit ergo rationem causa sine qua non id, quod urget. Quare illud ab huiusmodi causa, tanquam sub ea contineri non posset, seiungere nequaquam oportebat. Nec vero perpetuo ab eo, quod magis urget curationem inchoare nobis licet: sed nonnunquam ab alio exordio cogimur, sine quo illi succurrere no datur. Veluti si cui ex vase multa sorde sanieque obtecto Languis profluat, n- de vires collabantur, admotis remediis sanguinem comprimentibus diuisum vas occludere nequimus, prius auam saniem expurgauerimus,quae locum Uectum tegit: Sic etiam no sena per licet post id, quod magis urget, efficientem aliori causam summouere ted ab alio sine quo efficiens causa auferri nequit, incipere necessarium est. Quod in febribus putridis apparet: in quibus obstructiones, putredine, quae
illarum effectrices causae statuuntur, summouere nequaqua
conceditur, priusquam multitudinem, qua in venis continetur, aut venae sectione vel purgatione, aut alio denique vacuatue praesidio minuerimus. Quu vero in nutritione hu-imidiora praeponenda sint . per ratiocinationem, non perindicationem colligit quum tamen rationalis secta quam profitemur admoneat ut indicatione, non ratiocinatione v tamur, ut reliquos scopos: sic etiam ordine per illam in ueniamus. Postremo non solum tradenda sunt quae ordine nutrimentis, aut his, quae praeter naturam sunt praescribanta
sed quod imprimis omnibus est commune, qu6dque ordine absolute medico indicat, docendum est C terum existimabit forte quispiam id cuius causa primum ad agendum movemur,primum locum sibi vendicare impedire vero quae
670쪽
prohibet ne statim ad illud perueniamus Medicos etenim unum praecipue ibi agendum proponere ut in aegrotis mor tbi ablationem, in Laius a litatis iit clam, reliqua vero ut eausuum morbi remotionem, S salubrium conseruatione non prim b, nec per se, sed quoniam non licet aliter morbucxpellere. Quamobrem finem, aut quae finis in actione rationem oblitient, primum locu tibi quaerere, contraindicare vero consequutionis ordinem,qui docet ea praeponi, linequibus finem consequi non liceat. Verum non ita res habe
re mihi videtur. Non enim quid primum statui debeat cogi tatione, sed actione hoc loco a nobis quaeritur. Nec semper v nuduntaxat, sed etiam plura agenda, quae aeque praecipua sint, nobis proponimus. Veluti quum plures nam partem infestant morbi: quos omnes pari diligentia curare studemus: inter quos tamen curationis ordo requirit r. Itaque praestat suadente posito principio, dicere ordinem agendi a Terum ordine, quae a tionem postulant, i peram nostram
indicari. Ita aute res ordinari, id praecedere debeat, quod sequentia eis cere potest. Id quod commune in omni re esse
videtur. Nam frustra symptomata remouere conamur, ni uprius ablatis morbis, qui ea pariunt, hos temere abigere aggrediemui prius n6 remotis eos efficientibus causis. Eodem modo sanitatem nemo commode tueri poterit, ut m primis illius causas, quibus constat, seruare non contendat. δε hanc indicantium ordinem, qui ab efficientibus causis exorditur, contra indicati nonnunquam turbant. Etenim febris, qua vehemeiatius insurest, s pe cogit, ut a refrigerantibus auspicemur: de1nde ad ea perueniamus quq obstructiones adimur. Eodem pacto ubi vires ob debilitatem labiitur, antequam aduersus morbo Tu causas , ipsosque morbos pugnare valeamus cogimur alimentum exhibere,& corpus roborare. Quin etiam sordem ab intemper. at vicere prius detergere cogimur, quam intemperiem emendar 'quae essicit ne caro gignatur, qua ulcus repleri S cicatrice tegi debet. Verum ut varie complicari post uni inter se affectus: nec eadem in omnibus sunt, nec idem numerus eorum,qui Ordinem indicantium corrumpere sunt apta, sic etiam certa arte complecti contraindicantium numerus, Mordo nequit
id tamen omnibus communestatui potest, quὁd uniuersa cotra indicantia causa ratione obtineant, sine qua reliqua ne queunt