장음표시 사용
651쪽
eum vero qui secundum naturam est,conseruationem, victum: aliii. qui naturali est 6trarius, mutatione, remediu monstrare. At quonia obiter' a 'c sumus prosequuti, D prae terea in omni ossicio, ct materies, qua ad corporis praesidia' utimur, inferiora quaeda genera, differentiae reperiuntur,
praestat paulo diligentius de his agere. A quod huiusmodi
genera, dic differentiae in his reperiantur, quae quide coten i nenda non sunt, satis constat. Nam luaedam cito,alia tardo fiunt, quaedam vehemens et alia remissior actio, quaeda utilis solum, alia etiam facilis, iucunda, ira da vero cum dolore. aut alio modo fieri debent: Sic sane interea, qua aput, quaeda natura, quaeda ars ipsi praestat, nonnulla utriusque Opera feliciter obeuntur: adtinetia interea, quae agedi viri in nobis obtinent, ea vehemente, aut mitiore, vel subita, aut cunctante habet. Sunt qua alterare, alia vacuare, alia dolorε inferre, alia, quae solui conserunt, alia vero quae praetet ea facilitate dc voluptate adiuncta habent, alia dent i qui hac vesilla ratione quod efficere possunt, praestant itaq; a quo natarvnii quodq; ex his indicetur,expendere oportet. Veria quum Quaeda sit nam a solia genera coplectantur,quaeda vero etiam singulis speciebus propria, de his in peculiari singulori tractatione aliqua do forte agemus, bla vero quod p imis etenoribus est comune duntaxat prosequemur. Non enim hoc loco quid nutritione, aut vacuatione ostendat, docebimus: sed quid genus actionis, genusq; materiae, quod non soli vacuationi, nutritioni, sed etia omnibus, qua victu, Ie remediis opus habent commune existita trademus. Nam quum nutrire, vel vacuare volumus, saepe egemus,quod expedite id a ciata nonnunqua eo. quod tardius, vel magna, aut minorein vim obtineata vel aliter agere si aptu, ge id quide si illiid 5mune, quod a nobis hoc loco' usi itur. Quum praeterea qualitas, quantitas, te pus, ct reliqui scopi propositi in singulis ossiciis, di materiae usu requirantur, ea quoque sint docenda, quae haec indicare positiat. Queae qui de Galenus utcunque aliquando attigit: ubi tamen de indicationibus diligent in sim agere velle videturivi in Methodo mededi, aut omnino praetermisit, aut certe no fatis explicauit: Qui enim do- cedi ratio postulet, ut tradat, quid genus materi , qualitate, qualitate, utendi modu,occasionem, 8 reliquos scopos in-
ilicet deinde quid retare dij, victus genera, singulo um-.que
652쪽
que eosdem proprio Cive scopos molistret, id omittit: a solum quod peculiare i ii istinis speci bus explicat. Velutiquum os ei adit quid qualitatem nutrimeti aut vacuationis initituet. Quae plane intelligi nequeunt, nisi prius, quid rei quantitate declaret, si ostensum: Nam quod comune est, imgula praecedere debet. Ac quum plura auxilia babeat medicina, quam quae nutriunt, aut corpus vacuant, temere doceret, qui aliis omnibus contemptis, horti duntaxat ratione, usum monstraret. Itaque nos quod comune omnibus est,
explicare paucis polliciti sumus aggrediemur repetito eo principio, quod ad alia inuenie da antea iam saepius surpauimus. Est porro principium hoc unu indicare, viri Mid quod indicat, assumptis suis differetiis,alterius, quod indicatur, similes differentias ostendere. QSamobrem qu status nostri corporis actionem indicet, diuerse illius differentis,
ut conseruationem, de mutationem , sic alias differentes actiones monstrabul. Quod enim vehementer affligit, vehementem actione quodque vehementer agere possit, ostendit. Sic etiam in statu secundu natura, uod ita eget actio ne, ut nutritione eam, .id quod cito conseruare, nutrireq; possit suggeret: quod vero extirpari, tolliq; nequit, nisi ab his quae dolorem inferunt indicabit omnino id . quod agit cum dolore suadebit i illud praeferendum alteri, quod mitius agere aptum natura est. Sic sane putrefactae partes dolorifica sevissimaque requirunt auxili. a, a quibus, quod est corruptu res cindatur Eade inuenietur esse ratio in aliis asilonibus, ct genere praelidior v. Caeteria genus remedioru scribit Galenus a multis indieari. Na a partis dignitate, actione natus , substantia, situ, aegri viribus, atq; adeo a diuersis affectibus illud indicari passim in Methodo medendi, secundo libro ad Glauconem comemorat, qua omnia a positis pri cipiti sunt aliena. Nam si remedia indicantur ab eo, quod est praeternaturam, necesse est pariter genera omnia reme torii ab illius generibus indicari, nec quae genere inter se differunt velut affectus praeter natura, di partiti substantia, situs, A reliqua quae secundu naturam sunt eandem materia ut remediu monstrare possunt, si modo id, quod secundu naturam est; sui conseruatione,3 victum: quod vero natura contrarium mutatione. .remedium exigit. Prohibent quidem nonnunquam qui secundum naturam sunt,
653쪽
G2s ebla tamur auxiliis, quae morbosus affect ias postulat, ali- ando vero ea admittunt, n6 tamen propterea remedia ab inllis indicantur: Nam laepar,cor,&aliae partes, quae quonia 'otius corporis sunt principia, vel munus exercent in ani a mali publicum, magna in corpore dignitatem prae caterisi obtinent, roburque magnum exigui, quo reliquis serviant, non ferunt remedia, quae temere earum mala digerant, aut alio modo inlitum robur vehementius dissoluant. Eodem pacto quae frigidae natura sunt partes ducalido affectu laborant, auxilia deiiderant, quae validius refrigerent, ruit in pari affectu logius a naturali temperie, quam qua calidosunt, recedant. Sic profecto qua sensu exquisito sunt prς lita me-bra, dolorificare media non sustinent, qualia illaru affectus
saepe postulant, quae molliore, laxioreque natura, aut cauitate sunt donata, mitioribus praesidiis, quam quae contrario modo sunt affecta, fanantur. Quear item longius ab externa superficie in profundo corporis sunt collocata , validiora, quam affectus ipse suapte natura desideret, requirunt auxili. a,& internae partes non admittunt, quae ero dedi, aut venenosam im obtinent, quibus earum mala saepe gaudent, ea autem tolerant externae. Quae etsi vera sunt, no tamen propterea haec sunt, quae diuersa remedia indicant, sed ea, quae praeter naturam inter se sunt diuersa quod etiam a Galeno
in libro de Optima secta, duodecimo Methodi est proditu, ubi principia optima de hac reponit, qua postea sui immemorabili fere semper confundit. Nam principiti est , id
quod est praeter naturam indicare sui ablationem: : quod vero secundi natur uam sui conseruationem. Est. principiti, remediu id esse, quod corporibus praeter naturam assectis,
ad mutatione maloru adhibetur, victum autem, quo seruantur ea, quae sunt secundu naturam, nobis lue antica, familiaria. Est illud principiti, quod unxi ut axat, nil indicare possit, nec via qua dena sui conseruationem , lablationem ostendere, praetet ea quod ea, quae sine differentia aliquid indicat, assumptis suis differentiis eius, ouod indicatur, similes differentias insinuent. Quin Millud si quid aliud recipiendia indicantia contra indicantibus, quocunq; modo repugnantibus distinguenda esse, utpote quς genere, ja- rura inter se differant: quod abunde antea ex ipso Galeno ostendimus: quu alioqui omne illius rationes,quas aduersus
654쪽
imethodicos adsert in libro de Optima secta, corruant, ubi
nec vires remedia, nec morbi tempora nutriendi rationeni indicare posse probare nititur. Quae quidem si tueri volumus, nec omnia confundere artis praecepta, inueniemus profecto omnia,quq ad remedia pertinent, ab iis,quq sunt pret- ter natura indicari, nequaqua autem ab iis, quae sunt secundum natura: sed si quid in hac re haec possunt, non tanquam indicantia, sed ut repugnantia, quam habet vim pr bent. Vctatis ex his, que posuimus exempla, unicuique patere puto. Quod pariter faciunt nonnunqua quae praeter natura simul
reperisitur. Etenim obstruct ones ehementes indicata quod valide aperire possit: id quod ardens sebris non admittit:cqpia malorulium ori remedia requirit, quod multu vacue prohibet cruditas, aut certe quod mitius agat existi: quoniascilicet crudus, crassusque humor vacuantia facile sequi necuit: unumquodq; tamen situ proprisi remediu indicat, veluti intemperies id quod alterare possit multitudo id, quod
vacuet: cruditas id, quod concoquat. C terum in genere vi eius nihil etiam commune tradit Galenus. Nam quia dicit lconsuetudinem victus materiam, genus aute ipsum ratione
n dicare de nutrimento duntaxat non de omni victu agit et i consuetudo materiam aliquam doceret, quod non facit, Quum nihil indicet, ostenderet pariter aenus ipsius, pecratio hoc genus indicare potest, alioqui Lalterius materiae genera indicaret. Quare illa S inter indicantia fuerat col-
incanda. At ille passim separat inuentionem, qu per id dicationem fit ab ea, qua ratione paratur. Quum vero passim a Aphorismis victu tenuem, aut conseruante qui victus nutrimenti sunt genera i morbo morbiq; temporibus indicari scribit, contraindicantia etia cit indicantibus confundit,
ide cu methodicis medicis sentit,quos longa oratione in libro de Optima secta refellit. Sola enim vis, quesnostru cor pus regit, ut ille quoq; docet tum alibi 'pius,tu maxime in libro de Victu acutoria,& precitato opere indicatrix est nutrimenti: morbus autE,I quicquid praeter natura est, ad illius inuentionem confert, quonia scpius h c impediunt 'modo nutriri corpus, ut ipset vires postulat: indicet ergo genus victus genus status secundia naturam,& huius differentiae illius differentias: impediat aute,&contrain dicent quaestin praeter naturam: ac in singulis,propriisque generibus,
655쪽
disserentiis nonnunquam se mutuo impediant,quae se -- dum naturam in nobis reperiuntur. Veluti partium soliditas, quae quod crassius, Sc durius est ad sui conseruationem requirit cui refragatur aliarum temperies humidior, quae molliorem humidioremque materiam ad propriam tutela
exposcit: sed haec postea diligentius, ubi de contra indiciatioribus agemus disputabuntur. Indicantia quantitatem . CAP. XIII. I Galenum legamus dum passim in Metho- do medendi, in opere Glauconi dicato ibi
ea docet, quae quantitatem indicent, inuenie- mus profectorem mira varietate hic pariter ω- confundi,&posita principia contemni. Nam nec quid commune omni materia sit, explicat, in ea, quae unicuique officio est propria contraindicantia, A coindicantia pro indicantibus fere semper tradit. inium enim docendi ratio postulet, ut doceat quid quantitatem materia generatim indicet huius nulla facta mentione ea uiuaxat commemorare solet, qu ostendat, quantusit alter an tu, vacuandia,& nutriendu mod ii, posteaqua aggressus fuerat id in
nonnullis docere ide in aliis omnibus sigillatim prosequutus fuisset, res forte tolerabilior es t: sed quaidio faciat, P comune omnibus est prorsus coplecti debebat, ne arte destituti,temere alia exerceremus prcsidia, qualia sunt, quae carne vel ossa detrali ut vel sanie ab ulceribus detergiit, aut diminutas partes auget, vel deperditas regignur, vel secat, aut aliud deniqi in corpore faciut quoru iusta me sura nominusquam aliori medicii tenere oportet. In bis aute de quibus agit,principia non seruat: qui tradit quantitate alterandi ab
aegri natura, partium situ conformatione vacuationis vero quantitate ab aetate, natura, anni temperie, regione, consuetudine, atq; qualitate peccantis humoris indicari nam harequidem impedire aliquando possunt, ne utamur ea quantitate remediorum,quam ipse aisectus postulat, aut ostendere sunt apta quantitatem eius, quod vere id indicat: verum in ter indicantia ponenda non sunt. Etenim partis naturalis temperies docet, quanta sit morbosa, cui remedia sunt adhibe la quae in profundo eorpore sunt silet partes ut vehemen-
656쪽
isi IO AN ARGENT LIB. II. lora remedia requirunt,sic illorii quantitate augeri opor te: si affectus, qui illic adsunt, sanari debeat quenladmodus h intendenda sunt auxilia, uti solida parte affectus o
eunauit, nec vires serunt omnem vacuatione, no tamen pro-
oterea haec utpote quae secundu natura sunt remediorum, tu e morbosiis affectibus debentur,qualitatem indicabunt, sed vel contraindicabunt,si illis sese opponant, aut coindicabunt, si eius, quod vere indicant,quantitatem monstrent. At ars postulat ut id tradamus, cuius intuitu cosideratio necue statim appraebendamus quantitatem huius rei, qua ad roors sal tem opus habemus: quae autem Imped
: hya be si bi sideranda: post ea quam scilicet inueni
mus id quod vere indicant, quae coria dicant,pr cede bent scopori inuentionem, siquidem pr cognoscere ad cuius causa ad agenda venimus, necesse est,deinde agendi a tionem nquirere expedit. Qubd si hic inter se corrupta are confundere non veremur, non solii ratione. quae docet distinguenda esse,quae per se, proprie aliquid factu ab hi
quae per accidens idem praestant, quaeque suadent quidpia molienda, tu dicat seiungenda ab his, quae repugnant,
si h eho plane contridicimus: nam ut antea adnota mu' ehementissime ille inuehitur libro de Optima se-pa in antiquiores medicos, tum probare nititur eos errare propterea quod vacuatione, illiusq; quantitate a viribus 1n- leari puta ent: quia illa sui conseruatione,& victu indicet, remediis autem vacuantibus repugnent. Quamobre colantientibus positis principiis,quantitatem actionis , materi. e, qua egemus, qualitate eius, quod materiam ostendit, indicari victus scilicet ouatitatem a quatitate naturalis satus remediorum vero Lexcessu eius,quod praeter naturam existit, putemus inalbus quidem contraindicat quantitaso positi generis,&alia improprie, qu . omn1 proli1benti, e obiri qua ab indicantibus suggeruntur: sic etiam Galenus aliquando dicere solet, solas inquam vires, Miliarum quantitatem victus quantitatem indicare, quam morboruvehementia impedit: magnos autem morbos,& quae peternaturam ad modii excedunt, magna remedia postulare, quae quidem vires ab illis labefactata haudquaquam fuerunt. Caeterum quum nomine quantitatis molem, certam rei
mensuram complectamur, utrumqR Ud ς-
657쪽
mensura affectus: Nam qui magnum spatiu occupant morbi, molem remediorum requirunt, cluet niuersum affectum ambiat: 3 qui plurimum a mediocritate recedunt, tantum intendi auxiliorum vim postulant, quantus est eorum rece ζsus: quibus pariter refragantur, quae secundum naturam in nobis sunt. siquidem aestuante velitriculo, septi transuersi vicinitas prohibet ne refrigerantia toti parti affectae moueanius:& corpore alimenti inopia laborante imbecillae vires vetant ne tantam alimenti copiam ingeramus, luantam aD
sectus vehementia postulat. uae quidem si hoc pacto distinguuntur, omnis confusio tollitur. Indicantia modum . A P. IIII.
p PELLATIONEM modi non solum a
Galeno, sed etiam ab illius interpretibus sae pius confundi certissimu est: nam agendi modum, quem τιρπω vocata usurpat ille aliquado pro uniuersa agendi ratione. quae primo posito scopo, reliquos omnes complectitur: quemadmodum dicere solet omnes intelligere morbum sui curatione indicare solos aute medicos curandi modu tenere: quod de est, ac si dicas alios ignorare curandi rationem, qua solis medicis est perspecta. Capit is odii in significatione magis adhuc impropria pro ratione applicationis remedio ru, siue instrumentis,per quia uxilia corpori adhibemus quo significatuscribit quinto Methodi substantia partis affectς genus medicamenti, forma vero Etu viedi modii indicare, iubisscilicet ex forma, situ partiti figuram, forma instrumetoria excogitemus ad exhibenda remedia apta. a uia vero primo ad Glauconem medendi methodii constare qualitate, quantitate,occasione, modo auxiliorum resert,no docet, quid per modum intelligi velit At quum secundo ad Glauconem, I decimo tertio Methodi scribit partis situm va-.cuationis modum ostendere, locum pro modo capit, ut exempla fatis ostenduntiquum docet ex situ , connexioneq; partium ventriculum per os, anum repurgari QS pacto etiam accipit libro quinto septimo Methodi ubi ex conformationes figura partis vacuandi modum doceri tradit: Sunt tamen hae omnes significationes violentae, mim-
658쪽
propriar, ut omnibus costare puto. Propria vero ea est, uaniliabet libro primo Aphorismoruum , cluum vivendi modudicit spectari a medico, dum quaerit, quibus semel, aut bis, vel saepius cibus iit ex bibendus: ad ea quoque significatione pertinet,quod habet septimo methodi, sensum scilicet partium vacuandi modum monstrare, eo quod paulatim vacua
dat sint partes,quae sensu exquisito sunt praeditae, obtusiores vero subitas, magnas vacuationes sustineant. Caeterum interpretes viro nomine Latino vertere solent, uod duobus exprimunt Graeci. Nam quod hi,pἰπὸν in rcco dictit, illi modum interpretantur, atque ita aequi uocatione non paruam confusionem pari ut, quum ignoremus, an de modo, an de qu. alitate ipsa ahatur: quod perspicuu fit ex Graecis dictionibus, quarum altera, nempe π quantitatis est nomen:altera vero scilicet u et o modum significat quae certe plurimum inter se differunt. Quum enim cognouimus quatenus sit agendum,quantaque debeat esse praesidia, quae iudicantur rursus uestigandum relinquitur, an id uniuersum, quod exigitur, semel, continuoque sit exhibendum,
an per vices partiendum: quod si diuidendum est, an par debeat esse vel impar eorum,qu. adhibetur, portio ac demuin quot partes diuisio sit facienda. Haec qui spectat, modum proprie considerat, A nos hoc loco, quid eum indicare possit, aliis contemptis appellationibus, qua vel nullam tractationem requirunt, aut suis locis, accepto proprio nomine docentur, paucis trademus. De qua quidem re nihil etia Ga lenus docilita quod omnibus sit comuue, dum solum in eo quod est vel vacuationi, aut nutritioni peculiare explica doversatur, nec illud, me hercle,ex principiis, quae huic tractationi sunt propria, probare nititur: nam quod victus modii non indicent morbi, eorsimque accessiones, ut ille in Aphorismis memoriae prodidit satis constare puto, siquidem, eo aut horri solae vires uniuersam victus rationem indicare pomuntur: at nec vires ipsa victus modum duntaxat, siue nutritionem monstrant, si modo vera sunt, quae scribit ille libro de Optima secta genus indicare genus, differentias ipsas disserentias. Situs autem partis impedire potest,sicut etiam
ex uisitus sensus, ne tantum semel euacuemus, quantu Oxi humoris exuperat. At propterea nec vacuationem, nec illius modum indicat haec, nimiru quod sint secundi natura,
659쪽
x sui sunt axat conseruatione, no autem praesidia, quae praeter naturam affectis corporibus debentur, desiderent, prohibet eadem ratione te inperies similarium partium, ne cofertim alterationes fiant ut affectus postulat, aut eas nulla nox admitti: non tamen ob id remedioru alterantium modii declarat: id quod duntaxat facit modus eius, quod indicat. Vt enim quantitas illius, s genus materiae, genus d quantitatem, sic de modus modii profecto indicabit. Si enim comodo ita sita lectum, ut semel totum p r scriptam materiae quantitatem admittat, semel erit agendii, si continuo adsit, cotinuo succurrendii, si per interualla, partieda res est in crebriores, aut rariores vice, , una plus quam alia dandum, in qua plus ferre potest. Est porro comunis haec ratio omnibus actionibias, ea lue ex propriis principii ducta. Sic enim quibus vires eo modo sunt affectae, ut cibum semel dii taxat na die sumere possint, semel solum exhibemus. Bis vero frequentius his, qui bis, vel frequentius cocoquere valet aeea vice plus damus, in qua validior est virtus, quae illum co-scere debet: quo pacto bene valentibus,&sua spontis hominibus suademus, ut vesperi, plus quam mane edant: quod scilicet per somnia concoctrix facultas, aucto in visceribus internis calore Delicius suum munus exerceat. Eodem pacto, humorum multitudinem, quae consertim, impetu facto, suffocativia Iacuatione, quanti exuperat,e iucimus. Eo vero, qui non nisi paulatim affligunt,partitis uacuationibus, de
inimus, quo tempore maior adest copia, quae prompte extrahi possit,e vacuatia remedia tendimus. Qua quidem ratione declinante morbo,c6coctbque iam uniuerso humore, validiores pii rgationes, quam per initia morborum, exhibemus. Continub volumus ulceribus adhaerere extergeritia medicamenta , propterea quod sanies quoque continuo gignitur. Ac vi breuiter dicam in omnibus ex ino o elux quod indicat, modii eius quod indicatur, intelligemus: cu 1 proprie contra indicat modus eius, quod contrariam actio
nem postulat: improprie vero alia, qua eiusdem sunt, aut di erit generis, qua scilicet prohibent eo modo ea fieri, ut inclicantur: vacuationi namque proprie repta nant facultates corpus nostrum regentes, quae sui conseruationem requirunt hae quum ita sunt affectae, ut in. agnam vacuationem si
mul non perferant cogunt nos i umoris copiam paulatim
660쪽
cci lcere, qua suapte natura, integra aliquando acuationem necessiriam esse monstrant. At partis situs, luti nihil offendatur a vacuantibus, prohibet tamen saepius, ne humores noxios, qui vehemetius partem aliquam affligunt, conser tim exhauriamus, quod ob loci distantiam propria rena diorum vis exolvitur. Sic in aliis, ne singula prosequamur, quae suis locis sunt docenda, inueniemus, quid modum indicet, quidue illi hoc, vel illo modo repugnet.
C A P. XV. PH Ia etiam comune in hoc scopo tradere solet Galenus, quum solum indicantia qualitatem nutrimeti. alterantiu remediorum passim prosequatur:&id quidem pari confu- sione ut in aliis,dum indicantia coindicatia, contra indicantia nullo facto discrimine usurpat, atq; ita
principiorum vim euertit. Non enim duntaxat qualia debeant esse nutrimenta, Lalterantia praesidia, tradere oportet .sed etiam in his, quae vacuant, aut detergiat, vel molliut,
aut indurant: vel leniunt, aut exasperat, aut denique aliquid detrahunt a corpore, aut illi adiiciuta sua, certaque qualitas requiritur, Mimprimis quid qualitatem, comuni quada ratione indicet, explicare necesse est. Caeterum quum dicit tertio Methodi qua, qualitatem medicamenti indicari a partis lsitu, eo quod ad ulcus, quod in profundo corporis est reconditum, sicca actu Madstrino entia medicameta peruenire nequeunt, docet quidem quod impedit qualitate remedior ii, quam ulcus ipsum expostulat: At non id, quod eam indicat quem id modum etiam quum quarto eiusdem operis libro scribit, gulae consorinationem crassiora, viscida indicare remedia: quonia tenuia, nullo lento repraedita per cauam illius partem facile diffluunt. At verbcosuetudo, regio, anni tempus,coeli status quae omnia si quidem teperata fuerint, similes qualitate alioqui dissimiles indicare putat octauo Methodi, non indicant ut antea ostendimus sed inter coin dicantia, is correpugnantia ab indicantibus exclusa merito reputantur. Porro victus qualitas non a qualitate temperamenti, morbi, ut primo libro Aphorismoru prodidit, sed solum