Quaestionum Vitruvianarum specimen ...

21쪽

optimam interpretationem ea exhibent, quae Augustus ipse in monumento quod dicitur Ancyran de odificiis a se factis thi vel confectis vel refectis exposuit. λ' Paulo enim postquam patri successit, Octavianus aedificare coepit nec per totum diuturni imperii tempus unquam fere studium aedificandi inte misit atque cum curia Julia et continens ei chalcidicum facta sint iam anno 2 ly 0 aedes divi Juli, quae decreta est a. 42,

cernatur in nummis usis inter annos 37 0 34 λβ ut alia omittam iuro etiam Vitruvius, etsi iam ante annum 31 scripsit, hane auSam, cur Scriberet, afferre potuit, quod animadvertisset imperatorem multa aedificavisse et nunc aedificare, reliquo quoque tempore et publicorum et privatorum aedificiorum . . . curam habiturum μ. Huc accedit, quod Augustus non ipse solum aedificavit sod et ceteros principes vir is Saepe hortatu est, ut pro facultate quisquo monimentis vel novis vel refectis et X- cultis urbem adornarent. Multaque, a multis tunc exstructa sunt i' ... Imprimis Agrippa quanta et quam multa praeclara aedificia ad usum potissimum hominum pertinentia aedilis anno 33 et postea exstruxerit, monuisse satis habeo.*'in Iam ad finem perduximus interpretationem huius praefationis atque ex ea cognovimus Vitruvium iam ante pugnam Actiacam in libris de architectura conscribendi occupatum fuisse neque post annum demum a Chr. 16Scribere coepisse. amen non omnia VitruViana, quae nobis praesto sunt, tum conscripta esse posse Vel inde apparet,

quod de aede Augusti loquitur Vitruvius cf. p. 7). Quare

examinare nos portebit, quaenam ante annum 3 ut certum terminum statuam, qui etiam aliis argumentis Onfirmatur scripta esse vel debeant vel possint, et quae

posterioris temporii indicium AExhibeant; atqui cum

22쪽

Vitruvius non dicat se diversis temporibus libros suos OnScrip-SiSse, sed tantum alio tempore se scripsisse, ali scripta edidisse, sequi mihi videtur commentaria illa de architectura scripta

et magnis cogitationibus explicata p. l, 7 sq eadem fere forma

et ratione, qua nos ea legimus, iam illo tempore, quo ipse se scripsiSSe dicit, composita esse quae vero post illud tempus Scripta esse debent, nescio an apte pro additamentis habeantur. quibus auxit quibusdam de causis libros suos tum, cum edendos

Quae cum ita se habere mihi videantur, primum de eis rebuS ugam, quas VitruVium ante a 31 necessario Scripsisse certis quibusdam ex indiciis apparet, ut magis elucent, quae ratio intercedat inter commentaria priora et libros postea editos.

caput alteruIII.

rtio libro Vitruvius sed deorum immortalium aedibus Sacris et uti oporteat perscriptas p. 64, 28-30 loquitur;

singula genera et Species templorum percenset et uniuscuiusque exempla Roma vel, si ibi desunt, alibi exstantia et omnibus nota affert. Quod Romanorum aedificiorum mentionem facit, hoc ita intellegendum esse unusquisque, qui Vitruvii naturam et architecturae Scientiam accuratiu noVit, concedet, arbitror, eum nulla alia memorare nisi ea, quae tum, cum de eis Scripsit Romae revera exstabant, ut unusquisque Si Vellet, Sibi persuadere posset Vitruvium ea recte descripsisse nisi forte puta eum tam malum urchitectum et arti Scriptorem fuisse, ut in ea re, quae, Si ulla, arti eius erat, non ipse iudicaret, Sed fontes quosdam Sequeretur. Licet autem Vitruvius multis in rebus aliis obnoxius sit, in hae tamen eum non ex libris quibusdam, Varronis verbi causa, de quo Statim cogites sciolatiam sibi conquisivisse, sed ipsum aedificia illa novisse et

23쪽

decedam quam contrarium probatum erit immo spero me postea meam sententiam argumentis poSse stabilire. Haec habebam, quae contra Schangium' dimererem. Quare si Vitruvius aedificia quaedam memorat, ea tum, eum de eis scripsit, exstiterint necesse est, unde argumentano capere po88 apparet ad tempus, quo de eis Scripsit, terminandum.

Maeostyli proprietates Vitruvius hisce verbis significat: . . et ipSarum aedium species sunt barycephalas humilos latas ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico more, uti est ad Circum maximum Cereri S . . . p. 71, 17 20). Illud templum, quod iam anno a Chr. 493 dedicatum erat Dionys Hal. VI 4 anno a Chr. 31 igno funditus consumptum esse testis est Dio 50, 0 καὶ res αλλα τε

6 p. 38 Lb τον δε ιόνυσον ἀνακεί/ ιενον εν Λημιητρεί l . . . Ecfρωμεν εμπρησθεντο δε του νεω συνηφανίσθη καὶ Mi γραφῆνεοιστέ); Augustus reficiendam eam aedem curavit, sed Tiberio demum imperante anno . Chr. 17 iterum dedicata est Tac. ann. II 49) Cum antea aut plane neglectum esset templum illud anno 31 deletum a Vitruvio memorari' aut ita explicaretur, ut Vitru-Vium antiquam aedem Spectare statuerent, i alii, quo secutus estis singius, inde concluserunt Vitruvium non intra anno 16 et 13 Scripsisse, sed, cum aedes anno . Chr. 17 demum dedi- cata SSet, ne vixisse quidem Augusti aetate, sed post annum 17, h. e. ut illi statuunt, aut Flaviorum temporibus aut quarto p Chr. saeculo. Rectum vidit rolinius, quem secuti Vitru-1 cf. tiam Jordanum in Comm. 0mms. p. 362: VitruviuS, homo simplex si in aedificiis urbis Romae nuncupandi Vulgatam eiusdem aetatis consuetudium amplexus. 0stea Viti ivium monumenta ipsum Vidisse profitetur. 2 Goschitat dor Rom. Litt. . . II p. 351 sed. 2.)3 os Becker. l. l. p. 471 sq. n. 981, qui, quamquam Vitruvium circa annum 1 scripSisse putat, inmon in hac re non offendit.

24쪽

vium ante annum 3 verba illa de Cereris aede scrip sisse statuimus, cum etiamtum illa Romae exstaret. e hoc quidem neglegendum esse arbitror, quod constat Augusto Mnatus decreto anno a Chr. 28 templa reficienda delata Hon Anc p. 86 et Cereris aedem anno demum . Chr. 17 dedicatam esse, unde aliqua cum probabilitate colligere videmur aedem non paulo post 28, sed extremis Augusti annis refici coeptameSSe, ut Vix quiSquam probare possit eam anno a Chr. 1 iam resectam fuiSse.

Doindo quod Vitruvius p. 69, 9, ut peripteri rationem exemplo Romano illustret, aedem in porticu et fili Iovis

Statoris Hermodori commemorat, inde alterum gravissimum argumentum capi p0sse arbitror ad tempus, quo de ea Scripserit, definiendum. Etenim pro certo habemus in locum porticus Motelli postea porticum Octaviae substitutam neque prius hoc factum esse quam anno a Chr. 33β post bellum Dalmaticum confectum. Atqui cum Vitruvius hoc scriberet, porticus stelli etiamtum Roma exstabat necdum porticus Octaviae eius loco conStituta erat, quam ab ipso Augusto aedificatam Suet. Aug. 29ὶ Vitruvius non silentio praeterisset, si eam novisset unde apparet scripta esse haec ante a 33. Sed videamus, quomodo Viri docti, qui Vitruvium anno 14 scripsisse putant, tergiversati sint, ut Vitruvii verba cum Dionis testimonio coniungerent Becherus Sachsium impugnans, qui eadem ex eis conclusit atque nos cf. p. ), in eo acquiescit, ut Dionem errasse statuat.' Atque eodem pertinet Richteri sententia, cum dicit' aliquanto post 33 porticum commutatam Sse; etenim hoc non ante i fieri potuit secundum eius de Vitruvio opinionem; neque Ver ullam habemu eauSam, cur Dionem, quippe qui tam accurate commutationis causam sciat, riginti annis erravisse arbitremur Multo sero minus O Gilbsrti

6 l. l. p. 611 n. 1289. - s. l. p. 18.

25쪽

sontentia mihi arridet, ' qui putat conimulationen factam esse per complures annos. Num ea re expeditur, cur Vitruvius porticum Octaviae nondum noverit nisi forte putas porticum viginti demum annis postquam coepta erat confectam esse. Quare non video, quomodo huic difficultati mederi possimus, nisi Vitruvium ante a 33 de porticu Metelli scripsisso concedimus.

Facta autem est illa anno a Chr. 14 a stello Macedonico Vellei. Icili, atque eodem fere tempore aedis Iovis Statoris ab Hermodoro, ' quem templum artis ad circum Flaminium auctor Bruto Callaeco, consule anni 138 Plin. N. H. 36, 263 architectatum esse testis est epos apud Ρriscian VIII p. 792 i. 'Qua ratio inter diversa illa templa et aedificia a diversis me norata intorcodalix atqus utrum Metollus templum Iovis

Statoris ipse exstruendum curaveriti' an iam invenerit et commutaveriti'), hoc diiudicare nostra nunc non interest. Sed habemus formam eorum aedificiorum, qualis erat Caracallae et Severi temporibus, servatam in forma Urbis ubi delineatam eam invenies apud Jordanum λε tabula quinta Si vero compa--Veris eam cum Vitruvii verbis, hoc is offendet, id quod Brunnius perspexit . . quod in fragmentis Capitolinis aedes Iovis peripteros est sine postico, Vitruvius non commemorat eam postico carere, cum de sequenti exemplo aedis artanas Honoris ot Virtutis id aporte dicat. Sed hoc ita explicari posso Brunnius iudicavit, ut Augusti astate, cum omnia illa odificia commutarentur, templi quoque illius genuinam formam mutatam esse statuamus. Quod mihi admodum videtur probandum esse: arbitror igitur aedem Iovis tum, cum Vitruvius scripsit, fuisse peripterum integrum cum vero bybliothecas exstruerenturisi illa-

14 Forma Urbis Roma 1874 es. Moriri tabulam quartam. 15 Quas dii lariam post amolli domum mortem dedicata sunt Uut vim 3R, tamen una cum porticu nova Octaviae incohata osse Diodilucidis orbis, do quibus non dubitandum est, affirmat.

26쪽

rum causa posticum sublatum esse. 3' Quod si Verum est, novum habemus argumentum gravissimum atque ex lapide, qui errare non potest, sumptum Vitruvium non solum, quae deporticu, sed etiam, quae de aede ipsa dicit scripsisse ante annum 33. tenim quod porticus nova et bybliothecas Τito imperatore igne consumpta posteaque denuo restitutae sunt Dio 66, 24), cur huic demum tempori templi commutationem tribuas, ideo nulla est causa, quia, ut ante dixi, manifestum est

commutatam esse formam bybliothecae exstruenda causa. Quam commutatam formam ex alia quoque re cognoscere

licet Vitruvius enim cum dicat templum Iovis columnas habuisse in lateribus cum angularibus undenasse sp 69, 14 sq et formasius in Capitolinis fragmentis delineat et reliquiae, quas usque ad hunc diem exstant, tyi decem tantum columnas X-hibunt in lateribus; λ' qua re ea, quae supra p. 21ὶ Xp0Suimus, magis etiam confirmantur.

Systyli exemplar, quod Romae exstet, Vitruvius laudat p. 71, 3 8 aedem Fortunae Equestris ad theatrum lapideum de hoc f. p. 11). Dedicata illa anno a Chr. 173 Liv. 42, 10, 5 anno 2 etiamtum Romae exstabat Jul Obs. 53, 113ὶ; ' sod ib0rii aetate non iam fuisse eam Tacitus

testatur ann. III 1), qui narrat equites Romanos anno p. Chr. 22 donum, quod pro valetudine Augustae V0V0rant o tunae Equestri, cum nullum delubrum tali cognomento in urbs esset, prope Antium in nobili illo Fortunae templo locandum curavisse. Quaeritur igitur, cum Vitruvius aedem commemoret, quo fere tempor deleta sit. Hirtius quondam putabat factum hoc esse sub Tiberio, eum ompei theatrum mammis corri-

27쪽

primum quod incendium illud non tam vehemens fuit, ut templum quoque conflagrasse putandum sit, neque de hac re quidquam comperimus deinde quod ex aciti verbis apparere vid stur templum illud non paulo antequam equite eo gerent, interisso, theatrum enim post annum demum . Chr. 20 conflagrasse calio loco Taciti III 3 colligendum est sed iam aliquantum tempori praeterisse, e quo Roma Fortunae equestris templum exstitit nullam enim talis templi notitiam ad aciti aures pervenisse verba eius significare mihi videntur, quod sane seri potuit, si aliquanto ante 2 vanuerat neque iam in hominum memoria erat. Quod Si consideramus anno a Chr. 3 vehemens incendium urbem devastasse Φ atque paulo post ipsum Pompeii theatrum, a quo prope aberat aedes Fortunae, reStitutum esse, ' aliqua cum probabilitat illi sempori interitum aedis Fortuna equestris tribuamus, unde iterum appareat Vitruvium ante a 31 scripsisse. Neque ero huic argumento, quod

magis coniectura assecutu Sum quam certa argumentatione

probavi tantam vim tribui volo quantam eiS, quae Supra attuli firmioribus et gravioribu S. Sod iam satis disputavi de is, quibus aut certe demonstretur aut probabile fiat Vitruvium in oporo suo conscribendo iam ante a 3 occupatum fuisse. Quod primum ex ipsius de tempore, quo Scriberet, verbis conclusimus, hoc stabilire licuit quibusdam argumentos e re ipsa petitis atque cum utrumque

argumentorum genus per se solum nonnihil aleat, inter se coniuncta ambo et firmissima et gravissimae 88 apparet. Nunc autem Omnia ea examinare oportet, quae eodem

tempore Scripta 8Se possunt, quo illa, quae mod collegi, scripta esse debent, ut intellegamus, quantam operis partem

28쪽

se ante 31. Etenim si apparebit Vitruvium maximam partem earum rerum, qua in libris suis proseri, tam ante annum 1 quam postea Scribere potuisse, ipsius de opero suo testimonio confisi cf. p. 18 non dubitabimus contendere eas scriptas esse a Vitruvio ante a 31; atque elucebit hac quaestione absoluta eum totum fere opus, quod nostris in manibus est, hoc tempore scripSime. Constat autem Vitruvium librorum de architectura maximam partem conscripsisse ex fontibus cum Romanis tum Graecis; quae igitur illis debet, h. l. in censum venire non OSSunt, nisi aut sui temporis fontes adiit aut sua doctrina additamentis fontes auxit, neque obliviscendum est iam ante Vitruvium veteres aedificavisse et de architectura scripta reliquiSSe.

Neque vero multum nostra refert nos minime iam omnes auctore cognoviSSe, quibuS SUS St, neque Sati perspexiSSe,

qua ratio intercedat hunc inter et illos Satis habemus intellegere, ubi antiquioribus auctoribus usus sit; si quid tamen in his partibus cognoscimus, quod eius temporis et doctrinae proprium est, ut indicio nobis possit esse de tempore quaerentibus, Veluti in libris nono et decimo, qui toti fere ex Graecis fontibus conscripti sunt, aut in eis, quae de ordinibus Dorico, Ionico, Corinthio vel de balneis, basilicis, similibus refert, respiciendis his operam dare Studui. Cavendum est praeterea, ne praecepta Vitruvii de singulis

rebus data cum monumentiS, qua ad OS pervenerunt, On- ferentes obliviscamur neque semper eum haec praecepta petivisse a rebus ipsis, quae revera XStabant. Sed Saepe norma et regulas posuis8e, quas architecti sequi deberent aut possent, si quid perficere Vellent, quod ipsi utile Videbatur, neque omnia nobis

monumenta Servata Sse, Sed maximam eorum partem periisse,

ut, si quam Vitruvii regulam secutos esse architectos aedificiorum quorundam cognoscimus, quas illius aetati tribuenda sunt, inde minime certa argumenta capi possint ad tempus, quo ille scrip-

29쪽

Serit, tam accurate definiendum, quam nostra id circumscribi interest His praemissis ad hanc quaestionis nostrae partem absolvendam adire licet.

caput tertiun .

De rebu8 ambigui8, qua ante a 3l sic ut raditas

Libro torti Vitruvius agit de aedium sacrarum generest spoci et de ordinei Ionico libro quarto de ordine Dorico et Corinthio, praeterea in utroque de rebus omnium templorum propriis, velut de fundamento III 4 , de interiorum distributione, cultu, ornatu IV 4 sqq). Ubi hoc animadvertendum est eum, quamquam Omnia fere, quae in universum exponit, Graecis d0b0 fontibus, tamen haec non illustraro exemplis raecis, sed imprimis Romanis quindecim enim affert templa Romana, tria Attica, quattuor, quae vel in Asiae minoris vel in insularum Graecarum urbibus xstabant. Quod certissimum mihi

Videtur esse argumentum eum exempla sua Romana non

ipsa quoque fontibus suis debere, sed ipsum addidisse, postquam ipse ea inspexit et rationem eorum cum lantium auctoritate comparavit. Quod architectus solus facere potuit, quarens de Varrone' quideri auctore Vitruvii cogitari potest, qui lantes quosdam Oraecos exscribere potuit, non potuit de his rebus ita iudicare, ut facit Vitruvius. Deinde vero hoc admodum est notabit Vitruvium tam pauca memorare templa , ipsa Graecia exstantia, quamquam

1 es. Semper. De Stil . . . II, p. 25 L2 capite enim primo, quas do proportionibus et monsuris exponit Vitruvius, olycleti videtur sis doctrina a Varrons ei mobita 1. Urlicta, iIbor grieta. unstachristat. 'uraburg 1887. i. 11 sq.

30쪽

res de quibus loquitur, in illa aut natae aut ad summam perfectionem perductae sunt. Itaque ex hoc aliisque argumentis iure collegerunt viri docti' eum, ubi do Graecorum aedificandi ratione loquatur, non tale auctores ecutum esse, qui in ipsa Graecia vixerunt et eius monumenta in scribendo ante ocul0s habuerunt, sed qui in Asia minor habitabant aedificabant Scribebant Veluti ea, quae do eustyli ratione et de orditas Ionico exponit, ad Hermogenem ab e valde laudatum Fferuntur. iΗis praemonitis ad ipsa monumenta enumeranda tranSire licet. Aedis in antis exemplar est ad tres Fortuna ex tribus,

quae est proxime portam Collinam p. 69 6 sq), si ex quibus unam Cassius Dio 42, 26, 3 de anno a Chr. 4 commemorat eaSdem Crinagoras, quem anno a Chr. 29' aut cert0

ante annum 26 y Roma fuisse constat, laudat in epigrammatis 48, 1 Rubensohni quare potuit Vitruvius haec ante a. lscribere

Prostyli exemplum Vitruvius affert in insula Tiberina aedem Iovis et Fauni p. 69, 1 sq anno a Chr. 193 0- dicatam.' Contra Beckerum, qui ex Vitruvii aliorumque

testimoniis, quae inter se repugnare ei videbantur, conclusit duas fuisse aedes, unam IoVis, alteram Fauni,' iure monet Jordanus, λ' cum et natalis aedis Iovis et Fauni diis labruariae et idibus omnibus furta Iovi fuerint, nihil habere offensionis, quod sacra utriusque dei in aede Fauni coniuncta fuerint. Cum vero in tanta ab aetate dedicationis ad principatum Augusti veterum fanorum mutatiΘne vix possit credi hanc

potissimum aedem non esse aut ab ipso Augusto aut antea refectam, posse Ι0Vis nomen cum nomine Fauni sociatum osse 3 cf. Oach ,Ρhilologus 58 1899 p. 15 sqq.