장음표시 사용
501쪽
AEDILITII EDICTI EIUSQUE AEQUITATE.
ubi quaedam hujus Edicti, minus recte intellecti, vestigia, in verbis: Cpes Hunt , adir Beer, adirOcbye, adis meri&c. reperiuntur. De equis feritate sua nocentibus, duo sunt textus singulares iis cap. 13. BZ I6. X. de b0miciae quibus- cum jungi potest Augustinus ad Poblico- .lam, epist. Is . in can. 8. c f. 23. qu. s. HO- die poena ducentorum aureorum & dupli, ab AE.dilibus dictata, celsat, & pro conditione causae mulcta, aliquando &gravior Paena corpori, afflictiva, arbi rio iudicis, rari mime autem capitalis dictatur ;qua de re, praeter Scriptores criminales,Grol. P. III. Introd . cap. 33. & Mornae ad i. I. D. ii quadr. PauP. adeundi sunt. Ita Carolus V. Nemes art. 136. Qui seram bestiam , genitali feritate praed iam, habet patituroe, unde Vitae corpo-ν θυe periculum aliis si metuendum, eam dominus remoOere tenetur: quod si enim illa damnum dederit, aut hominem occiderit, dominus ferae, pro covitione causae, ambitrio judicantium pomae subjicitum, quidem graCius, s admovitio Magistratus
Cel judicis piraces,s. i. Corollarii loco videamus, cur ipsis bestiis, quae causa sunt Proxima morti , nullam AEdiles irrogarint poenam Z Qitia scilicet in eas non cadit crimen, cum neo
502쪽
legem nec legislaturem cognoscant, sed omnia impetu agant naturali, & vacent culpa, multo magis dolo: nec enim potest
animal injuria secisse, quod sessu caret ,
id est rationis usu , judicio .& affectu, iit ait Ulpianus in l. I. g. 3 D si quadrup. Cicero lib. I. de Olhc. cap. I6. In equis, in leonibus justitiam nou dicimus: sunt enim rationis is oratiovis expertes, & Seneca lib. I. dς irre caP. 3. seras ira carere; diacit, sed pro ira habere impulsum sita animalia humanis ametitibus carent: habeηt autem similes illis quosdam impul)us. Quod
autem Deus Optimus Maximus ab omni hestia requirit sanguinem hominis, qnem effudit Genes. IX. vf. s. & bovem, qui virum aut mulierem cornu petiit, lapidibus ol rui jubet, de carne ejus interdicit, etiam alienigenae, EXOd. XXI. f. 28. non ea vere Psen.t est bestiae, sed dominus punitur amillione animalis, non fatis diligenter culto diti, & periculum ac scanda lum vitatur futurum. AbeneZra: Deus poevam impqliuit domino bovis. vid. Grol.
horror simul injicitur hominibus, ne velint in eo delinquere, ob quod Vident animal brutum impune non dimitti. P
503쪽
AEDILITII EDICTI NUSQUE AEQUITATE. 46o
sagitio istontaminata , lariguam fa,cti refricant memoriam . ex Augustino scribit
Gratianus, in caus I s. qu. I. cass. . Ad imitationem Molis, Solon quoque canem, qui momorderit, noXae dari praecepit,bHis quatuor, cubitorum alligatum, ne scilicet ita innexus noceret, Utque laesus de eo statuere posset, quicquid luberet, 1icut jam supra vidimus ex Plutarcho in ejus vita cape V. Ubi quid sit κλοιο . , sivelsae, ut Plautus loquitur, Optime ex Xenophonta Hellen. discere dicet. Plato item lib., ix. de Lib. sancivit: aut.
aliud avimal, quod boniθη- oeciderit ,
caedis convit Ium morte piscititor , extrames ejicitor: eadem scilicet ratione, qua instrumentum, quo homicidium esset patratum, sceleri S poenas dedit, apud Pausaniam, & statuae aliaeve res inanimatae, ex lege Draconis , in Prytaneo reae caedis judicatae & in mare demersae leguntur, apud Demosthenem, Pausaniam&Suidam. . Vid. Petit ad LL. Atticas lib. VII. p. s 23. Ex Democriti lege animaIia, quae Pauperiem secerint, non noxae, sed neci dari jubentur, auctore Stobaeo serm. a. Apud Salaminios lex erat, ut sus inVenta depascens segetem alienam edentetur, Ut refert AEdianus: idemque legibus Alemannicis cautum est cap. 2II. non in Paenam
504쪽
47o P. III. CAP. IV. DE SANCTIONE
sed ne iterum noceret , ero mirum est, quod Plinius lib. VIII. Hist. nat. cap. 16. scribit, Polybium referre, se leones, urbium Africae depopulatores, cruri saeos zidisse, quia caeteri, metu poenae similis ab terrerentur eadem nora. Idem
lib. XXIX. Cap. l. in monumentum Urbis,
olim a Gallis captae, Supplicia, ait; -- nua Panes priIdunt, inter aede ' Centutis N Summani, vivi tu strea favis ea
arbore sis. Neque recentiora desunt exempla animalium , ob caedem factam O . cisorum, apud Boerium, Guidonem P Pae , .mrossium, Mornacium aliosque laudatos a Thomae de noxia animal cap. 2 . n. 3 i. idque Jure Alemannico cautum est, dicto cap. 2II. g. 2. At IIeigius, Clarus Sc CarpZOVius tantum bestiam, qu cum Sodomia commista est, igne comburendam tradunt: in reliquis Anglorum mos placet, ut pretium brutorum, quorum impetu stomo occinis est, in pios usus erogetur, &Deo donetur; Sestiav- de vocant. Vid. Bracton lib. III. traei. 2. cap. s. n. 8. & du Frene h. V.
505쪽
DE EDICTO: PRHORIS, DE DUECTIS , EFFUSIS ET PERICULOSE POSITIS.
Praetor Urbanus Edititis suis, in securum tem viarum, promisit actiones N interdicta: Non Gero extra ordinem punivit eum, qui feram bestiam colli sei, qua populi iter est. Paulus in Sevt. explicatur. Verba Edicti Praetoris de dejectis. Mus utilitas θ' necessitas quatuor argumentis demovgtrata, petitis a mul- titudine hominum in Urbe , ab itinerum i. angustiis C altitudine , aedium , earumque saurundis , protectis , maenianis. Itinera post Neronis laceassium lati ra , , tamen angusta Modus aeri io-
Homines plebeji bub tectis habitantes , coenacularii dicti. Cur maeniana in Edicto omisa. Secundum caput Legis Aquiliae an egerit de dejectis est si ad I S. S. l. de his qui es . M l. 27. . ad L. Aquil. yus Hebraeorum ex Baba inma. Fundamentum Edicti es obli- gatio quasi ex delicto inhabitantis, quo cum agitur actione in factum. Conde natio ex primo Edicti capite quadruplex.
506쪽
473 P. IM. CAP. V. DE EDICTO PRAETORIS
litia, s Legis Aquiliae. uuatenm cicatricum nulla ratio habeatur. Actio ex secundo Edicti capite tu decem aureos popularis a ersus quem detur. Cujacii emendatio I. I a. D. de his qui dej. rejecta. Francisci Galliae Regis
mur ad Praetores urbanos, qui adjuvandi, vel supplendi, vel corrigendi juris civilis gratia, varia jura in securitatem viarum introd Xerunt; nunc enim datis actionibus paenalibus damna a petulantibus vel imprudentibus habitatoribus, vel a nautis , camponibus, & publicanis, in Urbe Vel ruri, viatoribus data graViter coercent; nunc etiam iis, quorum interest, interdicta prohibitoria Sc restitutoria, ne quid in via.vel flumine publico fiat, quo iter vel navigatio deterior iit, pollicentur. Prius vero quam de singulis his agamus Pauli. locus, Ob Vicinitatem cum Praecedentibus, excutiendus est, cujus Verba sunt lib. I. Ρηt tu. I s. s. a. quae sequuntur: Feram
hesiam in ea parte qua populi iter est, colligari Praetor prohibet. Et ideo 'eab υμ, sive propter eam ab alio alteri damnum datum, Jverit, pro modo admissi,
507쪽
DE DEIECTIS, EFFUSIS ET POSITIS.
extra ordinem actio in dominum VI dem datur; . maxime si ex eo bomo perierit, . Cel fuerit Osus. Summus C acius adib. L exiitimavit lὶic poni pro AEdile; non enim edicto. Praetoris , sed AEdilium
nos prohiberi serox animal ibi habere, qua Vuligo iter. fit. Sequitur eum Cl. Noodi. lib. I. Probabit. cap. 6. & , ut fieri solet, alii. Neque inelegans haec obse
Fatio prima fronte Videtur, quia Praet ris nomen, pariter ac Praesidis, gener te est, 'atque Proconsules, sLegatos Cae-
. saris, Dictatores, Consules, aucis
dicam, Omnes, qui jure Tais, ricercitu praeeunt , comprehendit y a civi vero ..HLdiles, quia lus. a se iure dii, ei jur,. honorarii portio g. 7. Inst. de I. xo G ae
C. & Praetorias stipulationes sic exaudiri oportet, ut in iis contineantur ΑΕdilutiae; nam & hae a jurisdictione veniunt s. r. In l. de diois sip. junct. l. s. pr. D. de V. o. Verum huic explicationi gravissime obitat, quod ΑΕdiles nullam e traordinariam actionem, quae in tergum& scapulas domini animalis daretur, sed Paenam pecuniariam, laeso applicandam , introduxerunt. Deinde non filii Surisconsultis in more, Praetoris & A Egilium Vocabula confundere, quorum jurisdictio
508쪽
I. 3I. D. de eviit. Tiberius apud Tacitum lib. III. Annal. ca s3. Non AEdilis, aut Praetoris, aut tonsulis partes fusi
xijo. . Quinimo vix Praetor hic locum suum tueri potest: nam. licet is edicta, ad securitatem viarum pertinentia, proposuerit,& Praetores de iisdem rebus, de qui, bus usi diles, jus dixerint, omnium denique magistratuum ' jurisdictio Praetoria possit vocari, uti Cujac. lib. VI I i. O . cap. 38. M Cόnta lib. a. subsec. leel. cap. I6. do eueriint. tamen Vir Clariis. Ane Schul- tingius, in notis ad hunc Pauli locum , recte monest, Praetorem Vel 2Ediles hujusinodi correctionem extraordinariam, qualis hic describitur, infligere non potuisse;. quia mero imperio erant destituti,& omnia omnino crimina pertinebant ad Praesectum Urbi, I. I. pr. D. de OF. 6.
urb. Forsan ergo melius vocem Praetor non Paulo, sed ejus enarratori Aniano a Ceptam seremus, qui tales minime nobis dedit Pauli libros, quales ex ejus ossicina prodierunt. Notum est, Paenas eXtrao dinarias plerasque moribus esse introductas, ob inopiam reorum, ut qui non haberent in aere, luerent in pelle. Vid. I. T. S. 3. D. de jurudiit. l. est. D. de prisat. desiit. I. uis. D. desunt. I. ED. D. de injur. I. I. iv M. D. de poen. Atque hinc
509쪽
DE DEIECTIS, EFFUSIs ET POSITIS.
forsan causa est repetenda , cur Justini,nus, in I. I. Ins. si quadrup. poenam d
centorum solidorum, ob liberum 'homunem occisum, omiserit; quia tunc plerique extra ordinem criminaliter, maximo adversus inopes agebant, quo magis temeritas eorum coerceretur.
His praemissis ad Edictum adversus hos' qui effuderint, vel dejecerint, Vel p6s - tum habuerint supra eum' locum, quo vulgo iter si , a Praetore Propositum, inos convertimus, cujus duo sunt capita. 'Prioris verba, auctore Ulpiano, in I. I.
D. de his qui essur ita sese habent: mis in eum locum, quo Culgo iter flet, Cel in quo con setur, dejectum vel emissum quid
erit , quantum ex ea re damnum datum . iactumCe erit, in eum, qui ibi habitau rit , in duplum judicium dabo. Si eo ictus homo liber perisse dicetur, quinquaginta aureorum judicium dabo. Si vivet, noci- tumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum judici videbitur, eum, cum quo agetuΠ, covdemnari, tanti judicium dabo. Si servus insciente domino feriisse dicetur, in judicio adjiciam, aut noxam dedere. Alterum caput his verbis conceptum fuisse, idem Ulpianus tradit, in I. s. s. 6. D eod. tit. Praetor ait: Ne quis is suggrunda .protet Ioze, supra eam Iocum, - θω
510쪽
ν 6 P. ID. CAP. V. DE EDICTO PRAETORIs,quc Colgo iter set, inve quo consit etvr id postum habeat, cujus casus nocere cui possit. Qui adversus ea fecerit, in eum solidorum decem in facitam judicium dabo: hi servus insciente domiuo 1ecisse dicetur, aut aestimationem dari aut noxae dari jubebo.Qtianta hujus Edieti fuerit utilitas &necessitas, nemo non Videt; nam ii quis ex domo mea, vel conducta, aut gratis habitata, te Mam dejecit , Vel aquam aut urinam effudit, ita ut alicui noceret,
in factum mecum agitur; quia Publide utile est sine meta periculo per plateas commeari. Sed magis utilitas illa apparebit, si multitudinem hominula in Urbe,
itinerum angustias, altitudinem aedium, earumque protecta & projectiones in memoriam revocemus. Lipsius lib. III. de magnitud. Rona. c. 3. in universum quatuor hominum milliones iis Urbe urbium, o bis compendio, & circa eam suisse censet; nec ultra fidem, si numerum civium, peregrinorum, militum & servorum cogitemus. Jam sub libera republica censita fuisse , A. V. 683. Civium Dcccc. millia ex Livii epitome constat, & a Plalegonte
Tralliano confirmatur. Vid. Voss. de ma- gnit. Rom. Vet. c. 6. Tiberii aevo plebs