장음표시 사용
161쪽
dem enim jure constituendi contractus gaudent alii populi quo usi suernn t Romani. Unde necesse non est , ut vestigia , nomen aut natura cujuspiam contractus in legibus Romanis investigetur ; sed id tantummodo cavendum, nequid legibus justitiae et caritatis repugnans contineant Contractus novi. Jus paciscendi , contrahendi a natura est ; etsi id exigente primum necessitate ,
datave occasione in usum deducatur. Multas enim formas edere natura novas duruerat, inquit Justinianus i. a. s. I 8. C. de Veteri jure enucl.
I. i7o. VI. In Iegibus Romanis fit distinetio
Inter Contractus Iuras , et boumsidet. Illi dicebantnr , in quibus non obligatur contrahens , nisi ad id , quod expresse promisit. in his etiam
ea praestanda sunt , qu .e in Conventionem non deducta, sed bona fide omissa sunt ceu usu 'EPropter moram. Stricti juris apud Romanos erant Contractus formularii, ut stipulatio, et literarum
obligatio. Reliqui non formularii erant bonae fidei. Se i satentur plerique Jurisconsulti , hujus
distinctionis hodie nullum superesSe usum. Aliud est enim , quod in nonnullis contractibus , ubi de nnius solum obligatione , et alterius lucro agitur , strictius inh erendum sit verbis , nec obligatio in alterius praejudicium extendi possit. g. Ir i. VII. Sunt quidam contractus unitat rates , alii bilaterales.uti alter solum contrahens vel uterque ad dandum quid, aut faciendum obligatur. Unil erales sunt mutuum , stipulatio , Iiterarum ovigatio, et contractus in nominati rreliqui bilate rates. Atque in his si uterque ex ipsa conventione statim initio obligatur, utrinque mori oritur actio directa ; si vero a Iter ex ipso
eontractu principaliter , et ex post facto , ut
162쪽
De Precar. Commod. DFosito. aiunt , occasione contractus obligatur , tunc oritur duplex actio , contra priorem ; qui principaliter obligatur , directa , contra posteriorem contraria. l. 17. l. et S. I. I 8. I. a. l. pen. D. Commodati. Sic contra mandatarium , commodatarium depositarium datur actio directa mandati , commodati, deposui: contra mandantem, Commodantem , deponentem actio contraria mandati, commodati , depositi ad consequendam indemni.
g. i7α. VIII. Contractus ant 'rincipiades sunt, aut accessorii. Accessorius dicitur, qui aliam obligationem jam existentem praerequirit , et ad eam firmandam initur ; ceu contractus pignoris , et fidejussio. Secus est principalis. g. i 73. IX. Alii contractus sunt simplices , alii compositi vel mixti , in quibus plures ex indicatis actibus simplicibus in uno negotio concurrunt. Si sciens rem majoris emam , partim erit emtio , partim donatio ejus , quod plus est in pretio. si auri labro pecuniam promittam , ut de auro suo mihi annulum iaciat , partim erit emtio auri, Partim conductio operae. e ce Grotius de Iur. belli ac Pac. I. a. c. I 2. n. 5. et λβ. I74. X. A veris contractibus disserunt quasi contractus de quibiis l. 3. inst. inscribitur Titulus XXVIII. De obligationibus , quin quasi ex contractu nascuntur. Multa hic passim confundi a Scriptoribus videntur ; cum inter consensum tacitum , et Proesumtum non distinguat ;et subtilitatibus duris Romani praeoccupati fingant tacita Pacta, ubi sola aequitate a Legibus
163쪽
approbata decidi controversia poterat. 4,Ccedit , quod simplicitas naturalis suris ab istiusmodi fictionibus penitus abhorreat. Notanduin igitur 1. Con Sensus - tacitus censetur , qui tali declaratur facto , quod communiter , et consensu omnium habetur pro signo decIarandi Voluntatem praestandi vel concedendi aliquid , praesertim si alias sactum poni non debuisset j . II. Talis consensus
tacitus est species veri consensus , nisi de consensu expresso contrario constet ; tunc enim is sua allegatur consensus tacitus ; quia Verba sunt signa ordinaria declarandi voluntatem , facta autem extraordinaria et subsidiaria. Exempla sunt haec. r. Qui reddit, ves abolet
chirographum , tacite seu ipso saceo remittit debitum :ex subtilitate Iuris Romani saltem init pactum de Iio 1 Peteudo l. a. pr. et g. a. D. de Pactis. no scilicet obligatio re contracta , solo conserasu tolli Videatur. 2. 'ostulatio cibi sit potus ab hospite diversorii infert consensum tacitum , quod velim pretium cibi solvere. o. Si patiar praesens alterum pro me fidei ubere , maii- datum est. l. 6. β. v. l. 18. et 2 S. D. Mandati. Quapropter per factiun hoc loco etiam non factum , Ceripatientia et silentium intelligitur; quaudo ex non 1acto communiter omnes consensum colligunt , nempe Pro casu , quo alias deberet aliquis contruuicere, loqui. Similiter locatio est , si patiar diutius manere conduetorem III ro conducta. l. 15. 3. vit. D. Locati. 4. Qui statum adventitium, ossiciuin, munus, administrationem suscipit , in obligationes atque anilexa onera ConSensisse censetur. 5. illic pertinent sacta , quae ipso jure naturali justa et concessa non sunt, nisi alia eodem tempore obligatio suscepta intelligatur cum jure iΙ- Ii ita facti connexa. Qui scienter rapinam emit , exerit voluntatem reduendi Domino id , quod ei ablatumen. cali. rvinam. b. XIV. q. 5. Jus non est , tollendixes ab alio amissas , uisi una suscipiatur obligatio inquirendi in Domitium. deque extrema necessit te iris Diuiligoo by le
164쪽
consumonui res alterias a Natura concessum est , nisi ut transacta necessitate compensatio sat.
g. 275. III. Consensus Proesumptus habetur ex factis , aut non factis , quando ea non sunt signa ex commi ini hominum consensu ad declarandam hominum voluntatem recepta , Sed eπinquitati naturali legibus approbata , aut Verius per ipsas leges pro talibus signis habentur ; quo casu ipsae lθgΡs sactis aut non factis certos essectus alligant , qui etiam invitos stringunt. Ad hune Consensum a lQgibus praesumtum , aut fictum pertinet vulgatum axioma : Protestatio facto contraria nihil operatur , contra ac supra dictum est de consensu tacito . . g Exempla sunt in quasi contractibus Inst. l. S.
tit. 28. item in hypothecis tacitis et 1. 2. C. de Pactis. Sic Cous' Su prae umpto renuntiat beneficio , qui matrimonium contrahit , aut alterum recipit incomPatibile.
g. 76. IV. Notandum : non modica est inter Consensum tacitum et praesumtum disserentia, uti ex dictis colligi jam potest. Ac I. qui Voluntatem suam expresse declarare prohibetur jure aut natura , uti fit in prodigis aut furiosis ; is nec tacite consentire videtur. At ex consensu praesumto etiam talis obligatur, uti si suriosi aut prodigi negotia gesta sunt. 2. Consensus praesumtuS etiam apud ignorantes vim habet, non item tacitus. S. EX consensu tacito oriuntur Veri contractus , uti colligitur ex g. 174. in nota n. 3. eri PriaeSumto duntaxat quasi contractus , qui eXplicantur cit. tit. 28. l. 3. Inst.
g. i 77. V. Notandum : Dici quidem potest:
omnis consensus tacitus est etiam Praesumtus,
165쪽
Nempe Pries tuntione hominis ; quia ex facto aut non facto colligitur voluntas interna: at non Omnis consensus praesuintus , nempe priESumtione iuris et adminiculo IΘgis , simul est etiam tacitu SQuapropter si nec factum aut non factum acest , EX quo voluntas interna colligatur , neque etiam lex aut consuetudo Iegi aequipollens adminiculum PraeStat, frustra recurritur ad consensum Praesumtum. E. g. si sciret Superior, daret facultatem id agendi , daret clispensationem , daret jurii dictionem. Ejusmodi consensus Superioris mereconditionalis est ; et conditio nihil ponit in eυο , ut vulgo ajunt. Quaproptor talis ConSensu S merta Praesumtus non tribuit ullum jus , ullam facultatem , dispensationem, jurisdictionem h . Denique addi hoe loco potest: In actibus , qui eX natura sua requirunt consensum perSonalem , ceu in contrahendo matrimonio , suscipiendo sacramento , lacienda professione religiosa etc. conseri Sus a lege praesumtus nihiI aliud operatur , nisi sorte ut obligationem imponat praestandi consensum personalem ; qui ob id nondum praestitus est. ιν Cons. Jus Nal. priv. g. I 29. pag. 27o. Ceyerum
quando ob consensum tacitum , Vel praesumtum agitur ex contractu , Vel quasi contractu , Praesupponuntur facta honesta et licii a ; nam ob illicita agitur eridelicto vel quasi . Inst. I. 4. L de obligationibus , quae ex delicto nascuntur ; et ib. tit. V. de obligationibus , quae quasi ex delicto nascuntur z conSeusus autem Praesumtus saepe a legibus delicto assigitur. ExstmPlum est in Reservato Ecclesiastico. Ceterum solent Iionnunquam Romanae leges et Scriptores ad con-εensum lacitum recurrere , quando ex ipsa aequitate
et jure naturali deciso profluit. Exemplum est in I. II. pr. D. Locati. Aliud attuli in Iur. Nat. Pris. q. QPPag. 238.
166쪽
g. 78. In . contractus praeter obligationes prini ipales eorum proprias saepe incidunt accese sortiae de indemnitate praestanda. Hinc do damno , eiu que causis agendum. Damnum a demendo dictu in est, siquis minus habest in bonis
suis, quam haberet, si nihil incommodi incidisset. Hinc generatim dici potest amissio cominmodi ; estque positivum , siquid de patrimonio
demtum , aut detκrius laetum est: privativum, quando lustrum aliquod cessavit , aut intercem
pag. 264. g. CXXXVul. Pug. 288. I. i 79. Damnum aut fit casu, nempe eVentu, cui resisti non poterat : aut datur dolo alterius , seu proposito nocendi , vel culpa , id est, omissione diligentiae debit e , quae conjuncta per Se 2St cum peccato, per accidens μx invincibili in advertentia , obliVione , P mecipitantia a peccato formali in foro conscientim excnsari potest; hinc vulgaris est in scholis distinctio Inter culpam theologicam, et juridicam. Diligentia, qua prae- Cavetur clamno , grudus habet, et summa est in
Patre familias attentissimo , media in fugali , minimia in incurioso ; sic gradus habet culpa ; diciturqtie levissima, si omittitur diligentia summa, qnam attenssimi ad rem tantiam adhibent, Ι. I 8. D. Commodati. Levis, si omittitur diligentia media et ordinaria , quam viri prudentes adhibent Vulgo, l. 32. D. Depositi. Lata, si omittitur diligentia, qua etiam homines incuriosi ac dissoluti vulgo utnntur. l. 2I3. g. R. et t. 223. Pret
Res haec tota perinde In theoria , . ac Praxi dissicultatibus subiacet. Nam primo dissicile est desinite
167쪽
limites inter doli. m , et culpam Ialam et intor variosciit pae gradus et inter levissimam culpam , et casum sortuitum. Secundo dii ficultatem non tollit distinctio inter casum merum , cui resisti omnino non poterat: Qt mixtum , qui contingere dicitur tunc , Piando adhibita diligentia potuisset damnum averti. At ex eo , clitod absolute damnum Potuisset avorti , non sequitur , casui culpam admisceri ; nisi ostendatur , in sacio positivo intervenisse tua Prudentiam , aut Praecipitantiam culpabilem : aut in lacto negativo omissum fuisse , id , quod aebebat fieri. Tertio Prudentiores damno ess cti , pro cuIpa habemus factum , aut non factum , in quo ante damnum nemo culpam vidis- aut , qui centum oculos non haberet. Q iapropter
flatus roriam et adiunctorum non demum Post ev D-lum , scd qualis antea fuit , expendi debet , ut de culpa vel casu judicari possit , de qua re animadvo siones satia, lam proposui in dur. at priv. a. r. Pag. 295. Quarto coniundi non debet culpa levis iniasti iacto a limata cum culpa levi in concreto illa scri oratim desumitur ex diligentia , quam in rebus suis adllibet quivis paterfamilias frugi ; haee refertur ad diligentiam , qua is ipse , Iuocum contrahitur , in rct
sua uti solet. Hanc socius Pro socio praestare tenΡtur.
g. 9. lusi. de societate. Nam sibi imputare debet , qui cum negligente societatem Coia traxit. Denique dctoo solum damno hic agitur, quod dolo aut culpa datur in contractibus vel cluasi. De aliis damnis extra causam Contractuum agitur L. V. Decret. Tit. de inj xiis et damno dato.
g. 8o. Μωχι , quae eX culpa, aliquando etiam ex dolo provenit , est injusta rei peragere e litatio. Mora solaendi aut restituenia , quae a debitore committitur, incipit post interpellationem legis , diei , Vel hominis. l. 32. D. de Usur.
l. i 2. C. de contrah. et committ. stipui. Μωα- Piendi, quae committitur a creditore, incipit post oblationem verbalem rei immobilis. l. 9.
168쪽
D soluto matrim. aut realem rei mobilis.
g. 18 I. Praepositis notionibus asserenda sunt generalia juris praecepta de dolo, culpa , mora, ac casu , ex quibus damnum extitit. Dolus I. ab eo, qui committitur , semper et in omni
Contractu praestatur. 11. Antecedens Pactιο , u dolus prcestetur , rata non est. l. II. pr. D. COmmo l. 1. 23. ib. du B. J. III. Remittere reparationem damni dolo jam dati, iuri non repugnat. l. 27. S. D. de Pactis. I. 5. g. 7. ibia
de Administr. tutor. Nam i pactione antecedento daretur occasio delicti , quae pacto aqiliri non Potest ; ac censeretur paciscens , consentire in
dolum dandum. Nil tale sit caso posteriore. IV In quibusdam contractibus , in quibus amici fidem maxime sequimur , committens dolum infamia notantur, nempe in deposito , mandato , societate et tutela I. I. D. de His, qui notantur infamia ; quod de eo statuitur , qui suo nomine , non qui contrario judicio damnatus erit. 18a. Do cul a distinguunt inter obligationem Prmatandi facti, et obligationem dandi quid-yiam Nel restitiaendi. l. Qui ad iactum praestandum obligatus est, ordinarie tenetur de culpa levi. I. I. D. de tutelie , et rat. distrah. II. Si d. obligatione dandi vel restituendi agitur , in iis
contractibus, in quibus , Penes unum commodum , penes alterum incommodum est , ill ordinarie culpam etiam levissimam praestat , hic latam duntaxat. I. 5. g. R. D. Commod. III. Si in contractu par utriusque commodum et incommodum est, uti sit in permutatoriis , culpa etiam levis ab utroque prata tanda est. Cit.
169쪽
I. 5. g. u. l IV. Qui sua sponte tali se negotio
obtulit , quod alias homines fugere solent, VH obligationem suscepit , in qua singularis indu-
Stria personae requiritur, is ad culpam etiam levissimam tenetur, etsi solam incommodum sustin Eat. c. u. de Deposito. I. I. 3 Pe. 35.
D. eod. l. 23. V. in his quidem et diligentiam. D. de R. I. I. Inst. de obligat. quae quasi ex contractu. V. Hae leges praestandi culpam pro Varietate contractunm utroque soro tam cisili. quam canonico receptae , sine dubio vim et obligation 'm conscientiae continent, tum ad eam ad hibentiam diligentiam, quae iis praescripta est, tum ad culpam , siqua commissa est, praeMandam , uti natura contractus exigit ; .saltem si Pars laesa eam mestationem quoquo modo veIextra judicium exigit, ac si de culpa jam constat m . 0 Cons. Jus Nat. Priv. g. 246. Pag. 3οέ. ni m. pag. 3λ. lit. d. g. 183. Morae ex parte debitoris commissae effectus sunt hi: I. Ρericulum rei in debibitorem transfertur l. 23. et 1. 8a. g. I. D. de V. O. qui proin etiam casum sortuitum praeStat. C. un de Commod. o. a. de Deposito. ExCe- Ptio est, si res etiam apud creditorem peritura fuisset. I. 45. de O. et A. et t. a 4. g. I. D. Depositi. u. Inducitnr obligatio ad compensandum creditori lucrum cessans , et damnum .mergens ; quia mora in culpa numeratur. 3. Negotinm ob moram corruit, si ita con Ventum Rut creditori res ob moram inutilis facta est.
170쪽
De Precar. commod. Deposito. 155Μora ex parte creditoris pariter periculum in illum transieri l. 72. D. de Solui.
g. 184. De casu duae quaestion es segreganda sunt: l. Quis casum sentias , aut term debeat Il. Quis eum Proestet. Ac Io casum, qui contingit in Persona , quae iactum Praestare promisit , aut in persona , cui jus est, factum exigendi , sentit persona , quam tangit n - 2- casum , qui in i e accidit, ex conventione dianaeo, Sentit is , cui res debetur. g. 3. Inst. ds emi.
Vend. l. I. pr. D. de peric. et Commo rei vend. S. Si acccidit in re , quae ex conventione alteri r stituenda , aut in re , quae nrque damia , neque restituenda est e. g. si conductor fructus casu pQrdit , tunc casum sentit dominus-l. 23. D. de R. s. l. pr. D. commod. De altera quaestione instae axiomati& est: casum nemo praestat, nisi qui eum ultro susceperit, aut culpam admiserit, Vel in mora fuerit. e. un de Commod. c. a. de Deposito. n 6. 15. 6. D. Locati. E. g. SI Iocatur opera αg. vectura ; tunc si casus fortuitus contingit in persona , quae operam promisit , nempe tu locatore , non de bytur meroes et imo si in antecessum data est , repeti Potest. lnserunt , sumulos morbo impeditos integram merccdem stricio jure petere non Posse. Contra si Casus cantiligit in conductore , seu tu Persona , quae
jus habet exigendi operam , merces integra solvenda est, nisi locator alii operam locarit. l. 38. D. Locat. l. 4. D. de ossic. Adsessorum.
f. 185. Hisce generatim praemissis ad prae-
Cipuas Contractum species veniendum est. Primo in Jure nostro occurrunt Procaria' ; quod genus contractus circa bona et jura ecclesiastica olim