Institutiones juris ecclesiastici maxime privati ordine decretalium. Auctore Jac. Ant. Zallinger ad Turrim ... Liber 1. 5 decretalium

181쪽

agitur c. ult. de loc. et cond. item Societas et Manis Δtum. Titi Inst. de obligat. EX consensu. Ibir Istis modis obligatio dicitur consensu contriahi equι neque εcriptura , neque Pr sentia omnimodo uua est : ac διε dic dari quidquώm necesse est , visu bstantiam capiat obligasio. Sed subicit , eos ,

qui negotia gerunt , eonsentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur , veluti Per istolam vel Per nuntium. Item in his contraelia hias alter alteri obligatur in id , quod alterum ci teri ex bono et inquo Promtari oportet. g. I . CeIeberrimus est contractus smtionis et venditionis ; quae duae partes ita connexae sunt, ut altera sine altera intelligi non possit, uti fit in Iocatione et conductione , atque adeo in omni re- Iato. origo emendi Nendendique a permuta tionibus ecepit, l. i. pr. D. de Contrah. emi. donec nimirum nummus , Seu pretium eminens , tanquam Communis mensura rerum temporali pretio aestimabilium induceretur. Hinc Esau jns primogenitum permutans pulment O , Primogenita sua vendidisse dieitur. Genes. XXV. v. ult. et quando in Iure sacro Simonia dicitur studiosa voluntas emendi .el iendendi aliquid spirituale vel spirituali annexum , nomine emtionis venditionis intelligitur omnis pactio utrinque oneroSa , per quam una ex Parte pretium temporale, aut quidquid eodem aestimatur , ex altera spirituale aut spirituali annexum concurrit. Proprie autem emtio menditio est contractus consensualis de re pro certo pretio

tradenda. Res , de qua pro pretio tradenda con- enitur , appellatur Merx. Ad subsiliatiam Ergo hujus contractus pertinet I. Res vel Meroe. II. Pre-εium. li I. Consenaua , qui circa mercedem et pro lium versatur.

182쪽

De Eme. et Vend. De locato et cond. I 67g. ι99. l. Mem, in quam pretium statuitur, I. censetur res OmniS , quae in commemcio est , etiam spes , res futuriae, incorporatos, ut hereditas jam delata, actiones, nomina, et

chirographa , indeque resultantia iura M ILetiam res aliena , modo alienam esse ignoret emtor ; valet in s his emtio venditio , non ut excludatur jus Veri domini , qui eam vindicare potest , nisi usucapta sit. l. 3 o. g. I. D. de act. emti sed ut actio emti et venditi oriatur , et venditor emtori re evicta teneatur ad id, quod int rest. tot. tit. D. de Evictionibus. III. Si res , quae venditur , in quantitates dividi potest per numerum , Pondus , mensuram , et pro re tota in cumulo, vel pro omnibus quantitatibus unum pretium statuitur , dicitur venditio fieri per mi-sionem : si vero in singulas quantitates singula pretia constituuntur, venditio ad mensuram. I. 4ο. D. de contrah. emt. In venditione per aVersionem certus etiam quantitatum numerus duplici modo indicari potest, nemporestrictive ut ad praestandum certum numerum se venditor adstringat, vel demonstrutive ut ad id non se adstringat, sed quadam ratione duntaxat aestimet ; priori casu venditor eum numerum tenetur priestare , et contractus ad illum

adstringitur , non item posteriore ; sive dein

major inveniatur numerus sive minori arg. cit.

I. 4o. g. adde l. 4. I. l. I 3. g. I 4. I. 42. D. de act. emti. l. 69. g. 6. D. de evici. IV. Ad mercem venditam etiam reserri debent Pertinentim , nempe accessoria, a re principali non separanda ob dispositionem legis, vel destinationem domini , si e. g. res mobdis cum immobili firmiter connectitur , vel perpetui uSusCausa ad eam destinatur. Huc ergo pertinent in a vinata. non autem ruta coeFa. l. 17. pr.

183쪽

et S. I. i8. pr. 1. 33. I. a. D. de 3Ct. emi. V. Contra mercis nomine non Veniunt res, quin sunt e Xtra commercium, aut speciali lege alie-Mδri prohibitar, omnium vero minime res Spiritu λles , iisque annexae , aut quae divini juris

sunt.

Ο Jus censi lictim , quod incorporale est , emi Vendi Posso , deciditur Extrav. a. et v. h. t. in . Com. uti ex Pon otiar tit. de Usuris. Venditio nominum pro mianore pretio saepe subjacet legi Anastasianae l. 22. et 23. L. Marad.

g. 2oo. II. Pretium pro merce , quatenus ad substantiam emtionis venditionis Pertinet , . consistere debet in pecunia numerata saltem majore ex parte si enim datur res prore, fit permutatio 2. Inst. de emi. Et vend. , In dubio spectatur , quid contrahentes egerint, aut primo intenderint. l. 9. C. de rescind. Vend. l. 6. I. D. de act. emt . u. Pretium debet esse Merum ' nam quod simulatur , aut dicis Causa datur , non facit emtionem Venditionem. 1. 36. D. de contrah. emi. arg. I. 46. D. de

Ioc..eond. b 3. Certum per se vel per relationem ad rem aliam , vel ad arbitrium tertii ;quo standum est. Quodsi is pretium non definierit, emtio venditio nulla est. I. ult. C. de contrati. emi. g. I. Inst. h. t. Certum non est

Pretium , si pecunia detur in solle.

ba Exemplum simulati protii extat e. 5. h. t. Dedit quis alteri mutuum ; cumque usuras sibi stipulari ob prohibitionem Concilii Later. non auderet , id egit, ut

mutilatarius sibi venderet domos et olivas , addito pacto, ut si is post elapsum septoniatum intra duos annos restitu rei pretium , quod vix dimidium mercis alli agohat, cammor Θm , nemPe domos et olivas rodimere possol. Ob

Parvitatem pretii omito venditio li.,bila fuis a P tisice Simulata , et dolo inlla ad porcipiendam usuram puli Ialam. Ceterum siquis donationis causa minoris vendit ,

184쪽

De Emt. et Venae De Gento et cond. ID

venditio valQt. l. 38. D. de Pontrah. emi. Addunt alia qui . Pretium dehol esse juςtum. Sed alia est quaestio de justitia , alia de substantia eontractus. Si emens aut ridens otior ter laeditur , rescissioni obnoxius est Contractus , sed non per se irritus. Quod Patet ex c. S.

h. t.

g. ΣΟΙ. De justitia pretii nota l. Pretium

dicitur , quanti res vel opera valet communi hominum , aut Singulari peritorum aestimatione,pIiquando etiam ex singulari aliquo affectu, quod Pretium affectionis vocat Hr. u. De rebus ad vitaen cessitatem vel commoditatem pertinentibus traditur l. b3. D. ad leg. falcid. Pretio rerum non ex afectu , nec utilitate singulorum , sed commvnι ter iunguntur. 3. Communiter autem rerum pretia aestimantur non ex re sola , Sed cum Variis adjunctis, habita ratione copiae vel raritatis mercium , singularis industriae , periculi , laboris , impensarum res transportandi ab nno Ioco in alium. Sola utilitas Vel necessitRs ementis justa causa non est, pretium augendi. Hine Peregrinis , qui necessitate emmi, carius Vendi non potest , quam alias in mercatu usuVenit. C. I. h. t. 4. Pretium Vulgare eSt, quo res Omne, inter se Comparantur, aestimantur, et quodammodo exaequantur: Eminens appellatur pecunias Vel nummus, in quo pretium rerum Virtute continentur ; atque hoc pretium communem velut mensuram praebet rebus omnibus in Commercium venientibus. 5. Tale pretium dicitur aut legale h. e. determinatum a lege Vel magistratri ratque in hoc pretio quivis excessus vel desectus injustus est, ac reparari debet ei, in cujus sa-vorem est definitum. ΡIerumque antem definitur in favorem emtoriam' unde non licet pluris, sed minoris tantum vendere: aut conmentionais,

arbitrio paciscentium definitum ; quod cum in

indivisibili non consistat, intra justitiae limites

185쪽

dividi solet in summum, seu rigorosum: medium seu moderatum, et insimum. 6. ob laesionem enommem seu tistra dimidium rescindi potest emtiovenditio remedio I. u. C. de rescind. vend. Quae Iex ob aequitatem ad alios contractus onerosos Protenditur. 7. Si venditor ultra dimidium laesus agit ad restitutionem rei venditae , emtor ab eo onere ex legis dispositione liberatur supplendo

id, quod deest justo pretio c. S. et 6. h. t. Q

Quando venditor ultra dimidii ina laesus censeatur . sicile patet , si pro re justo et infimo pretio aestia mala a . nummis , accipit innitun- Emiore , quando ultra dimidium laesus censeri debeat , disputant; multi Pulant id fieri, si pro re justo et summo Pretio aestimata IOO. nummis dedit 16O. Sic enim iu-quiunt: venditor ultra dimidium laeditur , si ab accepto

Pretio nummorum plus quam dimidia pars justi pretii quae est bo num. deficit. Ergo emtor ultra di midium laeditur , si in dato pretio ci6o plusquam dimidia pars justi Pretio c5o redulidat. Alii ad talem Iaesionem emtoris in dato exemplo requirunt , ut emtor dederit ultra aOO e. g. 2oa. Id quod statula vavariae habent. Sic enim disserunt et venditor laeditur ultra dimidium , si acceptum pretium ολ Don attingit dimidiam partem datae mercis justo pretio aestimatae 5U . Sic emtor laeditur ultra dimidium , si accepta meam justo Pretio aestimata 1ow non attingit dimidiam partem

dati praelii 2 m 8o, Id autem dici non potest

si emtor dederit ultra ducentos. Prior sententia videtur aequilati consormior. Pro justitia emtionis venditionis , litae sit ad mensuram , Praecipue curandum , ut meum Surae et pondera sint justa. c. a. h. t.

g. 2O2. III. consonsus tanquam tertium requisitum ad substantiam hujus contractus pro objecto habet pretium pro merce, mercem Pro pretio. Si ergo consensus ratione mercis vel Pretii nondum est perfectus , nec emtio VPndi

tio exit Persecta ; uti si res venditae ad PQndus,

186쪽

numerum et mensuram g. I99. LII. γ nondum adpens se, adnumeratae , vel admensae sint. 1. 35. 5. D. de Contrah. emi. Vel si res ad gustum vendita , nondum degustata perierit. I. 34. I. 5. Π . d . Si inter contrahenteS convenerit, ut

emtio in scripto celebretur, perfectus Consensuscensetur suspensus ad abSolutam Scripturam. pr. Inst. h. t. l. I . C. de fid. in strii ment.

M Consensus ante admensurationem non intelligitur perfectus ad hoc , ut periculum rei tu emtorem transeat , nisi res ante admensulationem esset tradita. Eo Non obstante etiam ante admensurationem cessat ius

Poenitendi. g. 2o3. Consensus ad Substantiam hujus con intractus necessarius tria videtur Continere I. vo-1untatem deliberatam ac liberam a dolo et errore, quatenus hic v oluntati ac Valori pactorum gene ratim obstat. l. 9. Seq. D. de Conis. emi. R. Jus ac facultatem emendi vendendi, quae saepe alligatur certis solemnitatibus , quas adhibitas fuisse praesumitur post longissimum tempus. c. 4. h. t. Huc pertinet, quod nemo invitus emere aut vendere cogatur, nisi urgente aequitate vel utilitate publicat et quod Clericis ac Beligiosis emere negotiationis causa sit prohibitum. Can. quicunque. 9. XIV. q... 3. Persectionem emtionis venditionis solo consensu nixam , etsi nihil ab alterutra parte praestitum sit ; nec scriptura, aut Verborum solemnitas intercesserit. Hinc posito consensu reipsa oritur actio emti et venditi, etsi

efficaciter intentari non possit , nisi ab eo , qui

ex sua parte implevit contractum , aut mox im-Plere paratus sit. Implementum ergo vel consummatio hujus contractus ab ejus perfectione

distingui debet o.

γγ Persecta per consensum emtione venditione disce- . di ab ea non potest , nisi communi consensu , ut Periri

187쪽

Belitri coattrahentium sit locus Poenitetitiae; quamdiu tamen nihil eorum, quae ex natura contractus Praestari debent, Praestitum est, dii re Romano res dicitur inlegra, ut Ni mpe solo Pacto discedi a contractu possit. l. M. D. εle Pacl. l. a. et 2. C. qtiundo Iiceat disced. ab. emia, ult. 1nsi. quibus mod. toll. oblig.

g. 2οι. Jura et obligationes emtoris ac venditoris ex natiira hujus contractus intelliguntur. Alter pretium solvere , alter rem tradere tenetur ; quae tamen prestatio mutua non nihil diversa est. Emtor nummos, quo S pretii nomine praestat venditoris sacere cogitur; quia pretii, quod in pertinia numerata consistit, nullus est usus ,

nisi sat accipi 'ntis ; et generis debitor non liberatur , nisi rem ex eo genere persecte faciat accipientis l. heres 58. D. de evici. l. si a subst tuto. 45. f. i. D. de legat. I. At venditor per se non dominium transferre debet, sed vacriam rei

Possessionem tradere. l. 25. I. D. de Contrah. emt. l. 2. I. I. I. 3. pr. l. 3 o. g. I. D. de aCt. emt.

Si venditor rei tractitae dominium ante habuit , id traditione transferret reipsa in emtorem ; secus transfert conditionem usucapiendi, et evictionis nomine obligatur. g. vos. Si emtor alienis nummis emit rem suo nomine , decisum est , in judicio singulari rem non succedere in loeum pretii, nec pretiri min locum rei. Exceptio est I. si ex pecunia militis res emitur. l. 8. C. de rei vind. a. Si ex pΡ Π-mia pupilli. l. 2. D. quando ex facto tutor. 3. Si ex pecunia ecclesiastica. can. Res in 'iscva-

tu. I u. XII. q. u. can. Placuit. I. Ead. q. 3. CR .

188쪽

De Emi et Vend. De Locato et cond. I

g. 2o6. Emtor pretio non soluto , nec satisfactione alio modo praestita dominium rei etiam traditae non acquirit, nisi fidem emtoris secutus sit venditor. l. I9. D. de contrah. emt. I. I. Inst. de rer. divis. Ρersecto per consensum contractu etiam ante traditionem sentit casum, et habet commoda rei β. 18.. nisi res ex antiquo vitio perierit. l. i. D. ult. C. de Per. et Commod. rei vend. alit si emtio nondum suerit perfecta. g. 2oa. Tenetur praeterea emtor manifestare bonitatem mercis , quam ignorat Venditor: tenetur venditor manifestare occultum

Vitium , quo res fit inutilis ad finem. Et cum in hoc contractu par sit utriusque commodum, alter alteri tenetur pr:estare culpam levem. Em- tori competit actio emti, venditori actio Venditi. Ob occultum rei vitium a venditore non manifestatum emtori ex aedilitio edicto praeterea competit actib rainhibitoria , et festimatoris , seu quanti minoris. g. 2o7. Commemoranda sunt varia pacta, quae eintioni venditioni saepe adjiciuntur. l. Ctum do retrovendendo et redimendo est, Vi Cujus emtor, ejusve heres possit aut debeat rem Emtam revendere venditori. II. Pactum legis commisSorirae , Vi cujus pretio intra certum tempus non soluto res sit, vel fiat inemta. tot. tit. D. de Iege commiss. 1 II. Addictio in diem , vi cujus venditori licet rem venditam alteri vendere , qui meliorem obtulerit conditionem , nisi emtor eandem Osserat. tot. tit. D. de in diem addictione. IV. Pactum Proti miseos ' quo venditor pro casu, quo res aliquando ab emtore vendatur , pr.elatio nem sibi prae aliis reservat. l. 75. D. de Contrab.emi. ubi etiam agitur de pacto constituti PO e Sorii. Lib. II. Decret. 153. n. II. A iure protimi

189쪽

seos dissert omnino jus Retractus, vi 'cujus potest quis rein immobilem alteri venditam ad se retrahere, eodem tamen oblato pretio , quod alter dedit vel promisit, et resuSIS Expensis , quas interea fecit primus eintor. Ejusmodi Retractus est legalis , conventionalis, qui in jure Protimiseos continetur, et Gentilitius. g. uo8. Lueatio et conductio proxima est emtioni et venditioni , iisdemque juris regulis eonsistit. Princip. inst. de locat. et condo Estque contractus consensualis de usu rei , antopera illiberali , vel consectione operis pro certa mercede praestandis. Tria ergo ast ejus substantiam pertinent, ex quibus siquid deficit, aliud

negotium censetur actum ς 1. consensus. II. Ustis res, vera, Vel opus con siciendum. III. vere consistens in pecunia numerata , eaque certa, ac Vera , non simulata , uti dictum de emi. et Vend. s. uoo. Res tamen, quae fructus ex se Progignunt, recte pro parte fructuum absoluta determinata locantur. I. RI. c. de locat. et cond. Si conMentum fuerit de certa quota omnium fructuum, conductor dicitur colonus Partiaritis et socio quodammodo similis est. I. 25. g. 6. D. Iocati cond. g. 2ο9. Res Iocari possunt omnes , mob tes , immobiles , incorporales τ quae nempe usu non Consumuntur , et in commercio sunt, id est, quarum usus temporali mercede aestimatur. Unde lib. 5. extat Rubrica Decretalium rari Proetati vices suas vel Ecelasias sub annuo sensu eoncedant G . Operae item omnes , quae honestae Sunt, et mercedem ac aestimationem recipiunt ; quales sunt illiberales. Unde opera

medici , advocati, aliorum , qui ingenio , elo

190쪽

Do Em t. et Vend. De Locato et cond. x7sqnentia , fide rem nostram agunt, non censetur locari. Clericis et militibus dantur st*-dia , officialibus 4alaria , iis , qui factum utilo

sine conventione nobis praestant , honoraria. Ρrore immobili conducta dicitur dari pensio e pro usu alterius rei vel pro opera illiberali merces non pretium. Nam pretium est aestimatio rei totius , ut in emtione: at aestiniatio usus rei vel operae dicitur merces, Sive Pretium uSus.

. Ex diversitate rei conductae varia proveniunt Domitia : qui agros couducit , colonus : qui aedem , inquilinus qui vectigalia , Pulticanus : qui reditus alicuius provinciae vel districtus , iamOdiator. In locatio-Mo operis faciendi, qui pensionem dat, dicitur locator

operis , et Conauctor OPera uno: qui opus' pro pensi orio faciendum suscipit, conductor vel re mytor ve ris , et locator OPerarum.

g. 2Io. consensus ad hunc contractum requisitus tria videtur involvere , nil supra dictum est de emtione g. 2ο3. Primo Voluntatem contrahentium a dolo et errore liberam et secundo jus et facultatem moralem. Huc pertinent decisiones hae et Clerici prohibentur conducere ex Causa quaestus. c. I. Ne Clerici vel Monachi. Praelati et Rectores Ecclesiarum res immobiles Iocare uon possunt ultra triennium absque s Iemnitatibus juris. ExtraV. AmbitiOSm. int. comm. de reb. Eccl. alien. In Germania est consuetudo

Iocandi ad novennirim ; quia in multis locis pleni fructus priediorum non percipiuntur , nisi singulis trienniis. Hinc si praedium Ecclesiae

sine solemnitatibus Iocatur ad longius tempus, Φontractus sustinetur ad novennium. Locatio nomine Ecclesi:e rite facta ; tenet etiam post mortem Rectoris. Si autem Bector Ecclesiae locet suo nomine Praedia ad suam mensam pertinun-