장음표시 사용
461쪽
nec doctrina tradi potest; habitus, aduentitia.&doctrini traditur; non natura,causa vitior uest, sed quod vitiose instituti siumus, & id. circo vitiosum habitum comparauimus Omnem enim habitum comparari a nobis ostensum est. Facultates porris esse naturales ex eo patet, quod omnes easdem habet facultates, exceptis iis qui mutili sunt. Contra, liabitusnoeste naturales,item perspicitur quod non eosdem omnes habent habitu sed alii alios. Quς enim natura sun rados ut apud omnes. De Practaret . CAp. XLII.
quarum rerum liberam habeat voluntatem, cur libera volutate creatus sit,satis supra explicatum est. Sed quoniam,non cuic sitque propos tum est, hominem interficere, e sed aliquadotiam interficit quod electio cius impedita interficit, a- sit neque cadat ex sententia quod proposue- liqvadononrat,& horum causam esse,non fatum .icd pro- interficit uidentiam dicebamus; sequitur tractationem delibera voluntate, dii putatio de prouidentia: quae etiam in tres partes diuiditur: Pri- Dissutatio,ismum enim quaerendum est, si me prouidelia: GProvide t a secundbouid liti tertio quorum sit. Ac lu- erompar-daeus quidem,nc insanus quidem si fit,prouidentiam ignoret, cum sciat miraeula quae in A gypto euenere : cum audierit quae insolitudine contigerint: in quibus illustrior hominibus apparuit prouulentia, quam qu in oculis cernuntur: item cum multa onera prouidentiae, dc in Prophetiς, de Babylone cognouerid, quae omnem dubitationem rei .puunt. Christianos autem , clim haec omnia docent esse prouidentiam, tum in prinais diauinissimum illud &ob eximium amorem livhumanum genus summe incredibile, prouidentiae opus, quod Deus se corpore, nostra cauta, induerit. Sed quoniam non cum his Eisdem raria. modo disputan iis, sed etiam contra Graecos Deum oratio nostra instituitur, age etiam per alia. quibus illi fidem tribuunt ei te prouidentiam demonstremus. Itaque esse prouidentiam iisdem rationibus quis ostendat, . quibus Deum esse probati inuis: Nam omnium per manentia, & maxime eorum quae oriuntur& occidunt, situs item dc ordo rerum, qui semper idem conseruatur, Nastrorum cursiis. qui nihil unquam variatur,&annui circuitus. & anni temporum restitutio , noctium & dierum semel in anno aequalitas, utrisque vicissim neque maiore neque minore parte augescentibus de decresccntibu S , quomodo , si nemo prouideat, li- miluer administrari A perseuerare possit
462쪽
Quin etiam poena quae peerata insequitur, A-ς imo peceatorum ipsorum deffectio , quan- ,
do , ut nemo sit qui ea possit coarguere, qui biisdam circumstantiis proferuntiae, esc se prouidentiam declarat. Plenae sunt hu- tul modi historiis vi Hebraeorum scripturae , & Graecorum litterae. Nam eiusmodi Sulannae casus litteris sanctis mandatus est; Sc apud Graecos, Poetae ibyci. Hic enim, eum , quibusdam interficererer, neque Vllum vel adiutorem , vel testem liaberet iniuriae , conspicatus grues , Vos , inquit,
tibus ciuibus, quis caedem fecisset, nee de-
μνό-αμφης ἀθέν, ' πιυυ-ρυ- prehendentibus, accidit, ut cum theatrum celebraretur , & populus, spectandi causa, consideret,grues praeteruolarent.Quos cum vidissent, qui caedis erant auctores , riserunt, x ecce , inquiunt, Ibyci vindices. Quod cum quidam qui proxime assidebat audisset, detulit ad magistratum , illique comprehensi . de caede consessi sunt. Multa huiusmodi a veteribus , litteris mandata sunt: quae si quis velit colligere, infinito
excrescat oratio. inodsi non omnium pec- cata ad eandem mo lum produntur , imo aliqui esFugere videatur , nemo propterea neget esse etiam prouidentiam. Non enim uno raritum molo hominibus consulit, sed multis de differentibus. MaXrme autem esse prouidentiain ostendit, corporum quae oriuntur & intereunt fabrica, N proportio, quae perpetuo similiter retinetur. Nam in omni corporis parte apparet prouidentiae cura. Quod dicet
qui rependῆre noὰ possunt beneficium i
studiosi, re industriis hominibus diuer
r uide, M. E libris colligere. Colorum quoque, qui in animalibus sunt varietas, eundem uidentiam. Atque etiam quod inter omnes homines coostat , adhibendas esse preces numini diuino , idque muneribus ec sacrariis colendam esse, prouidentiam significat Si enim nulla prouidentia hoc uniuersum gubernaretur, quis, aut a quo quispiam precabitur 3 Idem confirmat
stidium beni ne faciendi quod ab homi
nibus non distortis 3c deprauatis naturaliter colitur. Nam mercedem eius in posterum tempus expectantes, etiam in eos permitti videtur iniuria iis qui eam infer. re possitnt, tollitur erogatio' in pauperes, Deique metus, & simul cum mis virtus religioque euertitur. Si enim Deus non prouidet, neque punit, neque viris bonis blata λυ- praemia tribuir,neque propulsat iniuriam, ab M uent a. om. iis qui iniuste laeduntur, quis Deum Venere' Q ιo quieouam nobis stadiu mento Deletur etiam prophetia, oc omnis praescientia. Sed haec non runt consentanea cum iis quae quotidie fere videmus accidere. cος. σω/υανθα irac L. SSεος, μὲ τμωρέται, επιιθλ riisti cim σαδυυ. ων δαπι γ i. go Motius Θεονμη- ών εἰς μηδινηώυ τυλλα υ c-ομον m
463쪽
Multis enim necessario ipsorum tempore Deus apparuit; multa etiam in somniis aegrotantibus auxilia dantur, dc nisit e praesensiones quibusque seculis, prolatae sunt. Multi qui aliquem trucidarunt, impieque sunt cruentati, aut aliquid nefandj comm sere, noctes atque dies terrentur . Praeterea Deus bonus est: Cum autem bonus sit, ad bene merendum propensus est. Si ad bene merendum propensus, etiam prouidus. Quid hic recenseam res quaique ab orbis architecto Deo creatas, earumque propor tionem , & harmoniam , NI situm de ordinem usum , quem unaquaeque assert uniuerso & ita omnia esse constituta demonstrem , ut altror recte te habere non possint, atque nunc habent; neque accelli O-nem accipere: neque rem ullam esse , quae pollit occidere, sed omnia perse sta, S venii-lta , sapienter ac prudenter aedificata vile Sed eius inodi commemorationem in dispirutationem de creatione digeramus, ne nobis accidat quod multis qui de pro uigentia scripserunt. Nam creationem, loco prouidentiae celebrant, quae ducit quidem nos ad disputationem de prouidentia, sed multum tamcnab ea discrepat. Non enim idem est prouidentia , quod creatio. Nam creationis eth,
recte essicere, quae fiunt. Prouidentiae, conis creatis styroia
sulere iis quae ericcta sunt. Neque haec omni 'identia diste no coniuncta sunt , ut licet videre in homini bus quamlibet artem dc rationem scientiae exercentibus. Horum enim alij in hoc so lam ponunt operam ut rectὸessiciant neque uicquam curant amplius: ut qui in fabricadi , pingendi, fit gendique arte occupantur.
Alij solum procurant, &prouident, ut bu bulci, & pecudum pastores. Quare etiam nos in disputatione, de creatione, aptum sit demonstrare , recte facta esse quae Distas uni. . At in traistatione de prouidentia, este procurationem, quae illis, postquam facta sint, consulat, declarandum est Quomodo ergo homo ex homine , bos ex boue, iemeer gignitur, & quodque ex samnon ex alio semine oritur, si abest prouidentia Nam si quis dicat, ut ab initio quaeque pro cieata sint ita serie quadaprocedera, hoc dicat, cum creatione omnino copulatam esse
prouidentiam Nam quod ordine procedant, quae creata sunt, prouidentiam cu creatione constitutaria esse ostendit. Nam prouidentiae est, res creatas administrare atque ita nihil aliud hic dicit, quam eunde esse qui res creet, creatis consulat. Quis cum vidcat formas I, is h. se hominum in infinita pen E multitudine diste- num pravi retes, neque usqua penitus easdem esse, non dentiam. admiretur; & si cum animo suo reputet, non assequatura prouidelia formas rem singularum esse distinctas Quod hoe modo licet intelligas. Si eadem retineret sine ulla variatione figuram, quata rerum cosusio sequeretur
464쪽
anta uascitia, quantae tenebrae hominem Aoccuparent , qui neque familiarem, neque alienum cognosceret, neque hostem aut i inprobum ala amico aut probo viro discerneret Omnia vere simul essent, ut Anaxagorae fuit opinio. Nam hoc si ita esset, nihil obsta. ret quonamus cum sororibus & matribus
corpus misceremus, aut praeclaremur, aut aliua quippiam palam improbe faceremus, si
id modis esset deelinatum,ne in ipso facinore deprehenderemur. Nam postea conspecti, agnosci non possemus. Neque etiam lex, aut respub. vlla constituta esset, neque partes,N psilis, inter se cognoscerent,neque aliud quippiam quod sit ad hominis naturam, cohaereret. Caecus enim esset homo, quantum quidem ad homines diiudicandos pertinet, neque ei oculorum sensus, multum adiumentiasterret. Praeter enim aetatem &magnitudinem nihil diiudicaret. Tantorum scilicet commodorum caula, nobis prouidentia est, quae perpetuo,ec ubique gentium,hominum formas distinguere non intermittit. Quod maximum est argumentum,etiam rebus singulis Dei prouidentia consuli, siquidem vel figura,&lineamentis&voce,'uisque cogno- C scitur. Neque hoc praecise retinetur,perinde quasi forma satis sit. Nam velut corollari j lo' co, etiam colorum differentiam prouidentia adiecit,ut naturς humanae imbecillitati,multis modis succurreretur. Arbitror etiampleraque animalia quae secundum speciem liguis rasunt simili,quod genus sunt cornix,& coruus,habere aliquas inaspectu differetias quibus inter sese eonrugatim cognoscant. Cornices enim, Ec corvi congregantur quidem multi saepe , coniugatim tamen separantur: quoniam quodvis norum animalium iugatis n& natura sibi coniunctam auem agnoscit modo autem inuicem agnoscerent, nisi ellet cuique suae sormae descriptio,nobis quidem non facilis ad iudicandum, sed quae na. turaliter tamen,ab iis quae in eadem sunt specie, facit E cognoscatur Etiam signa, dc oracula, dc omina, dc prodigia snam ad Graecos Oratio mea pertinet in sua rarione, ut ipsi loquuntur,euentus eorum quq ostendunt,conseruantia, profecto prouidentiae ratione si .gnificant, dc ad ea quae significant, veritatem
apertum est , tum per ea quae dicentur,deinceps elucescet. Dicamus igitur quid sit prouidentia Prouidentia est rerum procuratio a Deo sulcepta. Definiunt eadem sic, Prouidentia estDei voluntas,per qua omnia
465쪽
quV sunt, apte gubernantur. Quod si Dei voluntas est prouidentia , necesse est , rectχratione, optime,&diuinissimὰ , dc qua sola ratione rei te se habent fieri quae fiunt, neque melioris ordinis esse capacia. Necesse est autem, eundem esse, qui res efficiat, & effectis prouidea. Neque enim rectum est , nec decet alium essicere, alium ea quae eiseista sint, procurare. Nam hoc quidem certE imbecillitatis est. Multa sunt etiam in animalibus simulachra, de imagines eorum quae dixi mus. Quidquid enim genuit, cibum quoque foetui procurat, & homo etiam de ceteris omnibus quae ad vitam degendam spe. ctant, quoad erus fieri potest, prospicit. Quae vero non prouident, ob imbecillitatem non prouident. Qirare ostensum est Deum esse qui prouideat, ex prouidentiam esse eiusdem
-e-c L prouidentiam , & quid ea
γει πιι, των 'remes, Losit, dictum est: Restat ut exponamus
quarum rerum sit prouidentia , uniuersia. rumne, an singularum , an uniuersarum &singularum. Rato Τc uniuersias res & sin sese gulas , a prouidentia gubernari vult: prouidentiaeque rationem partitur in triae Primum enim esse principis Dei provide tiam, qui primario quidem loco ideis , deinde uniuerse toti Orbi consulat, ut cael & sideribus, & omnibus rebus uniuersis, id est, generibus, substantiae , quantitati, qu
rum animalium , dc stirpium & omnium quae generantur, & corrumpuntur , secun dos deos, eos qui coelum volvant , prospicere. Quorum ortum Aristoteles ad solem & signifereum orbem refert. Tertiam Plato statuit prouidentiam , penes quam sit administratio rerum agendarum , εο exiistus , itemque naturalium & forultorum bonorum I quae materiae admixta , & instrumenti locum obtinere dicuntur , atque etiam eorum quae his ipsis comaria sunt, K E adeptio. Huic prouidentiae praeesse censet φυλμημ' certos quosdam daemones, circa terram Custodes humanarum actionum : ac secundam tertiamque prouidentiam a prima proficisci, ut potestate omnia a Deo gubernentur , qui primos , & secundos , α tertios procuratores constituit. In quo qubdomnia ad Deum refert, S: ab eius voluntate omnem pendere prouidentiam affirmat , in laude ponendum est: Quod vero secundam prouidentiam facit eos qui Gelorum orbes torquent , non item. Xxx
466쪽
Non enim hoc prouidentia est, sed fatum , Adc necessitas. Nam utcunque illi figurentur. necesse est. & quae fiunt, fieri, & quidem aliter non contingere. Eorum autem quae prouidentia gubernantur, nihil cadere sub necessitatem iamdudum ostenim est. Stoici qui fatum ,&m nostra esse aliquid potestate tuentur, nullum locum prouidentiae relinquunt, imo reuera voluntates nostras liber late spoliant: quod supra a nobis probatum est Deinocritus, Heraclitus, & Epicurus,ne que uniuersis, neque singulis, a Deo prouideri volunt. Epicurus enim dicebat. Quod beatum sit, & immortale, neque ipsum habere negotia, neque alteri exhibere: quare neque iracundia, neque gratia teneri : haec enim omnia, imbecilIitate spectari. Ira enim a Deo aliena est. Excitatur enim in re, quae contra quam velim us,accidat Deo autem nihil prae ter voluntatem accidit. Atque hi quidem couenienter suis participiis, existimant. Nam qui putent hoc uniuersunt casu dc temerhesisse constitutum, meri id dicunt omnia vacare prouidentia Quorum enim nemo creator sit, eorum quis sit procurator Est enim euidens temere deberi ferra, quae a principio temercprocreata fiunt. Itaque primae illorum sententiae relistendum est: Hac enim labefactatast tri magnam vim habebunt,quae dicta sunt ad demonstrandam prouidentiam. Quare hac Tefutatione ad suum tempus reseruata, venia mus ad Aristotelis opinionem ,& caeterorum qui negant rebus singulis a Deo contuli Nam Aristoteles a natura sola vult administrari singula, ut in sexto Ethieorum ad N icomachum Obscure significat: Hane enim ut quae diu ne sit de insit omnibus quae generantur, Cui que naturaliter suggerere, ut ad res salutares accedat, fugiat quae contraria sine. QDdque enim animal, ut iam dii tum est,&idoneum sibi alimentum deligit.& quod utile est sequi. tur, remedia morborum naturaliter habet cognita. Euripides, & Menander quibusdam locis, mentem , quae In quoque ud, cuique prouidere asserunt, Deum vero neminem. Verlim mens quidem in iis solis perspicitur, quae in nostra potestate sunt. Aut enim est rerum, quae subactionem eadunt, S artium, aut contemplationis. At prouidentia eorum est quae in nostra potestate non s uni, ut verbi gratia ut opulentus quis sit, &non opulen tus, sanus& non sanus: inorum nihil face. remens potest, ac ne natura quidemi ut Aristoteles putati Naturae enim opera perspicua sunt. Quid autem ad mentem, aut ad natu ram,qubdaliquando ab eo poenae exigantM qui hominem occiderit, aliquando sceleris poenam effugiimisi quis dicat quod mentis naturae est, ad prouidentiam pertinere, quod sequitur, ad fatum. Qubdumens dc natura ad prouidentiam pertinent, quae sequuntur .ad fatum, nihil erit in nostra potestate.
467쪽
re νοJori A Sed nomia seres habet. Quae enim admen
,πλέαν - nodici, a 1' Γὼγ πινγυμ --C viri boni laedantur iniuria , dc deprimantur, de innumerabilibus malis affligantur:improbi contra & importuni homines augeantur potentia, opibus, honoribus in Republ. caeterisque bonis, quae ad vitam commode degen dam pertinent. Mihi vero videntur qui cloquuntur, clim alia multa ignorare praec pia prouidentiae , tum maxime animae immortalitatem. Nam eam mortalem esse arbitrantes , huius vitae terminis res humanas
definiunt i deinde praua Ec peruersa habent de bonis iudicia. Eos enim qui opibus ci
tem spei hant, tam eam quae in agendo quam quae in contemplando ponitur, in nostra esse potestate docuimus Non omnia autem quae prouidentia geruntur, naturae sunt, & si quae naturae sunt, prouidentia administrantur. Multa enim quae Dei prouidentia accidunt, non sunt naturae opera, ut de eo qui hominem occidit, ostendimus. Est enim pars pro uidentiae natura, non ipsa prouidentia. Itaque isti naturae & menti, rerum singularum prouidentiam attribuunt. Caeteri Deo curae esse aiunt eorum quae sunt permanen-3 tiam, ut nihil eoru in quae nata sunt, occidat,& huius unius in Deo esse prouidentiam. Singula vero fortuito temereque iactari, eamque ob causam multa iniqua facinora, multas caedes,&, ut dicam flammatim, omnem improbitatem inter homines versari, de horum alios fortuitb poenam vitare, alios etiam puniri, quippe clim, quae ad rectam rationem , ec ex lege sunt, non omnino este. niant: ubi autem neque ratio, neque lex dominatur, quomodo dixerit quis Deum esse qui procuret Et quidem fere vluvenit, ut
, ἰά dignitatibus insolescunt, re
δπηχ' τα b πλατος, ῶς μ ν caeteris fluxis cadueisque bonis gloriantur, scelices esse id beatos iudicant. Animi au tem bona , pro nihilo ducunt, quae multo
eo oris & externa bona antecellunt. Praestantiora enim bona sunt, quae rerum sunt praestantiorum. Itaque tanto virtutes, diutistias, sanitatem,caetera cellunt, quanto an ma corpus anteit. Quare cum solae, tum cum aliis coniunctae hominem beatum reddunt rcum aliis in latitudine; solae, & per se, in circumscriptione. Nam eorum quae sunt, P tim circumscripte intelliguntur, ut bicubi -
si duos modios demas, quod relinquitur, aceruus est. Item beatitudini in latitudine in tellectae, si detraxeris corporis di externa bona , solasque virtutes reliqueris, nihilo miniis beatitudo manet, ipsaque sola virtus se ipsa ad beate vivendum contenta est. Omnia ergo bonus, beatus . dc omnis improbus miser. etiamsi omnibus prorsus fortunae bonis quae dicuntur, abundet. Quae cum multitudo ignoret , solos beatos ducit,
468쪽
His οἰκει- α πινωπι. Mδως se ο Θεος, A1N, sensibus notamur, sed etiam ex sua & propria praecognitioneadministrat. Cum enim Deus non nesciat bono viro expedire pauperem esse, eiusque sensum, opes, si dentur, deprauaturas, utiliter eum in paupertate sinit vivere. Ac qui opulentia est saepe importu.niorem fors videns, si egeat ad latrocinandum enim aut ad trucidandos homines, alit alia quaedam grauiora facinora hominum ad iungeret potiri illum opibus permittit. Itaque & ad sepelien s liberos, ec ad vitandos famul saepe nobis utilis paupertas fuit. Es. των γνωμίω αδππινία φυ, ῆ -ειχως I et Ma
set enim eorum salus interitu acerbior, si S: B α πωλειας ά -
liberos improbos , dc famulos praedones haberemus. Nos enim nihil rerum venientium praesentientes, dc ea quae instant tantum spectantes, non recth de iis quae in rebus humanis eueniunt, Iudicamus. At Deo etiam futura, tanquam praesentia sunt. Sed haec quid in contra eos qui prouidentiam damnant, disputata sunt. In quos etiam illudescriptura lancta conueniet dicere: An lutum clicet figulo r& quae sequuntur. momodo enim non fugiendus homo est qui contra Deum legem fert, dc aduersus prouidentiae opera nititur, cum ne hominum Quidem legibuIC . , re
hac potilis impietate praetermissa, ostenda Et a res fu- ntius non recte eos a rebus singulis prouiden. I uprauit se remouere, clim uniuersis & generalibus Hret 'tu eonsulatur. Hae enim tres solae causae afferri possunt, curres singulae Dei prouidentia non resantur. Aut enim Deum ignorare. rectum esse, etiam illis consulere, aut nolle, aut on posse. Verum ignoratio quidem, inscitia, ab illa beata natura alienissima est
sdientia. Atqui quomodo homo qui sapiat se
aliquid,ignoret omnibus indiuiduis pereuntibus,etiam uniuersa interitura Nam ex omnibus rebus singulis, uniuersa constituuntur. Species enim omnes, singulas res exaequant 3c reciprocantur , unaque intereunt dia uni conseruantur. Neque quicquam obstat
Juominus omnia indiuidua intereant, siuinitus nulla prouidentia gubernentur ;Quibus pereuntibus etiam uniuersa interibunt. Quὁd si dicant hoc solum illi eurae esse , ne omnia indiuidua intereant, ut species conseruentur, non vident se dice te etiam singularum rerum quandam procurationem esse, quandoquidem rebus singulis, ut ipsi aiunt. prospiciens, generalpeci Esque tuetur. Alij dicunt non ignorare quidem Deum, sed prouidere nolle. Verum hoc ipsum nolle, duabus de causis acet-dit aut ob ignauiam, aut quδd indecorum sit. Eequisita infiniat, ut ignauiae Deum accuset Rursus enim duabus de causis, ignauia innascitur, voluptate ec timiditate, . , --: zm, ia
469쪽
A Aut enim voluptate aliqua illecti, ignaui sumus. aut metu aliquo ab agendo removemur.
Quorum neutrum de Deo suspicari fas est. Sin ignauia quidem Deum liberauit sed inde Coru hoe genus prouidentiae dicant sindignuenim esse eiusmodi beatitudine ad res viles dc
minutas se dimittere,ec corporeis eX nostraq;
lectione, de voluntate manantibus ineptiis, velut pro ranari, ideoque prouidere nolle non intelligunt te Deo duas vitiosissimas affectiones tribuere, superbiam, Ec inquinationem . Aut enim ob superbiam Deus imperium d & gubernationem rerum singularum despicit, quod dictu absurdissimum est, aut ut ipsi loquuntur, quod inquinationem de uitet. Quod si cum radij solares vim habeant attrahendi humorem omnem , negant inquinaris olem, i iisque radios,cum coeno lucem inserunt, sed integros, Nab omni sorde puros manere dicunt, quomodo Deum rebus humanis profanari existimant Non sunt haec hominudogmata, qui Dei naturam perspectam habeant. Nam in Deum, neque tactio, neque . interitus, neque macula, neque commutatio vlla potest cadere. Inquinatio aute, 6 muta eius generis ad mutationem pertinent.Veru- tamen nonne absurdissimum est, quemlibet artificem, maximeque medicum , uniuerso consulentem, nullam rem de singulis neminimam quidem artis re curae expertem, praetermittere , quod sciat conferre aliquid ad rerum uniuersitatem Deum eiu sciem uniuersitatis molitorem, etiam opificibus rudiorem reddere Caeterum an prouidere quidem vult, non tamen potest omodo non perspicue absurdum est, Deum imbe i cillem as rere,&bene merendi facultatem non haberet Praeterea dupliciter intelligi potest, Deum indiuiduis prouidere non posse, quod ipse natura non sit ad procurandum idoneus, aut quod res singulae prouidentiae
non sint capaces. Verum idoneum quidem illum esse natura ad prouidendum. etiam ipsi concedunt, dum aiunt illum rebus Vm uersis prouidere, eoque magis, quod inferiora ad iuperiora pertingere non eossunt: at superiorum vis etiam usque ad ultima, sensumque sugientia, omnia fouens & conseruans, pertineat. Omnia enim a diuina voluntate pendet,lcinde permanentiam salutemque accipiunt. Esse autem etiam indiuidua ipsa.&res multiplicatas, capaces prouidentiae, exanimalibus per sipicitur,quq imperiis quibusdam,& nragiis liratibus gubernantur,&vnum in locum conuenientia principibus quibusd1 subiiciuntur. quos audientes sequuntur,ut in apibus, di foris micis aliisque plurimis licet cernere. Sed hoc qui in hominu cultu dc Reinpub. intuebitur, maxime animaduertet.Videmus enim eos te gislatorum & magistratuu rectionem dc procurationem admittere. Quς qui recipiat,qu modo in eum Dei prouidentia non cadat
470쪽
8ox Iam verb etiam res singulas regi prouiden tia , magno argumento est , qu bd nature - Iiter eius notitia hominibus esi insta. Nam diffieili dc necessario nostro tempore statim ad numen d unum & preces confugimus, velut natura nos sine doctrina ad Deiopem perducente: Non autem sine doctore nos natura ad id duceret, quod eadem natura non fert, ut fiat. Nam in repentinis perturbationibus, & timoribus, sine electione . neque deliberate & tanquam aliquid consideremus, Dei numen inuocamus. Quicquid autem naturaliter quamque rem insequitur , in eo tanta vis eth ad demonstrandam, ut contradici nihil possit. Quae ergo ratio istos ad hane sententiam adduxit Primis quidem, quod existiment cum cor pore animam interire. Deinde quia rati nem rerum singularum prouidentiae perci-
Pere nequeunt. Verum animam morte non ... distar , neque huius Vitae circumscriptione
res humanas terminari, & distessus ab uno corpore in aliud, quod doctissimi quique Graecorum probant & loca quae dicuntur animabus, pro cuiusque vita distributa,&supplicia, quibus per se animae assiciuntur,
declarant. Haec enim etsi in alio quopiam peccant, tamen remanere animam post hanc vitam,&duere poenam peccatorum, confitentur. Sin prouidentiae ratio rerum singularum , 1 nobis comprehendi non poteti, ut certe non potest, prout illud testatur, mindagari nequeunt iudicia tua, neque inuestigari vitae tuae non tamen hanc ob causam ne ganda prouidentia est.Neque enim quoniam maris terminos & arenae numerum ignoramus, neget quis mare, aurarenam esse Nam hoc quidem modo etiam hominem, aut aliud quodpiam animal esse negent, quoniam numerum hominum, ε caeterorum animalium nesciunt: Nam indiuidua nobis infinita sunt. ae autem nobis infinita, nobis incognita: Ac uniuersa quidem tape ratione comprehenduntur , res singulae ut comprehendan
potest. Cum autem sit in μω ἀ re unoquoque homine duplex disterentia: una, iii. qua ab alio homine discrepat: altera, qua, seipso multum enim quotidie quisque mutatur, M a seipso differt in vitae genere, in studiis, in vitae necessitatibus, in cupidi
ratibus , dc accidentibus t celeriter enim se vertit hoc animal , dc cum vitae necessitatibus temporibusque mutatve necesse est etiam congruentem cuique prouidentiam, tamque disterentem, ερ variam & multiformem, & cum rerum singularum immenia sitate coniunctim comitari. Quod si accom modatam cuique oportet, in quaque re, 5 propriam esse prouidentiam, infinita autem est rerum singularum differentia, simul infinita est eis accommodatae ratio prouidentiae: Sin autem infinita, etiam nobis ignota.