장음표시 사용
431쪽
A ut implicata beatitudini,&vna eum ea si voluptas, non aute voluptas beatitudo sit. Non omnis autem muneris functio,motus est sed qpaeda est muneris functio, quae administra tur sine omni motu qua in primis Deus utitur: primus enim motor immobilis. Huius modi etia functio in homini b. est,c Utemplandi actior na sine motu est. Nam & quod contemplamur unu idem quo temper est,& contemplantis mens fixa est. In uno enim&eodem semper versatur. Quhd si conte plauouis voluptas,quς ma XIma ecpr cipua&vera est, sine motu ni, perspicuum est caeteris quae per pauciores motus capiuntur,ut quqq per paucissimo ς motus oriuntur, ita & praestatissimas& maximas esse. Cum muneris aut e functionib voluptatii species diuid situr. Quot enim muneris functionii sunt species, totideni sunt voluptatu, dc honestarii quidem honest , prauarta prauς. Neq.dubium est quin in quoque sensa specie disseruiesvoluptates reperiatur. Aliae enim tactionis sunt, aliae s. porum, aliae oculoru,aliae audi edi, aliς odoradi. Sunt autesensus puriores ij,qui non proxime accedurat ad ea sensum mouetia quae delectat, ut visio, auditus, odoratus. Sunt etiam functionu, qu in ratione pontitur,species duae. Alia enim in agendo alia in cotemplando cernitur. Itaque cerrum est etiam voluptatu, quq has sunctiones consequuntur, duo esse genera, e quibus purior est ea voluptas, quae ex perspicietia rerum percipitur. Hominis autem, qua homo
est, eae sint propriae quae in ratione & intelli gentia sunt positae. Na qua animal quide est,
illae voluptates quae sensus mouet, etiam caeterorum animalium comunes sunt. Quonia autem earum Voluptatum, quae sensus quadaiucunditate demulcent,alis aliis delectantur,
non quae improbis, sed quae viris bonis boneastae videntur etia per se honestae sunt. Rectus 8 enim iudex &disceptator cuiusque rei est,no qualiscumque, sed qui eius rei 1 cientiam tenet, & secundum naturam assectus est. De aegritudine. CAP. XIX. G Rr T v DINI s speciae quatuor si molestia , inuidia, & misericordia. rmonis. Est autem 'et aegritudo , quae Vocis usum adimit. Molestia , aegritudo grauans. Inuidia, aegritudo quae ob alterius res secundas suscipitur. Misericordia, aegritudo quae ob aliena mala. Omnis autem aegritudo mala est suapte natura. Et si enim vir bonus aeger erit aliquando, si veI viri boni in tereunt, vel liberi, vel patria vastetur, nota hoc primaria ratione, neque ex proposito, sed ex circunctantia faciet. Atqui in his ipsis , qui se contemplationi rerum totum tradidit, nihil omnino commouetur,
432쪽
elim se ab his rebus, quae in hominum vita A ia Scia. geruntur, semouerit, cum Ze6que coniun
xerit. At vir probus modicem rebus tangi , ροι α . . Q
Verum ista immoderatio In corporeis tan- - v
tlim accidit. Nam contemplationis laetitia, 4 Tum meum sit summa quaedam&absoluta, immo o mλέον εχυς , - μderationem non admittit,neque ei aegritudo 'μὲ Miam cor ς λυπη. ού. opponitur, neque ex depulsione antegressiae aegritudinis accidit. De metu. Πευφνοῦου.
mur, id est, ne id quod proposuerimus, non consequamur. Nam dum metuimus viasse quamur quod proposuerim , solliciti sumu . C-K φ.c.ι αυς δεδα-ν,Μιπν Adia metuso turpitudinem susceptam,atque εις ου νιαδ haec quoque assessio spem aliquam salutis o- εφstendit. Hoc autem dissert pudoris verecun- . l. ' ο ο φοcὐ
dia, qubd qui verecundatur, ob ea quae ρο - - a s
petravit, se occultat: quem autem puder, A . . v. s Ee dedecus aliquod admittat, metuit. Saepe tamen veteres nominibus abutentes. pudo--lba ον-m Orem verecundiam,&verecundiampudorem. vocant. Nascitur autem metus,perrefrige --τ qtionem. omni calore ad corpr,ncipem partor ' icocurrent quomodo populus cuG in metu, πυε ναν acta ;. LV curiam confugit. Metus instrumetum, τ κοιλιαέ. ατη- sis o Mς--, ανο- estos ventriculi. Hoc enim est quod in aegri--εν πιις λυπα s. ως οῦ Γαλαδος α tudine morsum sentit Galenus in tertio de nixo. ' λυπιυμ s
Demonstrat.ait ad hunc fere modum i His . . . .. Q e
qui in aegritudine aliqua versantur. multum C φλιπνε V aὲauae bilis defluit inventrem, quod morsium ipsis praebet neque prilis aegri esse&morderi ahunt m Adesinunt, qu i bilem euomuerint. N Gψμεσα, 'να morsus iis aecedit uilia cartilaginem quae est a in inmedio pectore: quod quia specien ensi SE 'L. z- ί, ' - , . . t
praebet, πνειδε nominatur. Corautem multo κειτα vo
433쪽
CAP. XXI. IR A est seruor sanguinis, quo eor sussu-
sum est, ex respiratione fellis, aut conturbatione natus.Idcircδ a Graecis id est bilis &-dicitur. Aliquando ira, est appetitio vindictae r Nam dum iniuria assici mur aut opinamur nos iniuria assici, irascimur , dc tum mixta fit affectio ex libidine& ira. Species irae tres, eXcandescentia, quae &χλη, id est, bilis ec M. c dicitur: si multas, dc inimicitia. Ira enim principium ec motum habens, excandescentia & bili appellatur. Simultas,ira inueterascens. Haec Graecis dicitur , a manendo , S quddmemoriae sit tradita. Inimicitia, vocatur ira, obseruans occasionem ulciscendi hane Graeci Mnν dicunt, πην - hoc est, quod reposita sit. Est autem ira satellitium rationis Climemira ratio iudicarit, rem esse dignam quae aegre & moleste feratur, succedit ira, si modis proprium Ec naturalem ordinem
Te parte orationis experte, quae rationi non obtemperat.
CAp. XXII. in o D ergo rationi paret, hoc modo se habeti de genere eo quod rationi non paret est, in quo nutriendi, procreandi dc pulsuum vis inest. Quorum duo illa naturalia , hoe postremum vitale , nomi
mutat, dc demum quod superfluum est, 'expellit. Et hae sunt sicultates quae cibum
partium animalis administrant, ex quibus accretio , clim in longitudinem tum in la titudinemproficiscitur. Depellunturautem quae superflua sunt per ventrem,per urinam, per vomitus, per sudores, per S, per aures, per oculos, per expirationem, per occulta foramina. Ac caeterae quidem depulsiones in promptu sunt. Per aures autem ea quae vocantur , quae sunt aurium sordes.
Per oculos , lacrymae ἐς lippitudines.
434쪽
Per expirationem f.iliginosus ille cordis Acalor depellitur. Occulta autem foramina
seu poros vocant respirationem totius coriaporis , qua ex imo corpore , arteriarum contra Chione plurimi vapores , percutis raritatem exeundi Instrumenta nutrientis facultatis sunt os , stoma menta. chus, venter , iocur, omnes venα , intestina . bilis utraque , dc renes. Nam ob primum praeparat ventri cibum , minutim eum per dentes, S linguam concerpens. Nam & lingua maximum usum in mandendo piabet, quod cibum cogat, dentibusque subiiciat, non aliter atque mo- Ulentes foeminae manu frumentum submolas mittunt. Nam quodammodo lingua niandendi cibi manus est. Ita autem confectus cibus mittitur ad ventrem per stomachum. Stomachus enim non so .lum in igentiae percipiendae instrumen- tu in est, sed etia 'i ciborum meatus. Praesto enim est in. deglutiendo , dc adtrahit cibum ec ad ventrem demittit: quem venter ubi acceperit, secernit quod bonum est 3c ad nutriendum aptum, a la- c pidoso , ligneo inepto ad alendum i ac quod bonum quidem est in succos mutans , mittit ad iecur per venas quae ab ipso attrahunt de transportant ad iecur: quae venae velut radices sunt iecoris, trahentes a ventre alimentum , ut c terra trahunt stirpium radices. Similis enim est venter terrae, quae stirpibus alimentum praebeti radicum , venae, quae ad portas Mgibbosas partes iecinoris sursum trahant succum , a ventre dc intestinis per messen. terium : trunci, iecur ; ramorum , ec ex tren arum partium arboris, venae quae fin- Dduntur a vena caua quae nascitur e simis partibus iecoris. Nam iecur cum a ventre succum acceperit, eoncoquit, suique similem efficit, ac cum habeat carnem simillimam sanguinis, merito in sanguinein succum conuertit. Sanguis autem purgatur per lienem, & vesicam , quae bilem accipit & renes : lienis enim tralat quod foeculentum est, idque sibi pastum facit r vesica quae bilem accipit , quod acerbi remansit in succis ex alimento: renes humorem seros una, ac quod acerbi erat reliquum, ut reliquis sanguis iam purus Azutilis ad nutricandum digeratur in caeteras L partes corporis omnes , Per venas quae in eas inspersis sunt. Atque ita singulae partes trahentes sanguinem , dc continentes , Ecmutantes in naturam suam , quod superfluum est. transuittunt ad vicinas parteis paratum illis idoneum alimentum. Et adi hunc modum omnes partes sangumc, quem iecur suppedit et , aluntur, E augentur, ec permancnt. Dicitur autem haec pars a ratione va a non parere rationi,
435쪽
quod non ex sententia, neque electione nostra, sed naturaliter suum opus efficiat.
De pulsibus. CAP. XXIV. PV L s v v M motus , qui ec vitali et facul
tas dicitur, initium habet a corde, S: maxime a sinistro eius ventriculo, qui spirabilis appellatur, & innatum Vitalcmque calorem omni parte corporis per arterias, ut iecur alimentum per venas, pertit. Nam concalefacto corde contra naturam, statim totum animal contra naturam calest, & refrigerato refrigeratur. Nam spiritus vitalis, ab eo per arterias in totum corpus dispergiti r Pl rumque autem inter se haec tria simul finduntur , vena arteria , neruus; e tribus
initiis quae animal gubernant , prolacta. E cerebro , principio mouendi & sentiendi neruus: E iecore , principio singuinis,N alentis facultatis, vena, vas sanguinis' E corde , principio vitalis facultatis, arteria, vas spiritus. Cum autem haec con grediuntur mutuis inter se commodistruuntur. Vena enim pastum suppeditae neruo dc arteriae Arteria, venae calorem naturalem dc spiritum vitalem impertit. Vnde neque arteria inueniri potest sine tenui sanguine, neque vena sine spiritu, qui ad vaporis .naturam accedat. Diduci. tur autem vehementer , he contrahitur arteria, harmonia quadam, de ratione, initio motus a corde sumpto Sed dum didu- , citur, a proximis venis vi trahit tenuem san guinem, cuius respiratio fit alimentum spi- ritui vitali. Dum autem contrahitur, quod in se fulginosi est, per totum corpuS,&DC cvlia foramina exhaurit: quomodo cor, peros, dc nares, quidquid fuliginosi est, expiarando sursum expellit. De senerandi aut seminandi fac Itine. CAp. XXV. GS N e RA N v et quoque vis , partis est
eius quae rationi non obtemperat. Nam sine voluntate nostra in somnis semen emittimus, & cupiditas coniunctionis naturalis est. Inviti enim ad eam ferimur , quanquam actio sine contrbuersia in nobis sita est, se ab anima pendet. Et enim instrumentis, quς appetitioni naturali seruiunt,conficitur,
436쪽
abstinere appctatione, eamque compri- Imere, in nobis es positum. Inm vimenta au tem seminandi faculaatis prima venae sunt, b arteriae In his enim per conuersionem sanguinis, primum humidum, quod ad seminis natura vergit, ut in mammis lac procreatur. Horum enim vasorum alimentum hic humor est, propterea quod a principio e semine procreata sint. Excoquunt igitur arteriae dc venae languinem in humid si, quod ad naturam seminis accedit,ut alatur. Α tque quod ex earum alimento relinquitur, semen fit. Fertur enim primit m quicem multa circuiatione in caput, deinde a capite per binas
venas binasque arterias delabitur. Q resiquis excidat venas . quae sint circa aures,& parotides, animal sterile reddit, & ine pium ad generandum. Hae autem venae S arteriae evadunt illud tortuosum,& quod instar varics est inuolucrum, quod est ad sero- tum , ubi humidum illud quod ad semen ac cedit abitur in utrumque testem. Vna est ar teria, unaque vena plena seminis, in quibus perfecte semen perlicitur,'per tortuosum parastatem qui secundus testis est, cum flatu depellitur quoniam de arteria est quae mittit: ferri autem etiam a vena libidinosa petulantia ostendit. Cum enim diu concubuerint,lcid in quo seminis vis inest, B: genitalem hu morem consumpserint, tum Etiam per violentam contentionem purum sanguinem eo mittunt. Mulieres quoque omnes easdem, quas viri partes habent, sed intus, non extra. Aristoteles quidem, te Democritus nihil vo-Iunt eonserre semen mulieris ad procreatio nem liberorum. Quod enim mittitur mulieribus, sudorem potius membri, quim semen esse volunt. Galenus vero damnans Ari stotelem , ait, semen emittere mulieres, de mixtionem utriusque seminis, foetum essice Tmquare etiam concubitum mixtionem dici non tamen perfectum semen ut virI, sed ad huc crudum dc humidius. Cum autem tale sit mulieris semen alimentum fit virilis:& ex eo pars quaeda loci, qui est ad cornua uteri, conia crescit, &quod a farciminis forma nominatur, quod reliquiaru cibi foetus, dum in utero est receptatulum est. In unoquoque autem genere animalis, tum foemina marem admittit, clim potest concipere. Quae ergo. semper possunt concipere, semper coniun ictionem admittunt, ut gallinae, di columbae,&homo. Sed caetera da grauida sunt.fugiunt coniunctione, mulier semper admittit. Nam
gallinae quidem, qu bd quotidie ferE pariant,
quotidie fer E cum mare congrediuntur. M ulieres autem, ut in caeteris rebus, voluntate sunt liberae, ita etiam in concubitu post con-Ceptionem. Nam bestiae non a seipsis , sed natura diriguntur ,& modus eis tempusque definitum naturae lege statutum est.
437쪽
CAp. XXVI. PArtiunturaliter ficultates,qu in anima.
li sunt: dc earu partim animae vires dicur, partim naturales partim vitales. Animae quidem,quae sunt ex electione,& consilio. Natrurales aute,&vitales quς sine electione & consilio sunt.Et sunt animet ficultates duae,mot' quo per se,&cu appetitu agitatur animalia de sensus. Motus porro quo per se animalia citatur,&cu appetitu ,species sunt, progrediendi vis ab uno loco in altu, totiusq corporis mo-uedi,& vocis Medae facultas,&respirandi. In nobis enim est situ haec facere, & non facere. Naturales&vitalesn5 sunt in nostra potestae te positae,sed velimus nolimus,fiur,vr nutrie di augεdi,&gener adi vis,q sun naturales,
dc pustuli quae vitalis est. Accaeterorsi quideinstrumentaantea diximus,nunc motub eius, qui ex electione suscipitur, exponemus. De motu quem animalia perse, utper Hettionem suscipium, quiadanetItu resinu.
E τ igitur motus, quem per electio
nem,aut perseanimalia suscipiunt,priniscipium, cerebrum, Zc dorsi medulla . quippe quae cerebri pars sit. Instrumenta, nerui qui lex his orta sunt,& ligamenta, & must culi. Musculi autem conitant E carnibus ecneruosis fibris & tendinibus,qui cum neruΟ- . rum fibris complacati sunt. Quare aliqui iexistimarunt eos sentiendi vim habere, pro pter sensum, qui fit ex neruis qui illis sunt connexi. Itaque tendo eligamento& tenuibus neruis est compositus. Differt autem a neruo tendo, quod omnis neruus sentiendi . vi est praeditus, & rotundus, de molliusculus,& a cerebro originem ducit. Tendo verδ ε durior est ec ex osse, &per se sensus expers & latus aliquando. Sunt autem manus ad capiendum , & ad artificia exemcenda instrumentum aptissimum. si quis enim manus, aut solos manuum digitos ademerit , ad omnes sere arteis hominem inhabilem reddit. Ideirco solus homo , quoniam ratione utitur, dc in eum Solus homo artes cadunt , a Deo manibus donatus est. Pedes rerδ gradiendi sunt instrumen tum , qubd per eos loco moueamur. Porurb autem solus homo sedet nullius admini culi indigens. Solus enim ad duos angulos rectos crura N ad coxam dc ad poplites flectit, alteros introrsuH alteros extrorsum. Quae ergo per neruos&muscula m uentur, haec omnia ab anima pendent
438쪽
dcelectione fiunt, in quibus Ec sensus&vo- A 1ὶ
est distinctio. &dui dicatio sumenda est. At Deus summa sua prouidentia, cum naturali- γωMς. ο θλριαυενς στί- εὐωbus animae opera, ic vicissim, cum animae D' lsa φιαυῖς -- - ωα-- peribus naturalia coniunxit. Quomam enim z-κυ- eiectio reliquiarum cibi.& potionis, depel / υ ου' - lendi facultatis est, quaevn est de naturalibus viribus,ne praeter electionem 5 volunt 2- μυ- ν, ου tem nostram aliquid indecorhagamus, si vel δέ.s i. os, πιλω&Rubi non oportet vel quando non oporter, et mῆς - ου' ς ε
quosdam praefecit depulsionibus m&ita naturae operavi animae essent, effecit. Nam hanc ob causam & saepe & diu sustine re depulsiones possumus. Demittuntur autesentietes & molles nerui l medio, dcanterioribus ventriculis cerebri: D uriores vero ec in quibus mouends vis inest apostremo v triculo de dorsi medulla. Sed duriores sunt qui ex dorsi medulla, Min his maxime qui ex inferioribus eius partibus proficiscuntur. Quenim magis abscedit a cerebro medulla dorsi, eb et ipsa fit durior tum nerui qui ex ea Γυτου λωαμ λι- rara υς ἀ
nascuntur.Sicut autem sensus duplices acce- C φυορλα. ως M a ω - θηήσpimus, sic ortum neruorum dupsicem habe- ιλ. ευτυς erat, φύσ ς-δπλαι seu Linus. aeque enim medullae dorsi vertebra νωτ ήου - γ M
tera, dextram corporis partem tendit; at ' tera, ad laeuam. Fere enim totum corpus no . strum in duo diuisum est,in dextru & laeuum. ε--, εις ώ-οι- Sie x pedes & manus, &Quodque reliquQ- - - ώδει - γερες π α' rum,quemadmodum d instrumenta sentien- di, dextra laevaque accepimus. Nων. De Respirati . C p. XXVIII. RE; νιλ Aetio etiam ex animae muneribus numeratur. Etenim musculi sunt, qui thoracem diducunt, praecipuum respirandi instrumentum. Atque ea respiratio quae confertim, de cum gemitu fit, in
magnis doloribus animae esse munus ostendit. In nostra quoque potestate est, pro eo atque usus postulat, respirationem mutare. Nam dum ex aliqua parte quae respirandi vim continet, laboramus: aut quae cum aliqua harum partium mouetur, ut septo trans eris, aut iecore, aut splene , aut ventriculo dc tenuibus intestinis dc color paululum MCrebrδ respiramus: paululum, ut ne vehe menter percutimas partem eam quae dolet: crebra,vi quod defuit magnitudini crebritate compensetur: etenim cum dolet erus,non multum ipsum interambulandum producimus, ob eandem causam ob quam de respirationem. Vt ergo incedere antinae opus est,
439쪽
ς respirare : quanquam ut quiescamus.
χών - - , .. incedamus, diuti illine vivere pon
ni V - i , O in . G oem horae partem ut cohibeamus , heri Respiratis is ' Ucis πιινμον H- α της potest. Nam suffocatur calor qui in nobis ης Φυκευ- , υ - ναπν est, fuligine, ideoque extinguitur, de θ' ἐπι- . m se ei φει - τι σκε-i, ibi, sic ςonfestim interitum affert. Nam si flam. . - helitum non habeat, eam fuligine suia 4 in 'ς λι υος, Θ φω rim in focatam extinxerit. Itaque necessario etiam, b, w dormientibus nobis, nihilominus hac par- ατο Bμερος η - , ἡ ει.*αωψειε γα te anima suo munere fungitur , qu5d non
1 ι . ι - λ , o uerit, animal Interiturum. Quare rursus
ms α πνοης es δεου- coniunctum est. Per arteriam enim, G αεικιμυμ 'ου ' α μηδενram' πλία g respirandi ossicio fungitur , quae instrumentum naturale est, & semper moue eius opus Occidat, . , - . . ., quemadmodum neque caeterarum arteria μω δῶκ' -- εμφυ τυ , inrum. Quod aliqui dum non intelligerent, naturae opus esse respirationem putau rimi. Tres autem simi causae respirationis, / - . - i . - . i conteruatio natiui caloris ,& animae spi πις Q πω s m ritus educatio. Verum conseruatio qui-
γα γο φαμυξ, ει-Z- ηρις. δοῖ ελα , -- αε α -ο υτεύθεν is et, nem: ἐύ2κ ο o -ν τε η m,t iecur, extremis suis fibris ventrem egentem caloris complectitur, ita pulmo medium cor comprehendit, quod opus habet refrigeratione, quam adfert respiratio. Continens est asperae materiae bronchus, qui ex tribus magnis cartilaginabus conflatus est rbroncho guttur , gutturi os, i& nares: nam utroque horum extrinsecuς aerem ducimus, qui hinc per cribrosum aut spongiosum os tertur e quod perforarum est,
440쪽
ne ab immoderata aeris qualitate cerebrum laedatur, si c5festim spiritus in ipsum influat. Hic quoque Deus naribus de ad respiratio nem, S ad odoratum v lus estini lingua ad vocem mittendam , dc ad gustandum, id ad mandendum. Itaque partes hae quarum, Mut sit animal, neque neces artis vitae usibus spolietur. potestas est, cum animae facultatibus dispertitae sunt. Quod si verbquid praetermissium est, ex his Maeia dicta sunt, si citheerspici poterit . sed ut in omnibus quaeiae tasunt, alia sua eausa faeta unt,alia &sua causae caliorum, alia aliorum tantum causa aliis accidit ut obiter existerente ita in partibus animalium eundem ordinem reperies. Nam omnia illa instrumenta quae diximus, trium principiorum, quae animal gubernant, sua causa generata sunt. Praecipua enim ratione& primario loco sunt condita, quae & secundum naturam proprie dicuntur, Z in utero ex ipso semine, quemadmodum ossa, oriuntur. Flava autem bilis& per sie,ec propter aliud constituta est: nam ad concoAionein confert, & depulsionem excrementorum mouet ideoque fit quodammodo una de partibus nutrientibus, quinimo dc calorem quendam praebet corpori, ut vitalis facultas Ae hi quidem de causis, propter se vi fetiit extitisse : sed quia sanguinem purgar,sanguinis causa quodammodo videtur esse facta. Lien etiam non parum ad concoctionem conducit. Cum enim natura sit acidus, de acerbuς, &emissionem superflui humoris niri in aluum profundat, constringit eam dermat,&ad concoctionem excitat. Praeterea purgat iecur, &idcirco quodammod6 vide tur sanguinisgratia esse genitus. Renes etiam sanguiniς purgamentum sunt,dccommiscendorum corporum libidinem efficiunt. Nam venae quas dicimus incidere in testes, perreis nes transeunt, tamde liauriunt acrimoniam quandam, quae irritat appetitum, quomodo acrimonia illa quae sub cute fuerit, pruritum gignit ium autem testium caro cute est motilior,eo magis dum ab acrimonia mordentur inanem pariunt mittendi seminis cupiditatem. Haec igitur&similia aliquomodo &propter se,& propter alia facta sunt. Glandes
autem δc caro aliorum gratia tanthim. Nam flandes vehiculum sunt,& firmamentum va- Esorum, ne disrumpantur, dum in violentis motibus sublimia feruntur. Caro tegumen. tum est facta caeterarum partium vi&aestate animal refrigeret, interiorem humore emitten, &hyeme lanarum constipatarum v sum ipsi praebeat. Cutis quoque tegmen est, ecmollioris carnis, omnium aliorum quae intus inclusa sunt. Carnis autem natura, tum
ab aere, tum ab iis quae ad eam se applicant corporibus callosa est. Ossa vero sunt firma mentum totius corporis, maximeque spina dorsi, quam-carinam animalis eme aiunt.