장음표시 사용
41쪽
bis muros complexos, quum Plutarchus tantum mille domus, D ionysius vero non nisi tria millia peditu, trecentosque equites veterem Romaem habuisse seri' bant. Vrbis autem pomeriu pro incremetis reip ublicae postea saepius prolatu est,multique colles additi. Ius autem proferendi pomerii habebat,qui republicam agris de hostibus captis auxerat. Tacitus lib.XII. Mox pro fortuna sinquit pomerium aristam. Idem refert in Aureliani imp. vita Fl. Vopiscus. Post Romulum inquit libro II. D ionysius) adaucto dilis ambitu et
ritialem collem Numa rex Idi addet, eous se enim muris . sepim non fuerat. Eum autem primo munitum a Romulo scribit Strabo; mox a T.Tatio idem Dionysius, quem nunc contra omnium auctorum sententiam scribit a Numa pomerio inclusu fuisse, quu alij id vel Romulo ipsi,vel T.Tatio,vel quid verius est,Ser. ullio adscribunt. Tantam autem inter auctores varietatem, hinc ortam existimo, quod aliqui reges primi adiecerint aut habitarint,reliqui aedificiis aliisve reb. ornarint,aut auxerint ;vel pars ab uno,reliquu ab alte- aQro additum forte fuerit. Tertius a Romulo, Albanis victis,Alba euersa, ipsisque in ciuitatem adscitis , addito urbi Coelio monte, quem Romulus primo munierat, pomerium protulit Tullus Hostilius rex Romanorum tertius; unde Liuius libro primo: Roma in
terim crescit Albae mines, duplicatur taurum numerus,C-lius additur 'rdi mons. Odi quo fretuentius habιtaretur, ean
demsedem Tullus regiam cepit, ibique deinde hos tauit. Et Dionysius lib.m. ine u me domicilio e set,eum coire qui Coelius dicitur,muro communiens, uerbi addidit, Ibi sub tydem quicunque erant , ine laribua Romani, ex eo loco sortiti uocatu esset , ibi aedes construerent , , o quor em eodem
42쪽
eosse habitante Eutropius idem confirmat,& Plinius in libello de viris illustribus. Hunc porro montem urbi adiectum fuisse ab Anco Marcio, non a Tullo Hostilio scribit Strabo. Ancus cinquit etiam Marcius monte
Coelium, C euentinum, id iacentem inter hos campum
assumens inuice disiuctos m ab aliis ante muro cinctis aedis
citi, Irgente nec itate prioribus copulam te colles enim alleo munitos extra muros illis permittere, qui incumbentia superne castella cuperent, nequaquam recte se habebat: totum etiato explere circuitum Isiue in Q Irinalem minime alust.quem
quidem locorum defectum Seruius redarguit, nam h leuit ipse adiecto Esquilino M H ali. Cor. vero Tacitus; eum a Tarquinio Prisco additum fuisse innuit: quum ait libro IIII. Eum montem Coeliumfmsse dictuma Coele
Vibenna , qui dux gentis Etruscae, quum auxilium appellatum siclauisset dedem eam acceperat,a Tarquinio Prisco, seu quis alim regum dedit. nam scriptores in eo dissentiunt; etera no' ambiguasunt, magno eas copio per plana etiam ac foro propinqua loca habitauisse: Inde dicum Tuscume Iora- Q bula aduenarum di lum. Quartus Ancus Marcius rex,
ut auctores sunt libro III. Dionysius, & libro primo Liuius, Strabo libro V. Plinius de viris illustribus, &Eutropius,morem regum priorum sequutus,qui rem Romanam auxerant , hostibus in ciuitatem accipiendis,Politorio urbe Latinorii vi capta ,victorum multitudinem omnem Romam traduxit. Et quum circa Palatium sedem veteres Romani, Sabini Capitolium, Quirinalem,atque arcem Coelium vero montem Aiabant implessent; Auentinum montem nouae Latinorum multitudini datum. Additi eidem haud ita multo post, Tellene Ficanaque captis, noui ciues: & paulo Post: himum omnibus copiis connixus incu3 aώδ
43쪽
primum Micit 'de ingenii praeda potitus , Romam rediit. quoque multis millibus Latinorum in ciuitatem acceptis, quia Pus i iungeretur Palatio Aventinus, ad Murciae data sedes. Ianiculum quoque adiectum di, non inopia loci, sed ne quando ea arx hostium esset. Id non muro solum sed etiam os uineris commoditatem, pontes blicio tum primum in Tiberi facto coniungi drbi placuit. Et Strabo: Ancus Mar
cius montes Coelium, Cri Auentinum, em iacentem inter
hos campum coniunxii. Plinius de viris illustribus: Auentinum m Ianiculum montes 'di addidit. Nova moenia oppido circundedit. Qu'd autem hi scriptores dicunt: Ancum Aventinum nouae multitudini conces.sisse,non propterea eum intra pomerium recepisse significant. Multa enim erant loca sui inquit Dionysius circum urbem extra moenia, proximis collibusta vallibus habitata, & praesertim Aventinus. Quae cxtra urbis pomerium quoque suisse refert. Liuius illa libro XId. Aediles (inquit extra portam Trigemmam in
Aventinum porticum silice praueriint. Gellius quoque libro IIII. hoc idem docet quum ait: Dein autem quaesitum est, A diuque in quaesiones uii, quam ob caussam, ex septem r- sis montibus, quum ceteri sex intra pomerium sint, iacuenti' nu soluc, quae pars non longinqua, nec infrequens es, extra pomerium A. Huius rei M. Messalla augur .liquot causi omi eriscripsi,sed praeter eo qmnes, ipse nam probat squod in eo monte Remus di bis conde aegralia aut cauerit, aueis ue irritas habuerit, superatusque in au 'cio a Romulo in Idcirco cinquit) omnes qui pomerium protulerunt, montemissum excluserunt,quasi avibus ob oenis ominos mT ionysius quoque libro III. Primum quidem Minciis Marcius Sonon paruam vidi partem addidit, cingens muro eum collem, qui bruentinus dicitur. Est enim mons modice editus, D
44쪽
etbem' fere XVIII. ambiens,qui tunc ingentisilua omnis generis arborum plenus erantum Iero plurima ac pulchra lauro, a qua locus quidam eius a Romanis Lauretum dicitur Segregabatur autem a Palatio,circa quem Drbsprima condita est,profunda i di angussa dasse.Et paulo post:Hunc igitur colem bidens futurum aliquando propugnaculum bilis , siquissuperueniret ex insperato exercitu ; muros aque comunivit;=traductos ex Tellene Odi Politorio, aliisque drabibus sua, ceperat,ibi collocavit. Quae tametsi dicat Dio-io nysius ,eum tamen non pomerio urbis inclusisse scribit. Vnde Strabo: Ne collis sinquito adeo munitos extra muros hostibus permitteret, qui incumbentiasuperne caste adsiderarent. C c. Ipsum enim clausisse collem illum ea puto caussa, quo multitudo,quam in ipsum capta Politorio traduxerat, ab hostili incursione esset tuta,novi obseruaretur intra pomerii fines, aut urbis terminus esset. Et idcirco Dionysius non dixit 'brbi addidit sed muiro cinxit. Quum enim esset malis auspiciis omitiosius, neque intra urbem receptus fuit, neque totusio habitabatur, ita ut M. Valerio Maximo, &Sp. virginio Coelimontano Cos.anno urbis CCXCVI.adhuc publicus, & siluarum plenus esset, ut prodit ide Dionysius. Quamuis autem Ancus Aventinum extra pomerium esse voluerit, illud tamen Ianiculo & Traniastiberina regio ne urbi adiunctis, quartus a Romulo
protulit. D ionysius: Muniuit item muro eum quem Iam-culum Docant montem editum, Transtiberim positum,praes diumque idoneum ei imposuit,pontemque ligneum super amnem fecit. Quod confirmant Plinius,& Eutropius. V 3 ' bem quoque in planioribus locis maxima & ingenti fossa muniuit, quae quod plebis Romanae manibus . . facta esset, Quiritium fossa appellata est, ut scribit
45쪽
Sex. Pompeius quum ait: Quiritium se de Acuntur, Lbus Ancus Marcius Idem circumdedit,quis secundu quina
Tiberis posuit, quo etiam Ostiam: m quia populi opera ea fecerat,appellauit Quiritium. Et Liuius: Quiritium quoques a baud paruum munimentum a planioribus aditu locis , Anci regis opus est. L. autem Tarquinius Priscus rex quamuis perduellibus victis, multoque agro de hostibus capto imperium populi Romani propagauerit, pomerium tamevetere contentus non auxit. Qui quum extremo im- io perii sui tempore urbem amplioribus muris dilatare coepisset,saxis magnis ad regulam formatis adductis, prius enim ruderibus vilibusque structuris aedificati fuerant, mortuus est. Quare eius successor Ser. Tullius rex sextus, quintus a Romulo pomerium protulit, Vrbisque muros a Tarquinio inchoatos perfecit, ut auctores sunt Dionysius libro IIII. Liuius libro primo, & libro decimotertio Gellius, Plinius de viris illustribus,&Eutropius Liuius eni Muro inquit)Priscus lapideo circundare Idem parabat, quum Sabinum to cum coeptis interuenit. Et paulo post: Pax deindefacta. Maiore inde animo pacis opera inchoata,quam quanta molli gesserat bella , γt non quietio opulus domi esset, quam migii fuisset, nam odi muro lapideo , cuius exordium operis
bello Sabino turbatum erat, urbem qua nondum munierat,
cingere parat. Quod opus tamen eum non perfecisse refert. Quum autem seruii gesta describit. Ad eam inquit multitudinem drbs quoque amplificanda ,sa es.
Addidit igitur Seruius duos colles, Mirinalem, Viminatimque. inde deinceps auget Esquilias, ibique ipse, di loco dignita Arei,habbai;aggere,fossis, m muro circundat mἷem. Item pomerium profert &c. Dionysius autem . .
46쪽
& Strabo duos tantum colles a rege Ser. Tullio additos fuisse scribunt, Viminalem videlicet, & Esquilias. quippe quod Quirinalem alter a Numa,a Romulo alter adiectum eximmauerunt. Quod Liuio, Tacito, Eutropio,& aliis antiquis scriptoribus, quorum ego
sententias sequor,repugnare videtur. Quam contradictionem etiam hac ratione tolli posse existimo; si dicamus Numam partem Quirinalis Capitolio olim
adiunctam, quam postea Traianus imp. ut forum ex-io aedificaret, complanavit,Ser.vero Tullium reliquum montis quod supererat, pomerio clusisse. Dionysius: Tullius 'idi duos colles addidit,Viminalem,m C munum, quorum terque 'erbis habet magnitudinem , diuisitque eortoco. Icem prodit citrado lid. v. Plinius autem , re
Eutropius Livii sententiam sequuntur, qui tres colles ab eo urbi additos scribunt,Quirinalem, Viminalem , & Esquilias adduntque aggeres,fossasque secicto se. Muros autem a Tarquinio Prisco inchoatos,ab ipso vero perfectos ex ingenti quadrato saxo ad regula formato, Gabino, Albano, Tiburtino,& Praenestino firmissimis , ignique imperviis fuisse constat. Muro autem lapideo sex colles complexus, primus in quattuor tribus urbanas urbem diuisit, Palatinam,Suburanam, Esquilinam, & Collinam: de quibus latiu paulo post verba faciam. L. vero Tarquinius Super
bus rex VII. Latinorum, ceterorumque hostium in- eursiones,quibus urbs ipsa vexari poterat, veritus,vr
H bem ab oriente ingehi aggere muniit. De quo Plinius libro III. cap.V. Clanditur sinquit Isis ab oriente aggere Tarquinii Superbi, inter prima opere mirabili: namque eu
47쪽
muris aequauit, qua maxime patebat adimplano; cetera m nita erant raece is muris,aut abruptis montibu , ij siuod expatiantia tecta multos addidere orbes in prima regione.
Adhuc is aggeres paruum ultra Diocletiani thermas visuntur, ab eo loco usque ad arcu Gallieni fere pom recti. De hoc quoque aggere Strabo: Quem quidem inquit locorum defeectum Serauus redarguit, nam suppleuit ipse adiecto Esquilino colle, m Viminali. ea dero loca adueniantibus hostibus facile capi poterant, quocirca pro undiore exterius ducta fissa, m accepto solo stadiorumsex, ag-io
rem porrexeratntsuperfossaesupercilio interiore, murism-que cum turribus e Collina porta Isque ad Esequilinam imposuerunt l. 3 n aggere autem medio tertia es porta eiusdem nominis cuis colli miminali. Haec autem fossa cuius Strabo
merninit, forte est ea quam Liuius Quiritium appellat, ab Anco facta, ut scribit Sex. Pompeius. Ambitum autem urbis ea aetate hunc fuisse existimo. Muri haud longe a ponte, qui nunc dicitur Xystus , versus Farnesiorum palatium inchoabant,ex aduerso murorum ab Anco Marcio rege in Transtiberina regione structorum, & portae, quae nunc Septimiana dicitar, qui per mediam urbem planam circa campos Florae Agonalemque, & Pantheum usque ad Quirinalis radices , ea parte in qua cardinalis Carpensis horti sunt collocati,protendebantur ;gyrabantque paulo ultra thermas Diocletiani,& circa bssilicam S. Mariae maioris secundum ipsos Tarquinii aggeres,prope arcum Gallieni,aediculam S. Matthaei ,& basilicam Latera-nensem,hinc per dorsum Coelij montis paulo ultra formas aquae Claudiae, prope templum S. Stephani i' in Coelio monte, & S. Mariae in nauicula, Piscinam publicai thermasque Antoninianasivsque ad circummaximum
48쪽
33 maximum ducebantur :eorumque finis erat haud lo-ge ultra pontem Sublicium, e regione murorum Traiastiberim,qua naualia sunt,positorum.Transtiberinael vero regionis moenia ab Anco Martio condita adhuc visuntur, quae etsi saepius restituta esse crededum sit, pululum tamen ab antiquis sedibus mutata fuisse costat. Atque hic, vel non multo diuersius fuit urbis ambitus extremis regum,& primis reip.teporibus. Quibus portae urbis Romuli, quas tres, vel ut aliis placet, et o quattuor fuisse constat, paulatim cum usu & nomen amiserunt antiquum, una Carmentali excepta,quae diutius veteris nomen obtinuit. Post Ser.vero Tulliuregem , que ad Sullae Felicis dictatoris tempora pomerium amplius prolatum fuisse Dionysius negat: Post seruium (inquit) Tullium di bis ambitus non processi, numine (It aiunt robibente sedi unt omnia circa Irbem habitata loca,multa ea Cr magna expoJafacillimaque, t ac uenientibus hesibus praedae essent obnoxia. Quod sit quis hae aspectans doluerit Irbis magnitudinem exquirere, is errareeto cogetur, nec Ilia gnum certum quo dignoscatur habebit, quoi sequest haec Irbi progressa, aut 'inde esse non amplius rbs incipiat,ita disii contexta est regio ,praebetquespectantibus opinionem exiesae in infinitum di sis. Si ero muro dirum perscrutabilipropter aedes complectentes eum Indique, Figia autem quaedam locis multis seruanti micturae deteras ,metiri Idem eam delit, Athenarum bilis circuitu non
multo maior es bilis ambiius. A Gallis autem Senoni bus urbe capta, atque incensa, quum Galli caesi fui sent, muri cius Capitoliumque lapido quadrato refe--o cti sunnita tamen ut pomerium nunquam ampliatum' sit,quamuis & numero ciuium, & ambitu valde creuisset. L. autem Cornelius Sulla Felix bellis ciuilibuu
49쪽
victor, &lige Valeria dictator factus reipublicae costituendae caussa,Mithradate potentissimo Ponti rege victo,multisque Asiae &Graeciae populis bello do, mitis, factione Mariana ad internicionem usque caesa, primus post Ser. Tullium urbis pomeriti protulit,
ut Seneca,Cornelius Tacitus,& A. Gellius prodidere. Tacitus enim libro XII. Nec tame duces Homam inquit quamquam magnis nationibu subactis,ius profrendi pomer, 'surparunt,nisi L. Sulla, usi regusus regum in eo ambitio , gloria alae Iustata. Ceterum omnes qui iopo fh Sullam urbis muros, vel ampliauerunt, vel restituere curarunt, eos deinceps lateritios fecisse existi
mo . neque enim facile lapides quadrati in hoc murorum circuitu latcritio videri po st uni, qui vel ex antiquis sunt, vel ex eorum reliquiis fabricati. Iuliu vero Caesarem dictatorem,post Sullam pomerium protulisse auctores sunt Dio, & Gellius. Qui libro XIII. capite XIII I. t:Neque id Ser Tullius rex( de Auctino loquitur neque Sulla,qui proferendi pomer titulum quae- i, neque postea diuus Iulius, quum pomerium proferret, rointra effatos di bis es incluserunt. Apud Cicerone quoque libro XI II epistolarum ad Atticum legitur, sub Ca ire dictatore ampliandi pomerii mentionem pactam. De di be(inquit afui upromulgatumno in-ie extu sanestare Minis. Et paulo post in alia tame ciundem libri epistola ait :Sed casu sermo a Capitone de Irbe
augenda a ponte Milmo,Tiberim ducis ecundum montes Vaticanos ampum Martium coaedificari,illum autem campum
Vaticanum seri quas Martium campum. Quem extra urbem fuisse eo tempore constat,ut ostedunt etiam Ap - Sopiani verba qui ait: Sullam Ilienus progressum in campo
Martio exercitum ante 'erbis porta aluisse. Satis autem, liquetiantiquos quum vellet urbis moenia, quac Col-
50쪽
linam non excedebant portam, ad Milutum pontem usque perducere, ab haruspicibus prohibitos fuisse, quod in urbe comitia facere,vel milites legere,non licebat. Martium autem campum Aureliani imp. temporibus urbi additum fuisse existimo ,praesertim quusub Seuero imperatore, ut es apud Herodianum,ad- Iluc extra urbem fuerit. Aurelianus enim pomerium iea urbis parte protulit.Sed haec paulo post. Diuu vero Augustiim pomerium protulisse docet Cor. Tacitus , a ' libro XII cuius verba supra citaui.idem quoque confirmant antiqui lapides ex iis qui pomerij cippi a Va irone dicuntur, haud procul a Tiberi extra Flaminiam portam inuenti, quorum exemplae sunt haec C. MARCIVS. L. F. L.