장음표시 사용
61쪽
mendum esse, vel ipsum e rasse, nec quid diceret intellexisse. Fieri enim nullo modo posse arbitror, ut urbis ambitus L. passuum millia unquIn fucrit,idque quibus mihi persuadeam rationibus, alio loco differam. Hinc quidam Vopisci verbis,vel veris, v l depra-,iuatis , tanquam oraculo Pythio fidem adhibentes, dui eum vera scripsisse comedunt, leuia quaedam & puerilia afferunt Alius enim more iurisconsultorum,--. bis nomen accipi dcbere censet, alius usque ad prima, portam urbis ambitum adauctum fuisse existimat,aliri valia dicunt et quae an veraesint, vel vero similia,doctioribus viris iudicanda relinquo. Tametsi scribat Tran- quillus, Neronem Ostia tenus urbis moeni; promovere,atque inde fossa mare urbi inducere voluisse. sed .
facile est loqui, Nero, difficile praestare quac loque- 'ris. De urbis vero magnitudine Aristides Smyrnaeus in panegyrico de eius laudib. ait: Descendu haosque
ad mare commune emporium, communi siue, mmum,s
quae terra proueniunt, dispensatio. Pacunque in parte eiuF rins confluerii quis, nihilprohibet,quo minimi lipariter m a C in medio. N infra : viIcquid nunc Italiae reflat, comptetum ira laesa mihi 'ridetur, Iosuefutura ' sis perpetuam Ionium mareprotens a. Haec Aristides. Quem tamen de tsuburbiis urbis, non de ambitu murorum intelligax Oportet,quando quidem feratur viam Flaminiam tota ilaburbe Ocriculum usque aedificiis ex rutraque parte iplenam fuisse: Itidem de Ostiensi via Ostia usque diam
catur. Hinc est, quod Dionysius ait, siquis si Romae magnitudinem exquirere ullum habebit certumsignum,suo: cognoscatur,quo quest haec Irbs rogressa, aut 'inde non di ,rse amplius 'irbs incipiat. post Aureliani tempora CO-
1 tinus imperator, diruto castro praetorio, ea quad.
62쪽
diximus ratione urbis ambitum latiorem fecit. Qui non longe post translato in Thraciam populi Romani imperio, viribus, & fortuna, urbem ipsam barbarorum saeuitiae expo fuit , adeo ut muri eius partim vetustate, partim barbarorum vi & iniuri saepe multis in locis disiecti fuerint, & demoliti, a posterioribusque principibus saepe restituti; inter quos ipsa vobis moenia vetustate disrupta instaurarunt, post A relianum,Arcadius, & Honorius imperatores Theodosii Augusti filii, ut indicat eius nodi inscriptio Tiburtino lapide super portam Portuensem incisa, qua proxima pagina, quo integram eam, & non concisam uno aspectu subiicerem, exaraui . In qua quamquam Flaui Stiliconis nomen ita erasum sit, ut vix cognosci queat, id tamen ex his qitae supersunt litterarum fragmentis accurate restitui
IMPP.CAE ss. DD. N N. INVICTISSIMIS PRINCIPIBVS.ARCADIO.ET.HONORIO VICTORIBVS. AC TRIVMFATORIBVS SEMPER.AVGGOB INSTAVRAT OS.VRBI. AETERNAE MUROS. PORTAS. AC. TVRRES. EGGESTIS INMENSIS RUDERIBUS. EX. SUGGESTIONE ITC . ET. INLUSTRIS
MILIUS ET MAGISTRI. TRIVS IUTIAE FI STILICONIS. .PERPETUD A TEM, NOMINIS. EORVM. SIMULACHRA CONSTITUIT CURANTE FL.MACROBIO LONGINIAN'
63쪽
ria gere,a Gothis mitra: euerss,relictam. Quum seque minia meposset eam moenirem artem quam Totilas detinuerat, breui. instaurare, pides qui in proximo erant, in Ism coacerua ros nusso ordine componebat, nec dilaprorsus intermixtos materia , t cui rementi nilpraesio essei, nec eiusmodi alii lquidpia edid duntaxat efficere nitebatur, di aedisio a tem facieti eruaretur. Exteriori dero parte ingentem bim s. dium fit. rd haec accedebat ipso ossam, - hanc quidem
5 prosera forem circa mitrosproduxerat, Inde totius exercitus incredibilipromptitudine operantis, per dies continuos XVI quod muri fuerat per Totilam disturbaitim, rescitur. Amani praeterea,qui circumies a )rbi incolerent loca in patriam ne duces cogebantur,des enopartim Vmtam rursum inhabitae sipartim rerum necessaragrum inopia,cum omnium in riscopiam inuenissent,quam Selifarius completis omni commea iurem genere namius, CD in dilem inuectis in ecerat. To-tilas inierim his auditis profectu atim cum Iniuerso me
citu aduersus Belisaraum ad I rbem peruenit. nondum enim Selisarius poterat, di muris reficiendis intentus ,prae opifici et ' raritate, hortis seras imponere.Belisarius inierim foribus Isbque ad portas imp iis ferro conte ictis ,claues iterato imperatori iransmisi. Haec Procopius. Quae postea moenia, bello Gothico per Narsem finem imposito, ab code Narse addito cemento & calce iis locis ,quibus ea B liserius primo statuerat, commode postea firmata. Anienis pontes a Gothis disiectoi restituit,&c. A condita autem urbe usque ad Bebsaris tepora, set
per urbs ampliorem murorum ambitum, nouo die-
pomerio adquisiuit, nec unquam muri restituti J' sunt, quin vel superioribus ampliores , vel saltem
aequales redderentur.In ea vero murorum quae a Be
64쪽
tu Vincomptus factus est,ut nunc conspicimusinam etsi tot pomerii prolationibusvrbs antea alicta fuerit, ut ex forma iere circulari & pulcherrima, ad aliam La xis distortam,Martio campo,castro praetorio,& mo- te Aventino additis, reddita estat; murorum tamcn Umpago, ambitus,& ordo , semper apposte ornateque extri a sucrunt. Quum autem tertia eius murorum pars hinc inde a Totilaeuersa suisset, ut superius ex Procopio accepimus,atque discedentibus Gothis a Belisario recepta urbs fuisset,ipse eam murorum disciectorum: a Cothis partem restituere aggressus est In qua restitutione, antiquae murorum concinnitatis Nelegantiae, veterisque pomerij rationem habere non
potuit ob temporis celeritatem :Totilam enim denuo cum ingenti exercitu ad urbem venientem vere intur. Quare inter ipsam murorum instaurationem modo maiorem, modo minorem orbem, quam antiquus fuerat, prout occasio aliqua antiqua aedificia amplectendi sese offerebat, fecit.Intra eos enim urbis murostumultuario opere a se excitatos palatia,mestis, roamphitheatra aquarum castella, uae ductus, di alia pleraque publica antiqua aedificia,non longe ab antiquo pomerio, intus extraque existentia, quo celerius muros perficeret, inclusit , antiquumque pomerii ordinem necessitate belli coactus turbauit, quod nunc adhuc extra portas Populi,Maiorem, S. Sebastiani,& S. Paulli videri potest, ex quibus porta Maior olim erat aquaeductus fornia, S. Sebastiani vero aquae castellum. Ita quoque amphitheitrum castrense prope S.Crucem in Hierusalem ,sepulchrum C. Cestij pyramidis specie, aliquot aquae ductuum formae, & alia similia visiuitur murorum conlpagini insta Ita ut no-
65쪽
ster muroru urbis ambitus, aliquot locis antiquo maior , aliquot vero minor, aliquot aute antiquis adhuc fundamentis situs credi possit. Quam sentetitiam co- firmant variae atque diuersae muroru species,quibus conditi sunt :alicubi enim opere reticulato, alicubi
lapidibus quadratis, alibi lateritia strue , alibi muro
arcuato,alibi alia ratione fabricati videntur. Omnino autem hunc murorum urbis circuitum paulo minore
eo esse existimo, qui ante Belisarij tempora fuit, Nio praesertim a muro castri praetorii ad Tiberim usque
versus portam Ostiensem, Post Belisarij & t arsis tempora, muroru urbis ci Catum motum non fuisse creditur ,& si saepissime avariis pontificibus Romanis, aut vetustate,aut barbarorum vi disiectum renouatum fuisse constat. Inter quos Gregoriu' secundus,&Hadrianus primus ambo
Romani, pontifices maximi, magnam urbis muroru, propugnaculorum, & portarum partem refecerunt, ut auctor est Anastasius Biblito hecarius in eius vitis.1O Leo vero IIII patria item Romanus XV. nouas turre urbis muris adiecit, ex quibus una adhuc sub Ianiculo ad Tiberis ripam erecta in murorum urbis fine con spicitur, e regione cuius sub Auentino alteram quoque erexerat,quae vetustate delapsa est. quibus Sarracenorum, aliorumque piratarum & praedonum, per
Tiberim subeutium vis arceri posset Eam quoque vrbis partem ,ubi in colle Vaticano sita est basilica principis apostolorum Petri , muro veteri, qui circa Ha.driani molem & S. Spiritus Xenodochium tantu pro-3O tendebatur,producto,Vrbis moenibus inclusit, urbe.que Leoninianam de suo nomine appellavit: quam
Corsis a Sarracenis patriis sedibus pulsis habitandam
66쪽
tradidit.Eam autem ideo muro cinxit, ut Sarracenoruincursiones,qui eo tempore Italiam omnem vexabat, euitaret,qui basilicam ipsam,eo interregno, quod ante eius creationem suerat, captam,omnibus ornametis spoliauerant. Vrbanus V. Nicolaus V. & Alexander VI.Romani pontifices ,urbis Leoninianae, quam nunc Burgum vocamus, muros vetustate dilabentes restituerunt, ut corum insignia iis affixa testatur. Primus Romanorum pontificum Bonifactus J X. poni. max. Hadriani molem muniuit, atque ea pro arce ad Iopontificum custodiam usus est. Quam Alexandor VI.
additis latioribus muris, & propugnaculis, fossaque de aggeribus tutiorem reddidit. Nouissime Paullus Papa IIII. additis amplioribus propugnaculis, prope
inexpugnabilem fecit Qua ratione autem ,vel forina fuerint veteres urbis muri circa molem Hadriani,inferius quum de portis Triumphali & Aurelia loquar,
quae iis locis erant,disseram. Porro post Leonem papam IIII variis temporibus urbis muros hinc inde vetustate dilabentes, refici curarunt Martinus V. Nico- at Iaus V .Pius II. Paullus II. Xystus IIII. Alexander VI & plerique alb Romani pontifices. Nouum muroru urbis ambitum, & quidem sumptuosissimum aetate nostra aliquot locis,sed praecipue prope Aventinum montem,& S. Spiritus aedem inchoauit Paullus papa III. Farnesius Ronianus,ingentis animi & spiritus po- tifex, verum eum vix inchoatum imperfectu reliquit. Nouissime Paullus IIII ponti max. additis per totam urbem terreis propugnaculis, & aggeribus, urbem proximo bello muniuit soVrbis moenia aetate nostra vix XIIII millibus pacfium complectuntur. Turres habent vel integras,rel
67쪽
semifractas CCCLXVII. portas XX. ex quibus XIII.
sunt urbis Romae. VII. Vrbis Leonianae,quae nostro tempore Burgus S. Petri appellatur, pontificum Romanorum perpetua sede, re toto orbe augustissima, atque celcbratissima principis Apostolorum Petri basilica clarus. Atque hactenus de urbis Pomerio
pomerio dicta suntio Vrbis Romae fundamenta auspicato a Romulo iacta sunt parilibus, ante die XI. Κal. Maij sextac olymo piadis anno tertio.Ex quo tempore, hoc di qui est Κal. Iuli anno a partu virginis to DLVIII. agitur annus urbis conditae cet co CCCX.ex proximo XI. Glend. Maii die inchoatus il Romulus Silvius rex primus urbem quadratam iri, monte Palatino condidit. Montes Saturnium , post Tarpeium ,qui & Capitolinus dictus est ,re Quirinalem additis praesidiis muniuit, non tamen ivrbispo
T. Tatius Sabinorum rex, qui Romae cum Romulo regnauit, veteris urbis pomerio Tarpeium montem, adiunxit, quem Sabinis qui secum Romam commigrauerant,nabitandum dedit,ipseque ha bitauit Qui qrinalem quoque addita custodia firmauit j Romulus vero post Capitolium urbis pomerio adiunctum,e inque T. Tatio cum Quirinali cocussum, Coelium montem Palatio vicinum miliis ni praesidim
Numa Pompilius Pomponis F. rex secustus,s Dip--o nysio Halicarnaseo credere volumus, Quirinale col lem urbis circuitu inclusit
Tullus Hostilius Hosti F.rex tertius,Alba longa
68쪽
ruta,Albanisque in ciuitate receptis,monte Coesium, quem pomerio addidit, colendum assignauit. Quem montem pomerio inclusisse Ancum Marcium regem, Strabo; vel L. Tarquinium Priscum Tacitus produnt Ancus Marcius Numae filius rex quartus,Politorio Latinorumvrbe excisa, Latinisque in ciuitatem adscitis ,montem Aventinum habitandu concessit,que tamen tanquam ominosum urbis pomerso non inclusit
Idem rex fossas circum urbe fecit, quae Quiritium . appellatae sunt; Ianiculum quem facto super Tibe-ioriis ponte Sublicio,muro cinxerat,vrbi addidit L. Tarquinius Damarati filius Priscus rex quintus,
urbis muros rudcribus visibusque structuris ad eam diem aedificatos,primus coepit saxis magnis Albano, Tiburtino,& Praenestino ad regulam formatis extruere,quos Ser.Tullius rex perfecit MVT ullius Ser.F rex sextus Esquilias,Quirinalem, Viminalem montes urbis pomerio adiunxit, Romam aggere , isis,& muro lapideo circumdedit L. Tarquinius L. F. Superbus rex VII .immenso ab
oriente aggere addito,Romam tutiorem fecit.
L. Cornelius L. F. P. N. Sulla Felix dictator primus. post reges urbis pomerium protulit C.Iulius C F. C.N. Caesar dictator i urbis ambitum imp Caesar diui F. C. N.August. I adauxerunt i Ti Iulius diui Augusti filius, diui nepos,Caesar Augustus castaea praetoria urbis muris inter portas v imi nalem,& Gabius am,alias Tiburtinam adiunxit Ti. Claudius Dessi F. Caesar Augu stus Cermanicus Aventinum montem urbis pomerio inclusid Nero Claudius Caesar Augustus Geri n.' Vrbis po-Imp. Caesar Nerva Traianus Augustus 3 merium
69쪽
Imp. Caesar L. Domitius Aurelianus,Augustus murorum urbis ambitum , Capo Martio incluti ampliatii Imp Caesar Fl. Costantinus Maximus Augustus,castro praetorio excisoivstis ambitum ampliorem fecit Impp Caesares Flaui Arcadius &Honorius Augessi muros urbis vetustate dilabentes restituerunt S.P. Q ' urbis moenia temporti iniuri, collabeti, ex auctoritate regis Italiae Theoderiai Amali refecti Fl. Belisarius patricidis V. C. sub imp Iustiniano Au-U gusto,tertiam murorum urbis partem bello Gothico a Totila rege disiectam,refecit Fl. Naris' V. C. urbis moenia vetustate & ruinis quassata,sub Iustiniario. & Iustino iurii ore Augustis quoru in Italia exactis Gothis praefectus fuit,firmaui . di Pontifices maximi, murorum urbis teire Gregoriui Ii L oti, diuturnitate consumpto , addi- Hadrianu' ti, turribus restituerunt Leo papa IIII.moenia urbis refecit,XV. turres addidit Vaticanum montem, iii quo sita est basilica prin-dio cipis Apostolorum, micto murorum, ambitu ch, st. Quos postea temporis i iniuria cqnlabentes variis temporibus sua impensares inierunt Vrbanus V -W pontifices maximi . . , bim: Nicolaus v. . Martin Nicolaus
Ira Alexader VI. I Paullus III. pontifex maximus nouum mnroru ut bis ambitum inchoauit quem impcrfectum reliquit
P ontifices maximi urbis moenia hi
II c inde conlabentia restituerunt,
70쪽
Nouistime paullus papa IIII. additis tota urbe ame-rihu terreas pie propugnaculis Romam muniuitu tomi civi IX pontifex maximus primus mole Hadriam munita , Romanorum pontificum ditionem iubiluiit. Quam postea it . . t . AIexander VI putifex maximus additis fossa, aggeribus, latioribusque propugnaculis tutiore fecit. Postremo proximo anno Paullus IIII. pol. maximus adsutia mplioribus propugnaculis tutissimam reddidit Periclis-diu Romanis. Et primo de W- fortii dii bis RoMusis Vr nquit minius libro III cap. V. t sportas ha-
entem Romulus reliquit, aut (di, imo tradentibus fui battuor. i tamen earum nec locum ,nec no- 'ma ponit; quae ego ex Varrone, Sex. Pompeio, & vius antiquis striptoribus,coniecturis tu e aliquot ex
are conabor. Primum igitur suis e existimo porta rhcionis dictam de qua sic Varro libro IIII mentio. qm taciti meterea intra muros porro dici; in Pa in futuarum antiquuo pulum exigebant. Hanc etiam fuisse crediderim , qua vernus Flaccus Truoniam dixit,a trihus angulis d)gominatam. Quam in uri, ompli arcum 1 iti Cararis suasi hex Ioco D ionysiij liquit,& ex alianam descriptione manifestum erit. Dionysius enim Maal:Ioui si utem Statori do mulus lembi dedicauit ,apud portam M ionii dotatam ,qua in Palatium ex ficta G,
Palatia porta fuit nomine Romanula, qua sic Varro i heram Romanus iam quae est dis