Titi Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri qui supersunt XXXV.

141쪽

mmis in aciem videbantur, dictatorem I g et mammim causa T. Manlium Torquatum 'r.uxu auctoritate se id dixit ractator, m dur m equitum A. Cornelio Cossis dicto , .nmitia consularia habuit, aemulumque de- ε Σ' inris sui absentem M. Valerium Corvum ac

id enim illi deinde cognominis fuit sum niae 'mo sevore populi, resin viginti natum lud

mos, conrulem renuntiavit collega Cose

de plebe M. Popillius Laenas quartum assiimirus datus est. Cum Graecis ac misso nulla memorabilis gesta res : nec illi - , nec Romanus mari bellator erati pulte , quum littoribus arcerentur, aqua praeter cetera necessaria usui deficiente, Italiam reliquere Cujus populi ea , Itaque gentis clarus sierit, nihil certi est: nuxiniὲ Siciliae fuisse tyrannos crediderim ;nam uberior Graecia, ea tempestatem telno sessa bello, jam incedonum opesta bat.

XXVII. Meteitibus dimissis, quum

soris pax domi concordia ordinum otium et, ne nimis laetae res essent, pestilentiam itatem adorta coegit senatum imperare Memviris , ut libros Sibyllinos inspice--; eorumque moni lectistemium fuit. Uddin anno Satricum ab Antiatibus col ira deducta, restitutaque urbs , quam Lar aιsimi uerant. Et cum Cartha niensibus te 22 2 νε tam foedus istun, quum amicitiam nisa -- Tonas II. F

142쪽

Baemis aes secietatem petentes venissent. Id re U.ς--s otium domi forisque mansit T. Manli, o T. Iiis quato, C. Plautio consulibus semunciis Puu rium tantiim ex unciario foenus factum, licuis in pensiones aequas triennii, ita ut que

praesens esset, solutio aeris alieni dispenota est in sic quoque parte plebis assecta is de tamen publica privatis dissiculta spolior ad curam senatui filii Levatae in. Rim res, quia tributo ac delein s a Ug- sessum Tertio anno post Satricum re γπ1 vi tum a Volscis, . Valerius Corvus, s ala es. dlim consul cum C. Poetelio iactus, iiii ravo os ex Latio nuntiatum esset, legatos in is fio circumire populos Latinorum ad in

.eri ' citandum bellum, priusquam plus hos M'

MFu fieret, Volscis arma inferre jussus , adi, tricum exercitu infesto pergit AEub cra Antiates aliique Volsci praeparatis iam in

th, si aut ab Roma moveretur , o occumuent, nulla mora inter infensos,

lino odio dimicandi facta est Volsci 4,rocior ad rebellandum quam ad bellandam gens, certamine Vim fuga effusa Multi moenia petunt; ne in muris quidem tis firma spe, quum corona militum cinea iam scalis caperetur urbs, ad quatuor, lia militum , praeter multitudinem inci lem, sese dedidere oppidum dirutum adique incensum Dab aede tantis Matris in tutae abstinuere ignem Praeda omnis miliari data. Extra praedam quatuor millia dedito-

143쪽

ram habisci eos vinctos consul ante cur---anna numphans egit venditis deinde m se . yum pecuniam in aerarium redegit. Sunt

'iam multitudinem captiVam servo ne scribant; idque magis erismile est, viam deditos veniisse.

XXVIII vios consules secuti sunt M. Fa drabilis Dorso, Ser. Sulpicius Camerinus Am a.C. 34

meum inde bellum ab repentina popula a J.et Mnesaeptum metuque ne id factiam po eόο S pq,aius, consilium omnis nominis L. Di tinita esset, dictator velut adversiis armatum jam Latium L. Furius creatus, magistrum

equitum Cn. anlium Capitolinum dixit: Aquini quod per magno tumultus fierisclitum etat) justitio in Icto , delectus sina

carioribus habirus esset; legiones, quin rum maturari potuit, in Auruncos ductis r i praedonum magis, qu m hostium, an a inventi Prima itaque acie debellatum est. Diaeitor tamen, quia & ultro bellum istulerant, & sine detrectatione se cert mi misi offerebant , deorum quoque opes ad Mendas ratus , inter ipsam dimicationem Riem Iunoni Monetae vovit; cujus damn ' voti quum victor Romam revertisset , Matura se abdicavit Senatus duumviros 3 eam aedem pro amplitudine populi Ro-- faciendam creari jussit locus in arce linatus, quae area aedium M. anli C, inlini filerat. Consules dictatoris exercitu

a bellum Volscum usi Soram ex host

144쪽

rimi bus , incautos adorti, ceperunt. Anno poliac ' i' vam vota erat, aedes onetae dedicatur, C. at C. Marcio Rutilo tertilim, T. Manlio GDτ Miai quato secundiu consulibus Prodigium ex

c.d templo dedicationem secutum, simile ditusto montis Albani prodigio : nam edlapidibus pluit, nox interdiu vitaci tendi clibrisque inspectis, quum plenare ligione civitas esset, senatui placuit, dista

torem feriarum constituendarum causa Mei. Diinis P. Valerius Publicola magister equitum ei Q. Fabius Ambustus datus est. Non tribus tantum supplicatum ire placuit, sed finitimos etiam populos ordoque iis, Io quisque die supplicarent, statutus linicia eo anno populi tristia in foeneratores facta, quibus ab aedilibus dicta dies esset,

traduntur. Et rex, haud ulla insigni ad me U.e. idi morum cauSa, ad interregnum rediit DR- - nterregno, ut id ainam videri posset, anili λkι, tu' patricii consules creati sunt, Μ. Valerio Mur' Corvus tertium, A. Cornelius Cossus.

Cossi IX.majora iam hinc bella, viri bus hostium, .longinquitate vel regio

num, Vel temporum spatio , quibus bella tum est, dicentur : namque eo anno ad' versiis Samnites , gentem opibus armisque validam, mota arma Samnitium bellais, ancipiti Marte gestum , Pyrrhus hosis Pyrrhum Poeni 1ecuti. Quanta rerum no ies t quoties in extrema periculorum es

tum, ut in hanc magnitudinem , quae in

145쪽

sularest, erio imperium Posset Belli ,--

alite caesa cum Samnitibus, Romanis '.

Fim societate amicitiaque iuncti essent, s. In eurinsecus venit, non orta inter ipsos est eu 'Samnites Sidicinis iniusta arma, quia viribus plus poterant, quum intulissent, coactiis es ad opulentiorum auxilium conius ire, Campanis sese conjungunt Campani magis nomen ad praesidium sociorum, quin Vires, quum attulissent, fluentes luxu ab duratis usu armorum in Sidicino pulsi agro, is se deinde molem omnem belli verterunt: namque Samnites, omissis Sidicinis, ipsam arcem finitimorum Campanos domu, unde aequ facilis victoria, praedae a que ooriae plus esset, Tifata, imminentes a colles , quom praesidio firmo occinpavent, descendunt inde quadrato agmine, planitiem, quae Capuam Tisitaque in

terlacet. Ibi rursus acie dimicatum; adve seque proelio Campani intra moenia compulsi, quum , robore iuventutis suae accuso, nulla propinqua spes esset, coacti sunt ab Romanis petere auxilium. XXX. Legati . introducti in senatum, campanι

maximesin hanc sententiam locuti sunt Po is,

Pilus nos Campanus legatos ad vos, Patres ut

conferipti, mula, amicitiam in perpetuum, ε ilium pragens a 'bis eritum quam si secundis rebus nostris petissemus , sicut coepta unas, ita infirmiore vinculo contracta f. Di tunc enim , ut qui ex equo nos venisse

146쪽

-ammae in amicisiam memini semus , amisi se in rc..... p.riter ac nunc , subjecti atque obnoxii bis miniis essemus. Nun miserieordia voMeonciliati , auxilioque in dubiis rebus d PF, beneficium quoque aeceptum colamus ops ut ne ingrati, atque omni ope divina manaque indigni videamur. Neq- Hemin, quis Samnites priores amisi Iociique is facti sunt, ad id valere Mitror, ne nos is amicitiam aeripiamur, sed ut vetustate gradu honoris nos prastenso neque enim firdere Samnitium, ne qua nova Iungereti 'dera, cautum es Fuit quidem apud fossem persatis justa causa amicitiae , elueum in bis amicum esse , qui vos appeteret campinni, etsi fortuna praesens magni Disqui hibet, non urbis amplitudine , non agri uis' ote ulti poρulo praeterquam vobis cedenu sisaud ama ut arbitror haeeessio bonis ' bus vestris in amicitiam venimus e mi

AEquis Volpeisque Hemis hostibus sus M

bis, quandocumque se moverint ab teryo m

mus; O, quod vos pro salute nos prior feceritis , id nos pro imperio vom, βρωsemper faciemus. Subactis iis gentibus, Winternos vosque sunt, quod ptopediem' num spondet O virtus O fortuna sestra, o Prinens imperium usque ad nos habebitis A 'bum ac miserum est, quod fateri nos form nostra cogit. Eo ventum est, Patres conscrip

ut aut amicorum, aut inimicorum campo

147쪽

S-- erimas Capuam enuis campa----- -- estris an Samnicum viribus Ug malitis , deliberam misus qui 'rim Romani, vesnam misericordiam , ess mque auxitium q-m si vatem ilicia mea maxim), oui , eam implorantibus aliis auxilium dum Iura vires suas praestant , ne ipsi in hane necessitatem emerum. Quam- Unavimus verbo pro Sidiciam, re 'nais, quum videremus finitimum popu-M nefario latrocinio Samnitium peti, O .

Mi conflagrassens Sidicini, ad nos trajecta-- illa incentatum esse. Nec enim nunc , quia dolent injuriam acceptam Samnites .sη4 quis gaudent oblatam Assii esse causam . MDatum nos veniunt. An scistisio inae V, O non occasio cupiditatu explenda fise panum fuis, quodsemel in Sidicino agro. Memm in Campania ipsa lepones nostras,

' est ista tam infesta ira, quam

pς duas aetofusis o lis explere non e tuerit Z Adde hue populationem agrorum , praedas hominum atque pecudum actas, incendia illarum ac ruinas, omniaferro igni

θ vastata. Hiscine in expleri non potuit Sed viditas explenda est: ea ad oppu-vandam Capuam rapit aut delere uiseis puM rimam, aut ies possidem volunt. Sed ι potitis, Romani beneficio vestro occum eam, quam illos habere per maleficium s. Non loquor apud recusatem justa

148쪽

auxilia vestra , ne belu uirim arsis 'dea'. inis pira fore V que ad nos conte i Samnitium pervenit, Apris non incendit que umbia vestri auxilii, Romani , regi psumus, quidquid deinde ho erimus quid 'si fierimus, vesnum ita omne Hymaturi Vobis arabitur ager Ca anm, M is Capua urbs frequentabituris condit mParentum , deorum immortarium numero bis eritis. Nulla olonia vestris erit, prae η obsequio erga vos fideque meret. Annuise Patres conscripti, nutum numenque emminuisum Campanis, O tibete Ferare iacta dumem Capuamfuturam. Qua frequentia omnium generum multitudinis prosequense V ditis nos illinc profectost quam omnia inrorum lacrymarumque plena reliquisse Di qua nunc exspectatione senatum populum-ς campanum , conjuges liberosque nosm esse 'Stare omnem multitudinem ad ponas, iam hinc ferentem prospectantes , cerrum habeo , quid illis nos, Patres Conferipti, semeiti ac Pendentibus animi renuntiare jubeatis Aste rum responsum salutem , victoriam , iacem, ac libertatem; alterum ominari horreo, e ferat. Proinde ut aut de vestris usurisso atque amicis, aut nusquam ullis fulmis o his , consulite. XXXI. Summotis deinde legatis, quin' consultus senatus esset, etsi magnae par urbs maxima opulentissimaque Itauiae, edrimus ager marique propinquus ad '-

149쪽

ut annonae horreum DPul Romani re -- ridebatura tamen tanta utilitate fides an 'f- rigaeo fhit, responditque ita ex auctoritate ki in senatus consulci Auxilio vos , campani , απωω eriiset senatus ; sed ita vobiscum ami-n 1. citrum instiiri par es , ne qua vetustior am ritia ac serietas viniatur Samnius nobiscum Ddere juncti sunt itaque arma, deos strius,

quam homines iolatura, adversus Samnites

bis agamus. Legatos , sicut fas iurique es,

o socios atque amicos Precatum mittemus ,

M sua vobis vis flat. Ad ea princeps legationis sic enim domo mandatum attule-- Quandoquidem, inquit, nostra tueri inersis vim atque imuriam just vi non vultis, uestra ceria defendetis. Itaque opse campanum , urbemque Capuam , agros, deis, deum, divina humanaque omnia in tyram, Patres conscripti , populique o niani ditionem dedimus quidquid deindes siemar, dedi sisti vestri passuri Sub haec dicta , omnes manus ad consules tendentes, pleni lacrymarum in vestibulo curiae procubu mi Commoti Patres vice sertunarum humanarum, si ille praepotens opibus populas, luxuria superbi que clarus, a quo pamis aes auxilium finitimi petissent, adeo infractos gereret animos, ut se ipse suaque Aeeipi- 'πma potestatis alienae faceret tum jam Iis' a. Me am visa deditos non prodici nec kl ' sitarum aequa Samnitium populum cens

Mat, si agrum urbemque, per dediti se

150쪽

--- nem, factam populi Romani, oppugnareati aegatos itaque extemplo mitti ad Samnis

Esaiis res placuit data mandata, Vt preces cams 'pano , responsumsenatus amicitia Samin ε uium memor, deritionem Urem factam, Samnitibus exponerent Peterent pro socierare

amisitiaque, ut dedititiis stiis parceremso que in eum agrum, quinopuli Romanis set, hostilia arma inferrent. Si leniter ardo parum proficerent, denuntiarent Samni bus populi Romani senaturique vertis, ut pud urbe Campanoque agro abstinerent. Haec legatis agentibus 4 concilio Samnitium adeo est ferociter responsum, ut non sinium gesturos se esse dicerent id bellum, sed magistratus eorum e curia egressi, stas tibus legatis, praefectos cohortium Voca

rent, iitque clara Voce imperarent, ut datum in agrum Ompanum extemplo prinficiscerentur.

XXXII. Hac legatione Romam relis,

positis omnium aliarum rerum curis, ri tres, fecialibus ad res repetendas misi , belloque, quia non redderentur , solem more indicto, decreverunt, ut primo PQque tempore de ea re ad populum serae

tur jussuque populi consules ambo insduobus ab urbe exercitibus profecti H lerius in Campaniam , Cornelius in iam

B.tibi nium, ille ad montem Gaurum, hic ad s. II., ticulam, castra ponunt. Priori Valerio MM

M. nitium legiones e namque omnem