Titi Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri qui supersunt XXXV.

281쪽

aulitas magistratuum fastisque percurrere --,--t, consulum, dictatorumque, quorum M'zVirtutis, nec fortunae ullo die popu-' Τ' Romanum poenituit. Et, qu sint mia Miliores, quam Alexander aut quisquam faex, denos vicenosque dies quidam dict

inam, nemo plus quam annum consul

imo gessi : ab tribunis plebis delectus reati sunt post tempus ad bella ierunt:

e tempus comitiorum causa reVocatitat in ipso conatu rerum circumegit se an collegae nunc temeritas, nunc pra- 'tas, impedimento aut damno fuit mathpestis rebus alterius successum est 'ir 'em aut mala disciplina institutum exemtitum acceperunt. At Hercule, rege non

Deri sollim impedimentis omnibus, sed

mini rerum temporumque trahunt O

'Mis cuncta , non sequuntur. Inrictus ergo Alexander cum inviciis ducibus bella ses-Met,in eadem fortunae pignora in di1cris me detulisset immo etiam e plus perb subisset, Fb Macedones unum Ale .. ndrum habuissent, multis casibus non tan obnoxium , sed etiam offerentem seri Romanis muli fuissent, Alexandro, Vel forti, vel rerum magnitudine, pares, quo nim suo quisque fato, sine publico distriamine viveret morereturque.

XIX. Restat ut copiae copiis comparem 2 2 tu vel numero , vel militum genere, rei ἡ πmultitudine auxiliorum. Censenantur elus

282쪽

m mes, aetatis lustris ducena quinquagena minati 43s pitum. Itaque , in omni detemone sotai

rum Latini nomanis, urbano prope de

decem scribebantur legiones: quaterni vi nique exercitus saepe per eos annos in mria, in Umbria, Gallis hostibus adjunta, in Samnio in Lucanis, gerebant bellai, Latium deinde omne cum Sabinis, &M scis,in quis , dc omni Campania, a parte Umbris Etruriaeque in Picentibas, Marsis, Pelignisque, ac Vestinis, at Apulis Padiunciaque omni ora Graeco Inferi maris a Thuriis Neapolimincinnas, inde Antio atque Ostiis tenus Samnites, aut socios validos Romanis, aut se stela invenisset hostes. Ipse trajecisset mare veteranis Macedonibus, non plus tris millibus hominum 3 quatuor millibus πεtum, maximh Thessalorum hoc enim in boris erat Persas, Indos, aliasque sis iunxisset gentes , impedimentum inis, quam auxilium, traheret. Adde, quMM manis ad manum domi supplementum esset Alexandro quod postea Annitidiae cidit alieno in agro bellanti, exertim consenuisset. Arma, clypeus sarissaeque a v Romano scutum, majus corpori in gumentum,in pilum, haud paul, a

nasta, vehementius ictu missuque telum, Statarius uterque miles , ordines servans:

sed illa phalanx immobilis, & unius gemris; Romana acies distinctior, ex pluribu

283쪽

parnibus constanc tacitis partienti, qu is que opus esset, facilis ungenti. Iam 'ς 33 3avere quis par Romano miles f quis ad

Meraiulum laborem meliores no proelio ridis Alexander, bello victus esset.' amum, quem Caudium , quem Cannaevo fregerunt, suae fregisset acies maei saepe , etiamsi prima prospere evenis.

stat, persas ε Indosin imbellem Asiam uetaet,in cum feminis sibi bellum fuisse masset quod Epiri regem Alexandrum,

mortifero obiere linim , dixisse ferunt sinem bellorum in Asia gestorum ab hoc si juvene cum sua conferentem. quia dem, quum per annos quatuor & vigintis imo Punico bello classibus certatum cum cinis recordor, vix aetatem Alexandri se inviam fuisse reor ad unum bellum Missitan, quum & scederibus vetustis iunEtam a res Romanae esset, timor pariaveratis communem hostem duas pote inmas armis virisque urbes armaret, simul Rinico Romanoque obrutus bello esset. M quidem Alexandro duce, nec inte- Iris Μacedonum rebus , sed experti tamen Romani Macedonem hostem adversiis Antiochum, Philippum, Persen, non modbeum clade ulla, 1ed ne cum periculo quia de suo Absit invidia verbo,in civiliarissa sileant, numquam ab equite hoste , numquam a pedite, numquam aperta acie , iiqmquam aequis, utique numquam οὐ

284쪽

t tris loeis laboravimus Equitem , si

vici 1 ιν gitta , saltus impeditos , avia conmea tibus loca gravis armis miles timere Ptest. Mille acies , rariore; quam rcedonum atque Alexandri, Vertit vinietque modis sit perpetuus usus, a ViVimus , pacis amor, & civilis cura eo

cordiae.

U.e. 16 XX. M. Fossius Flaccinator inde ci, λόι Plautius Venno consules iam. Eo anno ab io, L. requentibus Samnitium populis de foedere Coae ' renovando legati, quum senatum humi stra ii movissent, reieci ad populum, haudquaquam tam efficaces habebant preces.

Itaque , foedere negato, inducia hiennii , quum per aliquot dies fatigassent singulos precibus, impetratae. Et ex Apulia Teanen s es Canusinique populationibus fessi, obse dibus L. Plautio consuli datis, in deditionem Venerunt. Eodem anno primis pr.

fecti Capuam creari coepti , legibus ab L Furio praetore datis quum utrumque

pro remedio aegris rebus discordia intem niuis, a petissent. Et duae Romae addita tribus, ' Ufentina ac Faleri . Inclinatis semel in Apulia rebus Teates quoque Apuli ad z.e. ,' a QVo consules, C. Iunium Bubulcum, Fus Q. Emilium Barbulam , foedus petitumnio , Q. Venerunt, pacis per omnem Apuliam prae αμ' standae populo Romano auctores id M'dacter ψondendo impetravere, ut foeda, daretur , neque ut aequo tamen foedere

285쪽

sed ut in disione populi Romani essenti manulla perdomita iam Forent quoque 'li'

do oppido Iunius potitus erat in Lu- uos perrectum inde repentino adventu illi odissilis erutum vi captum. Et postquam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios vulgavit , A fiatibus quoque, qui se me legibus emtis, sine magistratiDus agere querebantur, dati ab senatu ad jura statuena ipsius c laniae patroni; nec arma modes, sed jura etiam Romana lat pollebant. XXI. C. Iunius Bubulcus M. Emi i 'lius Barbula consules exitu anni non co , .:l, sulibus ab se creatis, Sp. Nautio M. Po 2 M'pillio , ceterum dictatori L. Emilio de ' siti siones tradiderunt. Is cum L. Fulvio ma L. ,- gistro equitum Saticulam oppugnare ado l. et 'tus , rebellandi causam Samnitibus dedit. Duplex inde terror illatus Romanis. Hinc

Samrus, magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios, haud procul castris Romanorum castra posuit hinc Satiaculani magno cum tumultu, patefactis r pent portis, in sationes hostium incurrerunt. Inde pars utraque, spe alieni magis auxilii, quam viribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent. Et, quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque tutam aciem dictator habuit. quia dc locum haud facilem ad circumveniendum

cepit,in diversa statuit signa Infestiora Tomus II. Μ

286쪽

mes, me in erumpentes incessit me mas 2ες, 3 certamine intra moenia compulit. Tum is

'' tam aciem in Samnites obvertit cibi piscertaminis fuit Victoria sicut sera, ita n dubia, nec varia fuit. Fusi in casti a Sara nites, exstinctis nocte isnibus, tacito agnis ne abeunt; cipe abiecta Saticulae mea dae, Plistiam ipsi, socios Romanorum, qparem dolorem hosti redderent, circus,

I e q. XXII. Anno circumacto bellum desis

fi l ceps ab dictatore Q. Fabio gestum

TAM Consules noVi , sicut superiores , Romere iv manserunt. Fabius, ad accipiendum ab ς' milio exercitum, ad Saticulam cum sur emento Venit neque enim Samnites allimam manserant; sed accitis ab doma. novis militibus , multitudine freti, castra eodem, quo antea, loco posuerant, laessentesque proelio Romanos avertere ab A UI., idione conabantur Eb intentitis dictatoria moenia hostium versus , id bellum tantina ducere, qubd urbem oppugnabat securior ab Samnitibus agere, stationibus modb or. positis , ne a m astra vis fieret Eb se Iumiri rocius adequitare Samnites vallo , neque . i. otium pati. Et quum jam proph in poni castrorum esset hostis , nihil consulto dietatore, magister equitum Q. Aulius cediretanus, magno tumultu cum omnibus immis equitum evectus , summovit hostem.

Tum in minis pertinaci genere pugno

287쪽

lv Amma exercuit opes, ut inlignes utrim- ,- - de cladesin ara ipsorum ducum ederet 'l' saera. Prior Samnitium imperator, aegre

padeas ais tam ferociter adequitasset, in Oe se fundi fugariaue , orando hortandoque equites proelium integravit : in quem, in spem inter suos cientem pugnam , a ille equitum Romanus infesta cuspide ita permisit equum , ut uno ictu exanimem equo praecipitaret. Nec, ut fit, ad ducis sum perculsa magis , iam irritata est ininitudo omnes, qui circ. erant , in A lium, temere invectum per hostium tumaeas, tela coniecerunt. Fratri praecipuum ieciis ulti Samnitium imperatoris dede tum is victorem detractum ex equo sinu equitum , plenus moeroris atque irae, truciciari nec multum abfuit, quin torpore etiam, quia inter hostiles oecidem turmas , Samnites potirentur. Sed emplo ad pedes descensum in Romanis si coactique idem Samnites facere

epentina acies circa orpora ducum pe--e proelium iniit, quo haud dubi so

erat Romanus recuperatumque Aulii co 3us, mixta cum dolore istiti, victores in astra referunt Samnites, duce amisi, ter equesti certamen tentatis Viribus

mimi Saticula, Guam nequidquam defendiebantur, ad Plistiae obsidionem redeunt; duaque paucos dies Saticula Romanus per

editionem, Plistia per vim Samnis potituri

288쪽

XXIII. Mutata inde belli sedes est a

soram ex Samnio Apuliaque tradu legiones. Sora ad Samnites defecerat, in terfectis colonis Romanorum qu quaea Prior Romanus exercitus , ad inisce, dam civium necem recuperandamque colo niam , magnis itineribus praeve et, asparsi per vias speculatores , sequies ne Samnitium, nec jam procul abesse, super alios nuntiarent; obviam itum hosti, atque ad Lautulas ancipiti proelio dimicFtum est: non caedes, non fuga alterius par

iis, sed nox incertos, victi victoreis essent, diremit. Invenio apud quosdam, aὐVersam eam pusnam Romanis fuisse, atque in ea cecidisse Q. Aulium, magistrum equi tum Sussectus in locum Auli C. Fabaes magister equitum cum exercitu novo ab Roma advenit; per praemissos unissconsulto ditauore, ubi lubsisteret, quo empore, inua ex parte hostem aggrede retur , substitit occultus, ad O si uis exploratis consiliis. Dimior, quum per ali quot dies post pumiam continuisset suos

intra vallum, obsevi magis quam obsides iis modo , signum repente pugnae propiniuit essicacius ratus ad accendendos virorum fortium animos , nullam alibi, uuam in semet ipso , cuiquam reli spem, de magistro equitum novoque exet citu militem celavit &, tamquam nulla,

nisi in eruptione, spes esset, oris, im

289쪽

vi , avustis , minus , deprehensi , ni , Fam victoria patefecerimus , iam nullam V M' M.emus. Stari a nostra mianimento satis ista ' '' 'mi sed inopia eadem infesta Gnam Metriamma defecerunt, unde subvehi commeatu pomunt O , s homines juvare velint, inn 3M lo sunt. Itaque non frustrabor ego vos , ωφa his relinquendo , in qua infect vi larii, ficus resin die, vos reeipiatis om

nus munimenta , non munimentis arma tuta

esse debent Castra habeant repetantque, ubis opem es trahere bellam nos omnium, ηπ- eoactum , pnaterquam victoriae, nobis abscindamus Ferresigna in hostem ubi extra vallum agmen excesseris, Una, quibus imperatum est, incendantes damna vestra, Diius, omnium circa qui defecerunt, ροροι rvm prata sarciemur. Et oratione dictat ris, quae necessitatis ultimae index erat, milites accensi vadunt in hostem, respe tus ipse ardentium castrorum, quamquam proximis tantiunita enim iusserat dictator ignis est suboitus, haud parvum fuit

irritamentum. Itaque , Velat VecordeS. illa mi oria

ti signa primo impetu hostium turbant, . 22

Min tempore, poliquam ardentia procul vidit castra magister equitiun id convenerat signum' hostium terga invadit ita circumventi Samnites, quὶ potest quisque. iligam per siversa petunt ingens multit do, in unum metu conglobata, ac semetipsam turba in pediens , in medio caesiu

290쪽

mmae Capta hostium castra sireptaques quom

l: . prMda onustum militem in Romana eastra

dictator reducit, haud aquam tam VH ria laetum, quia uba, praeter exiguam

deformatam incendio partem, cetera comtra stem salva invenit. c. ..... IV. Ad Soram inde reditum novi. 'M ,, Me consules M. Poetelius , C. Sulpiemaeno, exercitum ab dictatore Fabio accipiunt, . t' magna parte Veterum Gyrum dimina, si visque cohortibus in supplementim adduo . tis. Ceterum , quum propter dissicilem mobis sirum nec oppugnandi satis certa ratio inirerur,' aut tempore longinqua, ast .ia , si Receps perieulo Victoria esset Soranus ovisuro transflaga, clam ex oppido profectus, quum ad vigiles Romanos penetrasset, duci se extemplo ad consules jubet, deductusque traditurum urbem promittit. Visiis inde quum, quonam modo id praestimam esset, percunctantes doceret haud vanaas ferre, perpulit, proph adiunta moenibus Romana castra ut sex millia ab oppidor

moVerentur Fore, ut minus istenta in eastodiam urbis Humasiationes ac noctum v,

filia esseni. Ipse insequenti nocte, sub orpido *lvestribus locis cohortibus insidere iussis, decem milites delectos secum per

ardua ac proph invia in arcem ducit; philaribus, quam pro numero virorum, μlibus telis eo collatis. Ad haec saxa erant,

remum iacentia cui sthin aspretis, u