장음표시 사용
181쪽
i quia ista semina ob summam ejus inquietudinem ad illam non poterat disponi, nisi sumnis vi illam cogere voluissemus , quod quidem , ob ejus
ad iracundiam proclivitatem, metuendas hinc turbas valde noxias , dissustis; ado) quia non adeo nepessariam in tam tenera & enervata semella aesti.
mavi, juxta monitum Coel. Anreliani tr. de morb. actu. libr. I. c. X. p. m.
28. Uc. c. XV. p. m. 47. ubi in phrenitica passone venae sectionem intra primam διέτριτον adhibendam ese sequenti tamen cum clausula judicat: si vires nempe permittant. Ideo multo minus in delirio chronico , quod seminae morbo antea acuto , & ob phrenitidem conjunctam admodum periec-loso debilitatae superveniebat, venam secare ausus sum. Alterius vero casus delirium chronicum vix auferri posse , si venae sectio omitteretur , putavi, siquidem ad lochiorum fluxum nimis praematurae cessatum iterum promovendum mihi erat respiciendum , & aegrotae vires , aetas florida & humorum abundantia permittebat, ideoque illam bis intra triduum secare, & die intermedia laxans assumere jussi , vid. Merhaaυe aphor. de coraι. mr. in b. 3. Ii 27. Quod , licet artis imperitis ambiguum quodammodo videatur, me talia tentasse purpura vix deflorata, squamulisque ejus & m culis super cutem haerentibus , illis tamen scire necesse est , me non fugere illud effatum tu praxi medica haud contemnendum Ciceronis nostri medici Celse, dicentis , multa in praecipiti periculo recte sunt alias omittenda loc. cit. p. I o. Rationi itaque supra lictae confidens, insimulque aegrotae nostra dispositionem considerans, omnis venae sectionem instituendi timor ex mente mea discessit ; dixi enim in antecedentibus , habitum corporis nostraesegrotae ante partum tumidum, leucophlegmatico similem sui illa , post partum vero. , licet parum vel nihil sudaverit, nec magnam urinae quantitatem emiserit, nec fluxum lochiorum largum habuerit, neque pullularum miliarium ingens numerus proruptus sit, sentim tamen sensimque eum detumuisse. Non equidem negandum est, perspirati olle Sanctoriana , Minsequente purpura multum superflui humoris e corpore decessile , sed &hoc credibile mihi est, quod magna si non major humoris serosi copia ita
superficie corporis cute nempe & membrana cellulosa coacervata , per venu las resorbentes ordini arteriarum decrescentium exacte respondentes. r
sorpta, de hinc in venas sanguinisque massam infusa atque. mii a sit ; quid igitur mirum , si hac ratione sanguinis quantitas adaucta & lic plethora orta sit Z quam si quis etiam negare vellet, hoc tamen in dubium uocare non poterit , quin materies haec, quod maximam partem excrementitia , sanguinis masse insula ejus effecerit expansionem , eundem effectum in corpore vivo animali producentem , quem producit simplex plethora; haec enim,
ut constat, vasorum atque cordis extensionem majorem , hiuc horum reacistionem in sanguinem quoque majorem , & deinde ab his , si plus justo diu
durant, vasorum & cordis debilitatem, sanguinisque dissiciliorem S tardiorem circuitum , nisi sorte sumaminatum , hinc alterationem eius κώσμ
182쪽
perque testates est, aliosque in corpore noxios producit esectus non nisi
larga & reiterata venae sectione praecavendos, cons. Hauiberor Dissert. de venae sect. Dateum sangu. motum mutas, ita quaevis materies , quae singiliunem rarefacit sive expandit, licet non adsit plet hora , tamen eundem in coris pore uti plet hora producit effectum. Et haec quoque est ratio , cur tam ad promovendam plus justo tardiorem febrium acutarum exanthematum V. g. varii bdorum , miliarium, &c. eruptionem, quam si ea retrocedant, vel jamjam retrogressa sint, ad illa in corporis peripheriam revocanda V. S. prae ceteris omnibus conducat & suadenda sit, siquidem exinde sanguinis in corpore oritur rarefactio eosdem in illo producens effectus . uti plethora , hinc pari remedio, venae sectione nempe, removenda. Qua de re cons. Ballonius epid. I. p. 37. D. I. II. p. I in I. I 2. it. B. J. labrinth. med. extric. p. I . Sydenham oper. med. p. 92 By Iaa. Nic. Cheli leata obf. med. l. IV. cap. V. p. 48 I. Schumacher dissert. de uoυ. meth. pnes Dariot misburgi IT 29. hab. F. XIV. p. 3 . Tralles tr. germau. de υω.esin. in Variol.
Eui chard in epis. ad D. D. Tralles sat r. Stes spec. I. Mantiss. Kortum dis
de exanthem. fur. actis. retrogressi V e resiM F. VII. seqv. Hal. IT a. Frid. Gotti. Mulieri dissert. pererudie elaborata de rauis etiam reiteratae Uiι iustis brib. in inmM. inio exanthemat. Argent. I7 3. hab. cap. II. F. XUII. p. 36. V cap. III. f. X. seqv. Tandem mihi quoque in mentem veniebat, quod quondam apud Mercvrialem I. I. pro. cap. X UI. p. m. 89. legeram , ubi dicit: totam curationis vim in mania positoi esse tu celeritate messicorum, V praesertim missionis sanguinis, quo cum plures celebres medici consentiunt, cons. Paracelsus I. I. de orti morb. cap. IV. Capivaccius meth. meae pris. p. IV. Riverius prax. med. l. I. cap. XIII. pag. 3o. Flo ann mea rat. δε m. t. IV. p. IV. p. 2 8. F. Superest adhuc uniea differentia deliriorum ut chronicorum nempe .
non quidem inter se eum quodlibet horum suerit delirium maniacum , sed
solum in eo, quo unum medicis audit delirium idiopathicum , alterum sym tomaticum , prius, quod absque concurrente morbo, nec praesenti accidit, alterum, quod praesenti sese adsociat in utroque autem casu indicavimus, delirium maniacum sese non coniunxisse morbo, sed eo jamjam propulso oratum esse, nisi, quod puerperium morbus sit, statuere velis , quo respectu symptomaticum vocari non potest, nec tamen idiopathicum mere appellare illud audeam , quia morbus paulo ante delirii accessum , praecesserit. Indeque potius ut morbi antecedentis consectarium considerandum esse utriusque casus delirium chronicum opinor. Indicatis jam omnibus circumstantiis, quibus utriusque easus delirium ab altero differebat, parallelissimi eorum explicatio nunc tertiae quaest is erit scopus. III. In quo tertio conveniebant deliria utriusque casus , siquidem quo&libet horum specifico remedio sublatum est Priusquam hanc quaestionem solvain praemonendum est: i quod mihi sermo non sit de delirus aeuus , sed solum de chronicis , quorum unum
183쪽
quodque specifico remedio ablatum est. 2 Quod experientIa docente
nihil novi sit, si morbus aliquis transeat, vel terminetur in alium, sp ciatim vero in maniam & melancholiam, cons Cou AureL L c. L I. cap. S.
p. I9. Sennertus pni . med. I. I. p. II. p. 4I6. Εtimulier op. med. t. II.
p. 964. Hage .lorn hist. med. ph cent. I. p. 37. minckler Λ. N. C. r. dec. I. M. VI. VII. obf. 4. Micheloitus A. N. C. Vol. I. obf. Ioa. Binninger. Obf. med. cent. I. obf. 4 . Id. cent. II. OU. 46. Sol nck obsere. med. lib. I. obf. CCLXI. seqv. Dodoneus obf. mea. cap. X. p. a I. Plater obf. med. L I. p. 68. Et hisce praemonitis elucet in quo ambo casuum recensitorum deliria
a Quod nempe morbum acutum antecedentem sint subsecuta; in primo enim casu , post febrem cath irrhalem benignam & phrenitidem , quam ultimam saepissine in maniam transire observarunt celeberrimi medici testantibus Hippocrate , Coel. AureL Armo, Willisio , Himultero, Bunkardo. Burrhaassio , Hos anno aliisque ; in altero vero casu post febrem miliarem. . Purpuram scilicet rubram ct albam. b Alius autem adhuc observabatur in utroque delirio maniaco paralle- . lismus, transitus nempe ejus in melancholiam ; adhibito enim & assiunto secunda vel tertia vice remetio specifico furor in tristitiam, & meticulositatem , verbo in delirium mitius seu melancholiam est mutatus; quae adse tuum παραλλαγεῖ pariter frequenter in praxi occurrit, & observatur. &melior est, quam si melancholia transeat in maniam cons. Fabri Hildimus obf med. cent. IV. obf. 9. p. zo. Duncan. Liddel. v. med. p. I 9. Rivcr. obfXXXII. Etimulier op. med. t. II. p. 964. mepferi ob . de st=. cap. OU. LXXXIV. p. 32 . Forest. obf. L. X. p. I79. millis π. tr. de M. Brutor. p. I 82. Nenter Iurid. theor. Med. t. II. p. 7 6. Statil. cas mai. p. 776. Hoff. mann med. rat.θs. t. III. p. 229. Alberti juris . med i. II. p. 379. dissert. mea inaugur. de melancholia. ao. I 728. MDia. hab. 3. I9. p. IS. Nunc ad ultimam me accingo quaestioncm :IV. uid me ad usum remedii specifici nempe sanguinis asinini impulit,& quaenam in eo latet virtus specifica, cujus ope deliria maniaca sunt profligata , & rationis sanae usus restitutus a Ad primum quaestionis membrum quod attinet, respondeo : quod, reum animadverterem, adhibitis remediis ne unguem latum cessisse malum,
ad specificum igitur a celeberrimis medicis laudatum quoddam remedium fugiendum esse judicaverim , priusquam malum prolandas ageret radices, quo tandem ex inopinato reperto , uti in primo casu narravi, bona fiducia futuri salutaris eventus illud propinavi, licet mihi haud ignotum edet, fore , ut multi & artis osores & artis periti, qui, etsi salutarem effectum praestaret remedium, tamen illum ab eo ortum esse negarent, & famae meae maculam facere tentarent, quippe quod revera etiam ita mihi Arnhemiae contigit ι sed vita, recuperata aegrotae sanitas , ejusque propria , ut & phata macopaei consessio, Iacti veritatis testimonium omni exceptione majus dede
184쪽
runt, & sine i nisi eaedem in novissimo casu adessent circumstantiis, v deficerent tales, cui effectum nostri remedii adhibiti in dubium vocarent& totam morbi historiam pro fictilia venditarent. b Aiterum quaestionis punctum in eo eonsistit, ut virtutem specificam sanguinis asinini, quantum fieri potest, quae medelam praestitit in)icarem , cum apud eruditos in genere nihil hodie valeat , quam sufficiens rerum rati ', in foro autem medi o non sola haeae, sed simul cum experientia conjuncta ;ideo, ut medice procedam , primo rationem efficaciae nostri remedii sipecifici explanare, deinde illam experientia aliorum medicorum confirmare , ia cesse esse arbitor.
i Lubentissime quidem fateor , me adgredi difficillimum opus, &in magnues offensionis lapidem impingere , siquidem nullibi in celeberrimorum Medicorum libris practicis quos evolvi rationis sufficientis nedum probabilis de efficacia huius remedii vestigium deprehendi; torporem enim aμ
ni silerofurorem maniacum juxta Dinnigerum op. med. t. II. p. 967. Vel, quia asinus es animal melancholicum , ergo propter aualogiam tu mania U . melam holia ejus sanguinem conducere juxta Harimauarum Prax. cbmiatr.
cap. 3. p. 9. licet non audeam negare , quod ille , qui primus suit hujus medicamenti virium tentator, ex hac ratione aegroto illud exhibuerit Porro , quod sanguis asini virtute acidum volatile tu maniacorem sanguine latitatis destructiva polleas, qua microcometor unitus antea faditu, inimis m mstatim placari ptigit, juxta Dotiunt eu chped. meae praei. p. 48. tandem favumiasinino inesse virtutemsedativam juxta Hos annum med. rat. θ'. p.4. p. 2 9. haec omnia quaesitam mihi non accenderunt lucem , qua rationem susscientem efficaciae remedii nostri satis perspecte cognoscere queam I neque in eo fissi e e Is latet ratio , quia asinus, teste D. Bapt. Porta, contra atram bilem nam veteres maniam δι melancholiam a bile atra oriri crediderunt vescatur herba plenii, via. d. mag. nat. p. II P. Licet vero hucusque occasionem dictum tanguinem examini chymico subjiciendi, ejusque productorum vires δι operandi rationem singulatim intimius explorandi non habuerim , hoc tamen in genere uotum est , quod ex omnibus animalis corporis partibus arte chymica eliciatur phlegma , spiritus, oleum empyreumaticum , sal volatile δι parum salis fixi, pro modo instituendi laborem unius aut alie ius horum plus vel minus , testantibus Merhaaυe Hem. Chem. p. II. ΗΟΚmann obse . cΘm. ph . Sta fund. chm. dogmat. V exper. Neu mann Prael chem. debeana medic. exper. p. II. quae dirue partes procul dubio iam guinem asininum etiam constituunt, hinc summam ejus ενεπειαν in spiritu ejus , oleo , δι sale volatili contineri judico. Sales enim animalium ves tiles . diquit celeberrimus Boerhaave, recepti in ea is vasorum nororum, ibiaque acti tam calore vitali, qΠam impetu sanrcinis circi tmdum, acri, rodem te , simulante virtute, quam validissime agunt, imprimis in fibrillas irritim bilis Blematis nervosi, qitiis in motus majores cient, simiaque humores fum-Hudo, diapiare , Aiares, umin, salivam movent , .uta es elem. chem. p. II.
185쪽
1I. p. 369. snaviqiae spiritus & olea animalium corporis quoque partes egregie penetrant, hinc obstructio es praepi inius autem cerebri V nemorum reserant , leue Joerdens in commerc. lit. Norimb. Anu. I73 6. p. q. utp te qine principalem sive proximam maniae causam constituunt, uti ex anato- me hoc morho defunctorum docemur; cerebrum enim in his apparet siccum, durum, Diabile , in suo cortice flavum , vasa turgescentia , varicosa . atro tenaci cruore distenta, nervorum origines siccae & interdum cxcrescent aquaedam scirrhosa , cerebellum flaccidum , vid. Roueti sepulchretum anat. T. I. L. I. S. VIII. obf. I. p. 2OS. obf. VI. p. 2G9. mepse ii obf. anat. his. π H. XV. p. 4 S. Henr. ab Hee obf. med. III. p. - . Boerha ave aph decorar. V cur. morb. F. IIII. Hossinania meae rad. fagi. t. IV. cap. VIII. F. V. p. I9 I. Act. Berol. decad. I. υol. VII. p. 9. VIII. p. Sa. dec. II. l. III. p. 4 I. 42. Et sane experientia diu jam docuit . quid sales volatiles . spiritus,& olea ex regno animali productu deeenterque purificata in affectibus pertinaciis mis & pro incurabilibus habitis praestiterint . unicum solum oleum animale D.ppeti hie adducere lubet, in epilepsia cum mentis ' sensuum etiam extra paroxysmum alienatione relicta eis cacissimum , coetas Chris. Democrit. vita avim. morb. V med. p. 89. seqv. item in melancholia hysterica motibus convulsi vis stipata , cons dissert. Io. Iunckeri de mediciva quadam incaci in motibus vatitane exacerbatis , Hala I 7 . habita in mania, melancholia, & apo-plexia, vid. Commerc. Iit. Norimb. Auno IT 36. p. q. s. Plures equidem allegare possem casus speciales de egregia virtute salium volatilium . spiritus,& oleorum e regno animali arte chemica elicitorum , in morbis chronicis &inveteratis, si multus esse animum haberem . sed ex dictis satis superque elucescere opinor, quod partes in sanguine asinino contentae maxime Volatiles, sive salinae, sive oleosae, eae sint, quae in mania medicatricem edunt effectum , quam sententiam M. μέν amiss quoque jamjam tenuisse videtur, cons. EJ. not. iv Hurimamri prax. A divitata . l. II. cap. III. not. I. Praeterea vero eam sequentes confirmant rationes: i Quia eundem essectum in corpore praestitit, quem praestant sales animalium volatiles & olea . tam perei spirationis augmentum & urinae excretionis turbulentae cum se tofuseo; a Quia ' alia dantur subjecta, quae maniam specifica virtute s
Lant , quorum tamen partes etiam maxime volatiles sunt & oleota, ut v.
g. n Camphora, cujus use nia iis cum restituit celeberr. IVersiosi vid.
commerci litterari Nor. IT 33. p. 22 I. it. IT 3 . p. 28. ci celeb. Joerdens l. s. Anu. I 736. p. S. cons. etiam Paracel pis de morb. amevι. tr. II. c. a. ubi camphoram tanquam praesentissimum in mania remedium commendat . vid.
186쪽
gridis maximae Asticanae, qui aliquoties ad grana XXX. vel XL. datus
maniacis atque insanientibus mire conducere sertur, uti in commerci fit. μ-νimb. ex Sebae Miselod. accurata descript. locupletiss. rerum naturalium tb
sauro enarratim. Auno 1736. p. 2 8. Sed hic aliquis sequentem in medium adferre pollet objectionem : quae de productis ex animali regno, corumque essicacia dixerim vera & comprobata esse, sed superesse adhuc dubium . quin idem effectus, ejusque causa , pari ratione a sanguine asinino puro S nondum chymice tractato sit probabiliter expectandus. Huic autem respondeo: objectionem ad rem nihil essicere, ncc effectum ab usu ejus cxspe latum & observatum reddere dubum , siquidem factum in aprico sit, ' ἀ-mul experientia aliorum medicorum comprobatum , quod nempe diversorum quoque animalium sanguis cum .in Ide in morbis atrocibus medicamentorum ordinariorum vires eludentibus usurpetur, licet specifica ejus viristus & huc usque, in quo nempe proprie consistat, sit incognita, tractu vero temporis medicorum curiosorum indutata distincte sorsitan eruenda ; Sic legimus v. g. quod sanguis humanus , cervi, selis, pulli, aliorumque animalium in epileplia , a poplexia , mania , aphonia &c. felici cum successu adhibitus sit, vid. Pliniin hist. nat. p. 683. 689. Jonston Thaumatrer. Hag. X. cap. III. arr. 3. Ranchini opusc. med. p. 497. Jo. Langit epist. med. p.
IO3. Et tmulier op. med. rem. I. p. 789. Sitonus misi. med. p. 32 I. seqv. Dolaeus Eu clop. med. pract. p. 48. IOI. III. Statii prax. med. a Pelargo
edita p. 3O9. Et quis quaeso sanguis in medicina frequentior & majori cum
aegrot.imium solatio prascribitur, quam sanguis hircinus, v. g. contra calcisum , pleurit idem , sanguinem congrumatum a casu ab alto Sc. conser. Riverium prax. p. 2I8. Milii antidotarium med. cIbin. reform p. 4 I. Hel montium tr. pleura fur. g. 32. p. 396. Boechlerum mat. med. tom. II. p. 29. cui eadem virtus diaphoretica & diuretica attribuitur, quae san-glaim ut inino vid. Omulier op. med. t. I. p. 387. it. diis meae de sangu. hirc. rsu Epraes. in med. Εrforae IT 3O. habita , quae vero ενεργεια, licet non se iti& ubique intentioni medici & aegri desiderio respondeat, cons TriLlercosiment. depleurit. p. I9. 8. si modo ut plurimum id praestat talis naturae esse debet, ut cauta morbi adhuc latitanti in corpore , sive consistat in materia quadam , sive in motuum perversa directione , contraria sit, &vim vitae ita excitare valeat, ut quox adhuc restat materiae peccantis tam corrigatur , quam motibus congruis & proportionatis expellatur.
2 Deniquo expetientiam celeberrimorum quorundam medicorum, qui sanguine usinino vel maniam sanaverunt, vel ad minimum illud praefficaci remedio habent,& ejus usum commendant, hic in medium adserre fas et it; primum itaque locum meretur Harimannus qui iupraxi chmiatrica p. 68. sefabrum lignarium eo mania laborantem resiluisse asserit, post eum Dininsieras qui in oper. ineae t. I. p. 767. ita scribit: sanguis asini praemissis pizeniittendis es specissum egregium in mania , id quod πυμ tantum Harimannus
187쪽
o erim es , sed U D. Michaelis in stula Alimbin reus es in multis aliis locis,
sibi multos hoc ipso curavit remedio. Laudatur etiam nostrum specificum a Gabriele Claudero in M. N. C. dec. ιI. M. III. obf. LXXXIV. p. 186. &aB. Frid. Nolfmanno tu med. rat. β'. t. III. p. 83. f. XII. Huc sit quequadrat allegare illum potum nigrum Brunsvicensem dictum ex sanguine ali ni aceto compostum , qui frequentissime haud infelici succella in mania usurpatus est, quem etiam haud improbat Hesmauκin meae rat. 5st. t. IV. p. IV. cap. VIII 3. 21. p. a I 8. Nec silent io praeterire pessum id, quod B. D. D. Timmerniam , proseisor Z ademiae Duysburgensis , fautor & amicus mcus dum viveret aestumatissimus, sepissime mihi narravit de medico quodam sel Lei civitatis Dusset dorisensis practico D. Mehmer dicto, illum perplures maniacos & melancholicos sanguine asinino sanavisse. Plura de hoe specifico
invenies in Selmerti prax. med. L. I. p. II. cap. XV. p. 42I. Beccher Paraios med. p. 37. Dolaei Enc. Buria et thes med. pract. p. 262. Bierling thes meae pr. p. IOψI. mein hard nucl. in v. med. Ir. p. I. p. 8 I. Boeckler l. c. t. III. Nenter stiva. theor. ξς pr. med. t. II. p. 787., Juncker consp. therap. geu.
D. M autem haec jam sufficiant de virtute specifica sanguinis asinini contra maniam; superest solum, hoc unicum, ut hoc a me avertam praejudicium , quasi crederem , quod remedium hoc specificum indiscretim omnem& singulam maniam , ex quacunque causa ortam, vel recentem vel in Vcteratam idiopathicam vel syniplomati tam , vel citant την νeσγμ πιικην prinstigare valeat, cum ejusmodi medicamentum in fallibile, seu panaceam cum Gerh. Goris in meae contemta p. sq. dari haud mihi persuadeo , A. ratio &experientia docet, quod etiam usum & effectum probati si murum medicamentorum minima morbi circumstantia variare possit ac soleat , cui infirmitati procul dubio etiam nostrum specificum obnoxium est, sicuti restatur celeberr. Stahhin prax. a pelargo edit. f. 4s. p. I 3Ia. qui illud sine essectu salutari adhibere vidit; quae vero observatio ejus csscaciam specificam saepius laudatam minime gentium tollit, cum culpa non in medicina, sed potius vel in moibi natura , in agro , vel in ipso medico sit quaerenda, quare, siquis hoc medicamentum in usum trahere apud animum constituit, semper regulam a celeberrimis medicis , ratione usus specificorum praescriptam , ut nempe praemii sis praemittendis & conjunctis conjune en dis debito modo exhibeantur , curae cordique habeat necesse est; cons Diun Ioriri l. c. Dahi. His de remed. alterant. Uspecis cap. H. p. 32. HOismann meae rat. E lcin. r. II. cap. II. g. XIII. S hol. p. 2 . Ut. IV. p. IV. cep. VIII. f. XIX.
p. a I 8. Juncker consp. therap. gen. tab. XX. p. Io . Ceterum Vero Omi sartem exercentes exhortor, ut etiam cum specifico nostro data Dccasione, experimenta facere eaque deinde in lucem edere ne intermittant. Interim Deo ter optimo terque maximo humillimas devotissimasque persolVo grates, quod huc usque conatibus meis clementissime adultere vo-Z a luit,
188쪽
luit, quos ut imposterum cumprimis in sus nominis gloria;31, deinde in eon. servandLm Serenusinii Principis , Domini mei clementissimi sanitatem, &multorum aegrotantium salutem, ad Metissimum suum nutum dirigere velit, est quod ardentissimis exoro precibus.