장음표시 사용
171쪽
.pellebatur, deinde simul menti ipsi peregrinae prorsus & protinus ideae
imprimebantur, hinc duplici ratione hac venditione vituli ad delirii no vi accessum ansa dabatur, id quod etiam eventus paulo post testatus est post meridiem enim de novo delirare coepit, & quod fere ridiculum, me ipsius medicum & sostrum, si sanata esset, mihi solvendum , quod ad 2oo. florenos laxabat, etsi quinquagesimam horum vix ac ne vix quidem partem postea acceperim pro objecto habuit 3 quo tandem esluxo, adesse quendam, vaccam ejus qui vellet occidere, animo effingebat, ad quod prohibendum omnes impendebat vires; duravit vero hoc delirium duntaxat usque ad mediam noctem, sumto deinde remedio specifico quietior facta eth. Altera die Februarii nona in totum ad se redibat, & de susurru aestrepitu , quem in capite persentisceret, conquerebatur, eaque de re tristis erat, & remedium adversus hoc incommodum ex me petiebat; pulsis erat naturalis, excepto eo, quod paululum debilis esset. Praescripsi mixturam roborantem cum camphorae pauxillo, quo medicamento, interposito si necessitas postulabat laxante infuso, continuavit usque ad I 6. Februarii , interea sensim sensimque tristitia quoque evanuit, & aegrota nostra priltinam recuperavit cum corporis tum menti4 sanitatem, pro qua conservanda, atque praeservanda, ut venae sectio in pede circa aequino tium vernale proximum instituatur auctor sui, obtemperavit meo consitio, Κ nunquam per quadriennium, quo Arnhemiae domicilium meum erat conititutum, morbo correpta eli, & anno I738. quoque in bona sanitate vixit.
In hoc anno I 744. mensis Maii die tertio vocabar merthemiae hora cIta citer decima ante meridiem ad pistorem quendam hujus civitatis, nomine Iae. Hic Lange, cujus uxor, semella statura parva sed robusta, temperamento sanguineo phlegmatica, aetatis annum agens vigesimum secundum , matrimonii alterum, gravida, & juxta mariti semellae & obstetria eis calculum partui proxima, licet uterus stricte clausus, nec aliud appropinquantis partus indicium adesset, ante aliquot dies erysipelate faciei cum atrocissimis capitis doloribus stipato. infestata , huic adfectui molestissimo ab incunabulis sere adsueta, hora quarta matutina subito epilepsia, cum
plenaria rationis, visus & auditus abolitione correpta est, quam cum de-hita attentione adspicerem, sequentia animadvertebam phaenomenae facies ejus rubebat, oculi huc & illuc vagabundi, scintillantes, eorum palpebrae superiores retractae, pupillae valde dilatatae apparebant, situ erecto sede-hat in lecto, omnesque aditantes anxie intuebatur, quasi desideraret aliquid ab illis, aut quasi aufugere vellet, saepissime ex imis cordis pen tralibus ingemiscens. Praeterea totus corporis habitus tumidus, leucophleg-
172쪽
maticus, colore pallidus erat. Foemina haec ante aliquot dies aliarum mi liercularum consilio dextrae manus venam cephalicam inter pollicem & indicem secare permisit. Ante meum adventum jamjam accersitus erat H
noratissimus Dom. Collega meus Dr. Assum, Civitatis & Comitatus Physicus meritissimus , qui clysterem emollientem & carminativum, ut & micturam analepticam & temperantem ex Aquis Ceras. n. Fl. Tis Lil. con v. Seorgon. Melis. S. V. Cinnam. cydoniat. , Liqu. anodyn. HO . Liqu. C. C. Succin. Ρulv. epit. March. Specis ceph. Mich. Nitr. dep. Antim diaph. r. acetos. Citr. compositam praetcripserat, cujus cochl. 2. jan jam aegrota adsumserat. Pulsum ejus durum , magnum, plenum , & non adm
dum celerem persensi, hinc ob urgentem & turgentem plethoram , deinde ob nimiam versus caput factam congestionem venae sectionem in pede, de qua Doctiss. Dom. Collega jam ante adventum meum locutus erat, suasi , ast impossibile erat hanc instituere , ob tumorem pedum sedem tofum pideo venaesectionem jugularem proposuimus, sed & haec in aegrota tam inis quieta, quae ne momentum quidem eaput quietum tenebat, &ubi ab epi-lepsiae insultu sub ipsa operatione securi non eramus, non poterat celebrari νnec prius, quam revulsoria aut depletoria praecesserit, suadenda, hinc,
cum quilibet nostrum quid agendum sit haesitaret, clysterem praescriptum applicandum prius judicabamus & expectandum ab eo effectum. Postmeridiem hora prima iterum apud nostram aegrotam in priori adhuc statu
constitutam conveniebamus ι reserebant maritus ceterique adstantes, quod
epilepsiam aliquoties sustinuerit singula vice vehementiorem, cum spumae sanguine tinctae ex ore protrusione. Enema applicatum operationem suam praestitit, ad venae sectionem , quocunque modo fieri possit, properandum esse cito citius uno affirmabamus ore. Accersitus itaque Chirurgus hujus civitatis hac in re versatisiunus, S pedes & brachia & collum inspexit, tibi secare venam securissimum sit, tandem brachium dextrum elegit, venamque medianam uno ictu consueta sibi promtitudine aperuit; aegrota quid ageretur nesciebat, usque dum Chirurgus venam incidebat subito perterrefiebat, interim sanguinis unciae X. vel XII. detrahebantur. Quo
facto coirsentiente aestimatiss Dno. Collega praeIcripsi egregium illud saepiuΩque expertum antispasmodicum & nervinum medicamentum oleum nempe
destillatum Cajeput, ejusque guttulas V. cum misturae cochl. I. sumendas 'praecepimus, deinde diseessimus expectaturi & venaesectionis & exhibiti me dicamenti effectum. Concedente Deo salutaris hic fuit, etsi enim aliquoties intuitus epilepticos passa sit, mitiores tamen prioribus fuere, & h ra sexta vespertina tandem ex improviso sub epilepsiae paroxismo uterus antea clausus sese, protinus aperuit , & foetus foeminini sexus , quoad structuram corporis maturus & bene consormatus, sed proh dolori mortuus inscia aegrota est exclusus 3 diu tamen e vivis ereptus non fuerat, siquidem admodum recens erat, nec signa putrefactionis in corpusculo ejus animadvertimus , in secundinis vero uti obstetrix reserebat, jamjam putr
173쪽
ilinis indicia quaedam sese manifestarunt. Puerpera nostra nihilominus man sit mente capta, & post partum unitum adhuc epilepsiae paroxismum ellex perta ι hora nona vespertina denuo adsumsit olei Cajeput gutt. V. cum misturae cochl. II. & insequentem noctem tranquille satis transegit. Altera die, quarta nempe Maji, hora circiter quarta matutida rationis plenarie compos facta est, ct sic per 24. horarum intervallum sanae rationis usu privata fuerat, assurgere & in conclave se conferre tentabat, nesciens quid heri ipsi contigerit, mariti vero & adstantium enarratione, quod pridie scilicet puellam mortuam sit enixa , certior facta, ut & cum lochiorum fluxum ipsa animadverteret , valde mirabatur, se cuncta haec ignorare, postea vero tranquille & placide, ut puerperam summopere decet, ad lictum se accommodavit. Lochia autem minus lassicienter fluere mihi videbatur, idcirco pitularum polychrestarum dosin ad scrupulum unum vesperi suinen dum commendavi, hac nocte parum quidcm dormivit puerpera, ceterum
Quinto Majl die optime valebat nostra puerpera, & nihil amplius metueabat, hine & ipsi judicabamus , si diaeta & regimen, prout puerperae conve
aiit , observabitur, non amplius hic opus esse cum medicis tum medicaamentis ; interim pro abstergendis cruoris in utero haerentibus recremen
iis , & promovendis paululum Iochiis, tandetrique excretione alvina, cum a die partus alvum nondum habuerit apertam facilitanda , hodie vesperi adsumsit pilui. polychrest. scrupulum. Priusquam vero discessi conquerebatur puerpera de dolore vulneris sectione venae inflicti, quod cum inspicerem pustulas nonnullas miliares albas circa illud est oratas animadverti , hinc marito purpuram adventuram esse indicavi, licet jam dum uxor eius & corpore & mente sana videretur. Insequentis vero Octavi Maji die hora quarta matutina cito vocatus puerperam nostram delirantem offendi, facies ejus apparebat pallida, fluxus lochiorum erat parcissimus , sed non in totum supressus, nil nisi de morte appropinquan
te loquebatur, mulis tamen etiam consuse, voce clata, multisque exclamationibus proferebat, mirasque faciei, brachiorum, manuumve torsi nes & tensiones faciebat, tandem in tremores desinentes ; quae phaenom na aditantibus terrorem incutiebant, licet verae convulsiones non essent,
sed solum motus ex phantasia laesa, prout objecti imaginati ratio exigebat, sponte quasi facti, nam magis tales motus producebat, si adstantes de his
inter se loquebantur, ad omnia enim exquisitissime attendebat aegrota. Interdum e lecto exsultare tentabat, ingentibusque viribus pollebat, pulsus erat celer, & frequens, acutus & parvus 3 purpura, ut heri praedixi, magis magisque erumpebat, praecipue in curvatura brachiorum , circa campum , metacarpum S in pedibus, circa collum vero , humeros, & pectus non admodum copiose ; praescripsi Emulsionem ex sequentibus t Rec. Sem.
s. l. a. Emuls. adde Spla. Bez. Bussit, sumatur singulo bibortu cochl. II.
174쪽
Remittebat nonnunqtiam delirium pro febris vehementiorI vel mitiori gradu , ita ut una aut altera hora mentis compos esset, erumpente interim purupura rubra albaque interspersa. Nono Maji die purpurae emoresentia paululum cunctabatur , aestus tamen & anxietates praecordiorum augebantur, ideo sequentem praescripsi misturam. Rec. oc. canzr. ppti Acet. Vin. simpl. efferv. pollea alde A qu. dest. Card. ben. Fl. scabios Syr. Rub. Id Spir. min. anodyn. Hom. &Bez. Bu:s. Anti m. diaph. non elix. M. D. S Sing. 3. hor. colit. II. post hujus mixturae usum purpura copiose satis, sed non excedente numero emo . ruit, cum inquietudinis & praedordiorum anxietatis levamine, delirium cessabat, & aegrota insequente nocte per horas aliquot dormiebat. Somno vero finito multo majori impetu delirium invadebat, & purpura retro-ccdere videbatur , quod certe a nimia aegrotae inquietudine & corporis v
lutatione , hinc liberiori aeris ad milsione ortum eth, rebra sic stantibus sequens praesscripsi. Dedimo Maii die medicamentum ex Oc. Cancr. ppi. Acet. Vin. simpl. e serv. postea adde A qu. dest. Curd. hen. Fl. sca b. scord . antiri . diaph. non elix. Extr. Croe Cast. Camph. o. pin. suba eL spir. min. Hoisin. Beg. Buis Eis scot d. Syr. Rub. Id M. d. s. sing. 3. hor. cochl. I I. Usu huius mixturae purpura retrocedens de novo est expulla, delirium mitius fiebat nihil autem dormiebat, urinam & alvum in lectum deponebat. Undecimo Maii die purpura deflorescere incipiebat, & squamulae ejus quasi furfuraceae hinc & inde decidere , febris sere cessabat, pulsus enim natur.li haud abii milia nisi quodammodo debilior percipiebatur, & omnia meliora videbantur. Post meridiem vero puerpera nostra , licet quoad al- pectum exterisum sanitati proxima appareret, nihilo tamen minus mulorum eius selendor, vultus audax & ferox, ac furioste manus , quibus adstantes arripiebat, & ad se trahebat, firmiterque tenebat, contrarium indicabant. Medicamenta adsumere abnuebat, nec persuasionibus neque vi, quam quidem semper prohibui cogi poterat, prona enim erat admodum ad ira
eundiam , ct adstantium officia ipsi praestita alapis, nisi sibi prospiciebant.
remunerabati noctem versus delirium suriosum augebatur , ita ut in lecta retineri non poterat, sed de eo exilivit, in conclavi nudis pedibus Oham hulavit & mirum in modum stulte se gestit, mox cantabat, mox ora tamox ridebat, mox morosa erat, aliaque proferebat. Die duodecimo Maji, hora nona ante meridiem subito ad se redire τι dehatur actionum suarum paucissimam partem gnara , pulsus erat natu ratis, purpura sensim deflorescebat, & aegrota loliti eo tempore cutis pruritus scalpendo leniendi maximam suscipiebat curam. Gaudium vero hac mgrotae mutatione in animis sanguine propinquorum exortum diu non du-xabat , hora enim quinta post meridiem aegrota de ingenti praecordiorum anxietate, dolore capitis, palpitatione cordis, nubecula ob oculos volita n conquerebatur, sibi tamen exacte praesens erat, pulsus autem magnus
175쪽
A durus; quibus circumstantiis ponderatia venam secare eon sultum duxi in pede sinistro, tumor enim inde malosus ante partum praesens omnis evanuit , ad Uncias X-XII. posh venae sectionem tranquilla fuit & rationis compos, & ad mediam usque noctem quiete dormivit. Quam primum vero somno expergefieret, de novo delirabat & anxietates enormes sentiebat, hinc saepius profunde suspirabat; cum vero alvus per uiduum jam fuerat clausa , ad illam reserandam exhibui. Die 13mo Maji post meridiem pitulas ex Ex tr. Panchym. Croll. Sap. nil
canti Gumm. ammon. aceti stili. sol. diacryd. sulph. pro una dos composiatas, quae pollea quinquies alvum aperuerunt. Die iφ Maji. Praeterita nocte nihil aegrota nostra dormivit, sed continuo anxia fuit & suspiriosa, mox e lecto egreditur, mox iteium in illud sese reclinat, & magno nisu, corporisque vario motu absurda proseri, omnes vero personas accedentes probe movit, & cum illis loquitur, licet confuse admodum, pulsus magnus eii & sortis, nec xllus, nec sitis umget ; hodie venae sectionem rei teravi in altero pede ad lipothymiam usque, successit quoque multo antea adhibito labore tamen feliciter ad Unc. circiter Nilia XV sanguis extractus in aquam demissus gelatinae seu spermatis r narum ad instar concretus, tenaci ismus , ut valde elongari poterat, apparebat. Post venaesectionem celsata lipolyhmia pulsum celeriorem d. paul lum minorem quam antea percipiebam, nihilominus tamen more 'lio delirabat I praescripsi a. pulveres antispusmodicos cum aliquot granis saceli risaturni mixtos , quos ei iam adsumsit, sed omnia in cassum instituebantur. Naritus tundem & parentes uxoris ejus taediosi fiebant, & a medicamentorum usu penitus abstinendum nunc esse , & Deo solum hoc opus committendum judicabant, arbitrantes: per totam aegrotae vitam desipientiam ejus duraturam, siquidem singula sere hora magis augesceret, nec ullum hucusque exhibitum medicamentum desideratum praestitisset effectum. V rum elli res videbatur sere conclamata, augebatur enim delirium ita ut illus, ct actus absurdissmos efficeret, ridiculosque non nunquam saceret sermones; v. g. mox summo cum impetu obstetricem advocare jubebat, rei telatoque clamore ne cunctarentur cum periculum esset in mora ad stam tes adhortabatur, quo pari ut ista eius proxime excludendo, qui jamjam instaret, succurreret; mox genua flectebat, quasi videret personam, cui sunt mam dcberet reverentiam , mox e contrario haec semella τυ ιι ιν ς ipsa ab aliis praesentibus ejusmodi humilitatis ac venerationis cultum , ut genua nempe erga illam flecterent, postulabat, mox sanguinem e vena jamdiu consolidata effluere sibi repi adseruabat , mox filium Dei, angelos , diabolum ' nescio quid amplius videbat, mox maritum ejus amplectabatur,s r ter que tenebat sere uti stare ορ ινια luburantes solent, Sc. Cum vero delirium tandem in furorem abiret, ita ut omnia, quae in conclavi offendebat , in terram projiceret, & ipsa aliquoties e fenestra prosilire conten.
deret , suasi, ut nostram aegrotam in conclavi, feneltra S janua prius pro- he
176쪽
be munItis, omnibusque , quibus vim sibi in serre queat, e med Io subi
tis . tenebrieo sum solam includerent, probe memor ejus , quod dixit celsis Lib. III. de Med. cap. XVIII. p. m. I 9. Dari nempe in aura assectos, quorum alium lux, alterum tenebra magis turbent, tertium nubit baram a lat, optimum itaque esse utrumque experiri, U habere eum qui tenebras horret is luce, eum qui lucem in tenebris ι at tibi nullum tala discrimen es, arre si vires habet, loco lucido, non habet obscuro contiuendus. cons Cael. Aurel. Tride morb. actu. Cap. XV. p. Φ9. Huc usque enim in conclavi admodum lucido solaribus radiis nimis exposito jacuerat, ergo tentandum, utrum haec mutatio nonnihil ad mitigandum delirium conserat. Rebus autem sic stantibus quid porro agendum dubitavi, usque dum reminiscebar casus ante recensiti, cujus hiltoriam statim in diario meo aliquoties perlegebam , Acum in una & altera circumstantia analogiam inter utrumque delirium, animadverterem , de exhibitione ejuslem remedii cogitabam ; aperui autem meam resolutionem marito uxoris, quod ex hae ratione facere debebam, quia a medicamentorum usu desistere antea, ut supra dixi, decreverat, hocce Ianicum tantum , Ut permitteret, illum exhortabar; consensit lubentissime , quo facto sanguinem asinnium adferre curavi, & sequentem in modum apud Pharmacopolam hujus civitatis peritum Dn. Beller praes cripsi. Rp. Panni Lint. Sangu . Asin. imbui. & sice. longit. unius digiti, & latit. 3um digit.
Ηetb. Ana gall. g. punic. pug. r. Ins. A qu. deit. fior. Til. servid. Unc. III. usque dum sanguis in totum ex linteo panno sit extractus, tum coletur & D, ad Vitr. s. pro una dosi, sumatur talis mane & vesperi. Altero die Ismo Maji, hora circiter octava prima vice hanc dosim multis persuasionibus, cerevisiam esse, aegrotae nostrae dederunt, & vesperi pari modo, sequentem noctem admodum tranquille transegit, & circa ma- . tutinam diei Iς Maji sudor erupit, urina quoque excreta est susci' coloris post moram ejusmodi sedimentum deponens ι delirat autem adhu , sed longe mitiori gradu adsumsit mane hora septima dosin potiunculae prael-criptae tertia vice. Post meridiem vero hora quarta ex improviso in totum, ad se rediit , & sanae rationis usum recuperavit, in summum mariti &parentum gaudium, actionum suarum non in totum ignara, Dgo Trinuni gratias humillimas persolvens pro clementissima sanitatis & rationis res, titutione. Licet vero haec, & mihi iucunda, mutatio in nostra aegrota contigerit , tamen ea propter nondum ab usu potiuneulae statim desiliendum esse judicavi, sed ad minimum circa hujus diei vesperam , & altero die continuandum; obtemperabat consilio meo, & dosin vesperi hauriebat, sequente nocte quiete dormiebat, & sudabat. Alteroque die I mo Maji bis medicamentum sumsit, urina hodie hes-
Urnap orat similis. Iam actionibus & sermonibus nostra semella, quod in
177쪽
in pristinum sanitatis statum sit restituta, comprobat; redit appetitus, set nus , ' propensio ad subeun .is res domesticas, alvus quoque ossicio mo re sol tu respo det, & excepto aliquo lassitudinis sensu nihil mali Ioserest Die Maii isno curiolatatis gratia hanc semellam visitavi, ut certior si rem , num recuperata ejus & mentis , ct corporis ianitas duratura esset necne r Offendebam illam , praeter omnem opinionem circa res domesticos o et palam , & quam primum me videbat, laetabunda exelamabat: Deo M ximo sit tuis es gloria , qui est medicamentcirum praescriptionem , V eorum operationem ad I uaris eg pracpite usin xationis mea re titutionem clementis m. radere jussit' Deinde mihi multis verbis pro sedulo adhibita cura & p, tientia gratias egis. Interrogavi vero eam, utrum temulentiam vel gravativum cipitis desorem per misceret, aut susurrum vel tinnitum aurium stilla respondit, quod praeter lassitudinem aliqualem , nam debilitas noverat stricte vocanda , visusque imbecillitatem nihil percipiat incommodi. ΑΤ Uum autem pet aliquot dies eise Iblito strictiorem , ideo & hisce in eo
modis sequentibus succurrere volui : Rp. Ex tr. Scord. Cochlear. Cent. min. Sapon. Alicant. Aloes Riceolr. Gurmn. ammon. acet. scili. sol. Sat.
polychr. Mign. M. f. pil- pond. gr. II. D. S. Sing. Vesp. X. & Rp. Heria anag.ili. st . punic. Meliis FL Steuchad. arab. Anis steli. M. C. C., D. S. Theac phal. ter in die kuti F. Post meridiem vero priusquam haec medicame ea e pharmacopolio acceperit, menses sine ullo incommodo eruperunt & positea per aliquot dies more ipsr solito eiu uxerunt, & adhuc pancratice vivi
Εnarrata nunc utriusque delirii A circumstantiarnm illud antecedensium, eon comitantium, A cnnsequentium historia, opeiae pretium judicavi, nonnulla momenta paulo accuratius exasciare & dijudicare. Quae, ut eo melius elucescant, certis sub quaellionibus pertractabo. Cui libet vero, nisi in arte medica hospes sit, constat, duplex in praxi elinica animadverti deliriorum genus, acutum nempe S thronicum, puiuscunque vero diversas species in schola medica recenseri S explanari , exinde autem omnium hic prima oritur quaestior I. Ad quodnam deliriorum genus tam primi quam secundi casus de urium pertinet I A. Delirium prioris casus, a Si ad primum ejus ortum attendimus, accensendum esse deliriis ac tis exinde putet i morbus ille, cui aecidit, uti ex historia apparet, erat ex acutorum classe, febris nempe catharitalis benigna; deinde sub ipso delurio observabatur pulsus celerrimus, frequens, parvus, anxietas & inquiet
do , lingua arida, subsultus tendinum, rubor genarum, sitis, febris inflammatoria , ut & delirii ipsius pro gradu febris majori vel mitiori vix sensibilis remissio, ergo παραcppo re, seu phrenitis Umptematica mihi
178쪽
audiebat, ad aeuta deliria numeranda. Mutatis vero circum stantiis allatisi ad Icribitur etiam. b alteri deliriorum generi nempe chron corum ι sublata enim febre,
Se pulsu in majorem & tardiorem ordinario tamen vegetiorem & sortiorem mutato, durante nihilominus delirio, imo augescente eo, uti in priori casu evenit, tunc delirium chronicum et t. Hinc apparet, cur utriusque casus delirium mihi vocatur ἡ μνία, νε ματώδης aut νοσημεταέ. i. e. Mania sive insania morbum non ut symptoma concomitans, nec quae sine praegressia morbo sua sponte, sed, quae ex morbo quodam praecedente , eoque
B. Alterius casus delirium pari ratione in primo ejus ortu pertinebat. a ad acutorum genus, siquidem puerpera nostra tempore intermedio poti partum , usque dum purpura emorescere coepit, sibi perfecte constabat, nee ullum delirii vestigium sese manifestabat ; cum vero morbo exanthematico se ad sociavit, praecipue in ejus primordio, simulque pulsus celer, frequens & acutus , anxietas & inquietudo adfuit, ideo etiam deliri is acutis hoc adnumero ε, licet priori esset mitius, tantus enim non urgebat ardor , nec linguae siccitas, nec faciei rubor, multo minus tendinum subsultus, nec ferocia, neque labris inflammatoria, hinc tale erat delirium, quale morbis aeutis solum familiare frequentissimum est symptoma. Postea vero quoque b ad chronicorum genus referri meretur , quando deflorata purpura, sublataque febre , & pultu antea febrili in magnum , tardum , lentumque, qaalis in subjectis cache ebeis & leucophlegmaticis observatur, mutato, t men continuat imo augescit delirium, tunc chronicis accensendum puto. Nunc ad quaesi nem alteram :II. In quibus circumstantiis deliria recensitorum casuum inter se erant
distincta Differebant inter se
A. Ratione causae proximae: a In priori enim casu non solum praecurrerat moestitia ob morbum mariti. ejusque metuendam mortem, sed , & , quod maximum , accessu aeris liberioris austeri hyemalis ad corpus negligenter vestibus cinctum, nudosque pedes, sudor criticus , septimo febris catharrhalis die jam iam partim eruptus, partim adhuc in extremis arteriolarum culanearum finibus, cum in intervalla papillarum culanearum, tum in ipsius papillas delinentibus, extrorsumque patentibus, haerens, constrictione cutis repente prorsus reprimebatur, & sic materies excernenda denuo humorum massae dissum debatur . imo eaput versus plus justo serebatur, id quod partium inferiorum refrigeratio eo magis adauxerat: Qua materiae morbificae intra ἐγκε Φαδον facta , continuante insuper majori per arterias carotides, vertebrales & cervicales sanguinis appulsu , tardoque nimis, & huic minus
respondente per venas jugulares & vertebrales refluxu, nihil aliud oriri
179쪽
poterat, quam vasorum cerebri & meningum in statio, sataguinisque stagnatio, & a materia morbitica excrementitia languini vero denuo milia, acri, fibrillas nerveas vellicante, inflammatio, hinc laesa mentis sede, laedantur& mentis functiones necelle est. by Delirium alterius casus oboriebatur sub eruptione purpurae tali modo et lango is ante & sub partum, motibus congestoriis ad finem legitimum scelus nempe exclusionem haud adaequatis , imo etiam post eum quodammodo lochiis in sum cienter fluentibus, ad caput majori quam par eras quantitate propulsus , ibique in vasis cerebri & meningum sinibusque collectus , tardiorque progrediens, liquidi nervet intra medullam cerebri s cretionem , motum & influxum in fibrillas nerveas reddidit inordinatum
a quibus tamen integre conservatis maximam partem mentis actio, te suumque internorum dependet, cons. ει ulter Op. med. T. II. p. m. 769-Boerhaais Inst. med. 9. a M. 286. Uc. H ruann meae cons. T. P. p.
3. 4. Hatur Prae. Boerhaaυii T. II. p. s88. quibus vero ita laesis, ce te oritur confusa idearum combinatio, & ex hac confusa perceptio, & tale judicium, ergo delirium ι aecedit, quod, cum delirium sub purpurae efflorestentia urgeret, simul massae sanguineae materies illa subtilis hillitu sa, purpuraeea nervoso systemati admodum inimica mista esset, Ex his itaque elucet differentia inter prioris & posterioris casus delirium 3 quorum
alterum , ex materiae morbificae excernendae μεταςασι , hoc Vero ex sola sanguinis ante morbum intra caput collecti, posteaque per accidenS mat Tia purpuracea mixti, ortum est.
B. Ditierunt deinde deliria haec vehementiae gradu. ab Licet iii primo casu morbus ipse delirium antecedens benignior esses altero, attamen , Ipsuin delirium atrocius & vehementius erat, quam in secundo casu, quod a repente facta πιτάςτασι materiae mortificae ad c put , hincab adiectu corporis subito admodum periculose in ipsam mentem
b In altero autem casu delirium mitius erat I quia tam repentina νεοάτασις non praecesserat, a ante partum venae sectio ge quidem larga instituta erat, 3 post partum quoque lochiorum fluxus tam sanguinis quantitatem diminuerat, quam congestorios motus a capite quodammodo derivaverat, & sanininis a capite refluxum sublevaverat , 4 quia systema nervosum epilepsia , quam puerpera ante, sub & post partum si stinuerat, valde debile factum erat. C. Differunt etiam ambo delitia ratione morbi. a Morbus enim in casu priori natura sua quidem , ut antea dixi, henignior erat altero, siquidem febris catharrhesis benigna sine magno periculo , sine medico & medicti mentis saepe decurrere solet, & tamen huiuatrocius superveniebat delirium nempe phrenitis.
b Alterius casus morbus I ex sua natura st indole longe pe-
180쪽
ri ulosior erat, ob materiae ejus qualitatem admodum nocἱvam I quaei a corpore animali putredinosam corruptionem facillime introducere valet, i leoque febris miliaris a celeberrimis medicinae practicis ut Foreso , Riveris , Ei ultero aliisque ad morbos malignos . imo pestilentiales accenseri Aler.
idque multo magis, si a puerperae sese adsociat, quibus et i m in hacnoitra civitate mettheimensi perquam samiliaris est siquidem hae tanquam
vulneratae conliderandae R tractandae sunt teite. Illuc ero tu consp. nred pr. . maxime igitur veritati illud consentaneum deprehendi, quod ex Epiphanii Ferdiu at hi seticas med. in differt. de purpura puerperi AO. IT 29. Bfor alae habita Resp. Lasio Part. eis M. f. I. p. 9. allegatur, grave es in arte Medica infantibus es graυita Mederi , Epiphan. Ferdinandus I. c. his. XIII. p. m. 3 3. seqM.; cum sequela sequentis tenoris: non minis graυe, F non gravius, erit mederi puerpreis. Eac his autem apparet symptoma gravius sese adjunxiise morbo benigniori, & levius morbo maligniori, quod ατα οὐδ ον videtur, cujus vero rationem ex an incedentibus facile potes colligere. D. Porro disserunt saepius memorata deliria inter se ratione durationis. a In priori casu enim delirium phreniticum remittente febris impetu . vix sensibiliter remittebat, sed eodem sere vehementiae gradu durabat. b) In seoundo uero casia remittente febris impetu mentis rediit conscientia & ejus usus, more delirii febrium acutarum. cf. Celsa de re med. I. Iu c. XVIII. p. I 8. Mercurialis meae pract. l. I. c. I S. p. 76. L. Animadvertenda nunc olt disterentia methodus medendi utriusque delitii.
a Ratione delitii acuti in priori casu potiissimum sequentes formavi indicationes : imo ut inflammatio cerebri & meningum discutiatur, & ado diaphore sis subito cohibita & repulsa restituatur. Primae indicatim
nis finem obtinendi gratia adhibui, quae adstuxum humorum motusque congestorios a capite derivant, infusum nempe laxans reiteratis vicibus adsumendum , & vesicatoria ad suras pedum , rubefacientia vero ad plantas eorundem; alterius indicationis finem obtinui medicamentis aestum maris microcosmihi temperantibus . sanguinem spissum sive itagnantem discutientibus , & diluentibus, quibus diaphoresin simul magis magisque excutare contendebam , licet haec non e voto successit, verumtamen poli aliquot dierum intervallum instammatio sublata est & delirium sopitum. Delirii autem acuti secundi casus curam juxta unicam tantum indicationem inllituendam esse sum arbitratus , ut nempe purpurae rubrae & albae placida promo-.veatur eruptio : quid quod selicissime obtinui medicamentis sanguinis nimium orgasmum temperantibus , & materiae summe agilis & perniciosae malignitatem , ne nempe cito citius corpori putredinem inserat, coercentibus, addito simul leni stimulo , quo natura ad expulsionem ejus a centro ad peripheriam incitabatur.
b Utriusque vero easus delirium chronicum diversimode in methodo medendi tractavi. In priori enim casu venae sectionem non celebravimus,