Disputationes ad morborum historiam et curationem facientes. Quas collegit, edidit et recensuit Albertus Hallerus. Tomus primus septimus. .. Tomus primus. Ad morbos capitis et colli

151쪽

ta vi propellitur , sed in cerebro multo tardiuτ ae in reliquν corpore circuiatisriem suam absolest. in L. D. co ROLLΛRIUM. S. 8 S. Ergo in cerebro polypus facilius ac in reliquo corpore generari po

test.

COROLLΛRIUM. g. 8S. Cum vasa magna venosa majorem senguinis spissi copiam in si recipiant , polypus in illis facilius componi potest. COROLLΛRIUM.f. 87. Sinus longitudesales & laterales cerebri sunt vasa magna ven Δ ι per anatoin. ergo major in iisdem polypo nascendi occasio praebetur. COROLLARI U M. f. 88. Cum causa proxima sit illa, quae propria vi. nulla alia Ins quente causa , effectus suos producit, S: I . sanguis autem spissus &inflammatio tali modo polypum generent, f. 86. 87. patet in his co sistere causam polypi proximam. c OROLLARIUM. g. 89. In quo ratio cauta proximae latet, est causa remota, f. I qanguis vero spissus & inflammatio est causa proxima polypi, f. 88. . cujus ratio in eo quaerenda , quod sanguinem spissum & inflammatorium redisdit. Ergo omne id erit polypi causa remota, quod sanguinem spissum & in

flammatorium essicit.

c OROLLARIUM. g. 9o. Cum in nostro subjecto, inflammatio, sanguis spissus & polypus

adfuerint, g. I a. priores autem huius sint causae proximae f. 884 p tet in his quaerendam elia polypi in eo reperti causam remotam. T H E O. R E M A. . 3. 9 I. Polypus in cerebro impedit & turbat in illo justam humo-

gum circulationem.

DEMONSTRAΤIO. Cum polypus oriatur ex sanguine spisso, solidamque habeat carnolam sub

stan

152쪽

stantiam . g. 9 qua vasa in quibus latitat, replet, per auro rem

sequitur , per vas eodem obsessum sanguinis justam quantitatem transire non polle. Et cisin a tergo plus semper adseratur sanguinis , oritur inde attriutus , calor concrescentia sanguinis, f - . Serum quod ibidem secerni nequit, majori copia ad alia patula loca penetrat, g. 64. ibidemque vasa ultra modum distendit. 3. 6s. quandoque etiam rumpit, ut serum extra vasetur f. 58. . Adeoque circulatis hvmonum 3i ista impeditur V tunbatur in cerebro a postpo. 4, E. D.c OROLLARIUM.f. 92. Cum a turbata iusta humorum circulatione in cerebrum, delirium oriatur , S. 3. ) sEquitur polypum idem causari. LEMMA. s. 93. Polypus in cerebro tolli nequit.

DEMONSTRA T I 2.

si anserri debet, vel Ianguis coagulatus ad justam fluiditatem remediis r solventibus & diluentibus redigendus, ejusque abundantia V. S. imminue da , vel polypus instrumento extrahendus esset. Alius enim modus non datur per princ. meae prae . Resolventibus autem tolli nequit, per emperientiam) multo minus per diluentia, quae prioribus quoad vires non aequales , per prisc. mat. med. similiter V. S. polypum non imminuit. In mu-mento autem polypum extrahere ex sinubus durae matris impossibile est, quia hisce apertii lethalit oritur convulsio & haemorrhagia , per prisc. an um. adeoque post x in cerebro tolli nequit.

COROLLARIUM.3. 94. Ergo delirium a polypo ortum tamdiu ac ipse polypus durare debet. c OROLLARI U M. F. 9S. Polypus in cerebro non est tollendus , F. 93. ergo nee delirium ab illo ortum; hinc perpetuum est. c OROLLARIUM.f. 9s. Cum mania tantum sit maior delirii gradus, in quo homines perpetuo delirant; sequitur, eam causas agnoscere easdem, sed graviore , quam delirium. c O

153쪽

g. 97. Polypus igitur est causa delirii gravior, quae perpetuum causa

COROLLARIUM:

. 98. Ergo potest esseere manis m . sive est eausa ejus proxima. COROLLARIUM.3 99. Et mania ab eo orta, non est tollenda , 3. 93. 94. .

EXPERIENTIA. I. ro . Non solum in hoc si lueeto, sed am in duobus aliis manἰacis in theatro anatomico hoc anno dissectis, polypos in cerebro repet ire licuit.

fuerunt I nempe invenimus in quodam maniaco subjecto, in ventriculis cerebriserum extrava tum in magna copia , arterivi carotides ἀφφcatas, ut V vertebrales, splenicam canilagineam, in dextro cordis sentriculo pol um magnum, in finifro mincrem, iv aorta isertim magnum , Anmliter in sena cava , in v nasphnica etiam latebat pol us , bime urna illiaca externa podipo in totum fere repleta erant, si maxime varicos et, pulmo dexter pleura valde accre us , hepar maxime infarmsm , vesicula fellea admodum parva , lim maxime parvis' faecitas. renes in superiori superficie ichore repleti, glandula pancrevi in--rata, in venis spermaticis calculi varia magnitndinis , vasa spematica in m. mata , maria valde parva , omentum, meseuterium, renes, pericordium , Ufacies multa pinguiaine gaudebant. in pedihus tumo aedematinus, reliquum corin pus etiam maxime piuguedinosum.

OROLLARIUM

9. Ioa. Cum polypus quandoque sit causa mania', pre muci pathol. λ jam in tribus subjectis maniacis, repertus si, S. I . probabile mihi omnino videtur , illum cujuslibet maniae esse causam proximam.

- . S c H O L I O N. I. IS 3. Optandum o lino es, ut plures gentur occasiones infravdi δε-

'a , quo eo certius de consa pol ui

154쪽

I46 H. L HAR ΜΕ S. coROLLARIUM.f. Io4. Cum Instammatio sit causa delirit. Γ3. 3. J qua longius durante oritur mania, ff. I. 9S. J .& in nostro subjecto tot repertae sint instam. mationes , fg. Ia. J non mirum est, id tanto gradu delirasse, & ob acco. dentem polypum, ff. ra. J causam delirii non tollendam , s F. 9a. 93. Jperpetuo delirio, muniacum factum fuisse.

g. Ios. Rmera illud mania laborasse , r. e. delirasse , idque uescivisse, in de colligi potes, quod serim exserquiliniis magna copia devorarit.

COROLLARIUM.f. Ios. Μania ergo in hoc subjecto , praesente polypo, curari non potuit. Γ f. 99. J. COROLLARIUM.f. I T. Polypus est causa proxima maniae. F. 98. J cuius ratio in inflammatione M spisso sanguine latet, L F. 88. J in his igitur consistit causa remota mδniae hujus subjicti l f. 14. J.

f. Io8. Cum ratio inflammationum x sanguinis spissi in hocce subjecto lateat in vermibus : f 3. 42. J hi quoque inter causas maniae remotas re. serendi sunt,

DEFINITIO.

. . t .

., g. IO9. Per neumonia, est instammatio pulmonum , vel in extremitatibus arteriae pulmonalis, vel arteriarum bronchialium , vel in utrisque

simul.

f. II . oritur vocabulum peripneumonia, a gracs περι, eirca , t πνευ μ ων , pulmo, unde vox illa molata es . qua graeci oefectum tuimonu est quidem in specie eorum inflammationem denotarunt. DEFINITIO.

ν. m. Restitis rufa mationis, est inflammam partis, vel natums

155쪽

vel artificiosa mutatio qua materia inflammans per partem inflammatam in circulum redigitur , meabilisque redditur, sine ulteriori corruptione ia, absque alio morbo inducendo.

f. II 2. Gan inis, est ἱlla in eammatae partIs corruptio, ut Intercepta sit communῖcatio in & refluentium humorum cum insipiente leni putresa tione & ardore intolerabili, abolitaque actione a laesa jam parta in rutunno exercenda, juncta.

3. II 3. Omnis ingammatio , vel in resoluilonem , vel in pus, veI Insangraenam vel scirrhum abit.

Legi potest in commentario in aphorismos Menacii, 3. 387. 38s.

co ROLLARIUM.

s. II 4. Cum hae s . III. 7. II a. 3 dictae mutatIones InflammationItantum sint propriae, ff. II 3. J illa autem & in pulmonibus locum inveniat et sper experimi. U S. I a. J hinc istae quoque in nostro subjecto suboriri

debuerunt.

c OROLLAR ἐUM. s. ras. In suppuratione conteruntur partes in pus, s . 7. J adeoque in illa fit solutio continui. 'AXIO M A. 's. II s. Ubi suppuratio adess, ibi antecedere debuit Inilammatis.

ε. II . Cum ti nostro subjecto , suppuratio pulmonum adsuerit, s3. I 2.3m illo quoque horum inflammationem antecessissa , necesse est. COR ILLARIUM 3. H8. Cum inflammatio pulmonum si peripneumonia, s 3. Ios. J &quoque nostri subjecti pulmones occupaverit, s3. III. J liqueo, illud lahmxtae peripneumoni

156쪽

I. II . In suppuratione fit solutio continui, L . M . t ergiv in perv

meumonia in pus abeunte eadem contingit.

. . . . .

f. I . Cum omne pus bonum , mora , B alia causa possit fieri malum, kper.raseriem. J idem quoque in suppuratione pulmonum suboriri potest.

f. rar. Ulais est solutio continui partium exsanguium , ex antecessa suμ- puratione orta, continens pus effusum ex disruptis partibus, estque via Apertum , in quo pus nulli sacculo inclusum est . vel ClaUum . si illudi oculo scirrhoso involvitur.

f. I 22. Ulcus purulentum e sive apostema. vel abscessis; est ulcus ape tum, pus bonum , sanguineis quandoque striis mixtum, continens. Ulam

proprie se dictum etiam est apertum. in quo autem sanies colligitur. DEFINITIO.

6. I 23. Vomica palammon eis uleus illorum clausum, in quo aliquando bonum , aliquando malum pus reperitur.

co ROLLARIUM.

f. I 24. Cum ulcus contineat pus, ff. III. J ex inflammatione ortum,ff. 7. J' patet; inflammationem anteeedei e ulcus.

b. I 2 . Cum in peripneumonia in pus abeunte. solutio continui fiae, L pus, Γ g. LI S. LI9. J sequitur , ex illa quoque oriri ulcus pulmonum.

I. Ias. Uthus pulmonum oritur ex peripneumonia in pus abeunte , ulcus

itaque pulmonum iii ualetu subjecto adluit, ij. I p. J ex poripneumonia

Oziginem ducens. . . . .

157쪽

s. 227. Cum in illo quoque pus pulmonum propriis sacculis inclusum. repertum sit, S. I a. J in quo vomica consistit. ff. Ia3. J patet illud etiam hoc morbo amictum suille. c OROLLARIUM.3. I 28. Vomica ergo pulmonum In nostro subjecto ex peripneumonia producta est. EXPERIENTIAE s. I 29. Vomica ad maturitatem perventa, vel sponte vel adhibita entema quadam vi, rumpitur, & pus suum in pulmones effundit. THEO REM AEF. I 3o. Pus bonum e vomica rupta in pulmones effusum, fit malum. DEMON S RATIO.

Omnis humor extravasatus & motu suo intestino earens, putrescit .sper experient. J pus vero bonum e vomiea rupta in pulmones effusum, est humor extravasatus motu intestino carens. qui dum in suppuratione iam lenem subierit putredinem , s 3. 7. J extravasatus eo magis putrescit. Humoves vero C. H. putrescentes acquirunt indolem saniosam ; fper experient. I patet adeoque pin bonum e -mica rupta e sum in primone1, ι

Aoum acquirere san' iam , me malum peri. Q. E. D.c OROLLARIUM.f. I 3I. Cum sanies in ulcere aperto Amstituat ulcus proprie sic dictum, I. Iaa. J pus vero e vomica rupta in pulmones effusum nulli includatur succulo , adeoque ulcus apertum efficiat, malum redditum exhibet ulcus pulmonum stricte sic dictum.

DEFINITIO:

f. I 32. Febris lenta, in chronica, symptomatim , orta ex alia febre .& dispositione visceris cujus tam ad suppurationem , noctu magis quamdla smigens, nisi quod aliquando & die phlogosis febriles oriantur, junc-Ia cum calore praeternaturali non admodum sensibili, sudore praesertim sub -T ;- Iom-

158쪽

Pernatante liquore claro , cum extenuatione corporis , vel in febrim ex qua ortum traxit, vel in hecticam ambiens.

DEFINITIO.

f. I 33. Febris hectica, est *mptomatica , chronica, orta ex ichore subtilissimo visceris cujusdam per vasa resorbentia ad sanguinem delato , crasinque ejus turbante, arido & mordaci calore sese manifestans, symp. tomatibus omnibus ac in febre lenta acrioribus, cum successiva corporis extenuatione, Virium consumtione , sudoribus colliquativis, diarrhaeis , indemate pedum & facie hyppocratica scenam claudens.

I. I 34. Derivatur vox hectica in graco , habitus , nempe veterra Praeci efffectum hujus morbi denotore volverunt, qui in mutatione habitus t rius corporis consistis.

DEFINITI .

f. I 3 . Phthigis est vel vomica pulmonum, vel eorum abscessus, Vesulcus stricte sic dictum , cum respiratione dissicili, febre Ienta & hectica, tussi vel sicca, vel humida, honum aut malum pus ejiciente.

g. I 3s. Vocem phthisis originem si a se a graeco p νω, contabesio,

inter omnes fere conflat auctores. cum υero idem no neu a contabesco deduc tum , multis aliis morbis conveniat, permoti sunt ii, qui absque aquivocati

ne loqui amant, phthisiit L f. 13s. J descriptam , mimonalem vocare, ποα melius ab aliis morbis discerni queat. Illi aut qui graeca υocabula lativo civitatis jure condecorare nolunt, eundem morbum latino υmrbo tabes ex Linunt , V eum bene perspectum habeant, idem quoque vimis esse emerale, eesus eo cujusculique pariis tabem intelligi posse, distinctionem fecerunt inter imbem pii onalem , revalem , abdominalem Ue. Sed quid opus nitillis distis novi , cum sub tora phthisis ab omnibus medicis tabes pulmonalis intelligi covfinevit, Est praeterea illius paragrapho antecedente data definitio nulli aliinpplicari pagis morbo , ait adeo quilibet primo hujus definitionis minitu tabem palmonalem descriptam esse videat. Disiditur autem phthisis ratione incrementi, dura tortis , in incipientem V consummatam, ratione modi quo homines af

it , in intremittemiem se' comtinuam. Sed ut de his quoque phth eos speci bus L. B. disructam hilleat ideam, easdem definire necesse em DE FL

159쪽

DE CAUSA MORT. MANIA C.

DEFINITIO.6. I 3 . Phthisis incipiens, est collectio & infarctus scirinosus materἰae

tenacis viscidae , vel mucidae in pulmonibus . quae discussis fluidioribus sanguinis partibus in duritiem abit, ct tarde corrumpitur . vel etiam v mica pulmonalis in ortu adhuc existens , nondum matura & rupta. in qua semper tussiunt. aliquando fortius, aliquando lenius. Phthisis autem Cou- summata . est illa, ubi vomica jam rupta , sevi uleus stricte sie dictum adest, & sentes cum tussi, vel tantum bonum p . vel mucus glutinosus . interdum etiam ipsa pulmonum substantia frustulatim ejicitur , totus pulmo sucressive ab ictove consumitur . & labris hecti ea reliq um corpus contabescere lacit.

DEFINITIO.

f. I 38. ratissis intermittens . illa dieitur . quae ex Tomiea oritur, cuius sacculis pure plenis, aut ruptis . tussis & reliqua symptomata ami-gunt . his vero inanitis & pure iterum in vasa resorbentia recepto, vel peros sere omni Hecto , plane evanescunt. 9 nil nisi respirationem difficilem relinquunt, collecto autem in relictis sacculis novo pure . pristino rursus modo exacerbantur. Contiuua . medieis illa audit . ubi dicta haec non e dem modo fiunt, sed synaptomatum quidem remHio , nunquam vero pi naria intermissio adest, quaeque tam iliu durant. usque dum sebris hectica 2 mors superveniant.

COROLLARIUM.f. I 39. Cum ex peripneumonia, vomica L . I 28 I & uleus pulmo. num oriri possint, s , . ras. J &in his consistat phthysis. f. I 3s. J hinc peripneumonia phthisin inicere potest. c OROLLA RIUM.

. IV. Cum in nostro subjecto adsuerint vomica , & uleus pulmonum, fF. Ia. I 26. 127. J & peripneumonia antecesserit i s 3. I 23. I

patet illud phthisi laborasse. COROLLARIUM.f. IAI. In pulmonibus praeter vomicas latitavit sanies nulli saeeulo In elusa, fg. I a. 4 ergo haec in illo subjecto uleus stricte sic dictum constituits F. Iaa. l.

160쪽

f. 143. Cum inorborum 88 peractae vitae generis bulis subjecti bi ria is urimine fit observata , affirmare ure possum, an intermittente, aut continua , l. boraverit phthisi : quia avtem ex vomicis plerumque intermittens oriri solet. probabile mihi videtur . eandem hic assui se, qua uno parox ino nondum penitus absoluso , dum vomica rupta es, in continuam V consumanatam per mimraia est. Cumque huic sevi per febris hectica sit juncta , non dubitaudum quoque de Win praesentia . quam tamen diu intrasse , mortisque cavsam consiluisse, uuia ea circumsantia credere prohabet, de his autem in sequentibia agentam. coROLLARIUM.f. 344. Cum febris hectica semper successivam corporis extenuationem , virium consumtionem & faciem hippocraticam essiciat, si ad mortem jani tendit, I S. 333. J necessie eit, ubi haec post mortem non inveniuntur, illa tamen adfuit, eam non diu duraile, nec caulam mortis proximam constutuisse. . c OROLLARIUM 3. I s. In nostro igitur subjecto, cum nec corporis extenuatio, sed p tius aliqua pinguedo , 1 b. I a. J adeoque nec virium consumtio, nec facies hippocratica animadverterentur, hectica tamen labris ulcus stricte lae dicturn semper concolnitetur: ff. I 33. J sequitur hanc quidem in hoc corpore aruisivi sed brevissimum tempus, neque causam mortis nominantam esse.

EXPERIENTIA.

j. I 46. Oedem a pedum, vel ex obstructis mensibus, vel febre acuta , vel hectica, vel ab aliis multis externis causis suboriri solet. OROLLARIUM. rQ. Cum hoc subjectum tot amictum fuit inflammationibus, i a. 1 ex quibus facile obstructio mentium subnascitur, per princ. patholog. J hanc quoque illud passum esse , probabile est. . . COROLLARIUM. . I 48. Cum ex obstructionh mensium cedema pedum provenire Aleat I. IM J cofligere licet, hoc quoque in nostro subjecto ab illa ortum traxisse. c ORO G