장음표시 사용
391쪽
minisse juvat , quae in prima infantia ab indicis, aliusve digiti immissione
in ulterutram solum narium cavitatem , septum in alteram sensim premente prava ex consuetudine accidit. Et quid de pulveris sternutatorii acrioris saepe ac subadstringentis , temporis successu siccitatem duriticinue callosam organo huic univeuso inducentis attractione censendum erit , qui cum dextrae manus digitis ut plurimum apprehendatur, in ejusdem lateris narium cavum majori copia saepissime in truditur , ibique tam per excitatam irritationem seri aflluxum largiorem cum membranae internae turgescentia, quam per illam a vasorum finibus ac poris hinc tandem inductam con tractionem rigiditatemque hanc ossis superficiem propemodum ex arefactam relinquat. Ait frequentiorem septi a naturali forma recessionem causis deberi internis , extra dubitationis aleam est positum. Quae non mala Variolas , annis quibusdam , malignitate majori stipatas , aut corpus pravis humoribus scatens invadentes insequuntur Z quae uti non raro pulmoni ac pectori, lic naribus , tenerioribusque earum ossibus ac partibus infestae laepe exstitere. Frequentiores putem observationes , qua a puellis pubertatis annos ingressis , sub moliminibus molestissimis mensium eruptionem respicientibus , narium inde rubore externe persu sis , interne interdum inflammationibus , exinde suppurationibus ac erosionibus affectis desumi p viunt , quam ut quis de asserti veritate jure dubitare queat. Veluti au em haec incommoda in nonnullis per plures dies moras nectunt, sic sing tilis mensibus atque tam diti repetiisse visa sunt, donec negotium hoc , natur.' ad ductum ordinatum fuerit, in aliis malo fixiori atque extra hoc tempus perna nente , vasculorumque sangui fluorum per septum distributorum de ructionem, non sine partis cujusdam ariditate ejusque curvatione inducente. Enim vero sanguine caeterisque corporis succis a naturali sua blanditie , re tentorum Vitio , recedentibus , chlorosique atque cachexiae in miseris pandentibus portam, absonum neutiquam videtur, hanc humorum labem hau a aliter in nares derivari, atque in arte excitatos fonticulos , acriori sero p
reque semper irriguos , eoque nonnunquam totam Vicinam regionem er dente animadvertimus. Quam ob rem nolim omnem derogare fidem quorundam de haemorrhoidum cum polyposa narium excrescentis aliisque harum affectionibus morbidis connexione, annotatis , quanquam in integra valetudine gaudentibus sujectis eandem minus locum invenire largiar lubentiis me. Ut ut namque haud exiguum utrisque partibus spatium intercedat, rectius tamen hodie de sangrinis caeterorumque ex eo pendentium circuitu constat, quam ut phaenomena dissiciliora creditu primo intuitu visa statim jnfida , atque a vero plane abludentia venditare cogamur. Ut de cruoris uperflui per nares excretione , cum illis per alia loca aliasque regiones a natura suscipiendas crebro alternante, quippe qua acrioris simul admixti scudecubitui Iocuples subministratur occasio nil addam. Dari alios, qui ob seri inprimis viscidi ex lautioribus assumtis alimentis , ob que vitam quietam atque a laboribus alienam contractam abundantiam, denegata sie ejus immi-
392쪽
ruitione decent ἰqne attenuatione perpetuo sere laborant coryza, ex veterum mente intemperantiae man festu n edentes signum , qui vero ex variis c illis non raro eam experiuntur mutationem , ut cellante hac muci per nares excretione omnimodo tenuit sim sque vasculis, tunicam . pituitariam una cum septo osseo perreptantibus colla piis, tantum non cum humore suo coalitis laminam hanc olleam sicciorem atque varie intortam obtinent, frequens experientia imo autoplia nos abunde convincit. Ultro vero causis septi narium incurvationem producentibus spongiosa illa corpora colore vario pallido , livido, sub rubro praedita, ab initio molliora , mox duriora polyporum Domine venientia, ex intimis sinulis latebrisque osseis et limo id eis, sphenoideis , nec non ex ipsius pituitariae tunicae glandulis obstructis enata annumerare fas eis, quippe quae, in ligne saepe augmentum capientia septum nol-trum in alteram prementia succei sive partem , organo toti flectendo aurique transitum pro respiratione praecludendo adeo paria inveniuntur, ut tandem miseri non nisi aperto Ore incedere , dormire , imo cum saepenumero Versus Palatum ac fauces rctrorsum extendantur , suffocationis periculum , una Cum olfactus atque loquelae articulatae damno subire teneantur, molem quandoque nefandam, proboscidis infame simulacrum, ex narium cavo prominens non sine maximo taedio circumferentes. Fallor autem ego, aut has inter acrimonia illa peculiaris, a venereo mi asmate per contagium communi- Cata , quandoque a parentibus, vitio haereditario, in prolem mature deri-
ata, & ubi imprimis compages horum olsum incrementi sui nacta est terminum aperte se prodens principem tenet locum. Quae nimirum diu satis in
corporis vasis cum humoribus oberrans, tandem in ostium omnium tenerrimis his atque vicinis ut plurimorum sedem sibi fixam parat. Jam uti in reliquorum ossium carie inchoante vitium plerumque in perio steo ejusque inflammatione delitescit, hancque vasorum ejus cum ossibus intime combinatorum Corruptio insequitur adeo, ut illa succo nutritio orbata, erosa, arida ac seia-Bilia restitent, sic non aliter in vasis sanguifluis septum hoc obducentis tu- saicae radices agens illud relinquit rigidum, ut presso pede incurvetur, non Taro plenaria ex erosione cum narium desidentia de teffanda superaccidente corruat. Quod praeterea in aliis obtinet ossibus, ut malum in unico corum Puncto aut regione niduletur, reliquis eorum partibus inlaetis, sed in ta- Pius nominatis ossibus, narium cavum dividentibus , eo magis mirari subit, quo tenuius est , cum alteri saepe superficiei insidietur morbosa materia, altera praestita integra. Minus memoratu dignum dixeris, quod ossa haec membrana sua obtegente subinde neutiquam destituta compareant, potius in ea
regionem saltem quandam, alieno colore praeditam, pallidam maculam eamque interdum in alterutro solum latere in certis subjectis conspicuam , altero eo naturali ubi vis gaudente repraesentent. Quibus tamen non obstantibus , hanc membranae ossiumque vasis obortam affectionem, juncto tepore corpori proprio, septi situm, qui ipsi est perpendicularis , multum sensim permutare recurvatumque stitisse, in aprico est. Ego vero quoties hanc ejus in-
393쪽
enrvationem ex allegata ratione oculis ustirpare mihi contigit, totios non potui non scriniariorum aliorumque opificum, qui asserculos pro opere suo conficiundo interdum inflexuri, alteram eorum superficiem aqua humectare, alteram intactam calori temperato dextre admovere, hocque modo eosdem pro lubitu sere, ac diversimode inflectere norunt , toties inquam chartae striptura recens exarata madidae sornaci calefiicto admotae in instanti sinuatae redditae recordatus sum. Eo saltem intercedente discrimine , ut quae sic ilico, in corpore humano contra ea, sensim inducatur sormae mutatio. Nec proinde semel, Ied saepius tales obvenisse memini, quibus imprudentibus ficta contortio septi prius haud innotuit, quam a me observata atque pronuncia afuit. Ea tamen propter spes me haud seselth, fore ut medela rite applicata earie inchoante deleta vasisque olli, quod naturae opus esse non sum nescius. restitutis flexilitas quodammodo reddi digitique memini alteri parieti admotbejusque lenissimae pressionis non vi, sed saepe repetitae beneficio, figura prior paulisper restitui queat. Id quod non aeque tune processisse sum expertus , ubi tota septi lamina morbo utrinque penetrata, ipsaque pituitaria tunica praevia inflammatione ae suppuratione fuit pessiindata. Luculento indicio, vasorum, per integram adhuc ossis superficiem, distributorum, sanguiserorum epe , erosae portionis esset nationem novorumque eorundem progeniem redintegratam, quandoque in persectiori modo peractam consolidationem squammularum perpetuo regeneratarum proventum suisse insecutum. Quilibet vel me tacente, intelligis, id quod hactenus de septi lamina ejusque involuero membranaem prolatum 4 me est, etiam de ejus cartilagine inseriori m bili , ceu nares distinguente intersepimento, osseo plano contermino asseri, posse. Ut ut nimirum non nunquam erosione deperdita prorsus cartilago haec. deprehendatur, iapius tamen solum retorqueri consuevit. Verum enim umro , quae eo notatu dignior mihi visa suis, quominus quid literis de ea olimeonsignatum legi, est septi hujus osset plenaria secessio ab apophysi ollis maxillaris nasiali, sulcoque superiori ossum palati, per omnem utriusque emia neutiae tractum versus alterutrum latus facta adeo, ut linearum nonnullarum distantiam crebro adaequet. Qua separatione septi contingente , nota potest non margine suo inseriori lateri solum decliviori utriusque antea nomia nati ossis insistere, simulque tantum destendere, quantum allegatae apophyses ad altiorem ejus situm conserre poterant Ipsemet testem ago aut optam viri XL. annos nati, athletici, diu antea castra venerea secuti, qui ten riori ossium compage natura gaudens, morbo quanquam persecte sublato , ex hoc tamen tempore mobile sistebat palatum . illud pro arbitrio jam demi tens , jam sonitu non absimili quam qui ab elongatione digitorum suboritur, elevans huncque reciprocum motum , sine incommodo ullo, serie non interrupta sepius repetens. Quae res mihi suspicionem haud vanam movit, junio. ra sorte subjecta, quibus prae aliis mollior palatina ossis maxillaris apophysis, ossaque palatina ipsa tenerrima concessa sunt, quod sceleta non raro confirmant , ubi ex causis in medium adductis septum ab eminentibus lineis octia
394쪽
nominatis fuerit seiunctum , eandem palati prae se latura sorte mobilitatem. Veniam me a lectoribus benevolis obtenturum confido, si phaenomena talia saepius obvenire , expertus arbitrer , quam vulgo animadvertuntur. Quemadmodum vero universam osseam corporis compagem pro subjecti aetate , temperie , vitae genere atque diaeta admodum differre anato me nos convincit , sic non minus progressus perpetuus ex molliori laxiorique ejusdem coimsistentia in solidum , solidiorem, magisque rigidum nunquam non obtinet. Quidni vitia illa , quae junioribus molliorique textura conspicuis frequentius, quam senIlibus, flacioribusque corporibus insensa reperiuntur , haec intacta relinquant. Equidem istiusmodi, a norma naturali recedentes septi nariumque conformationes aequo magis animo tolerandae essent, ut ut multum pulchritudini detrahant, sed quod inde in finitatem redundat damnum vel ea propter flocci pendendum haud esse opinor, cum vel ipsi respirationi, cea vitali actioni non parum obsit. Ad quam exercendam cum os solum aeritam in pulmones intranti, quam exeunti jam patere inveniatur , via per nares aut ex toto, aut ex parte tantum denegata mirum haud est, linguam ac fauces plus minus, non sine molestia exsiccari, quin imo a polyporum verissus fauces se retro simul extendentium causa, praeprimis noctu , intra doria tendum suffocationis metum incutere non inanem. Aerem praeterea expectore egredientem pro loquela articulate formanda a narium cavo diversimode modificari, tunc maxime cognoscimus ubi tanta se ab alterata narium septique configuratione ei opponunt obstacula. Plura de impedita seri mucosi secretione siceitateque hinc ob destructa vasa, glandulasque exsuccas deque nervorum papillis ac distributionibus hinc obrigescentibus proferre oriunda damna, supersedeo , cum haec ad olfactum aut plenarie destritendum , aut hebetandum paria sint, nosque abunde de tantis beneficiis . quae a partium istegritate, deque tot malis, quae ab adverso earum statu dependent, ut sola ex merito aestimentur, convincant.
397쪽
ANtequam de verme nostro in specie agamus, quaedam de vermibus
in genere praelibare operae pretium erit. Non vero Onomalologiae &definitioni inhaerebimus . utpote quae a multis qui schediasmata de vermi-hus luci exposuerunt, fuse tractatae sunt. Dicta animalcula non solum inprimis viis, nempe ventriculo & intestinis hospitari, sed in ornitibus corporis humani partibus . nulla sere excepta , haud raro reperiri, si quis perluadere aliis vellet a pluribus naturae inystis jam actum ageret. 9 si quis om- nes eornm species recensere in se susciperet, eum dies citius quam sit cendi materia destitueret. Labore hoc defuncti pridem sat multi sunt antiquissimis temporibus . quibus allegandis supersedemus. Inter recentilsimos NLcol. Audo tr. de gener. verim. tu corp. bum. Dan. Clericus hist. lator. Muis. praeter experientiam id probatum eunt. Maxime hic posterior, qui in allegato tractatu mentionem injicit non solum vermium intestinatium cuivisinotorum, nempe teretium, ascaridum, & lumbrici lati seu taeniae, verum etiam cerebri, oculorum, .aurium, dentium, cordis, pulmonum, hepatis, lienis, umbilici aliorumque viscerum tum in homine tum in brutis animalibus. Idem inter alia vermiculum affectum bovinum inducentem, RArabibus cognitum, nec non vermiculos Americanos hominum pedibus mo' lethos, sirones item seu crinones, Vermes cum urina excretos,i vermes viliolos , nec non eum, qui:m Lusitani Omao quasi malum genium vocant memorat. Quod autem ejusmodi animalcula frequenti1sime in corpore nos, tro hospitentur , patet inter alia ex eorum e variis locis & partibus Rccretione, atque eruptione nempe per OS , alvum , Vesicam urinariam , umbilicum, nares, &c. Quandoque intestina continua morsicatione tandem pectorant, simul ac integumenta, atque sic per vias sibi paratas erumpunt, qualia exempla in Seiancri. prax. med. l. 3. p. a. s. I. c. i. eph. germ. dec. I. an. I. . Obs. I S. & M. Forest. lib. I. Obs 3 . Ut taceamus, aliquos eo
progressos offoe, ut sibi aliisque persuadere non dubitarint, in omnibus pus. tulis, tumoribus , abscessibus atque ulceribus vermes helcophagos dictos stabulari, adeoque mortem animatam esse. Qua opinione inducti Chris. Langius Athan. Κircherum secutus Patholog. animatam V Aug. Haupimanum epis. praetim. de visa mortis imagine in lucem edidere quae scripta aeque ac auctorum sorsitan cerebra vermibus scatent ac mortem naturalem minutissimum & fere insensibilem vermiculum linguae insidentem esse contendunt, neque inanem vanitatem edo , quod vulgo dicatur der Todsitae iam aus der Tunge. Sed missa verminosa hac sententia, missis etiam innumeris vermium speeiebus, casum adolescentis 2 S. circiter annorum , qui totus quantus. cum in vivis adhuc esset, verminosus erat, & mense Julio An-
398쪽
Huic per magnam corporis partem vermiculi alii majores, alii minores sub cute cuniculos egere & tantum non totum consumsere. Prae aliis in orbita oculi sinistra plures pinguedinem atque musculos adeo depasti sunt, ut bulbus sere nudus conspiceretur, pariter in inguine sinistro magna evitis & musculorum portio , in poplite sinistro eaedem partes absumtae erant, horrendo & commiseratione dignissimo spectaculo. In cadavere post mortem aperto cunctisque visceribus nihil vel minosi deprehensum. Unde non obscure conjicitur, ejusmodi in secta vel eorum ovula postmodum exclusia ulceri neglecto communicata esse, atque sensim sensimque cuniculos sub cute egisse. Praeterea nihil certi ab eo , utpote viribus omnibus exhausto,& a ve
mibus sere consumto die mi. re haum ita bo luendigem Lewe gestessen comperire licuit. Et ista mors, qua miser hic periit, animata jure merito
Pauca etiam de verm um origine atque generatione In medium proferre ab Instituto nostro alienum non est, quae maximis dissicultatibus premitur, &cujus indagatio doctissimorum ingenia multum fatigavit. Veteres olim heteo& similia insecta e putredine seu ex materia vel pituita crassa , , viscida & putrescente caloris atque motus ope prognasci arbitrati sunt, inter quos I . Baptis. Hesmontiis passim in suis scriptis huic opinioni multunt favet, inpr.
tr. de blas hvm. de sextupl. deest. de fat. de tumuL pest. quae opinio , si dicendum quod res est, non multum discrepat ab illa Epicureorum, quid omnia sortuito atomorum concursu fieri voluerunt. Hoc suum aisertum stabilire conantur variis experimentis. stilicet innuimeros pulices urte procreati posse ex scobe corticum quercus urina hinc inde probe adspersa, ut incolae domus atque vicini deserendarum aedium consilio angantur. Nec non mel, cui immissus fuerit panis probe fermentatus , paulo post magna sermicarum copia verminare. Item ranas haud raro de coelo depluere, atque sic vel in nube generari cum pluvia deciduas vel e pluviae guttis cum sicco terrae pulvere mixtis , uti Aristoteles 8' Plinius fabulati sunt, quae tamen inter Iacobaeus' iu obf. de panis dudum refutavit. Pediculos etiam ex sudore &materia capitis purulenta quotidie magno in numero procreari. Et quae sunt aliae hujus commatis geneses. Ulut autem concipi vix possit, qua ratione numerus, figura , dispositio partium ita constanter fiat, neque posita hac generatione aequivoca plures productiones an ornatae ' novae contingant, placitum tamen hoc diu obtinuit, donec Danciscus Redi aliique proscripta generatione aequivoca univocam introduxere, contendentes , uti reliqua animalia cuncta , ita & vermiculos hosce e seminio determinato praeexistente anima sua laeto seu ovulis generari, ita ut generatum cum generante eandem speciem exhibeat. Probant hoc suum assertum experimentis hanc in rem facistis, quae prae aliis laudatus Aedi tr. de gener, injes . nobis exhibet. Experia
399쪽
mentum hoc est: circa medium mensis Iulii in lageum quatuor orificii anipli μὰ mist serpentem rinum , pisces aliquot fluviales auguitrvi Arvi fluminis 4 es frustum lactantis vitulinae, occlusisque posea V optime obsignatis charta MIim
nimio ori ita: in alivi antem lamum tantundein praedictaUim rerum inimiast orificiis non occlusis ; nec multum temporu abiit, quin in lagenis, quarumor cia relicta eravι aperta , pisces es carnes υerminare inciperent, mi scis. eum luberet, intranti bin ed Grantibus. At iu lugenis occlusis nullum unquam
vermem natum vidit, ustui non unus mensis abierit, ex quo cadavera immissa in eas erant ν non itinquam tamen foris tu charta excrementorum aliquid istratam vermictilin ab eo iuveniebatur, qui omni conatu Alicitudine id agebat, ut inventa abqua rima intraxe in lagenam U Uchim sibi quaerereposset, omnibus , qua tutus erant, iam putrefactis est corruptu. Unde ut Nic Ando
tr. de veris. cap. a. hoc Redi experimentum non semper ex voto succedere
pronunciet te si nempe insectum quoddam intrandi viam invenerit. Narrat porro ingeniosus & curiosus Italus , se sepius aliquot frusa carnis sub terreas petiisse, humo optime obtexisse, qua nullis unquam etiam post plurium
septimanaram in terra moram vermibus scatuerint, cum tamen carnes reliqua
omnes , in quibus muscae desederunt, maxima tu copia vermes prodi xissent. Hinc ergo concludit impci iis esse aliquod corpus moriurim per se verminare, neque rebus putridis , qua putridis, virum ustum alium adscribendum esse, quam ut in teneratione insectorum solunιmodo locum vel nidum commotam praebeant. in quem ab animalibus, cum vendi tempus insat deferantur υσmes , Ουtila vel quodcunque aliud vermium semen, quod proia aliquali fermentatione in actum ducatur, Mi vermes fatim ut nati sunt, in hoc nido attinentum si fifriens M uutritioni cominodismin morimur. Addit idem , neque caseum nee lacticinium qincquam verminare, si eo loco servetur, tibi muscis culicibus aditus non datur, ες contra tibi hac animastula eo perveniant, ut super cibis requiescant, paulo pos verminationem seqid. Pergit, id etiam obseriari aveuatoribus in feris asimo tempore captis, nec non a macellariis ed mulierculis , qua ut carnes per asatem ab his sordibus conservent, in muscarisonia, recondunt , aut linteis mundis cooperiunt. Cum itaque vulgus fere cibus sui potus in corpus assumatur , qui non ovula diversi generis inusturma ely nimorum in sinu sito gerat, ita ubi nec ventrictilus bene disso*tis es, nec rei, qua viscera incis sto funguntur, vermitim generationi occasionem μα-beri facile potes , praeprunis se quis copiose cibos saccharatos , mellitos
lacticinia ingurguet , u ste quibus misca magis insiliari , eaque tanquam palato magistrata appetere solent. Quae omnia suo quoque calculo eonfirmat Cl. Wald chiniis instit. med lib. 2. c. I 2. ita scribens ; vermes
quod attinet, eundem hic a veteribus commisitim notamΠs morem,putantibris, vem
es non ex semine, sed nescio quo serquilinio per generationem aequivocam produci, hoc evim falsum esse evidentisimis nobis probatum dedit experimentis Francisc. Redi , cuis vestia prementes dicinitus , omnes vermes ex mulis insectorum tan. quam m semine ad visnte calore putredinati V proporιionato excludi, qua
400쪽
cum alimentis pr.esertim faccharatu . lassicinis abisque, quibus musica insissim rurint, copiosissime in emutur , fg postmodum in.υentriculo U intestinis .imo tu aliis etiam partibus solidis ad inaturitatem promoυemur. Hoc inteis rim generationis aequivocae patronis facile largimur, humorem pituitosum. hau sum atque putrescentem locum atque nidum veluti vermium constitituere, in quo facilius quam alibi excluduntur, adeoque eos non tam a materia putrida, quam in eadem generari.
Ε dictis jam patet, plerisque recentiorum persuasum esse , omnia antimalia, ipsa etiam insecta minima, quae non solum in macrocosmo sed Semicrocosmo existunt, non ex materia heterogenea sed praeexistente semis ne seu ovulis natales suos ducere. Non desunt tamen etiam, qui arginmerita non contemnenda contra generationem hanc uni vocam militantia in
medium proserunt. Uti id sedit Ui md T Uou dissert. de lumbris. lat. quae extat in ast. Anglic. Ic83. meus april. V Autou. Vallisverius consid. V ex. per. de ver m. gener. in corp. hi m. Hujus objectiones praecipuae sunt l ge. nerationem aequivocam certo sensu admitti debere in insectis. dum ex elu.ca chrysialis seu aurelia, ex hac papilio prodeat, qui ova erucam producet tia ponit. Sic & ova a muscis posita , atque cibo & potui e. g. fructibus, herbis adhaerentia per modum generationis. univocae lumbricos vel ascari. des generare non posse. Et hac ratione idem sere esse, sive animalia ex putredine nasci credamus, sive certum quoddam animalis genus ex ovis alius generis excludi asseramus. Data etiam ovula cum cibis, aqua, cui innumera ovula innatare cel. Leeuxnenhoech probatum it aut aere hauriri, vermes inde exclusos superesse atque adolescere non posse, quia locum nain alem & cibum solitum mutare coguntur. Provocat ad experimentum factu facillimum , quo ejusmodi mutatione in hombycibus aut aliis vermibus sus.cepta brevi mortuos illos videbimus. 3 Vermes in nobis natos nunquam mutari in chrysalydes, aut nymphas, aut alia insecta. 4 Tamiam seu lumbricum latum in microcosmo universo neque in aquis, neque in terra, neque aere, visum unquam ei se . qui ergo fieri possit, ut ovula ejus e microcosmo in macrocosmum transeant; nisi inde aliquid inferre liceat, quod quibusdam populis, nempe Armeniis, Syris, Arabibus lumbricus latus en demius sit, uti annotatum legimus apud Theophr. Eres. hist. plant. libr. q. Neque probabile esse, eandem taeniam non modo in homine, sed iacum homine generari, non ante lapsum , quia impersectionis indicium hoc esset, non post eundem , quia nova creatio requireretur i, 6 Ergo statuendum taeniam certo sensu aequivoce seu ex ovulo ab animali dissimili potito generari. Quibus suppositis generationem aequivocam non quidem a
solutant, sed respectivam, aliquem locum habere posse non obscure intelligitur. f. IV.