장음표시 사용
411쪽
eausae debetur, quod vermis potiorem muci partem in sui nutrimentum convertat. 3 Silentio praetereundum non est , vermiculum orificium sinus occupantem soramen quandoque obturare, & muco exitum praecludere. Eandem quoque eausam agnoscit copiosus salivae in os confluxus, membra ἀme quippe oris communicant cum illis narium , unde harum vellicatio illis. communicatur, easque ad similem actionem facile irritat
Praeterea aegrum continuus affligit narium pruritus, ad' quem aliquo, modo mitigandum partes hasce perfricat vel digitum iis immittit. Quod fignum verme in naribus stabulante explicatu secilius est, quam si in intestinis latet. Vix enim nostro quidem judicio solida dari potest ratio, cur lumbricis intestina vellicantibus nares pruritu satis molesto & fere continuo assciantur. Nostro vero in affectu causa in promptu est, hunc quippe sensiim seu pruritum tum viciniae loci , tum nervorum communioni, tum membranarum connexioni adseribendum esse suspicamur. Quod vero supra de cephalalgia pro circumstantiarum varietate diversa monuimus, de hoc etiam valere eensendum est. Insi er doloribus febrem oriri neminem latere potest, qui in memoriam sibi revocaverit, ni aliis quoque morbis cum sinsu ejusmodi molesto conjunctis motum talem in sanguine concitatiorem produci, & cum dolor in nostro casu sit extraordinarius, immanis, & sere intolerabilis, sebris ita exacerbatur, ut deliria superveniant; quae inde quo que ortum suum trahere a vero alienum non est , quod dura mater cerebrum investiens simul in consensum trahatur. Imo & pavores in somno, praecipue in infantibus & constrictiones spasmodicae, nec non conuulsiones: quandoque accidunt propter consensum generis nervosi , quod maxime uri tatum multas simul partes concutit, pari ratione ac epilepsia vermibus in-. testinorum suos non raro natales debet. Porro explicatu facile est, cur iter nutatio frequens aegras concusserit, uti enim illa oriri sidet a variis assumtis: narium membranas irritantibus, quae ideo medicamenta sternutatoria diacuntur , ita quoque alia intus existentia similem effectum edere recte coi cluditur v. g. humores acres, maxime vero animalcula , quae motu &punctura sua, uti supra diximus, membranas ad constrictionem spasmo dicam invitant. Non minus ab eadem caula dependet quoque singultuSRique Vomitus , qui interdum concurrunt, atque pariter ac sternutatio iuspasmodica partium constrictione consistunt. Huc quoque aliarum partius constrictiones , nempe palpebrarum reserri merentur. Odorem laetidum in uno Vel altero ex ore exhalantem quod attinet, ille vel animalculo mor tuo atque in putredinem abeunti . vel alii corruptioni ibidem existenti ad scribendus esse videtur. Denique haemorrhagiam quandoque supervenire iadem facit casus in Eph. Germ. Dec. II. ann. I. observ. 99. relatus de st
dioso sanguinem e narium sinistra septies de die copiosum profundente , cui Distur. Medicoeta acit. Tom. L L e e post
412쪽
post aliquod tempus largissima haemorrhagia per quatriduum saeviente vermis tandem sanguine turgens & hirudinem figura reserens exiit. Signa vermis
nostri prognostica quod spectat sui pauca quaedani de iis subjungamus ) non
obicure conjicere licet , malum per te non esse lethale, sed pro ratione symp- tomatum aliarumque circumstantiarum , quae ei conjunctae sunt , uti cephalalgia immanis, febris &c. periculosum evadere: Sic si in incunabulis adhuc& parvus est ejusmodi vermiculus, levia vel nulla prorsus accidentia producere solet, si vero nimis diu in ergastulo haeret, suo & non sponte exit neque medicamentis expellitur , eam in magnitudinem excrescit, ut moles ejus major adat, quam per orificium sinus frontalis aut ossis sphaenoidei erumpere valeat. Unde fit, ut aegra hospitem molestissimum atque gravem per totam vitam in sinu suo alere cogatur; contingit etiam, ut sussicienti nutrimento destitutus, graviora in dies incommoda nutritori pariat. Quo secto vix datur malo huic medela nisi morte animalculi, . quam gravia itidem symptomata antecedere pariter ac insequi necesse est. Praeprimis capitis dolores ingravescunt, adeo ut, quemadmodum supra indigitavimus. in deliria atque furorem aegri exagitentur. Quod si vero sponte erumpit vermis aut adhibito sternutatorio expellitur, malum radicitus curatum est, quo tempore vel propter motum extraordinarium , vel alias ob causis non parum dolores augentur, donec lacta perruptione e vestigio A ad miraculum sere cessent, & quod adagio dicitur,
Jam vero cum vermes sint res toto genere praeternaturales facile pa- tet, eorum exturbationem &e corpore ejectionem maxime indicari, a-' deoque non tam ad curatoriam, quae morbum, aut vitalem indicationem , quae vires & symptomata respicit, attendendum esse , quam potius ad praeservatoriam, quae circa causam morbificam occupata est. De in- dicatione vitali hoc tantum annotabimus, quod una ex aegris, de qua f. 6. egimus, a lacte calido in nares attracto manifestum symptomatum levamen senserit, uti a lacte frigido, epithematibus stigide applicitis, cr- rhinis inspiratis incommodum experta est. De reliquo a remediis e triplici sonte, pharmaceutico nimirum , chirurgico & diaetetico petitis pa- , rum auxilii miseris sperandum, optima quippe & generosissima a variis adhibita medicorum pariter ac aegrorum expectationem fefellerunt. Quaei ritur itaque quinto loco: ΘωNum casse vermem e naribus expulerint ρPro circumstantiarum varietate illae disserunt. Modo ipsum animalcu. Ium in causa est, dum vel motu suo & volutatione, vel etiam morsicatione internam sinuum membranam vellicat, & ita irritat, ut illa constrictione ad expulsionem aliquid conserat. Modo idem insectum latebrae suae seu ergastuli pertaesum hinc inda cursitando viam sibi & exitum quaerit, & sorte fortuna aliquando utut rarius invenit. Nuno etiam con-'
413쪽
tingere potest, ut floris vel plantae naribus admotae odor animalculo ami-eus sit, hancque ob causam illud extrorsum alliciat & invitet. Praeciapuam vero expulsionis causam pulverem sternutatorium fuit se e supra allegatis historiis abunde patet, sive jam studio praescriptus & ordinatus. sve sorte sortuna ille oblatus suerit. Neque dissicile est hujus enectus
rationem reddere a memorato quippe pulvere membrana narium irritata& valide constricta , accedente motu diaphragmatis & totius corporis con-
cussorio , quicquid in sinu suo fovebat, excussit. Idem experiurum illi, qui notabilem muci quantitatem secernunt & ad dictos sinus deponunt, ii quibus accedente sternutatione insignis saepe copia simul excernitur ;eadem ratione vermem in sinubus haerentem ab iisdem causis expelli sa-cile intelligitur. Disputescit inde, pulverem stermitatorium , qui nostris temporibus adeo in consuetudinein abiit, non omni usu atque effectu. destitui , utut enim plerique illo ita abutantur , ut pica nati laborantes
de qua vid. Job. Henr. hauseu dissert. sit 'r. de picti misi seu tabuci
servulatorii moderno abusu est noxa tantum non omni momento pulverem herbae nicotiunae magna in copia in nares attrahant, & quia hae it .lius quantitatem capere non possunt , Naso propellitur ater Deciduusqtie cadit, labrissete nitentibus tu LQuod si vero abusus vitetur , nemo est , qui hunc pulverem suum quo que usum eumque insignem habere inficiabitur. Equidem illorum in cantra transire animus nobs non est, qui herbam nicotianam tanquam re- med um universale celebrant, ejusque vires adeo extollunt, ut ex illa. sola officinam pharmaeeuticum instrui. polle arbitrentur, inter quos non immerito num meratur Iob. Neander, & Dia. de Prade, uti id ex illius tractii tu , qui tabacologia inscribitur , & ex hujus hisoria tabaci patet. Hoc tamen non impedit, quo minus nobis aliisque petitia te imus, non contemnendas illam virtutes possidere, quas hic recensere supersedemus. Ad praesentem potius casum redeuntes asserere non dubitamus , vix dari ipraesentius ad vermes, de quibus agimus, expellendos remedium , quam ipsum hunc pulverem sternutatorium. Militat pro nostra hac opinio ne tum ratio, tum, quae optima rerum magistra est , experientia. Haec quippe nos docet, vermes omnes, quorum historias supra tradidimus , hae ratione exturbutos esse, postquam reliqua medicamenta ut ut optima inc si sum adhibita suerint. Quae methodus cum ratione quoque Optime convenit , quippe a dicti pulveris usu totum caput praecipue narium & sinuum interiora ita concutiuntur , ut quicquid intus alunt, facile eructent. Longe vero abest . ut statuamus herbam nicottanam supra laudatam lpecifica quadam virtute hiinc essectum praestare , quin potius nobis aliisque persuadeamus. quodlibet remedium seu sternutatorium aptum natum esse. hos atque limites vermes irritatione atque concussione tu dictis me branis excitata expellendi. E in e a
414쪽
g. XIV. Sexto denique loco quaeritur: An proficuum fueris messicamenta anthelminthica interve adhibere, V au aliquis iuri effectus expectandus 'Εxinuae remediorum virtutes, quae vermibus vel necandis vel e corpore e turbandis inserviunt, eoque nomine άνθευωνθ Dea vocantur , neminem latent, qui in medicorum scholis uota omnino hospes est, inter quae sita, amara utque specifica nonnulla eminent. Illa ipsa vero usum maxime habere eo in casu , ubi haec animalcula in ventriculo vel in intestinis hospitantur nemis non novit. Tunc enim dicta remedia per os assumta illos hospites in via ostendit at . inque ii os suam statim vim exerunt. Imo si prope exitum intestini recti sorsan haerent. enemate ex ingredientibus. quae illis grata sunt, composito atque injecto facile ad exitum in v tantur. Longe aliter vero se res habet cum iis vermibus, qui in aliis corporis vinceribus vel etiam in sinubus Depe nominitis degunt; ad hos enim anthel- minthicorum vires, quaecunque etiam fuerint, non ita facile pertingunt. Equidem non negamus , minimas horum medicamentorum particulas una cum chylo per intestina transeolari, vasa lactea subire, massam franguineam intrare, atque inde juxta ordinarias nainrae leges ad singulas partes deserri. Sed quota quaeso pars est. quae a remedio ejusmodi assumto ad sinum frontalem , si nempe in hoc vermis hospitetur, devehitur & si etiam largiamur notabilem portionem eo pervenire, illa in vasis fluit, non vero in cavitatem effunditur, nisi velimus, istam una cum muco seqi,estrari, quae pariter minima portio esse poterit, & effectui non proportionata , seu non tam efficax , quae ejusmodi vermem enecare valeat. Unde patet, anthelminintica etiam generosissima vel per os assumta, vel intestino recto immissa, ad locum affectum non progredi, multo minus vermem in latebris suis latentem interimere posse ; quod si vero ulterius quaeritur, an non medicamenta naribus attracta majoris forsan efficaciae sint, re bondemus , id utique videri, quia via brevior est, eaque ad locum affectum immediate pertingunt; id quod inde probatur, quod in historii secunda a lacte tepido attracto dolor mitigatus fuerit, quod fieri non potuisset, si medicamenta eo non perve- .niisent, non Vero anthelminthica ea esse oportet, quae Vermes aversantur,
sed potius, quae amant eisque grata sunt, uti lac , saccharum, mel, hydromet, quaeque illos seras alliciunt, sive jam dicta remedia sub forma pulveris , sive quod melius, decocti sortiter in nares attrahantur ; & quamvis
suspicari non liceat, partes crassiores usque eo devenire, tenuiores tamen , maxime si decoctum calide adhibeatur, eo deserti a veritate alienum iIon est. Fig. I, Vermis Barab. de Moor, qui s. q. recensetur. Fig. 2. Idem oculo armato visus.
417쪽
419쪽
ET vitae, bonaeque valetudinis, S morborum, imo mortis tandem ipsi principia ac causis ob minima multigeueris corpuscula , qu.e Ilaiι Ilio D t, purpurea uobis tarditur massa savguinea. Diversi sinae euim partes have conlia
tuentes eum reperia itur, illaε multiplici ac υariante inter se modo commimias plane etiam differentes in corpore uosro edere effectus oportet s V quoties tam singiuia illius guttae, quam totalis niam de omnibus aequaliter participanι
particulis, ea que ope aetheru i iis sultilla D sibique, sussique poris ac inter .
sitiis proportionati, misuo nexu intime unit, continent, motu tunc gaudenormiformi ac musiueto , V secunda nobis , ratione sanguinis , valetuatne stulconceston es. Immutatis vero vel exiguis in illa miscella , υel motu tum intesrino, tum progresis , requisitis circi salitas , hoe vel illo flatim torquemur malo, ac D riades accedunt malorum , lino tota sepe corruit Oeconomia corporis. Omnes enim omnium guttularum particula riteriniuatar, sibique proprias figuras habent, cum neque acida, neque astalia ore af mpta coccineo illartim colori quicqttam detrahari , vel immutent. Ne etiam progressivo motri quid obsit, maxima opus est fluiditate , ut υeI mmuti in s partium maeau aras, mustulorumque t tibi As inde enter subire ac perreptare queat. Cujus intuitu majorem sanguinis portionem consituere invinimus aquam , cum reli qua Omnex cujuscunque generis particula huic inυolusae deprahendantur , Udus auxilio per totum circulentur corpus. Haec igitur aqua quoties craor, seu
proportionem debitam, defectu suo seu sit, aut de volatilioribus ingredientimupartibus multum vel per diaphorem, vel diuresia projecit, aut accidente visciditare visiosior facta de jista volatilium quantitate nou amplius participat, tardis- rem flatim continuat, quam antea , motum, multarumque hic, vel illic tu tubulis partium oriundartim obseructioni in autor existi. hi has deinde, qtui sib-Mi muttis V reliqui humores seniliter impingunt, et Uidque suo nocivos inveniunt obices ac subsilendo aliqua levi, imo satis magnum quandoque attollant tumorem. Hisce minoribus alia vel abundantia, vel nou bene reliquis commissas superaccedant, μει, activitatem eat fimum adaugent, ne tenaciori huic jmpha obfruenti sese migentia propter moram longiorem magis sensibilem in partibus erceut Urannide in , imo illas, in quibus haerent , fibras iustendendo , vel dilaceraudo resesinam dolorum inferunt sensiationem. Quibus adauctis magna interdum animi deliquia, V major noxiorum buvio m Q xtta oriuntur. Ac pro diuersitate plurium, p. inclarumis obstructionum, reliqttarrvntie in conjuuctione particularum inter se υariantium cireumfantiarum, uουαι ac plures iviscunt bt romatum Ondromes, eo periculosiores, quo nobiliorem occupaverint partem. Dimrius si quietu subsidilaui hae salia, avolanti I iis, quibus antea adhuc contei
420쪽
perabantur, particuia, a priori desectunt indole , noxiam magir induunt Maturam , ne a satu mitiret in Anime acria as corro a mutantur histramenta. Quibin tot fere alterationes sanguisn nostro ac corpori praecipue continenti inducunt molesissimas, quot ferme diυers aegrotos alligunt morbi. Evidentissmun ejus colligimus indicium ex innumeris illis corrosioni in speciebus, s intueamur membra ab iisdem exulcerata , cancrose, gangrae se , Jacelata , ac cin te ex sum solidam duriorum m compageis. Aliter interdum, ac determinate magis cousigurata eadem , in poris qua quiescunt, sala, se evtorum assumun/virtutes , ac tanta insiper agilitate V speciali subtilitate gaudent, ut etiam νει liquos praeterlabentes humores odore quasi inficiant sto ne in sibi similem pervem sant naturam, quod phσima contesanitir uobis incommoda, imo omnes febrium species, intermittentium ae morboσum periodicorum parox Mi notum faciunt, F lues insuper vener ea , suo pauca inia ate totion sanguiuem, imo alios ins- eur , fg plures per contagium se γ opagantes morbi ob oculos ponunt. Es cum
subum multa finit genera, ab acido quidem , si silad requisium intredientium Insulerit aequilibriton quasi ac superabundas, iusta ac legitima satim sanguinis
su minatur fermensatio, dum nimirum omnes incrassare humores cu sumque e rum impedire solet. Quantum praetemea cistylaationi injiciat impedimentum , vel Aorbutici loquuntur: in totum enim pene destruit liquorem goricum, alime ra necessario fermentarum, qtii nisi accurate omnia debue digerat in ventriculo , non facile reparabilem in reliquis visceribus sanguini infert labem. Ausemitati se comjungens idem arisum plurimarum consi itionum ac obstrumouum fomes es , scirehos generat, alvi diminuit Iluxum, mei sivis, ac bainorhoidum lunare tria
butum magis vel minus supprimu ι U ipsi bpochondriaci facile illius furorem
ac essectis contivro stas innuunt qnevelis. Immificetur sepiis terrefreitati , Malia procrei, mala, in melancholicis sese manifestantia. Poros si tantum occludit absique aliis connexum particulis inflammationes ac masipelata asseri satis per euk a. Sed omnia illa recensere incommoda, nee molitumnet fert, nec temporis ratio permittit, id saltem imuere volui, tot radicatis morbis non , nisi generosi sinis remediis , nos mederi posse; inter quae eum palmam fere Salivatio Mer-eririasis obtineat, pro themase mavgurali iianv selegi. Non quod credam me An enoda)lia parem fore , sed quod mihi persuadeam, etiam in magnis voluisse sat se. Non enim , si a tramite aberravero, id vitio mihi versim iri con- ο , cum versipellis Mercurius Eruditissimos Viros deludendo dela verit, eos Fe mcertiores multo, cum recesserimi, reliqueris. Vanus proinde forem , si mihi meliora fata promitterem , cum tamen quandoque olitor opp0rtuna. loquatur, quid ego sentiam, aliorum judicio exponere decreυi, euixe rogans unhioic qui hinamque conatum Benevolus Lector aqui bonique considere vestri TR EsIS I.-