장음표시 사용
141쪽
De fletὶdentibus Metallorum , ut illa ; eaetera enim vel ictibus franguntur, vel condensantur, ita ut dissiculter postea dilatari possint , vel instrumento percutienti nimis cedunt ad si nilitudinem aquae , cum aliquid in eam infigitur, quod idem in aere concipi potest , partes enim ce dendo immisso corpori ad latera confluunt foveamque aperiunt.
Hanc vero proprietatem in simplicibus elememtis non advertimus; terra enim ob duritiem sic duci Nequit, nec a Er propter nimiam ipsius fluxibilitatem, nec aqua, sive in similitudine terrae glaciata, aut adoxis vaporosa reperiatur, sive sub tectio statu liquid, talis nimis fluxilis nec sibi consistentis. Quamobrem solius misti passio est. Inter haec autem animalia vel ipsorum partes ductibilitarem non habent, quam- isces a Videatur aliquatenus metallicam ductibiliatatem aemulati , sed haec facile percutienti adhaeret, faciliterque frangitur, quod metallis non accidit: stirpium vero nulla ductilis observatur. Inter sub terranea nullum, sive ea lapides sint, si ve mineralia,
sive media dicta , quanquam lutum ductibilitatis imaginem prae se fert, at in multis di stat, a metal ic, ductibilitate, quare multa necesse est ad metalli δε dductibilitatem concurrere. Terraenam primo requiritur,ut ceteris elementia consistentiam, ne diffluant, praebeat, deinde aer, u sua expansione terrae atque aquae in metallis glaciatae duritiem moderetur & mollitiem inducat . sine qua duci minime possent, Aqua enim in metallis subda non est, sed ex figiditate glaciatur, ideoque per ignem moderatum mollescunt. Multo minus specieri
vaporis, nisi adii commisceatur. tunc autem aeriS na
tutam induit. Pqstremo situr aex necessarius est,
142쪽
Iiber neundus. δῖ non ille quidem, qui quarta pars est elemental i tam
substantiarum , admistionem concurrentium ι sed qui sive purus , sive aqueo vapori commistus intereorporeas particulas metallorum interponitur,unde spongiositatem ac opacitatem oriri superiori capite ostendimus , alioquin si particulae ita simul confluant, ut ad extremam unitatem perveniant, mistum diaphanum redditur,&cum opacitas ductibilitatem amitti ut in vitro, gemmis, ac elixire praedicto succedit. Ex hoc adre interclussi procedit, ut cum malleo metallum percutitur, ex violentia ultra naturae debi tum condensetur, metallumque si malleationi reddatur ineptum, crudum vocant artifices, ideoque neceste est illud ad ignem remitti ut iterum rarescat, prioremque suam naturalem ductibilitatem recupe
Ex quibus liquet ductibilitatem requirere terrae quantitatem mediocrem, si enim multum exuperer, duritiem inducit, ut in ferro conspicitur, quod non ita ut reliqua ductibile apparet,ob terrae super abundantiam metallum nimis fluidum redditur, nec erit mallea bile ut bidrargyron,in quo patet aquam supra terram dominari ideoque malleo protrahi nequit. Ex quo notandum est obiter ductibilitatem non ita esse propriam metallorum passionem , ut in ea formalis ratio ipsorum consistere judicetur, alioquin argentum vivum metallum non esset, quod falsiam est,eo quod essentialis ratio specierum ex uno accidenti non est accipienda,sed ex pluribus Sc principalibus illis generi eonvenientibus, unde fit, ut si quid
occurrat cuidam etiam ignaro,statim dignoscere v lgat,num illud in genere animalium,aut vegetabili haut
143쪽
et 36 De Iccἰdentibus Metallorum, aut sessilium, metallorumve sit reponendum, aut minimὸ ex accidentium scilicet plurium sindrome
formales rationes, si sint ignotae colligere oportet, non autem ex unico. Qisere cum hidrargyron in lpluribus cum metallis caeteris conveniat, quamvis ductile non est , a metallorum numero jure secludi dedecet. Non inconveniens tamen erit asserere specificam metalli differentiam a,caeteris subterraneis
ductibilitatem esse, utpote illorum proprium Sc im lseparabile, nec obstar, quod de hidrargyro dicitur: lHoc enim faciliter per artem ductile redditur,ut teliqua, &suo quoque modo ductile fit ; licet enim malleo duci nequeat ob liquiditatem; ducitur tamen isto modo non minus, quam caetera leviori contactu lquod satis est,alioquin nec plumbum ductile diceretur respectu durioris ferri, quod valde dissicilius ex. ltenditur. Ductibilitas enim metallica est extenso
per rem comprimentem , sine interioris interpositi aEris exclusione , & haec ipsa est in bidrargy-TO. Cum autem ductibilitas accidens sit separabile.
fit ut hinc plus minusve mhtallis insit, quoniam sin, gula suam ductibilitatem possident , aurum caeteris lmaiorem. post hoc argentum, deinde cuprum, hoc sequitur serrum & ultimo stannum N plumbum. In metallis autem sicut & in caeteris duplex obser
vatur durities, altera quae ex abundantia terrae pro cedit altera ex coagulatione missionis omnium elementorum. Hoc autem manifestum est, quia terra
ex propria natura duritiem habet, ideoque duritiemm Isto consert. Aqua vero ex coagulatione duritiem acquirit, ut quando glaciatur, hanc tamen duritiem
si bilem non esse liquet, cum tautum tetra sibi as
144쪽
tiber Secundus I37junctum non habeat, quantum alioqui requireretur
ad stabilem permanentiam, utraque durities haec in metallis observatur ε, in ferro etenim durities major, quam in auro, non quia majorem coagulationem sit nactum, sed ex majori terrae abundantia, aurum re Io majorem coagulationem ex meliori mistione habuit, ideoque majorem densitatem, quam ferrum, non majorem prae se seri duritiem. Mollities autem in metallis ex opposita ratione duplex erit,altera quae terrae paucitati accepta refer ridebet, altera in debiliori coagulatione , sicut in plumbo & hidrargyro, cujus mollities aquae non est tribuenda ,sed debiliori coagulationi : aqua enim in triplici statu seu forma conspicitur glaciata, fluida δίvaporosia. Certum est autem in metallis sub specie liquiditatis reperiri minime posse, quoniam e mag na eorum frigiditate necesse est aquam congelari, ac proinde cum ad ignem apponuntur , liquescunt,
quod ptoprium est glaciei, si vero sub specie liquida
foret m ipsis per ignem remota glaciatione non liis quarentur'; sed ad similitudinem aquae fluidae in vaporem magnopere extensum ac dilatatum verterentur, quod in metallis non observatur; haec enim nihil aut modice ad ignem dilatari observamus, & licet in argento vivo ad ignem non ita clare liquefactionem intueamur, nihilominus de ipsum pariter suam cum caeteris habet, quae cognitu ignaris est dissicilis, eo quod fluiditatem habeat naturalem ex liquefactione aquae glaciatae minime procedentem,nam in ipso sic fluido non minus aqua glaciatur,quam in caeteriS Q
Mollities ergo hidrargyri non ex aquae liquiditato provenit, quae in ipso frigidissimo esse nequit, nec ex
145쪽
238 De flectisntibus Met, rum, debili mistione sicut in luto tenello, fortysmam ianim habet mistionem, quod ex dissicili ejusdem diGlsolutione innotescit, sed ex med ocri coagulatione, quod ex paucitate terrae contingit ;haee enim respe- laeris copiosissimi,&aquae maiori portione quam terrae portio sit: aEr enim cum aqua ad ipsius actualem fluiditatem concurrit,ideoque sulphur quamvis aer fere totum sit.quia tamen aquam tantam non hubet, ut terram eliquet, propterea siccissimum appa' dret alioquin fluidum esset, ut oleum napi ha,bitumen liquidum, aliaque id genus quam plurima, quaeia metsi aErea maxime iuri ob terrae respectu aquei lementi paucitatem fluida plus minusve remanserunt. Ex his colligitur aquam in metallis sub vaporosa
forma haud posse concluda, quoniam si sub pectelia E
quorunon est, multo minus lub forma vaporis erit, nam siliquida imilis reperirentur per ignem non ad speciem liquidam transirent, sed ad vaporosam : dchmcquam maxime rarescerent cum periculo disso lutionis elementorum; non inconveniens tamen videtur aliquid vaporoli aeris intercludi in ter ipsorum Corporei larem aer enim qui in ipsorum compositio,n interponitur ita sincerus esse nequit , quin aliquid aquae admistat non habeat. Patet itid-m aerem ad metallorum mollitiem plurimum facere,cum enim ex terra, quae naturaliter ldura est, nec ex aqua glactata, quae quandam etiam. prae se fert duritiem . non ex eadem liquida. quae illic esse nequit, exoriatur, reliquum est, ut ex aere vapo TOso, vel ex aereo vapore mollities proficiscatur.
Cum vero aer in metallis duplici modo insit, uti dictum est aut ligatus cum reliquis, aut liber interpositus,ex hoc durities potius,quam mollitiem pro '
146쪽
i Liber Secundus. I39 cedere rationi consonum est, si enim hic nimis densetur, duritiem manifestam ostendit, ut in pila majori, aut utre vento repleto, nihilominus metallicam ductibilitatem plurimum promoveta dum enim corpus metallicum ictibus malleorum percutitur, non sinit particulas nimium una cohaerere, sed veluta suspensas manere cogit, ideoque ad latera expanditur sine condensatione aut saltem parva,quae cruditatem artificibus inducit, quam etiam sicile, dum metallum igni apponunt , aeremque praedictum e1 perincussionum violentia condensatum , iterum rarefactum tollunt. . Ex eodem aere interposito, ex quo jam diximus opacitatem oriri , & sonum etiam magis mimisque sonorum progigni cerrum est, hinc argentum tinnuis tum est, aurum vero minime; maliarem enim boe. quam illud densitatem obtinet. Ita pariter & plumbum, quia densius est quam stannum & ferrum. io-norum non est ; 2Es vero si stanno admisceatur, reqfractariam quandam misturam parit,ideoque magis resonat quam si ambo singillatim separata forent. Ad sonum tamen edendum diversimode vehementem, ac varium, aes triplici ratione concurrit, ambiens videlicet intra cavitatem figurae clausus, & qui inter metallici corporis substantiam interponitur, uti dictum est, a quibus omnibus soni varietas enascitur. At nos hic eam tantum recensuimus, quae ad metallicae naturae cognitionem faciliorem aditum aperire
posse iudicavimus, atque haec de metallorum accidentibus dicta susticiant.
147쪽
CAPUT PRIMUM Cum pex ctum jam sit de his quae ad me tali
rum essentiam in primo Libro in Secundo, quae ad eorundem accidentia spectare visa sunt, jam reliquum est, ut in hoc tertio tractentur species ac disserentiae particulares illorum ut sic omnis naturae metallicae disquisitio compleatur ζ antequam vero de singulis speciebus disseramus, necesse est quaestionem discutere de metallorum differentiis, num scilicet ea differant essentiali ratione, vel ltantummodo ex accidenti, eo quod ex utraque par te sint auctores celebriores quamvis Albertus, qui ut mea fert opinio caeteris eruditior clare concludat metalla differre invicem ratione propriae essentiae a interioris naturae. Ex opposito tamen sunt alii, qui velint metallorum discrimen ex accidentali quadam imperfecta digestione contingere, seu ex recrementis in eorum generatione illis advenientibus in subterraneis locis, Pro quorum excrementorum diversitate diversias
metallorum species oriri putarunt. Hujus sententiae Geber quoque,qui sagister ma-
148쪽
rirerertiri. I tristrorum in Chemicis disciplinis saepius dictus est
ab Arnoldo Villa novano,&aliis,eo quod clare affirmet metallorum excrementa accidentaliter supervenisse, ideoque ab illis separabilia esse, quoniam ac cidentium separatio non est impossibilis. At falluntur m exime qui Gebrum alioquin doctissimum in tali erronea fuisse sententia dictitant, eo quod ipse arcanam Chemicae operationem sub talibus loquutionibus misticis occultare nitatur, quare de Chemicis metallis, non de vulgaribus intellexit.
Hanc autem quaestionem acrius ventilare expei dit;Licet enim prima fronte magni momenti non esse credat ut, nihilominus aliud quid inde inferri queat non mediocris , imo maximae utilitatis, si alterutro modo accipiatur, ut sequenti capite demonstrabi
Inter eos autem,'qui aperte asseruerunt metallorum speciem essentialem unicam tantum esse, aure
am videlicet, Calistenes fuit apud Albertum, qui opinatus est metalla ex accidenti solum disterre, natura enim ad aurum solum tendebat, at ex debili, vel nimis vehementi calore aureum finem non attigisse,& ex commistione rei auri puritatem foedantis,unde finalis perfectionis progressus inhibeatur. sic ergo solum aurum persectam metallicam speciem constituet, caetera inferiosa metalla erunt velut auri rudimenta, fructusque vel maturitatem transgressi vel ad illam nondum accedenteS. Probat autem primo, quia quae unicam commui nem habent materiam proximam, unumque commistionis modum unicam habebunt essentiam, nec
potest exiisdem ,&uno modo commistum pluribus
149쪽
secundum speetem disterentibus esse convenien , hujusmodi vero esse metalla omnia liquet cum eo' tum commistio sit ex subtili terreo sulphureo, &ex
radicali aqueo quare omnia erunt species una. Secundo experimento constat metalla inferiora
fuisse mutata saepius per lapidem Chysopaelum, iquod esse minime pollet, si specie differrent essentiali, cum speciem in speciem transmutare sit impossibile. Tertio nulla potest assignari disterentia eotum es.sentialis sed solum accidentalis, uti sunt color, dor, pondus, aliaque superiori Libro enarrata. Igitur me talla accidentaliter tantum distabunt ab invicem. Atque haec sunt rationes potiores,quibus haec eorum 4 sententia innititur. at ejus oppositum sustinet Albertus, cum quo & nos constanter consentientes dicimus : metalla invicem vi proprie essentiae δί& interioris specificὰ naturae differre quod sic pro
Primδ ea quae determinato numero stabilique na
tura perpetua videntur accidentaliter disserre ne queunt , at ita sunt metalla, quoniam sive ea septem vel plura constituantur,nunquam numerum ejusmo, di,ac naturae varietatem proserunt, quod in acciden
talibus impossibile est. Haee enim diversissimis
gradibus secundum magis aut minus augentur', u iti patet in albedine figura caeterisque omnibul. Quare.
Secundo quo plures sunt causae disserentiarum ac cidentalium, eo magis debet etiam multiplicari nu- merus, & modus subjectorum, ergo cum metallorum disserentiae sint ex debilitate , vel vehementia caloris, &ex commistione elementorum, claro Pa
150쪽
tet numerum debere pene esse infinitum, quia pro
masori aut minori caloie, ac excrementorum mistio
ne & pro varia excrementorum specie & quantitate, ac proportione cum calore, aliisque modis consi- milibus, metallorum formae deberent esse innume- rae, praeter dictam superius instabilitatem, quod tamen absurdissimum este, nemo non videt. 'e, Tertio Elixi rargintificum, quo & ad vet saris meis talia inferiora in argentum mutare concedunt, magis dissertab argento, quam argentum ab auro,quo funo tantum gradu distat, eo quod nihil transmutare . potest. At Elixir praedictum multa pondera irri perfectioris metalli in argentum transmutat attamen ,. nunquam est aurum. Sed quacunque perfectione . auctum fuerit, nunquam argenteitatis lineam transegre dietur, ergo ex majori vel minori perfectione me- Italli eiusdem differentia non pendebit , & consequenter non ex accidenti. 'Quarti', Ea quae differunt secundum omnes pro- hprietates Naccidentia&passiones, essentialiter, de intrinseca natura rerum differre necesse est: at hujusmodi sunt metalla, quae omnibus & universis praedi- ct is invicem discrepant, utpote fixione liquefactione pondere,coloressapore,odore, splendore, sonitu Tductibilitate,duritie,examine,&c. ergo. into, Essentialis ratio, in qua specisca rerum differentia consistit in rebus homogeneis .. quae nec 'generantur, nec nutriuntur, ut animalia & plantae aliunde cognosci nequit, nisi ex diversitate passionum quibus subjiciuntur in operibus actis; at metalla sinis gula tales singulas possident assectiones ut operantlibus in ea liquido constat,ergo essentialiter differunt. ι Seato, si metallum per accidens ab alio differret,