장음표시 사용
161쪽
Cum pex ctum jam sit de his quae ad me tali
rum essentiam in primo Libro, dc in Secundo, quae ad eorundem accidentia spectare visae 'sunt, jam reliquum est , ut in hoc tertio tractentur species ac differentiae particulares illorum ut sic omnis naturae metallicae disquisitio compleatur 2 antequam vero de singulis speciebus disseramus, necesse est quaestionem discutere de metallorum differentiis, num scilicet ea disterant essentiali ratione, suel tantummodo ex accidenti, eo quod ex utraque par te sint auctores celebriores quamvis Albertus, qui ut mea fert opinio caeteris eruditior,clare concludat metalla disserre invicem ratione propriae essentiae ac interioris naturae. Ex opposito tamen sunt alii, qui velint metalloe rum discrimen ex accidentali quadam imperfecta digestione contingere, seu ex recrementis in eorum generatione illis advenientibus in subterraneis locis, a Pro quorum excrementorum diversitate diversias metallorum species oriri putarunt.
Hujus sententiae Geber quoque,qui sagister ma- gistro'
162쪽
Iiber Tertius: et triqrbrnm in Chemicis disciplinis sepius dictus est
Arnuldo Villa novano,&aliis,eo quod clare assirmet metallorum excrementa accidentaliter superras ille, ideoque ab illis separabilia esse, quoniam ac ridenthim separatio non est impossibilis. At falluntur m exime qui Gebrum alioquin dotissimum in tali erronea fuisse sententia dictitant,lo quod ipse arcanam Chemicae operationem subalibus loquutionibus misticis occultare nitatur, Dare de Chemicis metallis,non de vulgaribus intel-Kit. Hanc autem quaestionem acrius' ventilare expe-it;licet enim prima fronte magni momenti non esse edatur, nihilominus aliud quid inde inferri queat,n mediocris , imo maximae utilitatis, si alterutro odo accipiatur, ut sequenti capite demonstrabi
Inter eos autem, qui aperte asseruerunt metallon speciem essentialem unicam tantum esse, aure videlicet, Calistenes fuit apud Albertum, qui o-atus est metalla ex accidenti solum disterre, natu dinim ad aurum solum tendebat, at ex debili, vel iis vehementi calore aureum finem non attigisse, x commistione rei auri puritatem foedantis,unde 'lis perfectionis progrestus inhibeatur. Sic ergona aurum persectam metallicam speciem consti, Caetera inferiora metalla erunt velut auri rudi-lta, friactusque vel maturitatem transgressi vel ad
1 non diam accedentes. robat autem primo , quia quae unicam commu- haberit materiam proximam, unumque com omis modum unicam habebunt essentiam, nec
2 ex iisdCm ,&uno modo commistum pluribus
163쪽
secundum speciem differentibus esse convenien hujusmodi vero esse metalla omnia liquet cum eorum commistio sit ex subtili terreo sulphureo, Meat tradicali aqueo quare omnia erunt species una. id Secundo experimento constat metalla inferiora fuisse mutata saepius per lapidem Chysopaelum, quod esse minime pollet, si specie differrent essen tiali, cum speciem in speciem transmutare sit impossibile. Tertio nulla potest assignari disterentia eotum es. sentialis sed solum accidentalis. uti sunt color, odor, pondus aliaque superiori Libro enarrata. Igitur me talla accidentaliter tantum distabunt ab invicem. Atque haec sunt rationes potiores,quibus haec eoruin sententia innititur. at ejus oppositum sustinet Albertus, cum quo & nos constanter consentientes dic 'mus : metalla invicem vi proprie essentiae A& interioris specificὸ naturae disserre quod sic pro
Primδ ea quae determinato numero stabilique na
tura perpetua videntur accidentaliter differre ne queunt; at ita sunt metalla, quoniam sive ea septem vel plura constituantur,nunquam numerum ejusmo, di,ac naturae varietatem proserunt, quod in acciden
talibus impossibile est. Hare enim diversissimis
gradibus secundum magis aut minus augentur , u iti patet in albedine figura caeterisque omnibus, Quare, Secundo quo plures sunt causae digerentiarum ac sidentalium, eo magis debet etiam multiplicari nu- merus, & modus subjectorum, ergo cum metallorum differentiae sint ex debilitate , vel vehementia zaloris, &ex commistioue elementorum, sarc pa tet
164쪽
Iiber Tertius. 343tet numerum debrae pene esse infinitum, quia pro
maiori aut minori caloie,ac excrementorum mistio
ne & pro varia excrementorum specie & quam ita-ae, ac proportione cum calore, aliisque modis consimilibus, metallorum formae deberent esse innumerae, praeter dictam supctius instabilitatem, quod ta- .men absurdissimum esIe, nemo non videt. Tettio Elixi rargentificum,lquo& adpetiarii meis talia inferiora in argentum mutare concedunt, ma gis dissert ab argento, quam argentum ab auro,quo uno tantum gradu distat, eo quod nihil transmutate potest. At Elixir praedictum multa pondera imperfectioris metalli in argentum transmutat attamen nunquam est aurum. Sed quacunque perfectione auctum fuerit, nunquam argenteitatis lineam transegreditur, ergo ex majori vel minoii perfectione metalli eiusdem differentia non pendebit , & contem
Quartio, Ea quae differunt secundum omnes proprietates & accidentia &passiones, essentialiter, dein trinseca natura rerum differre necesse est: at hujusmodi sunt metalla, quae omnibus & universis praedictis invicem discrepant, utpote fixione liquefactione pondere,coloressapore odore, splendore, sonitu ductibilitate,duritie,examine,&c.ergo. Qibinto, Essentialis ratio, in qua specificarerum differentia consistit in rebus homogeneis , . quae nec
generantur, nec nutriuntur, ut animalia dc plantae aliunde cognosti nequit, nisi ex diversitate passionum qui ous subjiciuntur in operibus actis; at metalla sinis gula tales singulas possident allectiones ut Operantibus in ea liquido constat,ergo essentialiter differunt.beato, si metallum per accidens ab alio differret, ab il-
165쪽
ab illo penetrari non posset , uti fit fine aecidentis
mutatione,quod tamen non acciditi, utrumque enim quamvis iensis optime mistum videatur. ite tum seor
sim dis regatur fine accidentium mutatione. Possent etiam & alia adducia dem probantia; at in re tam manifesta inaniter videri posset ulterius divagari cum praesertim nullum afferri possit argumentum, quo contrarium credere cogamur ; quae enirn superius adducta sunt, vel afferri possunt, nullius lprorsus momenti sunt, quod signum evidens est ejus il
sententiae falsitatis. Cum enim dicunt primo unicam, , communem, proximam materiam habere metalla , unicumquem istionis modum, rationem nimis universalem pro Almunt: Animalia etenim cuncta,& vegetantia consi- lmilem habent mistionem , eandemque materiamid tuae vel remota est, & sunt elementa, in quibus cun- lcta mista conveniunt , vel proxima & immediata, &Jl in hac species plures conveniunt, & in eadem idem reperitur discrimen essentiale, quia etiamsi animalia fiunt ex carne,ac stirpes eligno, caro tamen a carne,& lignum a ligno non minus differt, quam materia lmetalli il metallo: si quis enim crederet materiam a liquam praeexistere proximam, utpote argentum v vum metallis omnibus commune, ex quo illa com-i ponerentur, maxime deciperetur,ut sepra probatum est,cum de materiailoquebamur. Cum igitur animalia sicut &stirpessimili ratione generentur,nutriantur atque communem materiam subjectam possideant,& nihilominus non per accidens, sed peresseretialem naturam discrimentur,paci ratione de metris concludendum erit. Ad secundum responsio patet ex cap. u.lib. I.prae
166쪽
lentis hujusce operis, & ex cap. seq.6quamvis enim
metalla specie disserant,&ut sic transmutari neque ani ; ratione vero seminalis poten tiae transmutantis potest unum in aliud commutari, sicut animal transis mutat in seipsum aliud in nutritione, per quam generatur etiam,& semen ex eadem materia,unde corpus recentis suetus conflatur ; quod idem succedit in plantis,cum ex corrupta planta sibi nutrimentum a Paregat planta,unde augeatur fructus,sculu,,& semina edat; ita pariter & metallum destrui debet viri te alterius potentioris, cui virtus seminalis ita sit aucta, ut in se suamque substantiam metallum transmutanduin vertere possit,&qui per aliam viam pro tedere nititur,insipienter hallucinatur. Qi Iare cum metallum dicitur esse in aliud mutatum , responde mus id non probare eorum differentiam essentialem esse, unica siquidem tantuna ratione, uti dictum dist:quod si per accidens metalla distarent,innumerissere modis invicem transmutarentur , quod tamentxperimento, quidquid nonnulli jactent, non repondere constat. Ad Tertium respondemus rerum essentias & acidentia tantummodo investigari cum ergo omnia laec in metallis quam plurimum differant, eorum es tritiale discrimen ostendunt. Si vero uno tantum. Iodo vel altero accidente differtent,& magis prin-lpalibus minime, inde specificum discrimen Intela inferri non deceret Sic enim & saepe eiusdem spe- ei animantia ,sicut &plantae in unico vel alteto ac dente distant, at cum in caeteris majoris momentim sentiant, jure consimilis sipeciei judicantur: Mella ergo non in uno vel altero sic mutud dissonant,
1 in omnibus, ideoque si aurum esset, paulo plu ι
167쪽
minusve alio coloratum, tunc ea accidentaliter differre jure optimo dicuntur. Vetum multo magis discrepant invicem metalla, quam stirpes, & animantia ; in his enim sive genera- ,
tionem sive nutritionem, instrumenta, modum, pase asiones & materiam intueamur, quam maxime con
venire speciem cum specie observabimus. Cum igitur metalla longius inter se d itent, quam praedicta, quidni jure inferre possumus essentialem & specificam interea differentiam Τ Exemplo sit canis & ovis, qutrumque carneam habet materiam ex quido semine similibus circumstantiis praeparato, generationis initia suscipit in utero matris, ibique similem auctionis progressum,& postquam in luce editum est, materno lacte pascitur, donec mediocrem cibum sibi suo nutu paret, illumque similibus instrumentis, modis &ordine conficiat, aliaque quam plurima convenientiae signa manifesta, cum interim nemo sit, qui duo illa specifice inter se disterre non intelligat; metalla vero quae in omnibus ac singulis proprietatibus plurimum inter se dissonant. solum accidentaliter dister re,nulla prorsus ratio dictare poterit: Caeterum si petatur, in quonam stet essentialis ratio ac specifica disserentia metallorum nostra ortho
physicorum principia, dicimus, tractationem hanet non hujus loci propriam esse ed ad Physicam pertinere; ideoque & illic a nobis discussa sussicienter est.
Breviter autem hic eandem repetere non gravabimur. Cum ergo rerum omnium essentia juxta traditam doctrinam in seminis potestate consistat . haec eadem vis erit, quae metallorum species distinguit; semen autem intelligimus non ipsius corpus , quod
inchoatum mistum est , sed ipsius interiorem spiri i
168쪽
tiber tertius r 'ilem substantiam, quae ab astris, luce, seu igne de
te veluti vehiculo in haec inferiora deportatur,ibi-esseis circumstantiis circumscripta corpus, in quo itet, sibi cudit; vis autem illa ne fluida ac inordis
ta Vagans erraret a Crea rore in creationis, seminibus& spermatibus coercita non ex una statui a spirituali ; sed ex pluribus, uti corpus ex et sis elementis ob necessitatem conglomerata. hinc rerum propagatio perpetuo ordι ne &m odia,
cedit. Metalla verb non ex superioribus a stris ; sed ex
netis singularibus gignuntur, ideoque nec semineas habuere sed ex ipso mei spiritu , immediate inlinis illorum defluxu proventu ut, quamvis & spiis c icus Planetarum aliquam circumscription suscipiat ex diversitate circumstantiarum quae tiem invertere nequeunt, sed bene aliquatenus nutare ut hinc metallorum abortus, monstra, deus imperfectiores enascantur. duo didem ex debilioribus astris singulis Plane-ldjacentibus originem trahere non est a rationenum existimare, quamvis ejusmodi Planetae non in omnibus hactenus ob defectum forsan instruatorum observati, ut in Jove stellae mediceae q. alleo inventore sic dictae, &iu Saturno duae, quae 1 simul tertio astro couniuntur Ovalem figuram
ro numero igitur planetarum totidem metali Iuntur,quin imo&ab iisdem nomina sortita sunt, urum a Sole, argentum a Luna, cuprum vel aes arere, stannum a Jove, plumbum a Saturno, feri a Marte, & argentum vivum a Mercurio, ideo
169쪽
metalla dixerint, ob eorundem quandam extrinle-cam cum Planetis sunt litudinem & convenientiam, ne irrentes extrinsecam rerum speciem interioris la.
PRaeteritam quaestionem saperiori Capite Viscusilam, quanti referat tracti. se, & quid in ea pro rei veritate stimendum sit , intelligere hoc praesenti cla re puere poterit , quoniam si metalla per accidens, disterre cognolcantur, eorum mutua conversio facilis existimari debet, cum accidentium remotio non sit dissicilis at si eadem specie , ad essentiali ratio Redisserant, necessario infertur mutuam & singularem eorum transmutationem unius in aliud esse omnino
impossibilem , quam plerique bove stolidiores ina
niter tentare praesumunt, nondum satis tofinanibus futilibusque periculis frustra consectis,e docti. Existimant enim argentum posse in aurum , atque cu'prum in argentum converti absque semine ab auro argentoque prolicito; cum tamen hoc in nullo generei cu animalium seu stirpium cognitum fuerit ut u- miminaliud commutetur , & huc argumenta uni velis tendunt eorum, qui transmutationis metallo rum impossibilitatem de motui rare nituntur, uti fuit
imprimis Thomas Erastus Rudolphi Imperatoris Medicus percelebris , curiamen iesponsum dedit Α-
170쪽
Liber renius. r. y lblogia doctissima Claveus nobilis Gallus Theatri
hemici vol r. insertus, ejusdem rationes qq. clari sene optimeque dissolutas exhibens. Nemo siqui-im non intelligit artem nullam sem.inalibus virtu- us, quae spirituales sunt, sic dominari, iisque ut . ut sdem in subjectam materiaem pro libitui indere Issit, inquam per naturam non sint incluta. Hi ne I uti in genere animalium bos in equum nequeat immutari : nec in genere stirpium pirum in po-um , alioqti in possent pati ratione rerum species o duci ac generari ii ne semine: non enina major est
lio degeneratione, quam iri de transmutatione, min hac , sicut in illa vis seminalis requiratur a liciales rerum product iones. Nec materiae proprietatem atque accidentiumn ve ientia quantumvis maxima quicquam erue- valet,ut ubicunque talis virtus non reperitur, ibim artificialiter possit immitti. Corrumpi sane potest vis seminis ab arte , cumitteriam certis ac determinatis dispositionibus ob-ctam dissolvit aut perturbat: at tandem se metuo. ersam herum in priores amillas dispositiones re- cere minime valet. Imo tametsi easdem prorsus positiones materiae afferret , seminalem adhuc ritum, qui artificum manibus non substerniturseisl evanidum revocare nullatenus posset..
Neque responsio quam tradit Arnoldus villano- ius a Lullio aliisque recepta alicujus esse momenti Inoscitur,qua dicitur metallorum species. sicut Mirum mistorum non transmutari L sed individua dierum; non enim argenteitas in aurcitatem com