장음표시 사용
221쪽
Liber Tertius . I8 aioris mistionis observantur a calore saltem & in- strumento perfectionem suam nanciscuntur ; sine hoc enim attenuari elementa nequeuut, dc nisi haec ita sint, nunquam c0uniri simul intime possunt.' Si saporem dein attendere velimus, ille in Physicis inquisitionibui nimis fallaxJudex habebitur, quoniam ea sepe calidiora creduntur , quae validiorem instrumento gustus inferunt actionem, quod tamen non ex ignis quantitate superexcedente provenit, sed ex debilitate, facilique resolutione connexorum elet mentorum, hinc fit,ut auri quamvis calidissimi, quia resolubile non est, calor comprehendi minime pose: sit. Et econtra arseniconvehementer adurit, qina leviter exol vetur,qui nimb aeris nullus fere sapor percipitur, nisi per admista, vol per ignem in calcem redi.
Satur; tunc autem sapor alteratur ita ut nec soliuscuis
pri videatur , vel per ignem empireum concipienS naturalem saporem invertit spurius redditur ; hine diversi ex cu prosap0res eliciuntur per artificium; interdum etiam dulces,quare admodum incertum erit
judicium,quod ςx cupri sapore afferri potest. Viride
Pquin ςtiam aes redditum saporem stipticum , &cal canthinum, quem ponticum vocant, prae se fert qui juxta medentum regulas frigoris esse perhibetur- Ex colore tandem adhuc incertius judicium erit pro cupri calore, cum varietati maxime sit obnoxius,
ct si quis aeris color naturalis haberi debeat , viridis
certe naturalior qu m alius dicetur,cum in hunc etiam sponte vergat ac tendat , imo calchantum ex c pri corruptione proficiscens viride conspicitur: viri-
ditas autem debilis potius caloris, & cruditatis indi- cium existimatur, quam superabundantis ex quibus omnibus deficientis ignis quam superabundan-xis conjecturam elucere fas etit. Par
222쪽
Pars vero cupri colorati v a superficialis non in prfundo contenta judicatur ex occulto liquore admirabili, qui ex cupri vitriolo totam discerpit viridittem, cujus residuum in album metallam commuta tur, nunquam imposterum revirescens,quod nulluex septem erit, sed novum ex aeris corruptione resut gens. Si vero cuprum ad principiorum secundariorum examen ducamus , cum omnibus non mediocrem assinitatem habere cognoscemus, extrinsecὰ tameac superficialiter cum sulphure majorem analogiam, quam cum Mercurio potius, deinde cum sale convenire patebit. Quost dissicilius quam argentum liquescat in igne: at Acilius evolet, ideoque nec plumbi trutinam fustinere valet, ut illud : durius tamen cum sit dissiciliusque fluat, magis terreum ac salino sum apparet. Exarsenici commistione corpore itas cupri varia tur, siquidem comburitur quodammodo, ac incabeena redigitur. ideoque albescit quidem, sed malleo frangitur,nec ut prius ductile permanet: per sulphur vero potius nigricat eo quod ignis in sulphure clau'ses; dum exteriori flamma comburitur, evanescit, &. idcirco in carbonem quadan tenus versum nigroset euprum inficit; ex lapide vero calaminari, talia, similibus flavescit, unde aurichalcum Iatonem vuligo nominane paratur, haec enim non ita utar seni con & sulphur patiuntur ab igne,& pro p terea stabiliori nexu cum aere complicantur, fulgoremque cu'pri potius auget quam imminuat, non ob aliam ra tionem nisi quia aes sulphureorum vaporum actioni minus est obnoxium : sicut enim sulphureis inficit uet
b obtenebratur, i ta mercurialibus praedictis delen
223쪽
. ditur : h c aurichalcum splendorem obtinet stabiliorem , quam cuprum, si prius ambo expolita atque Iiber Tertius.
Caeterum aes plurimos usus pro humanis necessitatibus exhibet , & in arte vitrorum diversiae tum gemmae finguntur, tum amausa, quae vitro metalla vocari queunt, non tantum viriditatem praebentia, sed &alios ei iam colores cum aliis admistis producentia , de quibus Altissimo concedente specialem - tractationem mente multis jam ab hinc annis prae- conceptam promere intendimus. Ex his ergo liquet Cuprum esse metallum Veneris Planetae seminalibus radiis exortum cum ignitione is bile, rubrum facileque virescens, pondere, lique- ., factione, splendore , ductibilitate sicut aestirnatione inter metalla medium , cementi ac cineritii examinate fugiens
Inum in examen ducatur. Hoc vero Jovis appella tione vulgariter praenotatur, quamvis nonnullial - bum plumbum nuncupent, existimantes a plumbol parum differre, uti Albertus, quinimo Geber cap. de Iovis essentia scribit alterutrum artificio in alterum: commutari. Differt nihilominus stannum a plumbo quam maxime, si proprietates utriusque metalli
acrius attendantur, non tantum quae seprodunt ex
' trinsecus, quemadmodum sunt liquefactio, fixio,
splendor, color, odor, pondus, durities, sonus & du'
224쪽
Is o de Metallis inspeciali,ctibilitas, sed etiam quae in ipsius operibus Inveni
tur, uti sunt stridor, calcinatio, in caeteris commistio aliaeque consimiles. Ex quibus omnibus mani sestin dicari poterit quam magnum inter utrumque discrimen intersaceat. Ex his enim omnibus penitioris essentiae conditio intelligi poterit, ut hinc alterius in . alterum transmutationem quocunque artificio, nisi alterutrius seminis virtute ina possibilem argumentari liceat, non tamen aliquatenus invicem concorda- ire negaverim , concordantiae cujus rationem caeteris lomnibus & singulis aeque competere dignosciturι Stannum ergo vit tute spirituali Jovis planetae tanquam timine corpus sibi plasma ante procreatur in fo- dinis, ac propterea Jovis appellatione in digitarisblitum est Cum autem hoc astrum distet a terra, dc sole, cuius lumine in sua spiti tuali potestate juvatut , imagis quam caetera praeter Saturnum , hinc fit ut lpraeter hunc debilius metallum pariat i Distat quid letiam stannum a stanno sane non minim4m, Angli , cum enim nobilius quam Germanicam , aut aliud primo intuitu conspicitur, siquidem argenti praestan. tiam aemulari judicabitur, tametsi abeo longissim ὁ ἰdiscrepet, Causi vero discriminis inter praedicta generast anni multiplicitas est aliarum stellarum, quae circa Jovis astrum observantur , a quibus debilios vis aut fortior emanare potest, quae tamen divetii, talem non speciei, sed accidentium duntaxat opere
Ut autem ipsius mistionem intimius rimari possimus, operae pretium est memoria repetere, quae ali 1s
me 'probasse memini , duplicem nempe in mistis lcompositionem inspiciendam , alteram corpoream al Meriorem, vel artificialem , interiorem alteram.
225쪽
hi Lisser Tertius. Istri 'quam Geber profundam vocat. Corporalis non difficulter mutari potest, cum sal, aqua, seu metallum metallo admiscetur, tunc enim apertὰ liquere poteriit metallum extrinsecus solum esse silutum, interim. sospite & illaesa manente, quae penitior est, ejusdemi tompositione : haec enim semel dissbluta nulla spes reparationis superstes erit amplius, nisi forte per naturam solutio instituatur,cum in ulteriorem proli ficationem sponte vel arte movetur. Hoc autem non perfunctor se transeundum suadeo , cum sit consideratio magni momenti, nec fas est ab extrinseca cor porali compositione mutata interioris alterationem
perpetuo inferre, sicuti videre est in superius allatis dissolutionibus, in quibub dissolvente liquore a dis-
Iolutis remoto, nihil damni alteram intimius existentem sensisse observare licebit. Stannum itaque sicut & caetera plurima utrique destruatoni subjicitur multifariam , tum per adjun- ista, tum etiam per varias super ipsum patratas ope ationes, quibus interdum ignari se aliquid praestitisse autumanticum tamen in veritate nihil. Multa quidem illi coiii miscentur intimius, atque ideo ma)orem illi alietationem inferunt, quibus nihilominus disgregatis remanet, quod prius erat stannum, nisi ficta fuerit aliqua mistionis interioris corruptio, tunc emim in aliud quid tertium abit , nec facile ini priorem a nullam formam revertitur. Multum ergo aeris seu aquei vaporis in sua eorporali mistione interpositi habuisse dignoscitur , eo quod minimum habere ponderis experimur', & valde minusquam plumbum quod in caeteris stanno inferius est. Cum enim plumbum auri dimidium, argenti par pondus, stannum uἔtiam tantummodo partem aurei pon deris
226쪽
pondus augetur e aquae vero plurimum habere; Ter. trae parum inde conjicitur, non quia facile igne lique. 'scat. quod ei ex corporea humidiori mistione contingere potest, sed quod in fugam facile vertatur,to- tum perlublimationem post calcinationem. Ex quo liquet in interiori quoque mistione , sive in radice ut Geber loquitur , plus aquae Obtinuisse quam terrae, quod ex majori etiam albedine , quam sit in plumbo il& ferro coniicitur, eamque etiam caeteris, quibus ad- imiscetur, impertitur. Atque hinc non multum ignis illi adhaesili liquet, alioquin non albo colore inficeret tar, quam vis color ipsius lividus non nitidus sicut inargento appareat. in profundiori vero mistione . aquam non valde terrae lupereminere ac modicum aeris includi ex ipsius corporis raritate declaratus. Et idcirco parum quoque ignis inesse,& consequen- rer paucioribus rotationibus circumductum, unde debilem mistionem obtinuerit. Mercurio praeterea magis assimilari, quam sui . . phuri, aut sali. 3c idcirco calcinatione flammam non edit,licet sulphur aliquatenus redoleat. Hoc autem inde fit, quia cum raram habeat in corpore substan- tiam, facile per ignem destruitur , & in sc cundaria Principia transmutatur , quae tamen priorem milli naturam, unde processerunt, redolent. Cum vero
primum quod te paratur, sulphur sit, utpote levius ideo conditionem praefert in suarum substan tiarurn divisione. Nec quis credat has praedictas partes &substantias separatim praeextitisse ante Jovis mistio- qnem, ex quibus subinde processerit Jovis corporei- llas,ut alioquin prima fronte voluisse videtur Geber.
227쪽
qui non sie intelligi debet, sed quod existimaverit sie
illius metalli essentias facilius inquirentibus msi isnuari. Naturars quidem opera quaecunque suas producet species ineum avis individua specierum, non ex aliis prioribus mistis , . post primam elementorum simplicium conjunctionem , ideoque unum ex uno, non ex pluribus naturaliter procedit, nisi forte per accidens aliquid extraneum intermisceatur. Stridet vero stantium , si dentibus comprimatur,
cujus causia est ipsius prae 3 icta substantiae raritas cum aliquali mediocri mollitie, si enim durum rigidumque foret ut ferrum, haud comprimi posset. Si vero sic molle, ut facile in se concideret, non sonum stridoris edere valeret , uti constat in globo laneo vel consimili, in'quo stridor comprimenti nullus percipitur, qui tamen sensibilis es t in serico, si colore ex charmesi infectus fuerit ob duritiem ex illius coloris siccitate provenientem. Ideoqae plumbum tum quia mollius, tum quia densius compresimia minime
stridet ; in calcinatione.tamen exterior corpore ita smutatur. Per ignem enim calcinantem vapor aereus
excluditur reliquum attenuatur magis & densatur, ideoque stridorem tribus calcinationibus Gebro ex periente deserit.
Ex hac eadem causa provenit ut 'argento eterique commistum eorundem auferat ductibilitatem,quod non pariter contingit auro, nec plumbo,quibus eorum corpoream mistionem non nimis invertit, eo
quod aurum propter maximam densitatem non sinit per stannum rarefieri. plumbum vero quanquam aliquatenus rarescat, non tamen eatenus ut ducti bi litatem amittat cum maxime sit humidum ; Argentum vero atque cuprum,quia rariora seu Hac propte-
228쪽
rea tinnula ac lonora ut propter admistionem stanni imagis in substantia rarescant, &hinc sonora quoque magis redduntur,at ductibilitatem relinquunt. Propter eandem rationem stannum sonorum est, plus quam sit aurum , & plumbum, minus tamen quam argentum,cuprum, imo & ferrum. Ad sonoritatem vero multum quoque confert substantiae durities, quoniam quae mollia sunt, percutienti cedunt, in sese comprimuntur, atque ita resonare nequeunt. Ex eiusdem corporis compostione fiteonsimiliter, ut in igne diutius permanere nequeat, & mulso minus in cementi examine accineritii . quamvis in
plumbi probatione difficillime recedat, Ic difficilius
quidem,quam cupram, eo quod per substantiae raritatem combibit metallorum corpora, ut ab iis levi ter secerni minime patiatur. Ex praenarratis ergo colligitur stannum metallum esse per spiritum seminalem Jovis Planetae progna tum,album,leve, fuscum, mediocriter pqrum . molle snon fixum,' sine Moitione liquabili, stridens, mercurialibus proprietatibus insignitum aeri Sc argento duictibilitatem auferens, nec in examinibus perfectorum consistens.
Dι plumbi natura o Proprietatibus.
SAturnus Planeta a solo&sole caeterorum Plane. . tarum distantissimus, seminales influxusi14 terre cuniculos projiciensi, ibique materiam praedispositam cum caeteris naturae siuae debitis circumstantiis
inveniens, illam plasmat, ac dirigit, quousque in
229쪽
Liber rertias plumbum convertat , quod inde Saturni nomine Scriptoribus praenotari solet. Debiliorem quam cae tera suprascripta metalla mistionem sortitum est, ex radiorum suorum nimis distantium debilitate, licet ponderosum valde sentiatur,quod non ex perfectiois ne mistionis procedit, sed quia multum aeris in ejus
compusitionem est ingressum, S consequenter plurimum ignis:aquae vero minus, sed valde minus terrae,quamvis aliqui crediderint ex pondere plurimum elementi eiusde obtinuisse, at falso uti superius ostelam est,cum de pondere disceptavimus,quod hic repetere non est opus. Hinc factum est ut molle corpus obtinuerit, sicut argentum vivum, a cujus mollitie parum recedit. Ex mistionis verb debilitate fit, ut in penitiores ipsitus recessus facile pertingere possimus,& ipsum vel solum, vel per adjuncta plus minusve destruere , quod de iis quae fortiorem, magi siqne constrictam mistionem habuerunt, non contingit. Ea siquidem dissicilius in destructionem abeunt, de propterea facilius quam stannum calci natur . &plurimum substantiae deperit , quam plurima quin
etiam inde parantur ob tractationis & apertionis fa-i dilitatem. Etenim in arte medica & chyrurgica pharmaca in vitratia,vitro metalla & Amausa, in pictoria colores, atque in aliis consimiliter innumera parantur ad humanas necessitates non parum conducentia,quemadmodum superius innuimus. Et propterea in penultima caeterorum 'metallorum sede ac pretio
De eodem vero Gebrum profundius quam Albertum meminisse liquet, & quod hic mercurii proprietatibus minus quam sulphuris exornatum scriabistitiat de substantia plurimum habuisse mercurii. Ni tuu
230쪽
sulphuris minimum , eo quod eliquatum videat ut argentum vivum , quasi ex exteriori facie interioris essentiae conditionem integre hau ure possimus. Aliud vero similitudo est, aliud natura rerum, ut hinc Geber non immerito reprehendat eos, qui ex plum' 'lbi quibusdam accidentibus ejusdem perfectionem,& cum auro convenientiam. argumentabantur, eo
quod viderint , utrumque ponderosum mistum&non putrescere. Verum quam maxime decipiuntur, 'eo quod sulphuris naturam lon se magis aemulatus,
quam Mercurii, quod non solum ex praefata plumbi mistione indicatur , sed ex eo quod subdit Albertus, quia ipsius aliter atque sulphuris halitus argenti vivi fluxilitatem tollit,& consistere facit. Hinc etiam est, ut ignitionem pati nequeat, sicut sulphur, quod noli tantum eliquatur non ignitum, sed ferro alioqui ignibili superinjectum liquefactionem eidem tribuit; sed ignitionem demit: facilis enim in rebus quibuscunque per ignem liquefactio non ex aquae superabundantia quomodocunque pendet, uti voluisse vi- idetur Auctor quarti Meteo hor. tex. I. sive is Aristo. teles, sive Avicennas fuerit, sed ex aqua praecise terram superante, etiam si aer super utrumque praeva' leat.Oleum etenim, cera, pinguedo, in quibus acreo'
piosus existit . terrae portio & aquae valde modica; qquia tamen terra superatur ab aqua admocium faci lem liquefactionem produnt. Quod si terra aquae superemineat, liquefactio vel nulla penitus, vel di se ificillima erit, ut in lapidibus quibuidam, & ferro , sic pariter vulgare sulphur, quod totum pene aereum est. ac minimum aquae continet, quia tamen terrae adhuc minimum caeterorum , facilem dat liquefactionem. Plumbum ergo pari modo licet aere valde