장음표시 사용
31쪽
HVius regni opes,considunt in copia annon ς qua summe abundar, id&nomina Gothiae, quod regionem diuinam ut diximus & Fin lanulae, quod regionem bonam significar,sicut dc nomen Finmarchiae, indicant: VLctus eorum sunt carnes, pisces recentes, sale conditi&fumo siccati,frumenta,cemisia ea hic tanta copi a sunt,ut vix mendicus inter ipsbs reperiatur,hospires,sere gratis, hospitio excipiantur. Ex Min ris Suecie eruuntur thesauri: Min rarum enim plumbi,aeris,argenti, dc aliquantulum auri adeo diues est, ut nulla Eucopae regio illam superare estimetur. Minerς undiquaque inueniuntur, quamuis, rustici,quantum i ii ipsis est,eas occultent tegantee, quod i neantur ligna ad eas vehere,operasque praestare. Argentum purissimum cis ditur in Comitatu Vestros,Nisi incolae industri exterorum adeo inuiderent, ipsi maiores diuitias consequi possent: non enim parcere ligno, nec sum Osadinerarum,ad colores parandos colligere nolunt nec ipsis gratum est, quod
Venae Minerarii deteguntur Quod cxteros auersantur, non cx odio, quo cosprosequantur oritur,seda suspicione,ne ab iis ludificentur, aut male habeantur: sunt enim ipsi moribus simplices sincerique:ambitione nόhilagrant nec stimulantur ab avaritia Regis reditus cosistunt in quatuor rebus,in fructibus benificiorum ecclesiasticorum, in Minςris, in Tributis, in vectigalibus. Filictus benificiorum accedunt ad bonam pecuniae summam, In his regiit, erant vltra septem Ecclesias cathedrales, sexaginta monasteria, partim virorum, partim mulierum,quae amplissimis reditibus dotata erant, ted ministri her istos,qui loco paupertatis in Evangelio praedicatae, ad suam sectam protrahut Principes,eis monstrando bona redituiq; Ecclesiasticos, induxerunt primo Gustauum,deinde eius filium Ericum,ut Altaria ornatu, Ecclesias, maxinaaredituum parte spoliarent. Mincrarum aliquae, effodiuntur expensis Regis, aliquae priuatariim peribnarum, illarum quid hi id effoditur, habet: harum consequitur partemdecimam Trium aeris sodinariim decima pars, quae Rogis est accedit ad summam triginta millium Dalciorum quotannis, inde iudicium de argento&plumbo fieri potest sed plus quam omnia alia reddunt Tributa,percipit enim decimas siliginis, frumenti, hordei, piscium, boum, pellium, rerumque similium: aliquando ex decima boum, corum is .millia nabuit,ijsalit Aulam, officiarios, classem exercitumque, suppeditat enim vi etiam militibus cum bellum est, geritque id minima impensa, tam offendendo, quam defendendo, cum Dan o dc Mosco: consequitur enim a populo sine magna difficultate, magnas contributiones commeatus. Populus filias Regis maritis collocar, datque in dotem centum Dalerorum millia, ultra vasa argentea,aliaque. Arusticis aliisque,qui Tributum annonari uiron pendunt,solet Rex, secundum facultates bonorum, quotannis quinque aut plures Daleros viritim exigere. Portoria penduntur in Portubus,corum pra
cipui sunt Calmariae Lodhusi Stocholmi ς ubi aliquando 3oo. & plures ii
ues onerari aevissintur Rangin , Abo, Auge,Rcualis, Parnoui , Naruc. hsit matur Regem quotannis,ad sexcenta aut septingenta Dalerorum Miltia, in
thesauros recondere,vltra omnes expensas, attamen expensae in Arces Rc
liae de Viburgi,accedunt ad centum Dalerorum millia quotannis.
est quingentorum aut sexcentora militum, Sclopctos humeris gestam lium
32쪽
tium ii quo occasio vocat, eunt raroliastis aut lanceis uti intur, propter stu, nitri requentiam1quitatus etiam Selopetis meret. Peditatus optimus censeάur quod unusquisque miles, ea quibus opus habet, quibus parat conficitq; , ad Ei psilla in elopeii ιque, quod indicat ipsos facile contentari posse. Vulgus in Peruvia & regionibusvicinis,quod paruo contenti sunt, faciebat, facitque,d huc quidquid domui,suisque pcribitis opus est unusquisque fabricare, texcire, est onsuere seminare, messem colligere, omniaque necessaria instrumenta cpnficere noWit. Ad res quae non adeo comunes, nec necessariae sunt, si ri pingendum, aurum argenti Me elaborandum dc similia reperiuntur inter indigenas,propi ij artifices, nulla re, preterquam materia opus h heiul rquitatus uecicus ini3. Turmas diuiditur Suecia & Cothia earum vim ηeci instillandia duas suppedi Iat, ςessitate autem urgente, possent multo
Murςscbitio: sol is si Ducatus Verinplandiae,potest siciit aliqui dicunt kb qu decem yim m milii hus, equos administrare.In Marcnia, est tamia em' hic0pia uti re nihil' nundentur: Ambae hae Prouinciae, sunt in o Aia. Ipsorum equi ceduntFriiijs magnitudine edmaximem Oui,sortes, rob isti quς sunt abori queri, facileque pascuntur. Nolo silentio ptieterire, his; praeclarita, qu Rexsueciae in militum commodu faciti una est,quod Limiles b hὀste capiatur edimitur per gem: Altera quod si militis equus o ici tu Iex ei alii, consei Rex g tquotannis Capitaneis, ct ijs, cpii equis thete n sislutionem; tis stipendii vestem ad olim apud Romanos, in usueta isti milit, buffag ad res maritimas attinet, regna haec, lpropter praemanti Mael' Nit' inc ,&Portubabundant nautis nauigiis Q, qui biis Rex Hi p NMMut aiij I res,in suis Dominib: Habet ordin rie,o.άiuo nun unaque , o. tormentis pluribus aiat pauci ribus instructa ψ: Rex Gusta u is instituit pilam Ttiremium vium. In bello quod Rex Iohann 'Lege Dama: Pessit, antequam pos quae Stetini tractabatur) consectaeis abest o uigia magna utita alia minora, in Mitibus erant,duodevigintii o 'η Mai Estat Mari, hyeme terra belligo.
rabant: tunc glacie concresi sint lacus: Mare quoque permagnum longitudinem,secundum littus concrescit. Cum autem de tormentis aliquid dixerim hoc adiungam: Estimatur Regem eciae habere,circitero Tormentorum bellicorum millia orum maximapars, ex aere conflata est,ipsum multo plura conficereposse,si maior stanni copia suppeteret. In sola Arce Stocholmensi numerantur Oo.
AD occasium conterminus estRex Mediae, Dano, Mosco ad ornam, eum quibus ei longa bet Ia suere. ADanis multum damni passi sunt Meci o sedit enim Rex Christiernus secindi Stocholmiam coegitque eam ad deditionem .exercuit in incolas inauditam crudelitatem impleuitque ciuitatem sanguine&cadaueribus.odiorum eausae sunt ius quod Danus, in Sueciam sibi competere putat: Oportunitatem eam, ad libitum diuexandi, ei tribuunt sit regionis, portusque, praecipue Gothlandia, quae Gothiae membrum est. ideoque contendunt Sueci,eam sui iuris es monemqrin eam habent Postquam Gustauus regnum recuperauit,ipse eiusque fili, Ericus dc Iohannes suoces siue drexerunt. Quamuis authsatis multu inguinis,bellis inter Glistauu
33쪽
& Danum effiisium sit, regno Sueciae tamen,suus honos mansit,eiuitasque Linbecensis eo in Mari potentinima dum se modo huic, modo illi iunest itarem perat quatque tuo pondere, illorum duorum Regum vires, ut at rumillorum excresccre non sinat ob periculum quod eo casu fibi impcndere νι det Succus cum Moico belligerando primas habet, quod Fili landia snuae Russiaecontermina est oblacinim&paludum se quenti am,adinis disse espericuloque plenos habet acciditq; plus quam semet,ut hostium exercitus in illis glacie concretis aquis submersi sint perierintq; Suecus habet maxima Lartim classitum partem Hveme eo ii Mari, in quo scutante dictu est tune bellum gerae,si Mari estiuotempore. Habet Arcem Viburgu, quam omliniem hae,& in fimbus Magni Ducis Moscorum Naruam,Reualiam aliaque loca ct arces,quibus tantiam stenis ipsum constringit, Vt dica quaverum est Illae munitiones utili simae habendae siunt, quae in hostium solo: cent,faciunt enim duos effectus,desendunt quod tuum est,&infestam hostianica,sed castra in dira ditione exstrum,non alio seruiunt, quam quod tua de fendunt, sed cum magno tuo incommodo, quotiescumq; enim inuadunnir 'necesse est tuos populos, damna gravissima pati,tuum regnum exagitari '
turbis strepituque inuolui3iusque partem hosti pre cedere. ut adRmni Sueciae reuertar,tantsi is inde dendi, sin '
. ditionibus,Mosco potiorest. quantum vi maritianae terrestribus coniunctae, praeualent .i N aduersias riincipem terrestribui I tanta viri bin
36쪽
Poloniae regnum nunquam tam amplum Ait quam nunc est, quod gnus Ducatus: Lithuaniae&Livonia ei adiuncta sint: Extenditne Notes & Obra, que id a Marchia diuidunt & 1 i uio Odera, qui ipsum a Silesita distinguit)adseresaiam & Bori sthenem usque qui ipsum a Mosc uia separant: A Mari Balthico adstumen N tester quod id a Moldauia distinguit: dc ad montes Carpathios, qui ipsum ab Hungaria istparant usque. Oec patitaque finibus bilesie ad terminos Mos coitiae usque inter occasum dc ortum iro. Miliaria Germanica: Nec minus ab ultima Livoniae parte, adfines Hungariae usque Cum itaque talis sit ei ita sorma, ut cum roduntitate participet, multo capacius est,quam quisquam credere posset. Multas aniplasq; prouincias continet Nempe Poloniam maiorem & minorem, laetouiam, prusi iam,podoliam Rus iam, Pothiniam, Liuoniam, Lithuania intereas prouincias.Polonia a polonis inhabitata inuenta fuit Prusia cum parte Po-Ineraniae,Podolia, Vothinia, aetonia Livonia armis acquisitae sunt: Lithuania, cuius erat Samogit tua,&Russae pars, patrimoniales familiae Iagellonicae mersit. Anno en in i 38 ia gello, tunc dux Lithuaniae diixit in uxorem Hediligini Principem quae similiae Rems Poli laevitima erat,inctiisq; fuit Rex tribus condicionibus, Vna fuit istianus fieret: Altera,ut suos ad dem
iaciendum induceret: Tertia tniam ditionem Poloniae uniret: Ea condicio nostris teniporibus cum familia lagellonica de cis selladi inpletasuit Cumenin Reges seditione hereditaria cuius merum habebant imperium, priu renollent,dceam electioni subit itere, di istulerunt semper adimpletionem conuentionis, allegantes procerita dc popul uni Lithuaniae id non passuros,ne illa admistione amitterent graduin&dignitatem.I andem tamen, cum ab una parie,viderent deficere stirpem suoruniri incipum quae quod ad masci
los attinet, defecit in Rege sigismi ido Au stoὶ Et ab altera parte sibi momentes a potentia Moscorum,c sentierunt tunitentur. Livonia fuit quondam equiti Teutonicorum tui in ea suum Pr sectunt specialem, aut Magnus Magiste cebatur, h)b bant: Sed cum, Anno i ,3.1 Magno Moschorum duce, maxim ditionis pa e spoliati essent, confugeriit ad Sigismundum Regem Poloniae,qui eos insua a conseruationem suscepit
sed talionia ante liberata non ivit, quam cum Anno i sa. Rex Stephanus i
Regni Polomae pars plana est: Exceptis enim aliquibus montibus, qui in minori Polonia visuntur, liquibus potius collibus quam montibus, qui bus a Prussia distinguituro mirereliquum, explicat se in latissimos campos. Verum quidem est,quod in eo reiso, satis multae siluae sunt,praecipue in Liathuania, quae ijs occupatur, a Minor &maior Polon; i, quentius inhabitratur quam ulla alia huius regni Prouincia idem dicendii sere est, de Rustiae Prustia & Livonia, propter oportunitatem mari portuum, & fluminum, quae ibi concurrunt alijs pro uinciis,ciuitatibus es labricis oriratiores, Commercijs, qti ue, & concursu mercatorum ditiores sunt: uni enim ibi diu dominati sint equites Teutonici, edificarunt ciuitates in mia em Germanorum: Arces quoque & loca praeclara, quae se extendunt
ad Ioabitalicioris maris, amplius quam per o genia Miliaria: habeant
39쪽
multos & opominos Portus, dominanturque omni mercatum, inter Polo. niam& niare Balthicum. Est ea res magnae consequentiae: Fluvius enim Vistula, qui ortum habet in extremitate Silesiae transfluit totam Poloniam minorem,& partem maioris Magouiam,& Prulliam,condit se mari Balthico infra Gedanu, quo conducit, per plus quam quadringenta miliaria nauigεtionis, q'q spacio recipit diuersos alios suuios bonam partem siliginis,stusum, mellis & cerae regni. Ab alia parte Divina flumen nobilissimum, quod oriturex Lacii Rutheni co auctus aquis, findensque mediam Litioniam ὶ condit se mari s b Ri , ad
quam urbem magnus concursi est Sum prςterea in Prussa&Liu ia, multi lacus, inter quos unusest,qui mare nouum dicitur, quia antiquus no est, adcentnm miliaria intonsitudinem extenditur.
In Livonia est lacus Peibas, plus quam o miliaria longus, ex eo quinina, quae Pemouiam urbem ad mare, dc Naruam alluunt suunt, faciuntque duos Portus fatis celebres: Inter dictas ciuitates sita est Reualia urbs, quae duabus supra dictis ciuitatibus non cedit. Samogithia aliis Prouinciis incultior est retinetque plus barbari ei: Pod lia alijs magis deserta,quod terrae viti non sit, ea enim copiosissima est omnium rerum, ii seri clima,cui subiacet sed culpa in Tartaros conserenda est, qui eam suis excursionibus, adeo infestant, ut prae ipsorum urem,autia giant incolae, aut abducantur in captiuitatem 1 Tartaris.
Poloniae opes consistunt, in copia frumenti, Mi linque omnis generis,
quibus tanta copia abunda ut anno clapso quiliai 10o.& anno praesenti partim stubuenerit necessitati Genpensium,Thusciae&Romς non solum- gentium,quaevicinores erant)vbi fame,non caritate extrema tantum laborabatur Abundat quoque Polonia melle dicera infinita: Cum enim omnes hae Prouinciae Septemtrionales Polonia, Lithuania, Rustia, Moscouia,a n tura vino donate non sint, eius loco contulit illis meliis quantitatem incredibilem, ex quo hi populi,interalia coniiciunt potionem delicata & sanam.
Apes melli sicant partim insiluis, ubi arbores,aut carie, aut hominum industria,excavatas reperiunt,aut in Alueariis, qua rustici,in campis posuerunt, aut in terrae puteolis,omnique in loco, bi vel minimam oportunitatem rciperi t. Abundat quoque Iano & Cannabe gregibus & armentis, equis quo me bonis oc multis,siluestres equi quoque, satis frequentes sunt. Interfluestria animalia est Disons, 5c magna Bestia, equi indomiti, boues colore nigri,qui extra siluam,quae in Maetonia est,non vivunt. sauri regni consiliunt in salinis Bacinae, & Veliscae quae loca in territori Ga ouiensi sunt Diuitiae Poloniae ut plurimum inter dominos donobiles iis bene diui sunt: nemo enim ex patrimonio, adeo diues est, ut aliospraeter in uni super&nec maximi reditus excedunt 2 . aureo si millia. Sol duces Curian diae dc RegiiMontis excedunt mediocritateni qua nauis ense hi tanquam regni seudatari j, Regem in superiorem agnoscant,no sunt timen viva men bra regni Non veniunt ad comitia mi: Non habent sitffragia in electione Regis Nec parte in regimine regni: Nec pro dominis naturalibus habentur, sed pro extraneis,sicut vere sunt, Dux Curiandie nempe ex familia hetlero
tum Dux Re j Montisautem, ex similia Prandebur ca. Omnis Pruilia sest
40쪽
ult olim Equitiam Teutonicorum qui ibi habebant sciit ante diximus Nignunt Magistrum specialem: Quicum viribus Polonorum resistere non posset, sebmisitis tanquam seu datarius.Regi Casi miro. Cum deinde Magnus Magister, Albertus Bran deburgicus Lutheranismum amplexus esset factus est ex Magno Magistro dux Prusia sae, quae tunc in duas partes fuit diuisa: In regiam nempe quae immeditate sub coroni permansit,Et ducalem, qu tanquam Feudum A iberto & eius successoribus relicta est In Regia partae sunt Mari eburgum Toronia, Culma, Varmia, Gedanum: Ducalis partis squae reddit iro. aureorum millia innui reditus) eaput est Regius Mons, quam Germaniciuitas appellant Scininybem ubi Dux Aulam habet.
REGIMEN.Poloniae regimen potius Reipublicae,quam retni est quod nobiles qui magnani
autoritatem in Comiti js de Consilijs regni obtinent Regem eligunt dantque illi
autoritatem,quam volunt, tamen ipsorum potestas maior) De electione. Regis non habent legem, nec S tutum aliquod, non regulam aut sormam scriptam nec traditam:Tantum hoc scitur apud Archiepiscopum Gemensem. Interregni tempore,supremam autoritatem esse ipse denunciat Dietas, prasidet in Senatu, proclamat nouum Regem: Et quod.cum Archiepiscopo Leopolis, Ac suis Suffraganeis qui tredicim: Palatinis qui 28: Castellanis maioribu qui so. numero erant santequam Rex Steph nus instituisset nouos Episcopo Palatinos de Castellanos in Livonia,quam ipse acquusuerat muci alii intersunt Regis electioni Habent ibi quoque quandam autoritatem. Nuncii Xerrestres ita appellant, quosdam quasi Argetes Circulorum nobilitatis, qui in Prouinciis habentuo: Comitiorum tempore conueniunt hi, in loco Senatui vicino, eligunt ibi duosi arescallos, per quos significant Senatui,quid desiderent, sed cum
autoritate sere Tribunitia:Creuit enim paruo abhinc tempore,eorum authoritas existimatioque in tantum,ut aut bores. 3c capita, potius, quam ministri,& participes deliruberationum publicarum regni sint. suitque unus,qui exemplo Clodii, remuneiacit distilitati Senatorix, ut fieret Nuncius. Hi omnes simul, cum nouus Rex eligendus est, restingunt magis de magis potentiam Regius nec ea nimis testingui excrescere sinunt. Quamuis autem corona Poloniaeo decreto nobilitatis depende noti tamen letitur ipsos unquam succestares Regios exclusisse, aut preteri jsse, nec regnum in aliam ramitiliam transtulisse, excepta una vice, cum Ladisiaum deponentes qui tamen postea fuit restitutus elegerunt V vencessaum Bosemum. Filiarum Repum quoque sim per ratio habita est, sicut olim Heduigis, quae Iagelloni ab ipsis collocata fuit, de nostra etate, Annae, quae Regi Stephano,in uxorem data. Sigismundo tertio.non parum profuit, natum fuisse Catharina, Sigismundi Augusti,& Anns sorore ut coronam Poloni adipisceretur. Etsi autem Regis autoritas, ita ab electione dependet, Regis autoritas tamen, cum electus est,in multis rebus absoluta est Ipsus muneris est conuocare dietas. assignate tempus,3c locum ut ipsi placet: Eligit consiliarios laicos nominat Episscopos qui deinde manet Consilia ij. Est absolutae patronus redituum corone, dii minus eorum qui ei immediate subsunt: In nobilium subdito, nullum eius. Est Abs lutus executor decretors in Dietis factorum: Est supremus ludex nobilium,in ea sscriminalibus. Habet in manu omnes modos remunerandi beneficioque asscienduru os ipsi placet. Vt finem secum Tantum potest Rex quatum ipse dexteritate Ae pru entia valet, Propter rationes supra dictas.vivunt nobiles in Polonia in magnali Otate, iaciuntque quod ipsis placet: Decreta Regis sicut ipsimet dicunt non durant plus quam tres dies: Uersantur cum Rege, non tantum,tanquam cognati quod facii Franci sed ut fratres. Sicut Rex cum plenaria authoritate,eos qui ipsi immediate su sunt regit,ita de nobiles, disponunt independenteside suis vastalli in quos. ipsorum . unicuique,imperium plus quam Regium est,habentque ipsin sere pro mancipiis. Stabiliendo suo Imperio,secerunt Poloniae Reges, rem notatu admodum dignam Gicut . enim