장음표시 사용
41쪽
enim Romani iras vires implitudinemq; auxerunt,comuni ado Ius Latii &ciuitatis Romanae liis ciuitatibu , immo intes is prouinciis. Ita & Reges Poloniae, extεderunt, ni erunt,firmaruntq; silii statu, participes iacien o priuilegioru nobilitati Polonicet propriori Prouincias armis aut alia via acquisitas,ipsarum ; nobilitat: Polonicet nobilitatiae qualε fici edo. Rex Ladistatis, hoc modo aggregauit immo uniuit Polonicet, Russil&Ρodolia Sigismundus Augustus Lithuautam.Stephanus Livonia. Equalitas enim, in comoditati Aus:& honore,reddit animos unitos in necessitatibus de periculis.
v I RES. Huius regni vires, sicut&aliorum, constituat in commeatu, pecuniis, peditatu,
equitatu armis&munitionibus. De comeatu diximus supra: Pecuniis quidem non admodum diues est AZxcipiendo enim Portum Cedanensem non habet, Emptorium alicuius existimationis: Merces aute quae ex Portubus Prus,iae&Livoniae euehuntur, non ditant regnum pecunia,imo vix pannis & sertico & lant. quae ex Flandriati Anglia: vino,Saccharo,Aromatibus, fructibus, quae ex Hispania & Lusitan aduebuntur sussciunt. Eo us': ab alia parte quoq; desertur Vinum Maluaticum sue Creticum,cuius dolium 7oatureis venit. Cum denique regnum mercaturi addictum non sit nee ciuitates mecimoni js deditae sint: Nec populi industria polleant : Nobilitas au- autem magnanima sit profusa in expendendo, Et in victu & vestitu plus quam in reditu habet consumit: Et quod condimenta ciboru absumunt enim Poloni plus aromatum,quam ulla alia natio vinum, panni Eseryco,&potissima pari laneorum ipsis ab extraneis adseruntur, fieri non potest,ut regnum Auro & A rgento diues sit. Opes
enim uniuscuiusqueregni, con sistunt in eo ut multae merces inde euehantur, paucae inseranturi Vt exeuntia pecunias externa, eo trahant, illata tuas non essurant. Ea in re
consistunt opes regni Neapolitani de ducatus Mediolanensis i illud emittit maximam frugumVini,olei, seriici,croci equorum fructuum,&aliarum rerum qualitatem, quae
maximam externarum pecuniarum vim eo pertrahit: Haec siuppeditat multis regionibbus frumenta, oryzam, pannos serramcta&merces bmnis generi recepitq; parum rerum. Si regnum Neapolitanum & Regnum Siciliae, ita abundarent operis artisciose in ,sicut fructibus de bonis, qui natura largitur, diuites sunt, nulla alia Regna eis possent comparari Sed ut ad Poloniam reuertamur, eius Reditus non sunt adeo tenues sta taliqui existimant. Reditus enim Regni,qui ex Min ris Salis,& Argenti percipium tur accedunt ad sexcenta Aureorum millia quo annis. vehum quidem est, Sigismun- Alum Augustum,redituum partem oppignorasse, Rex cium; Henricus,vno ante suo mense, vi sibi unam nobilitatispartem obligaret,ex Reditibus plus quam pro trecentis Aureorum millibus quoquo anno alienavit. Rex quoq; potest applicando coronae bona caduca,quae Reges priuatis pertanis concedere solent, sibi magnos Reditus patare Dictorum Red ituum,magnam partem potest Rex, sibi seruare sumptibusq; par-eere eos enim iaciunt Lithuani,quando Rex cum Aula. Lithuani adegit,idem quoque sit in maxima Poloniae' parte. Hoc parui non faciet is, qui perpendet Scotiae Nauaru
Sardini aeregnoriam reditus, non excedere centum Aureorum millia quotannis: Nec regna Aragoniae, quoquo triennio, plusquam centum millia aureorum pendere. Re .ditus Regis Angliae antequam usurpauit bona ecclesiasticorum, non excedebant sexcenta aureorum millia quotannis. Rex Poloniae multo plus redituum haberet. si erga suo, Palatinos & Castellanos, tanta liberalitate non uteretur Concedit enim ut plurianium duas partes tertias di sere semper omnis reditus,quos in ipsoru gubernationilius habet Sed in neces tatibus bellicis &arduis expediti nibus facto decreto in C misit, regni grauat Rex populum magnis impositionibus, aut tributis quae exterruis torii, percipiuntnr, aut ex vectigali cervisiae, a cenduntq; ea tributa ad talem pecuniarum summam ut ea Rex Stephanus sustinuerit onera graui Limi triennalis belli quod
Magno Moscorum duce ges, it Sed illud naximu est quod nobiles propriis exincino defensione regni, Regi inseruire obligati sunt. rutut hi equi sumis instructi
42쪽
sirut nostri orephracti equites, partim aliquato leuioribus partim scutrii tari dicuntur hi Cosacchi horsi ars est surar depopulari.o innia vastare pessundare LEunt in bella pompose ornati,sagis&vestibus qui Auro, Argento, milleq; variis col ribus diseri minitur.Ornant se quoq; pennis &alis Aquilaru exuuiis Leopardoruda ursorii,vexillis Labarisq; multis varij Haec aliaq; ornameta.ipsos suis visendos, hostibus terribiles, suo'; aninios ad seritatem serociamq; incitare possunt. Ipsoru equi
mediocres sunt,sed agiles,& Germanicis longe animosiores. Estimatur Poloniani, necessitate exivnte centu, Lithuaniuo, equitu na m ill ia col ligere posse, sed tantii circiter centum equitum milli educi nosse existimant aliqui. Verum quidem est, quod equi Lithonici Polonicis longe interiores sunt. Fidui Poloni tantum magno numero sui equitatu ut no verentes ullius hostis vires, paru de Munitionibus extruendi, sollieiusnt, eumq; in locis apertis, aduersus hostes pro patria, liberi libertate,omnibu': fuit bonis,magno animo pugnaturos credunt. Hostibus se nunqua, etia in quacumq; sor. tuna terga obvertere profitentur.Sigismudus Augustus tentaurat in Comit ij, reeni deliberaretur de munienda Craco uia, propter saris vicinitate,sed eis id persuadere nunqua potuit, tini quod nolint Regibus medio pristidioru, commoditatε dare,inuadta di meru imperi u & absolutam dominationes tum quod dicunt. tua pectora defenden
do regno sufficere.PedestrE militiam non habent, quod omnis Regni populus dies.su, sit in mercatores,nartifices qui os idi incolunt rusticos,& villicos. qui ruri,int ii subiectione sicut dictu est degunt: Sunt itaq; arma in manibus nobiliu tantum qui oedibus non militant. In necessitate peditibus Germanicis 3e Hungaricis visi sunt habuit ii Rex Mephanus, in expeditione Livonica, sub signis, plus minus is peditu in manoru&Hungarorumillia. Ducendis tormentis bellici cuniculariora defossorum loco Vtutur Tartaris & suis rusticis. aiiod ad tormenta bellic eorum bapparatu spectit. Regnu ijs satis instructu est u quod nobiles it tornm satis in suis A rcibus habent Tum quod illorum indigentia pati non possit, ob Germaniae vicinitat quae Metautorii serax est, habetq; multosq; magistros fundendi tractandiq; tormenta,& id omne, qu od ad vium armoru facit anto quoq; tormentis i 'structior est Rex Poloni quato minorε Arctu numerii habet. Sunt tamen non paruae considerationis, Arces Leopolis.& Camenei in Russia, Arx Cracouiensis in minori Polonia. Poloscensi, in s-nibusMoseoui Martemburgi& aliquo inopidoruin Prussu,& in Livonia,qui oppi da non Polonis, sed abliquitibus Teutonicis qui earu domini erat munita sunt Prinis vises quas comemorauimuhsum & numero,& natura tales ut pauca Europae restria eas squent, non supcrent. Vna res eis nempe agit iras: sed ad firmitate cuiuscumia Status quatuor res requiruntur, nempe ut vires sibi propriae, numerosae.vili di,s: a ples sint: Propriq.qnia egre ei sidere potest, quod alterius est. Numerosae,ut in rebus a uersis Si incommodis, semper aliquae supersint. Valid quia numerus,absq; sortitudine parum iuuat,imino potius molestiam, quam auxilium adsero Agiles ut facile colli.
si possint impelliq; quo exigit necessitas. Pol is deest dictarii quatuor qualitaic vutima Wilitas nemptiquetri rebus duabus de det. Vna est Principis auctoritas: Ait aprompta pecunia. Rex potestate non habet in Polonia aliquid decernendi, bellu i dicendi onera ad constandum pecunia imponiai absq; consensi Comitioiu. Sed -- mitia&cosultationes, quibus multos interesse opus est,similes suntMachinis ex plurisbus partibus multisq; instrumetis constantibus. quae progressum alicuius mom nisi longo tepore siciunt: Sed in rebus bellicis sunt ij PVncipes expeditissimi, qui sollim perare post int: qui pecunias in promptu habent,alioquin in indicendis disponendisse sue Comiti, ut decreta propositioni respondeant, deinde exequendo, colligendo pecunia tinti tempori iactura fit, ut ad expeditionε paru supersit fugiatque oeca senarones&nobiles Dolon ita magnos sumptus faciunt inuisendo Comitia, herentes degente'; in ii ut ad bellu vires non supersint. Fieri posset ut ad defensionem Status promptior expeditiorq; resolutio inueniretur: quod imminens periculum omnbus
43쪽
hinorε incutut sed ad aliquid acquirendum credo ibi suturi magnam tarditate
enim boni no adeo afficit, qua timor mali:Vidimus tame Moscum abstulille Sigismu-do Auetusto Staisi Poloscensem & smoloc ensem nec hic tame persentis t& vindicauit, sicut tanto Regi regiam; conueniebat.Idem Moscus absq; obstaculo iuuasit Liuoniam Quae se sub umbra,& protectione Sigismundi Augusti contulerat.TEpore quot ei rici Andegravensis Regis Poloniae, Iohannes Moldavi Princeps qui magno animo α tis victoriis, perali od tepus Bella aduersus Turcas gessit) Polonis praeter pacta sedet inter ipsum & Sigismundu Augustu,desertus suit: Dicamus tamen vires YO:
hiae per se numerosas inde dentes&validas tantum agilitatis depromptitudini', ba-tatisquantum in Rese valoris roboris de emcaciae erit. Eius rei fide s cit Stepha nusmihi us cuius tepores olonia non solu conseruau it,sibi nome & existimatione re-niduod se viribus extraneis defendere queat:sed quod etia magni mometi acquis mim de potesibus hostibus sacere valeat.Cs aute dixerimus de agilitate,quq res,viribus cuiuscumq; Status necessarii est, non preter institutuerit,causas ipsius agilitatis adius Ore.Precipuae sunt sicut diximus autoritas Principis,qui motu dat.& vis pecunil Uipsum conseruat. Vidimus enim potentissimos exercitus,propter tarditate capitis,tEpus inutiliter triuisse: praeclarissimas victorias,nultu fructu peperiisse aut iste propter pecuniarii penuriam sne qua mouerino potuere milites. Multu quoq. arε facit militu qualitas:Negari enim non potest, pediiε Germanu&Bohemu ab agit se inte,laudari no posse,quae laus absq; dubio, italo, Hispano & Franco debetur,no ob id solu duod corpore melius constituti sint, sed quod plus est,quod in bello.minora tenti sint:in auis enim vinu n5 habeant, no pauet, nec cadunt animis,si carni desunt,&quomodocumlcaedat, serunt diutius inopia 5c incomoditates. Leuis equitatus ma eis astilis est, pram Cataphracti&tractatio Scio peioru Dam lanceam m. id conlide rantes Franci, ultimis bellis lancearum usum in quibus ipsorum militaris gloria con sistebat reliquerur,utunturq; earii vice Scio petis,scut Equites Germani ense Sed quo iudicio id fecerint excutiet alius Hic no dico equitE leuioris armaturae,in rebus heillacis absolute cataphracto esse melior id di o,quod expeditior promptiore; sit. Nullam , iacit genus equorii Flandris multu superant Phryscos de Germanicos nec mi- , instat Hungarici Polonicis Asturco,Turclaus Barbaricus predictis suut v ocio res inter utrosque sunt equi Neapolitani, qui vernacule Corseri appellantur QD uis enim Asturconi .velocitate pares no sunt, perdurat in labore, serunt melius ponaus armorum,nec tardi sunt.Vt quod veru est dicatur:Experiesin docet equitatuGermanico propter eoisi tarditate aptu noessead insequendia sugictes, nec ad etagedum hostes.Si enim Valacchici,Hungarici,Polonici, Turcici, Maurici Barbarici equites Germanicos fuderat,n6 possunt effugere,filli aut erupti sunt,no possunt equi Germatimes illos insequi Falconsenim instar aggrediutur hostes rursusq: auolat logissime.In expeditionibus Maritimis, agiliste para valct naues. destitutae enim x et o moueri no posse
, ned; verti, Aliquatulum,sed parii amplius iaciunt magnae actuarit naues, sed 'el
Utate praestat maxime Triremes,quas Galeres vocat.Vidimus itaq; cla Christiano- .nuoru vires in nauibus stae sunt. na e statis parthieporis . expeditioni comodi,
latum erediεdo, triuisse Turcicas aut e classes.cito institutu cursum effecisse Nulla arte res Turcis in sua agilitate plusco modi contra nos adfert, qua ipsoru parsimonia,& hostra ineluvies,vinuenim, simile'; deliciae sunt nostris exerciti tibus tanto imp bmeto. nuanto omnes in Turcis comeatus simul. Mirum itaq; no est, quod ipsi ex peditiones eant, qua optime instructi, tormetis globis pii luere sulphureo &omni, come tu: iis enim rebus currus terra, Triremes Mari onerat no vino, pullis similibus a non necessari, rebus. Eunt denique in bella vi pugnent,n on ut crapulae indulgeant.
44쪽
MAgnus Dux Moschorunt, dolii in est amplissimae regionis, inter cibius fines eo imprehenduntur multae ditiones.Septemtriones versus pertingit eius ditio ad Oceanuni Septena trionalem usque. protendi nim; a Sinu Gradui co, ad Obii iluuium usque a Meridie eontinuatur eius imperium, si cundunt cursum fluuii Volgae ad mare Caspium usque: ad occasum attingit fines Livoniae, habetque fere pro termino Doristhenem, sicut ab ortu lo. Dicunt aliqui tollim hoc i in periuna i ii l ongitudinem protendi ad tria mi liarium millia in latitudine ad mille quingenta, quo spacio cotinentur is Dinonis, 16. Prouinciae &du' regna. Mosci quondam Tartaris subditi erant, nam solao eorum princeps Anno ii o. subiugauit totam Mus uiam, sed Iohannes primus Magnus Dux,confisus discordiis rartaroriina, i ii se mutuo vexabant,negauit eis Tributum. Progressu temporis, cum a Tartaris Preco. relictibus stuperatus esset Ammetes, vitimus successior Boidi, qui mortuus cst vilitae, adituixit Magnus Dux suae ditioni Permiam, Veat iam dc Iugriam, quae Anameli subdite erant.Crescentibus itaque semper Magnorum ducum viribus, cepit Baali s Caran Ec Iohannes secundus Citrachan Prouincias, quae nomina regnorum habent Ut dicatur quod verum est Magni Duces valde di latariint suum in perium: Ceperunt magnum ducatum Seueriensem Smolocenthm,Bielichienuein, prescouiensem, Nouo uardiensem, larosla-uiensent, I osconiensem, partim , Lithuanis, partim a Polonis, partim ab aliis Principibus Occuparunt gnam Livoniae partem, feceruntque se terribiles icinis. Principes&primariae ciuitates harum prouinciaru sunt Mos
qua ubi Metropolita habitat: Ros uia&Nouo ardia sedes Archiepiscoporum: Cortista, Resania, Columna, Sus delia, Caninum, Vologda, Tucria, Sinolenceto,quae Episcopatus sunt,Deinde Plescouia, Potcouia. Staticia.Stoboda,laronauta, Volodomeria unde imperii sedes translata est, per Iohamnena Lin ciuitatem Mos uam Mosaisco, San Nicolaus, Sugana, Villud,
Cargapolia. Princeps habitat in civitate Mosqua, quae nomen sum ita Moscosiimine, quod O.miliarii altius oritur. Fuit ciuitas Mosiqua quondam maior, quam nunc est, habebatque in circuitu nouem miliaria, sed postquam Anno Π o. direpta, iam sque tradita fuit a Tartaris Precopensibus, no habet nune in ambitu ultra quinque miliaria, stabulanturqiae in ea cum homi- nunt 3o.imillibus, boues aliaque talia pecoia, secundum Relationem, quam Polleuinus, nominus iudicio bonus, quam diligens scriptor fecit. Nouogi Ndia cognomen magnae habet,& tamen idem scriptbr ei non attribuit, ultra zo habitatorum millia, sicut&Smolemeto&Plei coitiae Qiiod mihi dissicile creditu videtur, si verum est, quod alii scribunt, scilicet, quod cum Plescouia obsideretur a Stephano Rege Poloniae,in ea fuisse 1o. peditum, dc 7. equitum millia : Is numerus adeo magnus est, ut quamuis totus ex indigenis compositus non fuisset,requirit tamen frequentiam hominum stupra dicta maiorem: ubi enim Princeps intrudit implicatque, . pugnatorum millia,necesse est,ut ordinarius inhabitatorum numerus, multo maior sit volunt quidam hanc regionem, praeteritis temporibus, frequentius inhabitatam fuisse,sed quod postea tribus de causis habitatoribus infreqtientior facta sit. Prima fuit pestis, res nolo in Moscouia) quae multa hominum millia abstulit: altera Principum crudelitas, qui multos, potissimum nobiles occiderunt: Tertia
47쪽
excursones,&depredationes Tartarorum precopitarum,& Nagat, qui numquam quiescunt, nec vicinos quietios sinunt: Noli depredantur solatia agro sed de abducunt totos populos, quos postea vendunt Turcis ali jsque gentibus. Vt uno verbi dicam Magnorum Ducum irruptiones, in longinquas rcgi nes,magnam secerunt vastitatem. Nulla in re melius perspicitur Principis prudentia, qtra in bene dispiciendo, quae expeditio, suo Statui, sit lutura damnosa aut utilis dc dum duci se non patitur vana specie amplitudinis a ripiendae quae non siit ei sutura sirma & stabiles sed iecuritatem suam turbatura: Is enim, qui ea spe ductus, ut statum fuit amyliscet, eum aut populo, alit opibus eneruat mini sirinilis esse uidetur illi quivi muros Oc tecta suae domus alutius tollataeonscindit iundamenta editici j : Totius dignitatis caput est conseruare, sed acquisiitiones illae,quae sunt dimimiendo vires proprias ili Legi
aduersantur: Et cum acquisitiones sint tanquam insitiones, coditionem i peti, meliorem ,non deteriorem Deere debent: Sicut enim sunt insitiones. aut ad nobilitandam, aut ad domesticam reddendam arborem siluetirem: aut ad plantam infrugi feram emendandam,&viscrtilis sit faciendum,ita dc expeditiones principia, tales esse debent, ut commoda dc beneficia referant. alias sunt inutiles labores qui plus destritant, quani ςdificent, dc plus petiit bationis quam securitatis redaant. Eiusmodi sunt ordinarie bella, quae in uentur ad acquirendum regiones longe dissitas, quae nihil contigui ctim ii stris habent, occum tam procul absunt,requirunt maiora p sidia, quamn strae facultates,ut eas conseruemus serunt Omnis itaque deliberatio expeditionis,tribus capitibus innitidcbet: Prima est cause aequitas: Altera facilitas vincendi: Tertia fruitiis victoria et Bella autem quae nil cipiuntur, sine spe alicuius fructus,sunt me amentiae. Magni Duccs, sepe terminos sui imperi j dilatarunt, sed potentiam non auxerunt. Nemo expeditiones longinquiores, maiorumque expensarum secit, quam Magnus Dux Iohalmes. Cepit enim regna Caetan ad Volgam, dc Astrachan ad mare Caspium subiugauit bonam partem Livoniae: In quibus expeditionibus per ijt magnus hominum mimo rus, in itineribus,in praeliis in adsultibus, latro, morbo,fame aliis cute incommodis. Postquam ca acquisiuit opus ei fili tubi habere magna prandia, deducendo eo,totas colonias: Cum itaque homines est ent longe a donatibus, im plicati aut in acquirendo alieno,aut in conseruando parta, manserunt domi uxores,quasi viduae absque prole Cuni itaque homili Un extremis regni finibus consumebantur, remansit regni meditullium tanquam cor exangue, priuatum alimento Cumque ab Si hano Rege Poloniae impeteretur, densaere ipsi domi vires,ad resistendum misit itaque Polotiam aliaque magni momenti loca, quae ei erepta fuere, ac necesse habuit cedere Polonis totaim Liuoniam.Ut ad nostrum institutum reuertamur: Mbscouia magna ex parte, est occupata siluis immensis, de Lacubiis. Si suae simi rami Herciniae quaesis per totum Septemtrionena diffundit, sed plus forsitan in hac prouincia, qua in alia uicarbores immensae magnitudinis videntur,suntque proptereamini
spissitudinem solis radiis impenetrabiles: Exijs arboribus incredibilis Resi nae dc picis quantitas emuit: Hic producitur copia mellis de cerae inexhanstat
Apes enim absque cura humana, faciunt Λluearia in conicibus & cauitatibus arborum Hic est copia omnis pecoris Ec serarum:vrsi, Mariures, i belloni, Lupi, ex quorum pellibus fit diues mercatura. Ex his siluis exscinditur fere omnis materia, tana donatibus quam munitionibus labricandis apta: muri
enim ciuitatum fiunt cxtrabibu simul coniunctis in quadrante, implentes
48쪽
vMirum gleba & terra: Faciunt quoq; ex eisdem trabibus turres. tantae altitudinis&eribsim dinis, ut omne tormentum bellicum quantumuis magnum serant cito flammis comripiuntur sed non tacito, cedunt quassationi quaesitormentis bellicis. Dispuunt aliqui
quales munitiones meliores sint, num ex lapide, aut ex calce. ut ex terra: Pro ultima senistentia adducunt tales causo. quia citius sanun minori expensa, meliusq; rei sunt qui Lationi, quamuis facile destruuntur 'esciantur quoq; breui tempore& sacilius , mu . tantur si casus&occasio necessitasq; requirit latus ex terra consimictum, quam ex lapiade. Sed his non obstantibus debent praeserrimunitiones.quae mili os ex lapide habent i Cum enim quatuor modi offendedi, munitione tata menta, Cuniculi ignis Excisio quae ligone & sarculo sit a Murus ex lapide, sorte minus resistendo, vam terra ceden tormentis bellicis praestabit,sed aduerius cuniculos, ignem, & excitione, longe ex tmurus ex lapide. Et ad iungendum muro quod in munitionibus, ex ligno & terra con structi boni est, eriguntur Aggeres intrinseri. De Aquis nihil opus est dicere.Moscouuenim est mater fluviorum εἰ lacuum: duinae, Borijsthenis Volo, Desuae, Onestae Mosa, Voliscae δε fama celeberrimi Tanais: Lacus in ad quem est Magninouogardia: Volodipo multorumq; aliorum. Aquarum abundantia. reddit aerem magis frigidum quam generationi animilium,& propa attoni plantarum requiritur etsi siri us calore salubrius esse estimatur. Pecudes paruae runt, de segetet aliquando non perueniunt ad maturitatem Terra sere ab aquis abs orpta, ut plurimum leuis Est,&arenissa ideoq;&siccitas&pluuia immoderat facile consumunt fruges. Hyems durit riouem menses paulo plus aut minus.& tamen hic copia est seu im,norde & pascuorum,&eit consequenti carnium,tani serinarum quam mansuetarum. Moscciuia producit Poma, Nuces, Corylos, aliorum fructuum vix habent noticiam Moschi. Ex piscibus faciunt magnum lucrum, eorum i quidem maximam abundantiam habenti indurant eos, frigore & vento, sicut sit in Not. vvegia aliisque in locis septemtrionalibus, seruantq; eos pro bona annona,tam in praesidiis munitionum quam in dona ubus priuatorum.Regio non est multum mercaturae dodit cum quia indigene suapte natura non sunt admodum industrii. Nec possunt ibi esse multa mercimonia ubi non floret artes&arti scia: Tu quod Moscis non licet ditione sui Principis excedere. Ob has caulas non habent ullum usum maris. Commutant tantuni
ea quae Regio seri nem ρe Pelles Resimam certam cum panno. aliisque quae Armeni perserunt in Astractan ad mare Caspium.& Angli adranum Nicolati ad Sinum Gridui citi
ΜAgnus dux Moschorum regit suos populos magis Despotice mam ullus aliut
Princeps, quem nouimus, dii ponitent absoluteae personis subditorum ac ipsosium rebus: Ideo dicebat Mahumetes vestrus, quod Moscus&Turca, soli inter principe, essent, domini suorum Dominiorum, eaque de causaputabat, expeditionea istest inba egi, Polonorum, plenam difficultatibus fore. ut in sui retentia de authbritate,seM,Puus dux conseruet,utitur artificio&industria incredibili Primo non licet cuiquam suo. rum vastillorum, exire regni sines, sub pena mortis: Hac de causa nemo suorum subditorum nauigat, immo necum Legato loqui potest,nec uti operi externi medici, in sui, morbis. nisi cum veni a. utitur apparatu inestimabili in vestitu, & addens ornatum Pon. tiscium cum maiestate Regisseri capite Mytram, larguitis de gemmis preciosimis ni tentem, si eam capite non gerit habet eam coram se, in suo Throfio, vitatque eam ad ostentandam suam amplitumnem multis vicibus. In sinistra manu tenet pastorale ditis,imum. indutus veste, aut tunica longa illi, non absimili, quam Papa gerit ingrediens sacrariu: digitos annulis aureis resenos habet, imagoChristi ad dexteram &sanctissimae matris xirginis super Cathedram in qua sedet est.Regia de proregia camera plena ha viris, vesti sauro depictis, usque ad talos indutis incerεmoniis ad religionem spectanti. hiis utitur exquisita sapacitate solertiaque. Cum assidetinense, quoties mutantur patinae aut vult bibere,multa signa crucis edit. in ieiuniis exhibet singularem venerationem αin templo percutit prae deuotione fronte terrastini pretesqua sicut&alii. Ne aliut, phis
ipsoscire possit.nullae ibi scholae n quibui docetur legere&scribere. Nihil legut praeter Luangelia, do aliquam historiam, aut descriptionem vitarum sanctorum, ut homeliam
49쪽
Sinai Iohanni, Chrisbstomi aut alterius, haberoque eum susi iniun. quidemonstristi.
onem sacere se velle. in literis maiorem progressum facere, nec impune ferret, Id sies ne aliquis, plus ipsb. aut quantu ipse sapiat: indeq: accidit ut Scribae nec ipsemet Antistri. ordinarie, non ieribat nee respondeat Legatis Priincipum externomin. nisi inquanti Magniis dux eis dictat. Cum negoctantia sinunquam Magnus dux nominatur,qui omnes assurgant in pede cum magna teneratione idem etiam ad mensam si, quando ipse, ad
bibendum inuitat,aut participem facit suae patinae, quiscumq; id siet, se in mille aliis finiblibus occisionibus. Docitura pueris credere.& loqui de ipsoriam Principe, sicut de Deb: Deus solus dicunt & Magnus dominus scit hoc:magnus noster dominus,scit omnes res Omne quidquid habemus, sanitatis&commodi, procedita Magno Domino. Accidis in. de vi sui sit isti.videntes tantam amplitudinem maiestatemque, in suo Principe,nec aliarum quam eius rerum, noticiam habentes, reuerentur ipsum, obediuulmei, non sic
subditi.sed tanquam mancipia, habentq; eum pro Deo potitas,qua pro Pilaspe.Non habet sub se, dominos titulis insignes sicut inter nos sunt Ducc, de isarones Se ipse alicui pagum aut praedium concedi non transit ad heredes. nisi di se confirmet. Et si ipse alii, ea concesserit,uillicitamen persolluunt ei portionem fructus,debent i: et operaue: id in causa est,ut unusquis h. nutu Magni ducis dependeat, & quanto aliquis ditior sit tanto ei plus debeativi obviet seditionibus, transfert integras fami has, ex uno loco in alium, mittitque hos ac illos, in praesidia longe domo tanquam in exilium. Di VIT I E.
Exij quae dicta sunt.fieri potest iudicium de eius diuitiis opibusq;: Cum liaque ipse
adeo absolute omnium rerum dominus iit,utitur opera subditorum pro libitu, ocili parte ipsorum bonorum, sicut ipsi placet. Arrogat sibi ex serarum exuuij, talem po tationem ac vult, A expiscibus omnis generis, quantum vulti pellicea vendit aut dat dono, prout libet: Pisces vento siccati seruantur pro munitione. In foro nemo sua vendere potest, nisi Principis primum vendita sint. Mineras Auri aut Argenti nullas habet.Ciuitates mercimoni j celebriores unde ipse maximam redituum parte percipit, sirint Astrachinxd Mare Caspium quo deseruntur merces Persis dc Armeniae: Ie Eanum Nicolai ad Sinuui Gradui cum, quo appellunt naues Anglorum & Hollandorum oneratae aere alii' i me cibit, quae inde vologdam ducuntur. ubi sui Legati domum sunt reuersi,ausere eis Lautio, uae Principibus acceperunt,dando abi quid in illorum vicem,do aliquando hihil .vi em faci in sibi metit capit h. quidquid in sua ditione aut boni aut praeciosi est Putatur ipsum aliquem thesaurum habere, in Arcibus Morius, Iarostauiae Ic lacus Albi, quodve risimile est. Magnus enim dux loliantes spoliauit calicibus. reliqui j , crucibus,&arpeio totam sere Liuoniam, nec cocedit Aurum & Argentum sua ditione efferri,nisi in rede=tionem bello captiuorum aliorumq; , qui in captiuitatem abducti sunt.Verum quid eniest,quod amissioneLivoniae qua Anno i 82.cessit Stephano Regi Poloniae priuatus suit, ea regni parte,quae erat ditis ima propter commercium raris Baltici.& meliori ditiones
quam habebat,in quaeranis . Arces. 'VIRES.
Hunimentium regionis consistit.& in pluralitatem paludum stuminum laedi in
densitate memorum. in usu habent Mosci loca hostibus proxima dyopulare, vel lux.ibi crescant,quod & si ob terri humiditatem,senti i eae ciuitatibus, n5 secus ac Sepes ac valla in munitionem. Multum laboris id Polonis attulit, ut enim sibi iter ad oppida hostium pararent, necesse eli suit excindere siluas do magni temporis iacturauis cere. Habet aliquas Munitiones,quae partim ex lapidibus, partim ex lateribus, Italicrimore constructae sunt.sed absque lateribus arte aediscatoria: tales sunt Arces Mos tuae. Nouoguardiae Pleicoviae, Porcouiq.Stariciae Stobod Alexandes partim ex gleba viminubus contexta de probe calcata qualis est Smolencio.Sed ordinarie exstruuntur muri tot corum sortium,ex magnis trabibus. inter quas constipant terram, relinquendo, ad de
sensione soramina pro Pyrobolarii Tali dificatio c5moda est defensioni, contra tot mala bellica sed non resilit igni Subditi Magni ducis inseruilini suo principi, in bello si cui ante de suos egimine agentes diximus. Sed se potius timere pena istis non strenuue gesserin quam promptitudinem alacritatemq; monstrant: Capitaneis ad nutum sunt. patiuntur omnem hicommoditatem, non durant frigus nec pluuias, patiantur i. incredibiliter
50쪽
. dibiliter mediam famemci paruo sunt contenti : Estimantur itaq; aptiores defendet i Castris,quam praeliis capestribus: illic enim multu valet patientia&tollerantia, Hic autem requiritur audacia animus h. Poloni sunt meliores conrictibus campestribus, quam propugnandis Arcibus MagnusMoscouiae dux Iohannes,experientia edoctus de suorum ignauia n velitationibus 5 pretiis.&de Polonorum audacia animis G, dicebat suos opus habere calcaribus, quibus impellerentur, Polonos freno quo retinerentur. Vires praecipuae huius Principis,consistunt in equitatu,sed que equorum numerum educere possit disiicile dictu eu. Nec tamen credo ipsum trecenta millia armis instruere posse sicut aliqui dicunt; habet enim ditionem vinam,& pro maiori parte incultam. Ab Cassaho enim Astrachanum, vix inuenitur pagus quamuis inter ea opida liquot dierum itur si Bello quod ei intulit Stephanusi ex Poloniae qui tamen non vltra co millia tu e i tum tum peditum habebat ipse tantum militum colligere non potuit, iis non dico se ei aperto marte obiceret: sed nec potuit ipsum diuertere ab oppugnationibus Polociae,vi. Moluci aliorumq; locorum nec aut ab obsidione Plescouiae, Anno ino. penetrauit prin ceps Tartarorum Praecopitarum, cum 8 o. equorum millibus, usq; in viscera sit Imperij,
tradiditii: stam mis ipsam Mosquam urbem Regalem. Sed ii qui dicunt Magnum Ducein
suo.& Regem Poloniae ioo. equom millia educere posse, potius numerant capita equbrum. quam equitum. Et si enim tot equorum millia sint, non tamen omnis equus bello bonus est, nec unicuiq, equitandi ars aut se armandi facultas est: Vni deest animus, altexi opes non suppetunt,alteri vires corporis alteri animi sortitudoq; desunt. Q amuis in Moscouia.tot equorum hominumque millia essent, quot illi di it admodum diis cilietamen esset, immo vix possibile eos in unu locum cogere, nec Principi in hoc suppeteret pecuniae. ne ommeatus susticerenti Ducenti enim equi pretiatores requirerent in Nos uia ter centum clitellarios,ac alios totidem ministros, stilibus om nibus oporteret sit ilicere commeatus, sicut & Annonariis. Mercatoribus A rtificibus,rimu lis, qui in bello requiruntur. Necesse itaque esset, totam Moscouiam in unum cogi actum verendum, ne in tanto itinere ab una parte regni in regione directo contrariam,& hominum & iume. torum vires labascerent.Quamuis etiam possibile esset, tantum numerum sicut dicturi est equorum colligere,id tamen Statui non expediret. Necesse enim esset denudare confinia praetidis Prouincias neruis,ciuitate1Magistratibus,campos agricolis. indeclarea p. paret, rincipe cuius statu i o. millia equitum cogere posset. abunde prestare,si tertiam eoru parte, in exercitu Regala educataoquor de bellis, non excusionibus Scribunt aliqui. qui in assirmando magis moderati sunt, Moseum cogere posse a o. equorum millia, si necessitasse defendi id requireret.Se quod iobannes tertius eduxit in expeditioneAstr chanensem,iro. equitum,& ro. peditum millia. Idem adortus est Iauoniam tempore Rosis Alexandri tribus magnis exercitibus, retinuitq; adhuc alium ad Regni sui fines. E pilutatui addidit Magnus dux Iohanes, aliquot millias, robolariorii quos ipse instituit nict
Nos erat multi externi milites, qui ipsi prestiterunt egregia opera, i n defensonesitarum urbium. Quoquo secundo aut tertio anno,describit per Regiones bello aptos, in c6men, tarios reseruntur filii itobili si de numerus simulors equorum bis Equhes,ditiores preci pue, utuntur thoracibus aeneis. galeis & laminis subtilibus de tenuibus,quae ex Persia adieruntur dilanceis.Alii gestat thoraces gossypio, qua optime sarcitas,quae si pittis resiliae: Hi ut unxur Arcu, multi eorum Scio io, omnes ense S pugione. Et inseruiunt qtio lustiermani in belli . itali insortiscindi, locis. PRINCi PE s FINIT 1 MLΜAgnoMoschoru duci iugatur P. coma rinceps Tartarora TauricaeChersonesitarcas, i quinq; montiu inhabitant hi rmone quae se ad . dierit iter extendit reguntur e septe ducibus Helvetiorsi modo Iartaro Nogav:Re es Sueciae&Polonia A Precopo recipit multum damni, nec ei spes est de sumenda vindicta quod cum Turca consederatus est Pi FoAus instruitiarq; Turca Suopriis tormentisci: bellicis. habeto, in sua ditione loca sortia, cum praesidio Turcico,itaque eum inuadere dissicile sinuarduumq; esset : Concitaret enim in se potentiam illius Principis Precopo commodum est sicut & pluries fecit subitam excursionem sacere in Prouincias Magni ducis,sicut re ρ test sacere in Prouincias. Regis Poloniae diripereque obuia. Si magnus Dux subiugauit Tartaros Cassisienses. de Asirachanenses, accidit id beneficio tormentoriam belli auri