장음표시 사용
221쪽
qua de re Imperator ipse i ita loquitur tDedititior quidem per Constitutionem no- syram expulimus, quam promulgavimus inter nostras Decisones, per quas fune rente nobis Triboniano Viro Excelso, sium flore nostro, Puris antiqui Murcationes
placavimus. Circumscribitur autem totum
opus Codicis posterioris duodecim libris ad imitationem XIl. Tahularum, quorum tamen ultimi tres longe post noVem primos compositi fuerunt. Liber primus
agit de Bre fero, Legibus, Rescriptis,D Magistratibus. Secundus de iiS, quae adjudicialia, ad restitutionem in integrum,aa fatis dandum, adjuramentum calumvr pertinent. Tertius Pudiciis , de vindieationibus, de damno, de actionibus agat. Quartus de condictionibus, obligationibus. α; intus de sponsalibus γ aliis uribus ma-νitum inter ω uxorem: de Tutelis, ac Curationibus. Sextus de Servis libe tis, de bonorum pin lambus, ultimas vo-Iuntatibus, FDoce nibus legitimis. Se- primus de manumissionibus, prascriptiom-
Ius, ου usucapionibus, de sententiis yr a
sellationibus. Octavus de interdictis , pronoribus, exceptionibus, Ripulationibus, de putria potesate, consuetudine idonatνο-
ndus. Nonus de judiciis publieis,
222쪽
eriminibus. Decimus de jure mei, mumcipati. Undecimus de universitatibus censibus. Duodecimus de dignitatibus, O diverses ineris. g. II.
XXXII. Absoluto Codice aliud opus, & prio-
re grandius est molitus Princeps hic immortali gloria dignus. Quum enim, ut erat sagacissimi ingenii , vidisset veterum Iurisconssiliorum volumina, quibus oracula iuris petebantur, ad eum ascendisse numerum, ut iis pervolvendis quod tamen necestarium erat ad caurisas decidendas nulla hominum aetas sufficeret, anno Imperii sui quarto laborem hunc aggressus est, humanis viribus vix non superiorem. Erant enim duo librorum millia, & in his trecenta millia Ve suum sive sententiarum , quibus omnes Romanorum sanctiones ab urbe condita usque ad Iustiniani tempora Continebantur. Curam vero huic operi perficiem do commisit rursus Triboniano , cuius felix ingenium, acre iudicium, & inde-
sessum studium satis superque , persipectum
223쪽
ctum habebat, destinato ad laborem integro decennio. At Tribonianus adiunctis sibi sedecim aliis maiorum gentium Iurisperitis , ac in ipso Caesaris palatio Constantinopoli congregatiS, inera triemnii spatium totum absolvit negotium, hac quidem ratione: Illis, quae ab soleta Iam erant, aut superflua & inutilia so-rent, rejectis atque expunctis, necessaria istum atque utilia collegerunt: tum quae obscura implicataque videbantur,oilucide ac sine ambagibus aut explica- , Tunt, aut commode sunt interpretati e porro ut sententiae veterum Iurisconsultorum, quibus auctoritatem conscribendi leges suas ac interpretandi Principes Antecessores indui sierunt, ordine ac sensu cohaererent, operam dabant: demum
singulis legibus illius Jurisconsulti, e cuisius scriptis lex depromta fuit, nomen praefixere. Ita Confectum opus nomen obtinuit Andectarum S Digestorum e
prius quidem ratione materiae a graeco παν omne, & δέχομακι capio , quoniam omnes Disputationes deci onesque degitimas undique collectas, vel potius eatum nucleum intra sinum suum continebat, unde jus enucleatum: alterum Uem ratione formae, quum antiquis lanctionibus
vi responsis in unum volumen collectis,
224쪽
non temere ac confuse sed certo ordine
in titulos , & his in leses , S legibus
in paragraphos distributis cuncta proh digesta fuerunt. Atque sic oblatum a Triboniano lectissimum Pandectatum corpus, sententiarum gravitate, prudentia, antiquitatis eruditione , ac legum aequitate plenum , Justinianus publici juris fecit A. C. VIII. Kal. Januarii,
auctoritate vero imperatoria eodem an. III. Kal. Janu. corroboraVit.
Equidem duo illa voluminum prisco rum millia , e quibus confecta fuerunt Digesta, in quinquaginta libros , quibus modo constant, contracta fuerunt. Sed Iuris periti non tam ad istorum librorum numerum, quam ad septem Tractatus seu partes in divisione Digestorum attendunt. Harum prima inscribitur τοι, quibus verbis significantur juria ac iudiciorum primordia, quae, quatuor libris explicantur. Secunda doctrinam proponit de judiciis tam universim quam peculiariter spectatis , absolviturque septem libris a quinto usque ad duodecimum. Tertia diversis contractuum spe- Ciebus occupatur , numeratque libros octo. Quarta agit de Huothecis, Emtionibus, Locationibus, usuris, probatio
nibus , nuptiis atque tutelis; & uissim
225쪽
eus Pandectarum vocatur, estque octo libris, circumscripta. Quinta, quae de Testamentis inscribitur, & continet e plicationem ultimarum voluntatum, suo
cessionem, & legitimam libris novem. Sexta de honorum possessione, interdictis, actionibus & exceptionibus tractat,& libros septem complectitur. Septima demum doctrinam de verborum obtigmeione, deque delictis tam privatis quam publicis comprehendit quinque libris. Porro aliam post restauratum in Italia iurisprudentiae studium partitionem ma chinatus est Bulgarus J. C. uti vulgo creditur, quo Auctore Digesta in tria volumina distribuuntur, quorum primo nomen Veteris Digesti viginti quatuor libros comprehendentis imposuit t Alterum Jus Infortiatum adpellat, quia murutas fortes leges in se continet , eique quatuordecim libros tribuit. Tertium Digestum novum nuncupat , reliquis ad finem usque libris conclusum. Verum haec partitio , quemadmodum aevo illoeam ut novam plures scholae ambabus manibus fuerant amplexatae, ita hodae Parum recepta est, antiqua illa Justinia
nea in pristinam sedem restituta.
226쪽
XXXIII. inae ab instituendo sic dictae aliud non
sunt, quam prima totius Juris sese tiae elementa. Quippe justinianus Codice in lucem emisso, ac Digestis iam iiam compositis, ut ad gravioris mome ii studia haec, dc Jurisprudentita arcanae
viam sterneret, eiusque alumnis planiorem Commodioremque redderet , prima
legum principia dc velut Juris primitias
a diversis ac sincerissimis fontibus in, Compendium colligi iussit, colastitutis ad hoc negotium peculiari mandato Viris Eximiis Triboniano, Dorotheo, ac The Philo , quorum incredibilem solertiam summis Imperator ipse laudibus exto, lit k . Fontes autem, e quibus hi Τriumviri quasi iccum totius doctrinae hauserunt , fuere primo quidem Commentarii doctissimi Veteris Iurisconsulti Gaii, cujus Viri lucubrationibus adeo delectabatur Justinianus , ut eum licet aevo priorem suum adpellare non dubitaverit et Tum oracula e Romanorum imgibus , Plebisscitis, Senatusconsultis ac Respou- g. 3. Inst. Proam.
227쪽
Responsis Prudentum iam ante Digestorum libris inserta i Demum dc Anteceis dentium Principum , & vel maxime ipsius Justiniani Constitutiones & Decbsiones , quarum ingens in Institutionum Volumine numerus recensetur. His igiatur e fontibus prodiere Institutiones, de quibus loquimur, tanquam Epitome totius Iuris Civilis , in quo breviter, di- Iucide ac iusta ratione comprehenditur, quidquid ad cognitionem eorum, quae ita universo Corpore luris copiosissime tr dita sunt, pertinere videtur. Quamvis nutem primum post Pandectarum opus iam absolutum tuerint compositae, nihilominus sere uno mense prius quam Diagesta, nimirum an. 1 33. al. Novembris promulgatas esse satis constat , ita ut Compolitionis tempore posteriores Pamdectis, promulgationis vero priores his merito dici queant. Illud tamen fateri oportet, & Institutiones & Digesta nonis nisi III. Kalend. Januarii seu 3O. De cembris plenam obligandi vim ex amctoritate Imperatoria obtinuisse. Totum opus quatuor libris absolvitur e Primus tractat de jure universim ac de persenis, numeratque titulos 26. Secundus usque ad libri tertii Titulum decimum qua tum de rebus & rerum dominio. Ter B LIOTH. DOMasT. LIB. XI. N tius
228쪽
lius a titulo decimo quarto usque ad titulum sextum libri quarti de Obligati nibus, quae ex contractibus vel quasi eomeractibus, ex delictis vel quasi delictis descendunt. Quartus a titulo sexto ad decimum sextum de actionibus , & ubhus postremis de iudiciis , ita ut unive sim titulos totum opus Institutionum complectatur. Ipsi vero tituli rursum in Rubrisas cita dictas, quod inscriptiones cocco vel minio factae fuerint, eanent. Juvenali Sat r. Iq. Perlege rubras majorum leges J S in paragraphos dividumtur. Singularis autem praerogativa & proprium decus huius institutionum v Iuminis est , quod quum Pandectarum& Codicis opus post fata Iustiniani sive
per invidiam , sive per aemulationem a sequentibus Imperatoribus in varias fodimas pro cuiusque libidine velut coctum atque rec-m fuerit, istud nullo quod assum esset vitio , in pristino natalium uorum splendore intacium ad nos usa que pgrVenerit.
229쪽
quae post Codicem repetitae Lecti nis conditat editaeque, aC tanquam no vellae plantae reliqno corpori Iuris inser tae. fuerunt. Maluit enim Justinianus: Imp. in aliud separate volumen noVas Constitutiones has transferri, quam tinties faciem Codicis aliis atque aliis quo- . tidie ad1ectis immutari, quemadmodum ipsie indicat sequentibus verbis ci r,, Nulla alia extra corpus eiusdem C is dicis constitutione legenda, nisi postea ,, varia rerum natura aliquid novi cre ,, verit, quod nostra sanctione indigeat. ,, Hoc etenim nemini dubium est, quin ,, si imposterum melius invenietur, de ,, ad Constitutionem necessario sit red, i, gendum, hoc a nobis dc constituatur, ,, & in aliam Congregationem confer 1, tur , quae Novellarum nomine Const, ,, tutionum unificetur. ,. Quoniam v ro novae Constitutiones istae a Iustiniano conditae itis ante promulgatum vel sit plent, vel corrigunt vel confirmant, vel sub
230쪽
subinde novum constituunt, etiam Pispostremum. seu Novissimum nuncupantur. . Fere omnes illarum graece fuerunt comscriptae dictaeque διαταξεις νεαρα paucis exceptis, nimirum sex, quae in lingua latina prodierunt: postmodum vero omnes in idem idioma translatae sunt duorum Interpretum beneficio. Unus eorum
celebratur Julianus, Di circa an. s7O- vixit, Epitomator dictus ab epitome, in quam Novellas Justiniani plerasque omissis prologis & epilogis satis eleganti
sermone contraxit et alter quorumdam im
dicio est vel Bulgarus , Irnero J. C. Coaetaneus , Vel Berguntio Pisanus, veI quod verosimilius Graecus quidam Anrnymus aetate non multo inferior Justis niano: hic quisquis fuerit, barbaro qui mstylo, usus est, servato tamen ad amussim verborum significatu & ordine, unde verso latina vulgata , quin Authentica discitur , estque haec relicta Juliana nune
in scholis & foro recepta. In numero Novellarum statuendo non conveniunt Auctorest Julianus centum viginti qui que, Vulgata octo supra nonaginta, alii centum quadraginta quatuor, quidam omnino centum sexaginta & octo producunt. Non minor est controversia