장음표시 사용
201쪽
eaussas complectitur ad criminum vindictam spectantes , agitque late de accusationibus , deque ipsorum criminum ac poenarum diversia ratione. Synopsia omnium , quae in his quinque libris e Ponuntur, antiquus Versiculus brevissimo complectitur r
. Iudex, Pudicium , Clerus , Sponsalia,
id quod nonnihil latius explicant alii quinquerRars prior incia ereat, Melesia mini9yros, Altera dat testis γ eatera judici
Irartia de rebus ae vita presbiero
Nubendi formam dat sponsis quarta
decentem statim de sitiis poenis tractast
Demum horum quinque librorum, quos Continet , textuum vis & auctor,tas iuris, qua pollent, in dubium vocari nequit. Hanc enim plenam illis attri-
202쪽
huit ipse , cuius iussu conscripti sunt, summus Pontifex Gregorius IX. ad quod
ficiendum ei nec potestas nec Voluntas defuit et non potestas, quum tanquam legitime electus Papa eam a Christo sin remo Eccleis Capite D. Petro eiusque uccessoribus collatam haereditario velut iure obtinuerit, extendentem se sisper universam Ecclesiam , omnesque illius ΟVes , ad quas pascendas regendasque constitutus est. Non Voluntas, utpote quam memoratus Pontifex in epistola Decretalium volumini praefixa satis d Claravit, quum alte molentes igitur, ut fac tantum compilatione universi utam
tur in Pudiciis, γ in scholis, i diserrimus prohibemus, ne quis prafumat aliam facere absue auctoritate sedis Apostomea speciali. Ex quibus verbis patet, quod non istum ea , quae in Decretal,
hus continentur, doctrinae in scholis tradendae , Verum etiam rerum in Judiciis agendarum resulam ac normam esse V
luerit , praecipue dum hos quinque Iibros corpori Juris Ecclesiastici ins ruit, & in Ecclesia universa observari Praecepit. IV.
203쪽
Decretalium Liber VI. Clementinae,
ac Extruvaganto. XXVIII. mertium Iuris Canonici volumen comstituit inprimis liber VI. Decret Iium. Quum enim priorum Pontificum decretis & sanctionibus novae sempersequentium constitutiones succedere s leant, quibus pro rerum & temporum varietate ac usu aliqua supplentur, alia emendantur, alia declarantur, ex eorum Cumulo accrescente Bonifacius VIII. qui in locum Coelestini Pontificiae dignitati renunciantis suffectus est , anno 129 . vel ut ouidam tradunt, an. I 3OO. huno sextum librum confici iussit. Comprehendit autem partim Decretales postmriorum Pontificum epistolas , scilicet Innocentii IV. Clementis IV. Gregorii X. 6tc. immo ipsius quoque Gregorii IX. recentiores aliquas et partim de praecipue decreta e Concilin Lugdunem sibus primo & secundo desumta. ordo idem, qui in libris quinque Decret lium , etiam in hoc lexis observatur, ita ut in plures libros, titulos, capitavi paragraphos sit divisius, libros scilicet
204쪽
quinque & titulos septuaginta septem. Ad eum conficiendum usus est Bonis cius opera Guillelmi de Mandagoto A chiepilcopi Ebredunensis, Berengarii Fr delli , vel ut alii nuncupant Stredesii, Episcopi Bitterrensis, & Richardi de S nis, postmodum Cardinalis Diaconi S. E stachii. Sequuntur Clementinae seu Constituistiones , quas quidem tum e Canonibus Concilii Viennensis circa annum I 3II. tum e suis, quas edidit, colligendas Curavit Clemens V. sed morte praeventus coeptum opus abisivere nequiit; cul tamen perficiendo postea manum admovit
successor illius Ioannes XXII. illudque
anno I 3I7. auctoritate Apostolica munutum promulgari jussit. Dividuntur Cle. mentinae in quinque libros, titulos qui quaginta duos, capitula instar Decretalium.
Mon multo post idem Joannes XXV.
quem ex obscuris parentum opificum natalibus velut extractum eximia virtus& doctrina per diversos Episcopi, Α chiepiscopi, Cardinalis gradus ad supremae demum dignitatis apicem evexit, viginti Conititutiones in I q. titulos distinctas publici iuris secit. Eo autem satis erepto variae aliae per annos facile
205쪽
eentum & quinquaginta sequentium Pomtificum constitutiones, quum antea incerta sede vagarentur , fuerunt collectae ac promulgatae, ita ut priores, quarum ausior memoratus Pontifex, Extravigantes Fannis XXV posteriores autem
aliorum plurium Pontificum Extra .gantes Commora nuncuparentur.
Omnes vero tres istae tertii voluminis partes recensitae plenum robur & auctoritatem, vimque legis tum in foro tum in scholis communibus Jurisperitorum suffragiis obtinent. Nam sextus liber Decretalium a Concilio Lugdunensi, Entravagantes vero Joannis XXII. ab amctore suo Pontifice fuerunt approbatae r Communes autem, licet no fuerint a ctoritate Apostolica collectae, eadem tamen in publicam lucem editae, ac trium seculorum pacifica possessione sunt munitae.
Ex tribus igitur Veluti membris, ut vidimus, nimirum totidem voluminibus, quorum primus Decretum Gratiani, alter quinque Decretalium libros, tertius librum VI. Clementinas dc Extravagantes complectitur, ex his inquam tribus veluti membris totum vastumque Iuris Emclesiastici seu Canonici Corpus componitur. Equidem in recentioribus eiusdem
206쪽
dem editionibus liber VII. Decretallam, Ec Institutiones Lancelloti adjiciuntur. Libri huius VII. auctor est Petrus Ma thaei Juris Consultus 'Lugdunensis , in quem Bullas quasdam , ut vocant, &Constitutiqnes posteriorum Pontificum congessit, dc secundum ordinem quinquo librorum Decretalium distribuit, additia quibusdam titulis novis de Cardinalibus , de Insulis novi orbis , de Annatis Alium librum VII. Decretalium conder coeperunt curis Gregorii XIII. Flavius Ursinus , Franciscus Alciatus , & Ant nius Carana Cardinales, dc post Gregorium vita functum Pinellus Aldobrandianus & Matthaeus Columna item Praes les Purpuratir verum licet accurationusumma opus hoc perfectum fuerit anno iam jam in lucem edendum, moista quaestione, an liceret Iurisperitis quinmadmodum in alios luris Canonici libros, ita & in decreta Concilii Τridentini, quorum plurima libro huic inserta fumrunt , commentari , id quod a Pio IV. sub gravissimis eens bris est prohibitum,
mota inquam hac quaestione totum opus tantis laboribus de vigiliis lucubratum, tantisque votis ab orbe literato expet, tum, est suppressum. Institutiones vero
luris Canonici a Joanne Paulo Lance
207쪽
oto Iurisconsulto Perusino, qui an. sv I. octogenarius obiit, in ipsa Romana Aul. conscriptae, & in quatuor libros ad exemis plum Institutionum Imperialium, vario que titulos divisae, ac locupletissimo summorum virorum testimonio comprobatae fuerunt; sed quum nec his, nec libro VlI. memorato ullius Pontificis auctoritas accesserit, vim quoque legis in foro lurid,
Jam vero Jus Ecclesiasticum seu Canonicum hucusque expositum praestantissimos Auctores scriptoresque longa serie numerat, e quibus sane plurimis magis nominatos heic prodere iuvat. Alexam der III. de Honorius III. PP. primam colligendis Epistolis Decretalibus manum admoverunt, quod demum grande Opus in quinque libros distributum perfecit Gregorius IX . . . Bonifacius vero VlII. diu in Curia versatus, & doctrina experientiaque insignis sextum librum adiecit. . . . Usi sunt Pontifices isti laborum s
eiis doctissimis Viris, suo loco iam lavidatis. . . . Nicolaus Tudescus, alio nomine Panormitanus, vel Abbas, ob sim larem elequentiam & exquisitam juris peritiam omnibus admirationi fuit. Docuit ius Canonicum in schola Senensi ac Parmensi, postea causarum in Rota R
208쪽
mana Auditor, tum Abbas Monacensis O. S. B. demum Archiepiscopus & Ca dinalis r scripsit commentarios in ius C nonicum, & librum de potestate Pont, ficis, Imperatoris, & Concilii . . . Maditinus Asplicueta Navarrus, qui praeter moralis ac Theologiae Scholasticae sciemtiam divini humanique Juris expertissimus erat, de insigne opus illud Conmliorum ac Responsionum poli se reliquit. . . Augustinus Barbosa, qui de iure Ecclosiameo & ossiciis Ecclesiasticorum plurima dc doctissima scripssit. . . . Hostiensis Cardinalis, vir praestantissimae in utroque Iure scientiae . . . Card. Tuscus, novem Tomis Conclusionum practicarum incly-tUS .... Henricus Zoesius J. U. D ctor, Prosper Fagnanus, Decius, Hierinnymus Nieolius , Caietanus Felix Veranus, dc novissime Petrus Antonius Danieli J. C. Romanus , qui in Jus Canonicum universum, partim etiam in Civble commentati sunt . . . Jacobus Pignatellius, de Petra, Card. de Luca, Jaco-hus Menochius, Thomas Sanchegius, qui consultationibus & consiliis iuridicis in
lucem editis celebres sunt. . . . GOnZalea splendidum Juris Canonici adpar
rum adornavit . . . Henricus magnin
209쪽
nerus, Franc. Schmalggrueber, Vitus P, chlerus , Ferdin. . Krimerus, Franciscus Phoebeus, omnes e Societate Jesu. . . .
Franciscus Schmierius & Ludovicus Em gelius O. S. B. celabres juris Canoniel Professores Salisburgi, & Anactetus Reiffensiuelius Ord. S. Francisci, recentiore methodo clara, & docta ius Canonicum tiniversum, uti hodie traditur, , illustrarunt, ut nihil in hoc studii genere deli. derari posse videatur: quod ipsum in aliquas Iuris Canonici partes insigni cum laude praestiterunt Paulus Laymannus commentatione in tres libros Decretalium& Antonius Sollius S. I. lucubrationibus
doctissimis de Legibus, de Iudiciis, de
Tributis, de Decimis Novalibus de immunitate Ecclesiastica, Josephus Bin-nerus S. J. Apparatu eruditionis adrisprudentiam, principue Ecclesiasticam, eruditissimo opere quatuor voluminibus Constante. Alegambe & Sotvellus in B, bliotheca scriptorum Societatis ad sua
usque tempora numerant quadraginta,
qui de Conciliis, Jure Canonico, dc D cretis Pontificum scripsere: sed horum Fnge plures post illud alvum fuere.
210쪽
SEu ClVILE. XXIX. Prooemium. Hominem a Deo optimo Maximo aclicietatem & in hac mortali vita,& in altera semper duratura Condbtum fuisse res est adeo manifesta, & im time nota cuivis hominum, ut qui dinhitare velit, ex hac ipsa societate hum na exeat necesse sit. Ad istam vero, comservandam, promovendamque naturae Amctor indidit hominibus pignus quoddam aeque pretiosium ac potens, nimirum propensem ad ossicia voluntatem, seu mutuam erga se benevolentium, quae fortissimum Societatis huius vinculum esset, dc re ipsa fuisset futurum, si non per naturae ob Peccatum originis corruptae vitium nimis cito . ex animis mortalium evanuisset, converib in se duntaxat, suasque utilit tes nobilissimo hoc benevolentiae dono, quod quisque in alios profundere debuis-ιcc. Profecto hac ratione primas illas nascen