장음표시 사용
251쪽
Utque canam citius, patiens quem suscipit aruim , Hunc dat agens, R idem sunt actio, passio, binis Mutua subiectis, & sunt haec corpore motus:
Et motus labens distinguitur, ut modus a re, Qui perit, usque loco maneat res, atque locetur
Hinc UBl respectum profert: ita tempore s gnatQU ANDO vices rerum: Situs est modus ipse locatis Partihus impressus, motuque relictus in ipsis. Imprimit ergo suam motu sistente figuram Mobile, quam recipit patiens, ut cera fgillum. Sensibus has species vestigia pressia relinquunt; Spectraque perceptis delata simillima rebus Vestibulum proprium pulsant, aditusque repostos Pervadunt, oculos lucentia signa fgillant;
Excipiunt aureS motum, motuSque tremorem,
Et sonus est illis. nares rimantur odorem; Contrectant epulas fauces, vinumque pitissant,
Et sapor est illis; & in abdita scri ni a tactu
Truditur exemplar, veluti percussa hacillo Era tremunt, reserunt longos confinia hombo .
Non secus appulsu sensus animale cerebrum
Evigilat, nervis recipit trepidantibus linam, Icona membranis pingite mens integra pleno Ρercipit intuitu quicquid movet, atque movetur Indolis auspiciis; quia nata videre sub illo, Et contemplari latas velamine formas. Est oculus vivax, simplex, & lumine fulgens. interiale nihil tamen in se passa locari, Non eget his formis per se, quia luce videndi Praedita in obiectum si se convertat apertum, Iam videt; impediunt ipsam sed corpore vittae Prop
252쪽
Propterea species subeunt spectacula rerum, Et depuratae vestigia pressa relinquunt Vestibulum ante ipsum mentis, quae tangit ea dem Innata UiSus acie, proprioque nitore. Si careat sensu, rerum Praesentia mentem Occupat arbitrio, quo se movet aequa potestaS. At per transennas capiti patet unica mentis Rimula, qua videat, qua se movet arbitra sursum , Et iubet inferius corpus; nec mole ligatur, Quando se vult, atque intelligit: extera vero
Quomodo percipiat, nisi per spiracula sensus Ingerat, & simili reddat praesentia vultu pScilicet obiectum supplent signae uia distans, Ad quae converti perhibent phantasmata mentem , Res intellectas fieri, dum mutat in omnes Se rerum forma, intentio mota volentis. Haec itaque ingenii mutatio, propria mentis Actio nil aliud, quam se fortasse requirit; Namque sectis specieS numero tot, mole fruenteS, Indi visibili quo sese mente reponant Haerentesque simul latitent, simul ordine prodeant , Continuoque simul non mens intelligit actu pIntellectus agens, patienSque quid esse putetur pMens eadem, quae spectra movet conformia rebus, Mens eadem, proprio quae se consormat in actu.
Accidentia poli se a suo Subsecto separari
SEd contra obiicies. siquod smul accidit enti,
Separet Omnipotens. & sit sine corpore quantum, Et sine subiecto conjuncto quale; quid inquiS An fuerint unum res, quantum, & quale putabis pUnum suppositum, de quo dicantur eodem
253쪽
Guantum & quale modo, jam non erit; ergo sit alter Dicendi modus, & ratio venit altera rerum. Esto Dcus rerum naturam tollat, ut Author, Quid sequitur 3 species sublato corpore servet a Praestet ut agnoscant aliena Veste togatum; Quod non est, sensus capiant: quid fecerit aufert Per se subsistens, ct cognita quaeque relinquit sensibus opponi; vel in his quoque cognita condat, Vel nihil; agnosci rebus sic accidit, ipsis Accidit amotis servari spectra, figuram, Quicquid in essigie poterat consistere mota. Non eadem res est, quia iam divisa, nec uni Subjecto coniuncta potest contermina dici. Sume tibi speciem: rutilans intelligis astrum Quod sentis species est astri, ron tamen astrum a Nam sensus capiunt tantum, quod rebus inhaeret. Amoveat Deus hoc astrum, speciesque reservet, Cernis idem specie, sed non intelligis astrum. Non intellectu sensus conjungitur; ergo Dices. cognitio reS est P non assero, cum sit Diversum mens, & sensus; stat sensibus ergo Cognitio virtute Dei servantis eosdem daturae modulos sine re, vicibuaque tegentis
a Eodem modo sideo speciem Panis, σ non Panem in Sasectus o Eucharissiae Sacramento ς neque oculuν immutatur consecratione Panis n corpus Chrisei; ita ut ante ipsam , σ possi am ἰdem Objeaum appareat vi sui; quia videlicet oistis immediate attingit species , in accidentia rerum , σ non res ipsas; in ita sunt alii sensus, oe Plato in Phaedone ais, non esse quae videamiar sderum corpora , sed radisrum quasdam resexiones in aere , similem sederi speciem referentes , Inut in profundo agentes Pisces , videant in aquae suprema facie , non θdera ,
sed imagines oderum , s r uisio dicam ὶ radiosas umbraι . Ex Caelio Rhodig. lib. I. cap. II.
254쪽
2o Iopus SEXTAE DIEI. Ad libitum sensus latis; substantia quanta
Dum perit, & qualis, vel in altera vertitur Ora. Nonne modis aliis eadem cognoscere posses, Si referet sensus alios Deus indene cres ni Entia supposito λ fiet nova notio tantum,
Sic etiam angusto partes pene trentur acervo
Credideris, corpus subsistere partibus expers Non ita. Concludas igitur divinitus isthuc. Quod sine re possit servari notio sensus: Re S quoque mente capi proprii x eXuta figuris. Sed natura rei sit, concepisse sub uno Ouicuuid inest visu, quia res est ii nar perinde Multiplicat sensus, quam mens intelli Rit unam.
Cernis, ut a motu circumducente favillam. Igneus esscitur circus, quem credere possis
Undique spirantem flammis; & id accidit ignem
Apparere oculis, ubi non est ignis; at ultra Quam fieri possit naturae viribus, Author Naturae faciat, quidnam mirabere facto p Spiritus has etiam species caelatus adornat, Quas neque se circa dicas haerere, neque lysium Acra; sed nostro potius clarescere sensiti. Uuod contingit ibi, quod non est, posse videri Sic esse, & propria nulli constanter inhaeret Subiecto, abstracta nosti ratione remotum, Sensibus addictum, secus esse fatebere mecum: Nam licet haud insit; ratio tamen arbitra sensita Dicit inesse rei, quam mens intelligit esse. Multiplici medio sentimus & intus, & extra, Sic intelligimus : res intellecta priusquam
Attigerit mentem, vicos traducta per omnes Multiplici variat vestigia pressa notatu. Ipsa per aspectus varios res mentibus infert
Multiplicem speciem: petit intervalla, suoque Corpore dividuos depingit in aere fucos.
255쪽
Cum quod adest & abest non sit substantia, corpus Dispereat quantum, quid non quoque quale peribit bri tamen ecce tibi praesentia spectra vagantur, Atque vides ignem, qui non est amplius ignis, Vocem audis hominis, qui iam silet, atque saporem Delibas vini, quod non est amplius illud. Quid de naturae his vicibus meditabere Θ causas Cuncta suas habeant, vel sint miracula. vel sint Ordo rei, Deus est concors discriminis Author. Prodigiisque suis naturae foedera servat. Quicquid erunt igitur fidei portenta, coaptes Legibus ingenii, tanquam certissima veris Commutabilibus, cui fiat opinio normae Certior. Ens Entis, cuius totum esse sit in re, Suppostoque carenS, non Ens quoque mobile per se. Sicut Aristoteles vult contingentia dici, Non probo ; si quantum quod sic cognoscitur, est in Re tantum quanta; contactu quomodo sentis pQuomodo subtracta re quantum restat eodem Sensibile a tactu p commensuratur eisdem Limitibus P lances & eodem pondere laxat 3 Insuper est aliud quantum mirabile; quod non Extendat partes, quod non gravitate fatiget Tangentem: quid nam super his doctrina sophorum
Distinguat ξ quod adest, & abest, a sunsibus hoc est.
Non a re quantae maneat reS integra; sensus Mutari constat; si res mutetur, eodem
Consilio quantum mutabitur. Accipe, quid sit, Accidere in rebus; methodo qua novimus esse
Quantas, & quales, & ab his secrevimus illas.
256쪽
Accidentia esse Energiam rerum ab ipsis rebus separabilem . Energia es quae dam quasi actio , er operatio interior ,
quae es Ueluti etia, ac dux ad exteriorem corporis actum . Ita definitIo: Passer.
P Rodit Energiae nobis res quaelibet actum qiaui manifestatur motu sensoria tractim Per medias tangente vias: & saepe fluentis Re pereunta potest actus remanere potestas:
Corpus Energia quantum discernitur: illa Sensibile est: illa tactu discernitur: ill 1 Quale petit visum, media cum luce refulget: Illa fit sapidum, fit odorum, fitque sonorum, Cum petit organicos sensus, seseque propinquis Miscet corporibus, motuque remittit, & auget Vim propriam, sensusque serunt hoc quale vicissim ιSi pereant sensus, ubi sit color, & sapor, & vox pPrimus Energiae valor est quantum esse ; remansit Hoc quantum sine corporea re λ protinus illud Ipse locus metitur; habet sine sensibus esse Posse; suum certa spatii statione reliquit Corpus Energiam; quam si contraxerit, & non Servet agens aliquod, neque quanturri stare putabis, Cum careat propria sese virtute locandi, Quamquam res maneat sibimet collecta silenti ;Qualia quaeque regit quantum; ted qualia lensu Multiplicata vigent. & quaedam qualia sensu Talia sunt; aperi sensus virtute recenteS. ΙΠVenies etiam nova qualia, numquid in ipsa .
257쪽
Re novitas, tanquam res additur p auspicis idem Actus Energiae diversis ingerit unum Sensibus objectum, noscendum a mente togatum. Quippe superficies rerum sensatio, non res Percipit, & quicquid motuS promanat ab ipsis.
Ecce per externos reS mensurabilis actus
Quanta tibi fuerit: numquid sub membra virorum Est animus quantus ξ nequaquam. Est ergo necesse Corpus Energiae vi quantum dicier; unde Sentitur longum, latum, grave, molle, Profundum, Lene, Q. brum, durum; quod si fugit undique tactu, Corpus habere potest in se, non tale probari. Aspicis impulsu lapides ascendere sursum, IEra diu resonare semel percussa hac illo; Unde ne collecto motum disseminat actu , Sive sagitta volans arcu displosa retorto ἡSive semel quam murmur vocale metalli ZMotus ab impulsu paulatim diffluit extra, Qui fit Encrgia, quam cum superaddat Agentis Actio, divisam rebus cognoscis ab illis.
Hinc motu crescunt rerum momenta; gravescit Hoc magiS a motu, magis hoc lucescit, & illud Auditur magis a motu, magis il lud odorat, Et sapit; a motu virtus est altera rerum. Motus ita in varium naturae pondus adauctus
Auget Energiam, quam si genitore perempto Sensibilem servet, subjecto separat illam. Quantum nonne videS, ubi non res quanta moratur Inlpeculis exempla capis r te fallit imago PNon te naturae fallunt spectacula: non te
Fallit opus sublime Dei sapientis ab uno
Ρortento rerum methodum monstrare nitentem.
Quanta fide doceor Z penetratio mutua quanti Non intelligitur naturae lumine, Verum Intellecta fide non est contraria moli, Quat:
258쪽
Quae per Energiam vires exercet amicaS, Namque Potest quantum, cum quanto stare vicissim Absque loco, si tollitur essicientia, summi Numinis imperio: quod si natura creatos, Ut par est propriae legi, prorumpit in actus; Stare loco quaerit, sentiri gestit, haberi Contingens patitur, motuque probatur id esse, Quod per diversos novit mens unica sensus.
Ergo quid est quantum. quod sit iii bstantia ξ partes
Esse s hi partes, ut in ordine totius ad se Tota sibi constet res: quod si prodeat actu Tota loco, parteSque suo serat ordine tangi, Contiguisque simul perstringi partibus: hoc est Accidere in rebus, dirimique potest id ab illa. Hoc est esse rei nobis non posse videri, Vel non esse rei, nobis S posse videri. Non sectis apparent extenso qualia quanto: Ignis habens ab Energia lucere, cremare, Sic cremat, & lucet; quod si suspenditur illa; Non cremat, aut lucet, vel si deperditur ille, Servato motu lucendi, sive cremandi Et cremat, & lucet quantum, procul igne remoto. Mortuus est ignis quidam, velut ille repertus Sicut aquae crassae species: ita crede latentem Esse cremabilibus: qui fit sc esse peremptum, dii quia suspensum se non profundit in actum pSic non combussit pueros Babylonius ignis. θSic Ρhlegetontaeae flammae lucere vetantur. Sic immortales homines non mole gravantur. Tantus Energiae vigor est in agentibus extra l
259쪽
SI vero corpus divinis viribus omnem
Perdiderit molem certa statione localem, Intra se fuerit totum cum partibuS, & pars Quaeque litu careat, non ordine, quaeque carebit Et motu, proprieque loco non stabit ubique.
Nullibi sit propriό. quasi spiritus; attamen ejus . Vera lociS poterit praesentia multiplicari AlteriuS ratione rei: quia nulli hi distat . Omnis Energia subtracta cessat agentis Functio naturae; quamvis divinitus ipsum Suppositum maneat, vel sit natura, vel esse. Sic igitur corpus quanta statione solutum, Non hic, non alibi proprid manet; anne sine ullo Suppleri eiusdem possit praesentia nexu,
Dissicile est dictu; quia res sine Energia ulla
Non datur aut propria, aut aliena; sed neque forsan Entis Energia eli, aliquo sine supplemento. Propterea supplente aliquo, motumque, locumque , Corpus inextensum poterit ratione tenentis Pluribus esse locis, quod per sua munia suevit Uno stare loco; non ultra extendere vireS. Arbiter ostendit Deus haec, ut congrua veri SDicere possimus. Sed adhuc haerere necesse est, Atque revelatis miniis explicuisse fatendum . .
Sicut enim pictor simulare coloribus artis Nititur archetypum; miscet pigmenta, lituriSLene retractat opus, similem collimat ocellis Essigiem, Zeuxis volucres illuserit uvis, Zeuxida Parrhasius lino; discrimine noto Res adeo picta distant ab imagine, quantum Distant a verbis oracula vera reperti S .
260쪽
Spiritui, mentique locus fortasse videtur Esse ρ locum capiat, si spiritus applicet actum; Sed si mensura careat mirabile corpuS, Nonne loco, motuque carebit λ mox ubi non est Hic locus, haud etiam distantia certa locorum Astruitur; circumscriptive quanta locantur: Definitivε non quanta; sed utraque quanto Desit inextenso ratio. Modus alter in ipsis Prodigiis alio gaudet sermone notari. Si quid enim manet absque loco, reperitur idipsum
Hunc extra mundum: sua si natura reposcit,
Taliter esse; quid est, bene definire licebit; Sin autem quantum spatio privetur, ab ipso Non habet hoc ortu, neque definire licebit Hoc non esse suum, sed prodigiosa manendi Conditio poterit, per quod simul accidit, edi.
ΙΡΩ rei vacuas inducunt somnia sormas, Quando soporiferis sanguis phantasmata venis Excitat, & partim vigiles non obruit artus. Somnus enim densa vincit fuligine sensus; Ut reparet vires cerebrum, quas coctio lento Dissipat igne: statim redit ad sua munia somno Libera mens; visu se simplice nuda tuetur In nihilo; surgens sine imagine Numen adorat; Simpliciter capit ad certas conversa figuraS, Concipit apprehendens, incompte Xasque relatis Multiplicat, paribus partus enixa secundis: Dividit, S componit idem, singensque Chimaeras Incompossibiles attingit identica formaS. Inscia miratur, causas & quaeritat OmneSMateriam, formam, finales, essicionteS .