장음표시 사용
71쪽
Ingenium, sine mente regi, sine mente moveri Et caecam sortem aeternis contendere Fatis pNon opus est casu, non est opus esse necesse, Ouod valet arbitrio summae consistere mentis, Omne quod hoc fieri potuit; seu Mundus ab aevo . Seu sit materies, vim non habet omnipotentem, Quin penitus non possit ab Omnipotente creari. Ergo quid opportor vult hoc Deus esse; fit ipsum Protinus ex nihilo, sed non nihil esse iubetur Hoc aliquid: non vult ipsum Z redit ilicet ipsum In nihilum. Superat res omneS prima Voluntas. Uuae creat in primis parteS, Elementaque Mundi .
stuae creatit in Principio Deus, sunt omnium Rerum Principia ,
Elementa.' IE tamen incassum credas narrata Fideli
Dogmate ; Ρrincipium rerum scrutare per omnes Causarum species ; nam qui simul omnia fecit a Principium Deus essiciens, Finisque supremus Omnia se propter, simul ac operatus, S in se Principio comprehendit opus sine motibus extra Sese distinctum, quod se sine, non valet esse. Sed quoque Causarum series, metasque creavit ipsis cum rebus, Motus, Loca , Tempora, quicquid Congrueret rebus; senisque diebus in ipsas Res successivum statuit decurrere motum , Donec perficeret species, in saecula nunquam His defecturus quae condidit, utque beato Fine fruatur Homo, propter quem MunduS hic eXtat.
Eccl. IS. Qui τι vii in aeterv no creavit,omnia simul.
72쪽
Ρropterea dum Mentis opus meditamur adortum, Indefinitis procedere principii S non Possumus ; at quaedam fieri Natura negabit, Quae jam de nihilo fecit Deus, AEthera, Caelum, Sydera, Lucis opes, Sudum levis acriS , undam, Terrarum tractus , firma intervalla locorum, Quae nisi Principio condat Deu S, irrita tentet Ex aliis primo Mundus procedere Causi S. Ex his mutari quaedam Natura laborat, Seminibus primo cessis, ut gramina, stirpes Ligna , & ab his fruges, fructus , nova semina, succOS, Dura metalla, petras, glebas, ct caetera Terrae, Brutorum species, hominumque, sed unica semper Ex nihilo in membris Anima immortalis habetur. Quaedam imperfecte sine semine mistio mutat , Et corruptela quaedam resoluta fatiscunt. Propterea rus cum causis Natura secundis Virtutem a Primo desumat Agente movendi; Ac variis instrum modis , ret usque potenter Materia, & Forma signatis, quando moueret Efficiens Z qua Materia , qua prodere Forma Diversum posset Causae valor ille creatae
De Materia informi , em Forma Substantiali.
Am quaedam mutabilitas intrinseca moli, a Quam Deus indixit Mundo, quam prorSuΣ, & omni
Concipias Forma rerum restare carentem,
Materies informis id est; non spiritus illa est,
Non corpuS, non omne quod eit speciale notatu,
Non tamen omnino nihil est; si dicere possim,
a S. Aug. lib. I 2. Cons. cap. 3. & 6. Ur alibi.
73쪽
Σo Jo. CHRYsos ΤΟΜI A S. PAULO Est aliquid nihil, & non est; hoc & prope nil est.
Quo nihil inferius, tamen est informe creatum, Formarique capax, subiens in origine primum Curpora ; nam mutabilium 1 ubstantia rerum , auar quicquid fuerat, mox desinit esse vicissim , Et simul hoc ipsum , quod non erat, incipit esse, Suspicione premit mentes, ne transitus iste Per nihil omnino fiat; sed nosse fatigas Cum mutabilitas, atque intelledito semper Iundia suis Formis naturae iura reposcat. Nimirum Tenebrae faciem scrutantur Abyssi,
Dum vacuum mens rostra movet Tellutis inanis.
Dum tria facta legit, distinctaque nomine certo Formarum , veluti Caeli, Telluris , Aquarum. Sed cum Materiam Divina Crcatio Ρrimam, Persed tum intendens , nunquam collina et oriri, Nec sne Formarum nexu succedere Cor PuS, Nec sine Materia Formas existere prima Corporeas ; pleno signatum terminat ortu,
Quod mutabilitδr voluit Deus ipsc dierum Decursu fieri, quamvis potuisset ad instans Omnia perficere. Hinc Caeli persectio lucem,
Spirituum mentes, Firmamentumque moratur,
Divisas, R Aquas ab Aquis Caelestibus imas , Et Solem & Lunam, & Stellas, & Tempora motu, Quo pariter mutatur humus, sit & arida lectis Equoribus; Pisces & Aves promuntur ah Undis, A Terra Vegetabilium variabile germen, Et Genera, & Species, alio pollentia sensu, Donec ad humanae sobolis primordia ducat. Qq dedit ut certo mutari tempore Numen , Ouam fieri subito malit, docuisse videtur , Quas Natura vices pcssit praestare; quid insit Corporibus; quamvis etenim praecedere Formas Tempore non P Issit, quae de se portio non est ,
74쪽
ΣIOpus P R I M AE DIEI. Et radix informis id est; tamen ordine formis Est prior, ut vocis sonus est simul & sonus, & vox; Et tamen ipsa voce sonuS prior esse probatur. Haec ratio supra Physicum dictamen habetur . Ut neque materies sine forma possit haberi, Nec sine Materia Formae manatio; s sit Corporis, ac ideo simul utraque semper habetur. Hinc insormis hyle formis caelata sub ipsis Non intelligitur, non est, non eXtitit unquam Informis, quia Forma suum jus est, suus actus. Quo si privetur , totum deperditur, alter Ni sibi succedat, totum mutabitur ipsa Mutata, quotieS alius successerit actus.
Non fusticere pro rebus omnibus Materiam unam, unitate specifica ; sed requiri plura Elementa , seu Principia
HAEc autem virtute Dei praemissa videmus, Ut de materie signata cuncta reformet, Perficiatque volen S geniturae more, Creata. Ρropterea Mundi partes, Elementaque promit, Caelum, Tellurem, Latices; exinde quid Ignem Luce nitere jubet; caelestia firmat aquarum Dissidioὶ cogit Latices, Terramque virentiGcrmine detectam comit, Bruti sque resercit pScilicet ut doceat quamquam diuinitiis illud Mutari possit; per se mutabile Corpus Una Materie fieri non posse ; sed ultra Principiis aliis opus est succurrere Mundo. Propterea quiSnam variis accomodet unum Principium rebus ξ ponas Elementa vicissim
75쪽
Cum suidis Undis Ignem, cumque Aere Terram , Unde capis subigi longh distantibus unam Materiam λ primamque voceS, ex qua omnia fiant, Cum iam simplicia, & diversa fecerit Author Omnipotens p quidnam reperis commune sub ipsis simplicibus, nisi conceptum, quo dicimus elIeCorpora ὶ nempe quia ex non tali tale sequatur Hoc aliquid Divina facit transire Potestas, Quae de simpliciter non tali tale creavit, Et de non tali totum convertete possit. Sed Natura suos semper determinat ortus. Ex aliquo tali, simili, quod proxima Forma Contineat monumenta rei; sic semine Plantae Planta venit, Bruti certo quoque semine Brutum ς aeque velis fieri, non quaelibet apta putabis , Sed propiora leges: Cibus ipse nec utilis omnis Omnibus es: idem. Repetas ab origine Mundum.
Ignis, Aqua, S Tcllus. Acr. & mobilis AEtherHaec sunt quae primo fuerint cum condita iussu, Vel fuerint mox omnino conversa Iubentis Consilio, varios eadem mutantur in ortus, Mixturae nexu; resolutaque rursus id ipsum In Genus, ostentant primaS eXordia formas. Materies invisa quidem: sed quanta silentem a Obducit tenui totum caligine Mundum pCorpus ea est simpleX, longum, latum, atque profundia Et similem reserenS ampla compagine uultum. illa sed informis, medium nihil inter & extra, aternam quod hylen dicunt, & in omnibus unam Qui fit, ut existat λ spuria Plato mente salutat. bNec quid, nec quantum, nec quale, nec inde relatum, Ut commune Genus , qui S vix intelligat esse P
a Creaυit Orbem Terrarum ex Materia in Pisa . Sap. II. 18.
ι Bessarion. in Calum. Plat. lib. I.
76쪽
opus P RIΜAE DIEI. . II uippe Creatoris nutu formata, diremptis Corpora prima notes formis Caelum, Mare, Terram rQuid speciem primo variet, si possit ab una Materie, Natura suos progignere scelus λRidiculum reputes, uno si plurima possint Corpora Principio gigni, quam Plura creari: Nam Deus, & Natura nihil perinutile formant; Nec desunt operi intento, nec inania cadunt. Non idem ubique unu;sed plura ElementaCrcantia Arbitrio, sic iussa globo contermina cogi, Sic fieri; secus haec misceri quomodo possint, Vel si mista forent, possint Elementa vocari pGrammatici Latio reserunt Elementa legendi Viginti tria; nominibus sunt plura repertis Quae sunt in Mundo; quid ab uno sint Elemento
Num quia conceptum mentiS communicat unum
Littera multiplicem discriminat una loquelam
Atiatuor tu ata Elementa non sunt totius Mundi Elementa, Corpora in Terris reperta , ut A et alla, Lapides ,sunt horum additamenta, ut vocat Cabeus lib. I. Meteor. text. q. quaest. 3.
J Lura inquam;quoniam Mundus non est Flementum, Nec solis constans Elementis; namque creaVit Hunc Deus in varias formas; ita Sydera, Terram Atque Planetas; an glebae sunt saxa Z hilumen Est Sal Θ & varijs eadem sunt nitra metallis pNam scut Mundus diversis rebus in unum Mistus opus variat partes formalirer omneS, Simplice nec Forma conitat; sic omnia Formis
77쪽
Mista minutatim compactis edita credas ;Sed tamen attendas uni communia Formae.
Quod si tam variis Formis haec condita noris, Materiam primam insormem quid quaeris in ipsis Cogitet ingenium, sensus ne quaerat Abyssum Deficientis hyles, qua sit mutabile corpuS . Ne quaeras autem quot sint Elementa priusquam ,
Quid sint decernas: simplex est Corpus & illud
Ex Elemento alio non fit ξ Non ergo duobus Materies communis inest; nam quicquid in uno est, Non est in reliquis; nec quatuor illa creato Sussiciunt Mundo; nec non si quatuor imo Facta loco reperis , Ignem, Aera, Flumina, Terram , Et dubitas an Gemma nitens, an forte Metallum Sal, similesque suum per Corpus habentia partes Sint de simplicium numero si condita primum Credideris potius, quam semine nata creato) a Quid reseras, vastum, si cessis AEthera pennis Singula Caelorum visurus Climata pergaSΘΡura neque ex aliis fiunt, quia facta fuerunt Ex nihilo diversia. Deo mandante. velut sunt Ρrimitus; & faciem mutant, si mistio partes Ingerat, aut si seminibus sint pabula certis. Sint Elementa suis conformia partibuS, aequas Et similes, & homaeo meras servantia lanceS, b Quomodo se Tellus Elementum dicitur unum, Quae tam diversis compacta est partibus in se e
Stellarum quoque compageS non esse videtur A simili forma : Lunam speculare nitentem.
Lucis inaequali vultu; si quodlibet Astrum, Corpus
b Homaeomera , quc constant partibus similiaribus , ut AqUAE, Aer . Ignis .
78쪽
Corpus habet dispar, Elementa quot esse probantur Si Corpus simplex Elementum dicere mavis, Non Elementa putes firmissima corpora quaedam rUt Firmamentum sunt, Sydera, Terra, Planetae. Aut sunt plura simul cum non sint Corpus in unum Consimiles partes, ut habent Aqua , S Ignis, S Aer
His igitur dictis pateant exordia rerum , Quae sunt in mundo: Series est Mundus earum, Neva Creatoris Verbo, distincta volentis Arbitrii ratione; suas imitantia leges Cuncta Deus primum quae condidit ipsa sub omni Multiplici formata gradu sunt, ordine certo Principia. Ex ipsis fuerint extrinseca quaedam Finis & essiciens: fuerint intrinseca quaedam Ut cuiusque rei proprium Natura per omnes Effectus demonstrat opus: discriminat aditis Esse potens , & Forma quid est determinat ipsam Materiem: sed enim cum sint haec summa scientia ingenii Decreta , vides a Numine formas Distinctas cuicumque rei: Passiva Ρotestas, Quae nihil est arui, quo plus exceperit actum, Ut magis Activum fiat, minus illa tenebit Materiae; nihil omnino, si mentibus insiti Nam Corpus prae mente, per hoc differre necesse est Quod divisibili partes in Corpore quantae Materiam dirimant. Totum hoc totaliter est Mens, Parte carens omni, substantia vivida Verbo; Nec totum esse tenet si sit finita, quod est hoc
Ex alio pendens, quod limitat esse creatum. Hinc etiam plus de formae ratione, minusque
Materiae sortitur Agens excelsius inter c Cor.
79쪽
Corpora; Caelorum Sphaeras intellige, Stellas Indesectibiles, agiles, motuque PerenneS, Materia tenui, sorma potiore coactas. Hinc AEther, aut Ignis habet magis Aere vires Achivas, & Aqua magis Acr, imaque Tellus Prae reliquis passiva magis, plus ponderis effert, Materiaeque gravis, de se minus apta moveri.
Post haec & mistis est omnibus indita primum Per Ais. Imper Ais Distinctio, passim
In species mansura suas , numerisque vicissim Successura sitis, donec praevisuS in avum Finis ab immoto Mundi Motore feratur. Quae nisi distin Eth faciat Deus omnia primum, Incassum totidem quaeraS eXordia rerum.
Non dari Albomos Democriticas.
AT neque quod minimas parvis Elementa figuris
Caedua Particulas tenuent) per inane volanteSInducas Athomos. Tellus, Aqua, limpidus Acr, Hisque pares moles sunt Corpora consita nullis Rupta foraminibus, iugi conflata tenore; Non vacuo sparsim sunt interpuncta minuto. Namque reale aliquod spatium non posse repleri, , Ius Creatoris renuens, interque Capedo Esset in Orbe magis, quam reS extare, necesse. Praeterea si pondus habent, faciemque Perennem , Et motu coniuncta novas Corpuscula formas induerint; totidem nexus, totidemque gradatim Accubitus, qua sorte petunt, qua lite Iecusant,
. Unde situ variant, sit ut ille tenacior illo Surculus; ille color, sapor ille. valentior illo, Plus, minus aut ergo specie differre suapth Dixeris, & smiles Athomos concrescere in unum , - Quod
80쪽
Quod retuli Naturae Elementum, partihus ipsis
Continuum, minime caesum'; quia scilicet unum
Per se subsistcns. Aut non differre: quid ergo Sunt Acr, Aqua, Terra smul Z Quid talia primis
Principiis Z Athomos Terrae cur densus opacat Nexus, aquae ligulas, in mollia Vimina stringit, Acra millenis linquit flavescere rimis Haec Athomus Terrae sit, & Acris altera; distent Natura ὶ Quanta distent in mole Θ Figura λΡondere 7 sed quantum λ ne tanta remotio partes A Uris, & Terrae possit mutare vicissim. Diversum perhibes Esto. Da prismata, Terrae Molecolis. rotulas da partibus Acris: Ergo Terra nihil spatii de se discriminat, Aer Inde minus triplo; per quod si pyramis Igne Praenitido transit, non est cur possit haberi Aer a Terra longe diversus, & alter. Quod si simplicium pendas quam plurima rerum Corpora, dissidium maius novitate figurae Comperies. Age quid factum 3 Quid Mente creatum Divina , facies veluti quodcumque gregatim Si sit arenarum cumulus e uuae scissio summum Quominus Artificem sequitur, minus esse putetur Credibilis; quod & has Athomos intenderit Author . Accipe, sis, Athomum conceptu menti S aquosam, Quam dicas impartibilem, si nullus Agentis Actus habet vires mutandi protinus illam ;Immutabilitas summis aeterna coaequat 'Spiritibus, consiste parum, quia solus in Actus Est Deus nternos, est immutabilis actu;
Spiritus est actu mutabilis, unde creatus. Si minor est Athomus , quam mens ab agente creata, Corpus erit propriae nexu mutabile Formae.
Quin potius Corpus simplex, si feceris unum Continuum, minimis caesum, stant sngula primas