장음표시 사용
281쪽
Vulga a Cie. lectio in lib. I. de Divin. aliquotos con fra variaIiones codd. conatusque eruditorum muniis r ω con 'matur, semel quoque atque iterum emena datur. Vetus o iactatus aliquando co unguntur. Ellipss pron. demon irativi. Tullius obiter defen- 'ditur. Adducor , senseu praegnante , est adiscor ut rear. Cicero cum Tacito vindicatur. Ellipses incommodior. Maturus , jam imminens. Edere
quid voce divina, gro declarare. Cicero bis obiter defenditur. Odem lib. I. Ciceronis de Divin.
cap. Idii Ei Capitolinis iniecit sedibus ignes. Tum species ex aere vetus, generataque Natta
Hunc locum quin depravaverint scribae, duabium esse nequit. Medicinam autem illi non uno modo pararunt interpretes, quorum conatus huc recidunt, ut pro generataque legant genero que, vel gener Atiaque, Vel venerataque, vel denique venerandaque. Liceat etiam mihi aliquid in hane sythbolam conferre, sic enim ego, salva virorum insignium sententia, Tullium nostrum scripsisse Puto :Tum species ex aere letus SACRATAE NE Nariae Concidit. Saepius autem ita concurrunt voces vetus & sacrarus. ut apud Val. Maximum lib. V. c. 4. Igno itemnusissimi foci, - - s is vesro sacratissimo templo --
282쪽
r 2 T. Wo PRENs L Ecetto Nu MCeleribus duodecim sacratisque legibus &c. Nec mi rum , sic ista duo conjungi , quum vetera & veis iusta tape appellentur talia, quae ob vetustatem
Cap. XIV. Similis est haruspicum responso , omnisque opinabilis divinatio. Ad hunc locum is vox se penultima, inquit Clar. interpres, senii videatur ossicere : quum enim medicorum, gubera' natorum lc imperatorum scientiam opinabilem '' esse comprobasset, addit similem esse haruspi-'' cinam, omnemque divinationem ; adeo ut vix V dubitem , quin vox opinabilis a mala manu, provenerit , dc pro glossemate sit habenda. ,, Hactenus U. D. qui mihi parum deXtre percepisse
videtur, qua in re haruspicum responsio , omnisque opinabilis divinatio, medicorum, gubernatoἀrum & imperatorum arti similis dicatur. Similia illa horum arti esse volebat Cicero, quatenus aliquando ignorantia quaedam aut etiam error ill rum tractationi subesset, tametsi hoc modo arres esse verae non desinerent. Intelligebat igitur auctor per opinabilem divinationem alterum illud divinationis genus, quod di stinxerat ab naturali clivia natione, cum sic loqueretur cap. VI. Duo sunt enim divinandi genera, quorum alterum artis es, alterum naturae. auae est autem gens, aut quae civitas, quae non aut extis pecudum, aut mons aut fulgura inierinpretantium , aut augurum aut astrologorum, aut fomitum, ea enim fere artis snt aut somniorum aut laticinationum haec enim duo naturalia putantar)praedictione moeteatur γ Jam vero hic usque ad capeto. in eo est Quintus, ut prioris generis insignia quaedam specimina proferat; quorum veritatem ut stabiliat, sic infit initio cap. Ι . At nonnumquam ea, quae praedicta sunt, minuἷ eveniunt. aeua tan-
283쪽
dem id ars non habet 7 earum dico artium, Dae eoninjectura continentur, by Iunt opinabiles. Tum vero exempla medicorum ceterorumque illorum adfert. quorum ars tamen non tollatur, etiamsi ipsi aliquando hallucinentur. Similis est , inquit, haruspicum dcc . . Cap. XVII. Sua re celebrata, tussi vicini omnes ad unum de rebus suis referrent. Habet elegantiam
haec lectio, quae tolletur, si cum viro di. codicibus obtemperemus istis, qui repraesentant, omnes ad eum de rebus f. r. Elegantia, quam dico, consistit in oppositione vocis omnium & finium, quomodo etiam vis intenditur orationis. Est itideiri venustatis aliquid in omissione pronominis demdnaltrativi, qualem quoque cernere licet in his locis ιACad. lib. I. extremo: qui cum ab eo plurimuin ius
sentiret , unum tamen praeter reteros mirabatur. de Nat. Deor. lib. II. c. 2. cum e praefectura venient
- - dixissent. Nepos in Alcib. Cap. 7. Nam cum νι omnes essent honores decreti, totaque reu b. domi bellique tradita , ut unius arbitrio gereretur, &c. lii EPam. Cap. 9. universi in unum impetum fecerunt . Iustinus lib. XI. c. Io. Cum letati rectius id eum in WFro vetere - - facturum dicerent, in deprecantes e fintroitum ita exarsi, ut 8 c. Caesar de At Galli lib. I. c. I 8. concilium dimittit ue Liscum retineti quaerit ex folo ea, quae in conventu dixerat. Si Hilerriellipsin agnosco etiam , atque tolero in his de Nasi Deor. lib. II. C. F3. - - an bestiarum' hibito proba in bilius , Deos mutarum S nihil intelligentiussi Eati tantum laborassee. quamvis codex aliquis ibi dei Murorum, idemque viro doctissimo praeplaceat: p. XVIII. Utar igitur ψ x3c udducar ; ut reaputit is extis totare Etruria n delirare ι utit sanctia
284쪽
teri duas voces, ut rear, haud agnoscunt:&mihi quidem illae attribuendae videntur largitati librariorum , qui forte ad loquendi formam haud ita passim obviam , dc aliquomodo , si verum fateri vclimus, duriorem offenderint. Quamvis autem jam monuerint viri summi, iis omissis, orationem nihilominus esse Latinam ; tamen quum rationes illi nullas attulerint, digna res est, quae paullo Ce tioribus argumentis urgeatur , exemplisque dilucidis illustremo Hujus igitur formae en tibi lo- Cum istum geminum ac germanum de Leg. lib. II. L. 3. ut jam videar adduci , hanc quoque , quae te procreavit, esse patriam tuam. &ad Att. lib. XI ep. 16. Sed ego non adducor, quemquam bonum ullam salutem putare mihi tanti esse. Potest tamen eaphrasis referri ad βραχυλογίαν satis vulgarem atque usitatam , qua unum verbum sensu praegnante contineat in se suppressum alterum. Exemplum
jam vidimus in his de N. Deor. lib. II. C. 32. qualia dividit omnium quae t naturam, ut dicat esse
corpora, bi inane, quaeque his accidant. & Tusc. lib. IV. C. Iz. ex quo in aliis - - oritur id quod ira.cundia dicitur. & Acad. II. C. 3. in utramque par- rem disputantes in audiendo. Et plura mihi talia observata sunt, quae quamvis nova non sint, inculcari tamen vel ideo merentur, quod immerito aliquando scrupulum injecerint eruditissimis grammaticis. Age pauca quaedam ex collectis nostris ex- Cutiamus. Acad. lib. II. cap. x I. Nisamur igitur
illud tenere ac probare , nihil posse percipi. de
Fin. lib. III. c. I 2. pugnare non destitit, in omni hac quaestione - - non esse rerum - - controversiam , sed nominum. & de Nat. Deor. lib. I. C. 27. Blud via deo pue re te, species ut quaedam sit Deorum, quae
nihil concreti habeat. quibus locis etiam congruit
285쪽
ΤυLLx ANARUM L n. III. CAP. II. et sille Quinctil. Deciam. CCLI. Itaque calumnia resse, impugnat, i. e. resistens impugnans ase firmat ) justum esse repudium, quod maritus jure at
quo fecerit. quod exemplum debere me fateor erud. Schultingio, quem vide in Sen. contr. p. 9 I. Peringamus ad alia. Tusc. lib. N. C. 37. Cum multa in contentu vitia conlegisset in eum Zonrus. i. e. con lecta memorasset. ubi Har. Davisus volebat, conlegisset ejus Zonrus. vel confecisset in eum Zonrus; sed vetare illud Musiae videntur. Pariter etiam commisit idem vir doctus in illa verba, de Leg. lib. II. c. 27. Sed perge cetera. M. Pergam quidem dcc. quum praepositionem ad ante Vocem cetera intruderet ; quod quamvis codices quidam & editi agnoscant, alii tamen iidemque optimae notae libri nesciunt. Sed lapsus hic illi communis est cum I. F. Gronovio , qui urgerent legendum censuit Pro pergerent . in his Taciti Annal. lib. I. c. 28. pro pereque cessura quae pergerent , s fustor ces clari-gudo Deae redderetur. Sed pari modo loquitur Cicero, ad Att. lib. IV. ep. Io. Perge reliqua. geserto scire isa omnia. & de clar. orat. cap. 72. Sed perge , Pomponi, de Caesare , disserere scit. redde quae restant. Pro Quintio cap. 24. neque re
ipsum id perseverare potuis'. Virgilius ecloga V. v s.
Sed tu uesne plura puer Plaut. Rud. V. se. III, I 4. Gr. Propera. La. quid properabo p Gr. Reddere argentum mihi. Plura CNempla, si necesse foret, peti possent ex disputatione Sanctii de verbis neutris vel falso ita dictis; Ubi sedulus harum rerum scrutator facile intelliget, multas proferri formas, in quibus verba neutra inaudquaauam in activa degenerent, quod putabat
286쪽
modo degenerare Videantur, omnino tamen e
plicari per istiusmodi ellipsin debeant, quam nunc
Igce quadam eXemplorum circumsudimus. Eodem cap. aequius esse censuit, se maturam op rere mortem, quam P. Africani filiam adolessentem. Sensum incommodum exsurgere putabat cl. editor, quod matura mors a sene tantum, & non ab
adolescente P. Africani filia, dici posset oppeti.
Legebat propterea , se maturum oppetere mortem, hoc est aetate provectum , eamque lectionem Gmili plane vocum malarus & adolescens oppositione elegantes collustrabat. Quod autem vir doctus sic onjicit, quia mortem adolescentis maturam dici non posse putat; huic ego rationi duplici via obviam iboli remsue eo adducere conabor, ut locus Tullii mutationem haud requirere videatur. Primo. enim necesse non est . ut quando post vocem adolescentem ἀπο τῆ κοινοῦ sub audias mortem oppetere , subaudias etiam simul epithetum illud maturam. Ellipse enim, quae ex antecedentibus supplendae sunt', ' aliquando partem tantummodo membri Praecedentis , non totum illud membrum flagitant.
Ita jam supra defendimus locum istum , Acad. lib.
II. c. cum animi inaniter moveantur eodem mori
rebus iis quae nullae snt, ut iis quae sint: scit. movemiur , non inaniter moventur. Addamus locum in-sgnem Tusc. lib. IV. c. 3I. atque ut in malis πλnatis , tolerabiliora: sic in bonis, sedatiora sunt inciunda ea, quae magna laetabilia dicuntur. Itane veroi a malis opinatis , tolerabiliora facienda , quae magna laetabilia dicantur Z Non sane ita ineptiit auctor. Quid ergo λ suppleamus antecedentia estquentibus hoc modo , ut in supplemento nostro
omittamus illud V laetabilia, Iam vero simili mo-
287쪽
Tu LLI ANAAUM LIA III. CAP. II. 24
do omittamus το maturam, in loco hocce de Divinatione, cum repe imus vicinum illud oppetere mortem: ita sundamentum, Cui κρίσις viri cl. innititur, erutum erit, siquid ego judico, atque sublatum. Sed & altera via patet, ad basin illam evertendam : potest enim omnino matura mors dici adolescentis , si vox matura ea significatione intelligatur, qua Venit apud Plaut. Pseud. I. sc. m, s. Miliam hodie huic suo die natali malam rem magnam maturam. Ubio maturam explicat in lexi como Pareus , quae imminet. Cicero infra lib. II. L. 3O. Edidit haec Calchas, quae jam matura Sidetis. h. e. quae videtis instare, dc propinqua esse, ut recte exponit cl. Davisius, secutus Ad. Turnebum Advers. lib. V. c. I9. quem vide. Hoc modo matura apud Ciceronem dicetur mors, quae alterutri, aut Graccho aut uxori jam nunc subeunda esset, cujusque jam tempus sic instaret, ut retardari non posiet; quo sensu etiam infantulo, quae jam impendet, matura mors dici po*st. Atque ita omnia, quorum jam tempus completum sit illud, quod antcgrediatur necesse sit, maIura appellantur.
p. XXI. 'Ibi ex oraclo voce disina edidi Apollo, puerum, primus Priamo qui fores Post illa natus , remperaret tollere. Haud ita moveor isto codico, qui exhibet vocem divinam , ut ex illo refingendam esse lectionem alteram existimem; obnituntur enim cum reliqui omnes, tum optimae quoque notae liber, quem
meminit Is. V ius ad Pomp. Melae lib. I. c 8.
288쪽
io T. Wo PKENs LEcTIONUM Et, si verbum edere declarandi, praedicendi, monendive significatione intelligas, cui quaeso honomajori accusativus locem divinam, quam ablativus mole divina 8 Haec autem illius verbi notio, quam dixi, noli dubitare quin satis communis solennis que sit. Sic enim supra cap. IΣ.- quae quondam ω consule Cotta , Lydius essiderat Tyrrhenα gentis haruspex. .
lib. II. cap. 3o. & 38. Prospera Pupiter his dextris fulgoribus edit Ut illic fustoribus edere dicitur, quid vetat quominus alibi voce divina , aut vocibus divinis edere dicatur λ sic porro Cicero in epist. ad Brut. ep. 2. me ex oraculo Apollinis 'thii edita tibi puto. item de Leg. lib. III. c. 2o. apud eosdem Censo
res qui magistratu abieripi, edant se' exponant, quia sn magistratu gesserint. Atque his de causis , temerare m1hi potius videtur Bosius, quam emendare lectionem istam Corn. Nepotis in Conono cap. 3. Sed tu delibera, utrum colloqui malis, an periitteras edere quae cogitas: ubi cum codd. quibusdam malebat agere, quod tamen haud deterioris Commatis alii respuunt. Miror etiam, quomodo δGraevius in haecce, Ossic. lib. II. C. 22. Da sue quod Apollo Prthius oraculo edidit, Sparsam serituram, id videtur non solum Lacedaemoniis - - prae dixisse: in haecce, inquam , miror quomodo Vir ille summus talia commentari potuerit, ut phrasin oracula aut responso edere Latinam esse negaret, proptereaque sequendos illos codices diceret, qui maculum pro oraeulo referrent. Mihi quidem tam
commode dici posse videtur Apollo quidpiam edere oraculo, quam edi quidpiam Apollinis oraculo, quam
289쪽
quam sermam posteriorem habes, de Fato cap. 7 .uamquam id mille o ante anno Apollinis oraculo ed tum esset. & Senecae epist. XCIV. p. 333. ualia sunt illa, aut reddita oraculo, aut smilia. & apud Curtium lib. III. c. r. Incolis deinde a mantibus, editam esse oraculo sortem, potiturum qui inexplicabile vinculum solvisset. Idem quoque dicitur declarari oraculo , de Nat. Deor. lib. II. c. 6 multa oraculis declarantur, multa varicinationibus,omulta somniis, multa portentis. Quemadmodum autem in his locis nihil habet ablativus, cur rejiciatur aut cum accusativo permutetur: sic quoque omnino retineri posse videtur, in loco isto de Fin. lib. II. cap. I s. Si enim ad honesatem omnia referantur, neque in ea voluptatem dicant inesse, ait eos inani voce sonare. ubi legebat erud. Anglus, inanes voces sonare, quod Tullius alibi inanis jonos fundera nominat. At vero passim sic sine accusativo venit verbum sonare, pro sonitum edere, id quod conservandae receptae lectioni sussicere arbitror.
Vulgata Ciceronis lectis in L. de Divin. pries stabilitar, bi semel iterumque emendatur. Subjunctivus in altero orationis membra. ordo verborum obsere vandus. Cicero obiter defenditur. Mareologiae
. specimina quaedam. Xenophon U Maximus Tyrius vindicantur. Ad ctis tribuitur , quod comperit subrectis. Ammiani locus corrigitur. Adferre, memorare. Deinde bi deinceps quid disserant. Id notabili modo inchoat sententiam. Cicero defenditur.
Seneca tentatur. Usus τοῦ enim notandus.
CAp. XXIV. ejusdem libri I. de Divin. .. ei secundum quietem visim esse Iunonem praedicere,
290쪽
uo Υ. Wo PKRNs LECTIONUM ne id faceret, minarique s id fecisset, se curaturumst eum oculum , quo bene videret, amitteret. Suhiunctivum videret haud facile in hoc loco damnaverim , licet codex regius & Cantabrigiensis, qui passim conspirant in lectione recepta immerito dein serenda, indicativum agnoscant. Geminus enim subjunctivus est in his, quae mox sequuntur: Itaque ex eo auro, quod exterebratum esset, -- buculam curasse faciendam. & cap. antecedente et Matrem Phalaridis scribit, - - visam esse videre in somnis mulacra Deorum, quae ipse Phalaris domi consecrasset. Ex his Mercurium e patera, quam dextra manu teneret , sanguinem visum esse fundere; qui refervescere videretur , se ut tota domus sanguine redundaret. Nihil est in obliqua oratione istiusmodi subjunctivis solennius. Cap. seq. inscendit in Areopagum. Non video, cur haec lectio minus adrideat insigni viro, quam illa unius alteriusve libri, in Arium pagum. Quamvis enim Graeci passim dicant μειος πάγος,
Cicero tamen nusquam non una Voce Areopagus dicere amat, quantum ego quidem adsequi potis fuerim.
Cap. XXVIII. suid hoc somnio dici divinius potes ' Apage istos codices, qui talem Verborum o dinem referunt: aeuid h. f. dici potes divinius 'Omnino praesero receptam scripturam, quae, quamvis dura videatur editori cI., Ciceroni tamen
neutiquam indigna existimanda est, cui ista durities, siqua sit, suavissima fuit; sic enim infra cap. 43. S in Sibilae libris eaedem repertae praedictiones sunt , pro rep. f. p. & lib. II. C. 2. aut admiratus fortunam sum alterius. & cap. 9. neque illud quidem dici, praesertim a Stoicis nullo modo. potest. &cap. 18. quorum quidem defenso repetita suam longe,