Thomae Wopkens lectionum Tullianarum, Sive in opera quaedam Ciceronis philosophica animadversionum criticarum

91쪽

66 Τ. WoPκENs LECTIONUM Testudines autem S crocodilos dicavi -- obruere ova, deinde discedere: ita ces nascuntur ij educantur ipsa per sese. lib. I. c. 27. Dicemus ergo idem , quod in Venere Coa; corpus illud non est, sed simile corporis, - - se in Epicureo deo non res, sed similitudines rerum esse. Fin. IlI. I An vero certius quicquam potes esse , quam illorum νatione. . non posse sapientem beatum esse,

cum eculeo torqueatur ' eorum autem , q. d. i. m. n. f., ratio certe cogit, uti in omnibus tormentis confer

Uetur beata vita tapienti. ubi Lambinus rursus est ad analogiam grammaticam nimis attentus. Conisser quae ad N. D. III. 22. Ibidem. Hoc igitur tibi propone, amplitudinem Uquas quandam exaggerationem quam altissimam animi, quae maxime eminet contemnendis N despiciendis doloribus, icc. Et hoc rursus male habuit criticum celeberrimum , quod hic amplitudo animi, &non ipsel otius animus, contemnendis & despiciendis do-oribus dicitur maxime eminere: qui proinde legebat, qui maxime eminet. Similiter lib. IV. C. 26. Libidinosum igitur e . i. e. a. e. t. esse censiemus sapientem

de cujus excellentia multa quidem dici quamvis fuse lateque psent, sed breviter hoc modo; sepientiam esse

rerum dcc. Ex quo incitur , ut divina imitetur, humana omnia inferiora virtuIe ducat. In hanc tu uisur. . peri rbationem cadere tibi dixisi mideri y Ne

sapientiae tribuatur, quod proprie in sapiente dici-xur, reponebat idem V. D. In hune tu igitur &c. Item ibid. c. 3 7. Et dentia - - scientia quaedam est Nopinio gravis, non temere adsientiens; ille rursum, non remere adsentientis. supra lib. I. 2s. φιid p illa vis 'quae tandem es, quae investigat occulta , quae inventio atque excogitatio dicitur ' Ex hacne tibi terrena moris D liquo natura N eaduca contreta ea videtur ρ Aut

92쪽

TULLIANARUM LIB. I. CAP. XI. 67dcC. 8 conjicit ille, concretus eo videtur, aut qui primus &c. 8 Ibidem : uae porro iam immensa ma gnitudo , de memoria: capacitate sermo est) quae illa tam multa possit e friere. i. e. quae illa tantae res magnitudinis, quae ea quae essingat complecti tam multa queat ξ cl. Davisius hariolatur : quae illatam multa sint excipere 7 vel, ia qua l. t. m. po teocli 7 Sed auctoritati summorum virorum obviam ibimus, locorum similium auctoritate muniti , qdos tamen illi ejusmodi censura non attigerunr. De innumerabilibus autem ecce pauca. lib III. C. 8. Nam est innocentia adfectio ratis animi, quae noceat minini. lib IV. C. I s. impotentiam quandam animi, a temperantia θ' moderatione plurimum di dentem,

Daes quando adepta sit id quod ei fuerit concupitum,

tum emertur alacritate, ut nihil ei constet quod agat. cap. 24. adfectio animi legi summae i. p. r. obtempe runs. & mox: βuid ista bellatrix iracundia cum domum rediit, qualis es cum uxore ρ cum liberis p cum

familia' lib. U. cap. 34. auae es enim alia fortitu-aeo, nis animi adfectio.. cum in adeundo periculo, . . patiens, rum procul ab omni metu. zχ cap. I 8. Etenim ui sultitia eis adepta es quod concupivit, num. quam se tamen satis consecutam putast: se sapientia semper eo contenta est quod ades , neque eam unquam se sui paenitet. de Fin. IV. I 3. es quaedam appetitionaturalis, ea quae secundum naturam siunt annens.

Lamb. volebat appetentis, sed redarguit ipsum cl. Davisus, quem vide. adde, sis. Lastant. lib. II. c. s. 16. nis siensus illis inesset cii sui sciens. Cap. XXVI. Ut enim s cui naviganti, praedones insequantur, deus qui dixerit Mice te navi ; praesto est qui excipiat vel Delphinus, ut Arionem Met Vrnaeum; vel equi Pelopis illi Neptunii, qui per undas

currus suspensos rapuisse dicuntar, excipient te, ta quo E et velis

93쪽

68 Υ. Wo PKENs LECTIONUM velis perferent ; omnem omittat timorem: sie urgentiabus a peris odiosis doloribus, si tanti non snt, ut ferendi sint. quo sit confugiendum vides. Locum totum proposui, quo facilius constaret lacuna quaedam ac depravatio, quae constructionem lutulentam reddit. Viri docti sic malum erui putabant, si legeremus addito pronomine, quem praedones insequantur. At hoc modo idem ulcus remanere,

mihi quidem videtur. Quid multa ξ lego : Ut enim, s cui naviganti, praedones SI insequantur, Leusael si dixerit fice te navi, praesto est qui dcc.; omnem omittat rimorem: sc lac. Illud Deusque tres codices diserte praestant, si verax est cl. Davisius. Erat autem quidam ex amicis meis vir doctissimus, qui quod minus ipsi placeret duplex illud s. mklebat praedones CUM insequantur &c. at praete quam quod mea mutatio sit longe facilior, simili modo geminatur conjunctio Acad I. C. Σ. existimavisqui δε nostris ejus sudio tenerentur, s sen/Graecis doctrinis eruditi, Graeca potius quam nostra

CAPUT XII.

Cicero emendatur. Aburivi usus notabilis illusratur. Tullias in transtu defenditur. Ejus sententia de naturae integritate ac depravatione adferisuratque illuminatur. Obiter quoque locus de Leg. teuratur. Complura Theognidis menda tolluntur.

VΕnio ad lib. III. Tusc. cujus principio sic legimus: uidnam esse, Brute, causae putem,

eur eum constemus ex animo θ' corpore, corporis cumrondi tuendique causa quaesta si ars ejus, atque uti kras deorum inmortalium inventioni eo πυιώ 3 onis

94쪽

TULLIANARUM LIB. I. CAP. XII. 6omi autem meritina nec tam desiderata sit dcc. Locum , haud dubie male sanum, alius alia medela aggressus est, quemadmodum videre licet in notacl. Davi sit, qui ipse amputatis quibusdam Verbis. legebat , corporis curandi tuendique quaesita si ars Deorum immortalium iumentioni consecrata. Sed haud scio , an praestaret locum pro deposito ac desperato relinquere, quam sic in illo restaurando πα μιαθσθM. Tu vide, ne correctione multo leviore manum Tullianam hoc modo adsequi li- Ceae, si reposuerimus, tuendique causa quaesita sit

ars, E PUS U E UT IL IT A TE deorum inm.

ini consecrata. Primo ejus pro Da non plane inauditum esse m veterum monumentis, constat inter omnes; quod tamen si displiceat, legere possis suaque utilitare dic. vel , sua quoque &c. Dcinde utilitate, h. e. propter utilitatem. ut de Fin. I. C. 13. θ' gubernatoris ars - - utilitate non arte laudatur. dc lib. II. C. 26. At vero s fructibus V emo- Iumentis S utilitaribus amicitias colemus dcc. de N.'Deor. II. c. 33. Utilitatum igitur magnitudine constituti fiunt ei di, qui utilitates quasque gignebant. dclib. III. c. et . quarum rerum utilitate video consecrata simulacra. ubi non est, cur juxta codd. quosdam refingas, quarum rerum utilitatem videor via

deo etiam consecrata simulacra. De hoc ablativi usu vide cl. Schulting. ad Quinct. Decl. I. C. Σ. dc Cortium ad Salust. Cat. cap. XXXI. 3. Eodem cap .aeuo tales &c. Egregia sunt, quae hic de naturae praestantia ac depravatione disierit phil sophus. Pariter de Leg. . c. I 2. Sequitur igitur ad participandum alium ab alio communicandumque inter om NeFjus, nos natura esse factos 2 atque hoc in omni hac disputatione se intelligi volo, quod dicam naturam esse ζιgniam auum esse corruptelam malae consuetudinis, ur

95쪽

o T. WoPxRNs LECTIONUM ab ea tanquam igniculi exstinguantur a narura dati, exorianturque Urmentur vitia contraria. &c. Priusquam ad alia loca pergam , hunc obiter a conatisus virorum in lignium, lectionem quod attinet, vindicabo. Scilicet Manutius ista quod dicam ηaturam esse pro glostemate habebat : Lambinus legebat ,- - Solo , Ius id, quod dico , naturam se

Davisius, -- volo , optumam ducem naturam ese.

Quid Θ si lectionem vulgatam retineamus, nonne sensum inde satis commodum atque planum fabricari licet, sive voculam hoc ad superius illud natura , sive ad omnia ista nos natura se factos roseras λ Quae tamen ratio si minus arrideat, levissima

emendatione sic possit rescribi , quod dicam IN NATURA esse ; vel , quod dicam NATURA esse, scit. istam juris communicationem . sic ibid.

c. I 6. Ea autem in opinione existumare, non in natura posta dementis es. Nam nec arboris, nec equi virtus quae dicitur. . in opinione sita es, hed in natura. -- enim virtus ρerfecta ratior quod certe in natura est. & C. I 3. nisi separatim hoc ipsum, natura esse jus, dissputarint. & c. I s. Ita si, ut nulla si omnino jusitiais neque natura es, is ea quae&c. Sed ad rem. Quod Tullius de naturae simceritate ac pollutione, idem quoque sensit Seneca; qui epist. XCIV. Erras, ait, s existimas nobiscum vitia nasci I seupervenerunt, ingesta sunt. & cpist.

XXII. Nemo, inquit, aliter quam quomodo natas es, exit e vita. Falsum est , pejores morimur, quam nascimur. ηψrum istud, non naturae vitium es. IIIa

de nobis conqueri debet , o dicere quid hoc es 8 sne cupiditatibus vos genui, sne timoribus , sine seversitione, sne perfria, ceterisique pestibus. quales intraseris , exite. Sint haec Theologice , hoc est. juxta quorumdam Theologorum decreta, falsa; sunt tamen

96쪽

ΤυLLI MN ARuM L I B. 1. . C A P. XII. imen Philosophice, hoc est, juxta Iumen divinum rationis , in quod numquam nusquam incurrit sancta revelatio , verissima , duntaxat absque cavillatione explicentur. Adposite quoque Theognis in sententiis, p. 3os. seqq. quem locum eo adsero libentius, quod tantum non in omnibus editionibus corrupte sic exhibeatur:

οἱ κακοὶ ου παντως κακοι ἐκ γος τρος γεγονασιν, A'λλ' ἄνδρεσσι κακοῖς συνθεμενοι φιλών.

E λπομενος κεινους παντα λεγειν ετυμα.

Sic cum vulgo legimus, interpretes Verbum tμαιον in prima persona singularis numeri acceperunt, dum vertunt : Mali non promus mali ex uIero nati sunt ; sed cum viris malis jungentes amiciIiam. Famisque improba didici, O verba maledica, V contumeliam, sperans illos omnia dicere vera. At multo lenior erit oratio, si primo post vocem Φιλιην comma tantummodo constituas; deinde pro ἐλπομει ostrescribas ε λπόμενοι. atque ita illud in tertia pluralis intelligas. Ita haec Poetae mens erit: Mali non prorsus mali ex utero nasiuntur; sed cum viris malis jungentes amicitiam, S facta improba discunt, θ' verba maledica, id contumeliam , creaenIes illos omnia Sera dicere. γεγονα σιν&ἔααθον sic interpretor ut praeterita illa , de quibus ad Divin. I. c. 8.

Haec dudum in scedis mihi jacuerat conjestiara, cum viri eruditissimi, praeceptorisaue nostri fidelissimi Adriani a Cattenburg singularis humanitas copiam mihi faceret editionis H. Stephani in folio, ubi hanc lectionem & interpunctionem disertere- praesentari videbam. Hunc autem Pollam dum profero, menda quaedam alia, quae ejus senten-

97쪽

72 T. WOPTENs LECTI NUMtias subierunt. eruere conabor. tu autem vide an scopum conjiciendo attingam. Versu 2I7. Pobpimeniem, inquit, obtine ver ellis, qui ad petram, cui adhaeserit, talis viis apparet. Nυν μυ τηδ' ἐφέπιι, ποτε δ αλλοῖος χροια γίγνου.

Κραιπνον τοι σοφίη γίγνεται ευτροπίης.

Int. Nunc quidem hac sequere, aliquando alius coloresias. Celeris mutatio quidem sapientia est morum. Sed quo jure κραιπνον vertatur Celeris mutatio, &ευτροπίης morum, ego vix intelligo. κροιHrνον enim est velox vel velocitas, ἐυτροπίη sunt mores probi Shonesi. Scripsit, ut mihi quidem videtur, Theognis, aut melius saltem dc concinnius scripsisset,-ΚP Ε ΙΣΣ Ο N τω σοφίη γίγνετο ευτροπώ1ς. h. e. Melior quippe astutia es decoris moribus. atque hoc modo idem Poeta in si m ili praecepto, st. Io 72. '

Nunc quidem hunc sequire, alias veni alius ss ingenio. Melior est sane sapientia vel magna virtute. quale etiam illud joculare plane ac ridiculum est paradoXum VS. 3I3.

Inter despontes maxime despio. Rursum male se habet vf. 3ys. Foni si animo ,

98쪽

ΤυLLIANARUM LIB. I. CAP. XII. Orne, in malis, postquam V in bonis gaudebas, quando θ' haec fatavi jubebat habere. Sicut autem ex bonis accepi malum, se vero rursus emergere tenta, deos

Int. Neque nimis ostenta: malum vera est, orne, ostentare.

Paucos sollicitos tui mali habes. Tu sic lege, ac distingue, ut emolliatur aliquomodo orationis cursus. Mηδε λίην ἐπίφαινε' κακον δε τι , κυρν', ΕΛΙΦA NΩNΠαυρους κηδεμονας σης κακοτ lος εχεις.

que nimis ostenta nam s malum, Orne, ostentes, Paucos sollicitos tua miseriae hales. Δε pro fusitatissimum non poetis tantum, sed etiam prosiae scriptoribus. Versu 38 I.

Oυδε τι κεκριμενον προς Δαίμονος εστι βροτολν , Ουι οἶδος, ην τιν' ἰων ά θανατοιο ιν αδοι.

Int. Nec quidquam decretum ex numine es mortalibus, Neque via, quam ingressus quis immortalibus

placea3. .

Legendum, ut tollatur non tantum numeri pe mutatio, sed invenusta quoque ambiguitas. οὐδ' οδο ' N N TIΣ Ιων ἀθανίοισιν α δοι que via , quam quis ingressus immortalibus placeat. Versu s9. Nequaquam utilis es mulier juvenis viro seni: non enim gubernaculo paret, quemadmodum aca-

99쪽

οὐδ' αγκυραν απορρήξασα δὲ δεσμοι,

Neque a coram habent: abrumpens vero vincula Saepe de noctu alium habet portum. - Lego, οὐδ' A rΚΤPAI εχουσιν -- Neque ancorae tenent sic. illam. sic ἔχειν pro καταειν VS. FO6.

Πειρήσω μηπως καὶ ποδας ουοσ

- mi QO hurgens, Tentabo num forte pedes meos babeat. vide quoque Hesiod. εργ. sis. passim quoquo alibi. Versu 6or.

, divique inimice, ta hominibus in sidelis, Frigidum qui in snu virium habebas angum.

Scilicet in locis frigidis pellem mutant angues, quo respicit etiam Virgilius lib. ΙΙ. AEneidos: aeualis ubi in lucem coluber mala gramina passus, FRIGIDA SUB TERRA tumidum quem bruma regebat, Nunc postis novus exuviis dcc. - Plura

100쪽

ΤυLLIANARUM LIB. I. CAP. XIII. Is Plura etiam illius vatis loca perperam hactenus versa esse docerem , nisi digressio haec mea jam satis magna esset. Redeamus ergo ad Tullium

nostrum.

CAPUT XIII.

In lib. III. Tusc. quatuor loca adseruntur. Co laque jungit contraria. Lactantius vindicatur. yer mutatio subjecti S ad ηM. Cicero obiter vindicatur. RepeIitio ejusdem nominis. Pison mus pronominis demonstrativi. Cicero bis terve defenditur. Anallage numeri illoratur.

CIc. III. Tusc. cap. III. Es profecto animi m dicina philosophia : cujus auxilium non ut in corporis morbis, petendum est foris 3 omnibusque op bus atque viribus, ut nosmet ias nobis mederi possimus, elaborandum es. Satis evidens & significans sest oppositio, etiam si non Iegas propriisque opibus, uti conjiciebat insignis Benileius. Quod autem doct. Iac. Gronovius horridum quidpiam in his verbis videre sibi visus est , nisi exterminetur encliticum que post omnibus in co quidem fallere ipsum ratio videtur, quandoquidem particulae copulativae saepissime disjunctivarum munere laniaguntur. Quod etiam non reputavit cl. Davisius cum in his Lactantii Epit. cap. XII. Vides ergo non omnia poetas coni xisse, , Priam praeforasse, ut cum &c. volebat, sed quaedam &C. qui tamen hac in parte satisfacere sibi fassus est lectionem istam, N. Deor. III. c. 3I . Hunc igitur nec Olympius DF