장음표시 사용
81쪽
ue .Ex malificiis. Paraphrasis in titulum
quod audacius facinus est, quia palam factum: idcirco seuerius pie colendum. Poenam tamen aliam quam pecuniariam aduersus fures ius ciuile no introduxit: neque nos quoque pro furto mori quemn a quam, aut cuiquam membrum abscindi volui-houis i. d. mus, sed aliter latum castigari permisimus sti. ' pro more prouinciara C deser. Quantu vero ad rei furto szublatς persequuti furta solent Gerriones R. nem attinet: tam rei vendicationem,si fur possi admisi e Nesis moris deat, aut alius quilibet quam etiam furti condi δεμ μ ζη Iμγη
εuiti petere iam dictum est. Vi autem bonorum ram rei Met sed fustibus pioru actio mista est,quia in quadruplo Iei per- plerunque caeduntur,uel sequutio continetur,& poena tantum tripli est, acires pracidκntur, aut licet qui rapuit, furti etia nec manisesti tenea- corpo usi nanc , CT exitur. Ita tame ut si vi bonorum raptorum antea Nili fμ sactum esset, denegetur ei furti actio, non si furti 'q
actust, quia & quod amplius est, in hac actio is s
ne consequi poterit g: rerum item raptam nor e hs ηθeforibus
mine, Adamni iniuriae,& codictione agi posse cicoculsa. hesuro di antea quoque iam indicauimus. Sed & legis A- rupto, aliive mili mo- quiliae actio de damno iniuria data mista est,no do furto comisso.Vel Olaltim quum a duc sus dolo inficiantem danum n m msi frutule es et datum in duplum agitur nisi aut minor esset, ID mm, ηψε pro illi Asqui inficiatus sit, cui succurritur Vt pro coicit -- , iishl.si ex ea habeatur, sicque poenam evitet ', aut qui ante n. dignum iudicet. vide P ε).-j litis contestatione inficiationem reuocauerit , Bald.ni aui is no- de mi i. vel qui etiam sua inficiatione actorem no One- uo iam. Cue uit. i i Aha b rauCrit,quia iusiurandum ei detulit lx, vel ipses, neque se debere iurauerit) verum etiam interdum quum in simplu actio C deno a. proponitur. Nam si quis hominem, quum claudus aut luscus esicr, occiderit, qui in eo anno integer S magni prech antequam occi-u in eo qui . deretur fuerit: tanti certe danatur, quanti is homo in eo anno plu-
se thes rimi fuit, secundum iam traditam diuisione quum de lege Aquilia ici suo antea loco ageremus. Atq; hoc illud est, quod diccbamus hac ratione creditum esse poenalem esse legis huius actionem quia nosolum tanti quisque obligatur, quantum damni dederit: sed etiam longe pluris. Ideoque in haraede eam actionem transire, quae trasi elaό ό ό tura suis.t,si ultra damnum nunquam lis aestimaretur. Item mista una. ees. est actio cotra haesedes,vel curatore si testamenti, vel etiam lega
82쪽
De tactionibus. 9 . Quaedam actiones. Σ3
i tarios: qui relicta sacrosanctis Ecclesiis, Monasteriis, Sacellis, aux m U. c. ad aliis venerabilibus locis,quibus certe reliqui posse Constatinus iacmundi, primiis voluit, legati vel fideicommissi nomine frauctileter &si ς ς ς
ne iusta caussa a tandiu dare distulerint,donec in iudiciu vocaren- 'E . tur: Tuc enim rem ipsam,aut summana quae relicta est, dare com- m. pelluntur, & alterum tantum poenae nomine, ut hinc appareat in ' duplam condemnationem eius esse,eorumque nomine quae inca ta aute dptiuorum redemptionem relicta sunt,si eodem modo protrahatur Trebςl-Cr solutio, poenam eandem deberi plerishue magis o placuit. In aliis Pautem legatis,uel fideicommistis ita no est: in quibus tamen eX so--ctus.lo tempore tarde prech selutionis recepto mora sit, ut ex eo fru- in integrictus usurisque debeantur p. Quod Sc si decreto iudiciario admota q- b hoc nitus haeres,a quo etiam extra piam caussam relictum est,per integrum annum admonitionem contempserit,& nihil dum pr stite- i Bate. Inrit,omni successionis emolumento mulctabitur,praeter id quod in ea a M. hoc
rationem trientis iure successionis ab intestato lex dari cocedit q. Phil. l3 Eademque poena haeredem etiam manet ante annii, qui semel at- ea.si haereque iterum M tertio a magistratu iussus piam caussam soluere neglexerit Possemus tandem & his poenalibus actionibus, quod metus caussa,actionem adiicere, quae aduersus no restituentem in I uba quadruplum s est, vel eas quae aduersus violentos rerum alienarii metieau. inuasores ante iudicij exitum variis constitutionibus propositaex sunt. Item dc alias multas, quas hic congerere nobis quidem alio
properantibus no tam superfluum,quam molestu etiam visum est. ζ; E i
- - Erum ne summa praecipuaeque diuisonis actionum initio .p- O, His V posts immemores nos quisquam sorte eXistimet,per quam actiones omnes aut in rem,aut in persona esse diximus indeq: Whhq ex his actiones alias, quae mistam caussam habere videntur, tacite quoda modo intellisi voluim', peropportune facturi videbimur, quoniam Sc de mistis actionibus dicere coepimus,si de iis quae tam actionis in rem,quam in personam actionis naturam habent , nucs quoque dicere ordiamur. Quaedam igitur sunt actiones,quq mista
causiam obtinere videntur tam in rem,quam in personam: dc quae partim vendicationibus, partim condictionibus conueniunt. In
quibus vix discernere queas quis actor & quis reus sit r. In quaru v M vG numero prima est familiae herciscund ,id est,haereditati, diuiden 'IM 'dae actio ab antiquo verbo erciscor, idem sonans quod diuido, sic '
83쪽
s .st tam actiones. Paraphrasis in titulum
bis, ii l. denominata dc familiae nomine, 'quod non minus ad res, quam ad os sim liae. personas referri notum est x. Et ea quidem actio mista ideo existi H deverb. mata est, qui niam actionis in rem proprietatem habet, in eo quod sis si ea de rebus agatur, dc per eam quilibet haeres partem suam h redi- . s. ite La- tatis petat,singiui nanque haeredum ex parte domini sunt. Habetu δ' - Δ actioni in personam effretum a nam capita in ea quaedam αιε . c. '' excutiuntur, & in condemnationem deducuntur quae actionis in personam no actionis in rem propria sunt, dc praestationibus per- xl. Lilloti, sonalibus constat propter ratione fructuu&expensaru . Proinde γ di i si i . . quod attinet ad haereditatis ipsius diuisonc,reale est hoc iudiciu,
sup.de obl. nasciturque ex intentione congredum, qui volunt a communioneis AI discedCre, M sua portiones petunt . Quod vero pertinet ad personales praestationes, personalis lagis videtur,& quasi ex cotra- .. Γαctii oritur 1. Non solum autem inter cohaeredes quonibet η suc- μ cessores etiam honorarios a, sed de filio arrogato ea de saltem uti-a l. sed di lis competit, sui quadrantis quam ex constitutione diui Pij habetem .illo ti. nomine, licet alioqui neque haeres, neque bonorum possessor b st. sb i. νε si Filiaque licet bonorum successionem non petierit, ad collatio-miis. si nem tamen dotis per arbitrum familiae herciscundae cogi potestς. vi x ς Item & si uni ex haeredibus fuerit praelegatum, hoc ei deberi fa-e l. ii. g. do miliae herciscundae iudicio respontum cst 4 . Neque ambigitur a.dox. arbitrum familiae herciscundae, vel unum haeredem, carieris etiama i. qu;is multis, perere posse ': &qui familiae herciscundae iudicio agit,liab . .vli. aduersarium tamen suum cohaeredem non fatetur L. Verunta-ο- φὶςg L men tam ex parte eius qui petit, quam eius a quo petitur,uniuer- se Lia; si cilem esse hanc actionem Lmper oportet g . Ut scilicet is qui a- , ta ber.T git partem haercditatis petat: dc qui conuenitur, possideat etiame . Δώ; Vel dicat suam esse eiusmodi aliquam uniuersitatem: quoniam di. ''' quantum ad accipiendum familiae herciscundae iudicium attinet, . nihil interest possideat quis haereditatem, necne . : licet quan 'ξί &.itum ad agendum intersiti. In quibus certe a petitione haere Iia. famia ditatis omnino differt, quae non nisi aduersus possidentem d ii R illo ix. tur: & aduersus eum etiam competit, qui quamlibet rem hae h l. hi E. reditariam, Vel miniam possidet u . Differt M ab ea actione, quas.quantum pars tantum haereditatis petitur, quae soldmed pertinet, ut indi- diuisa haereditas petenti adiudicetur pro parte possidenda, ut i I.,.Teo. que inter cohaeredes admittatur i . Sane per iudicem haereditatis
84쪽
De mmibus. s. Quaestim anones. 24
3 tis diuisione facta, si qua postea res dolo occultata comperiatur, eius solius nomine poterit hoc uniuersale familiae hercis cundae iudicium repeti m , quanuis aliter familiae herciscundar m l.aduer- iudicio amplius quam semel agi non possit, nisi caussa cognita n . Extra iudicium vero haereditate communi consensu diuisa, si deinde res aliqua non diuisa inueniatur: eius solius no- 'mine vel familiae herciscundae, vel communi diuidundo expe- uul hereis risi quoquo modo licci Q. Caeterum si de nominibus diuiden- δ i , ea dis agatur, cessabit actio, quum ea quae in nominibus sunt, di- i. i. rui uisionem ideo non recipiant, quod ipso iure in portionem limreditariam ex lege duodecim tabularum diuisa sunt P . Iura e- ν l. ea quaetiam cohaereditaria quae indiuidua sunt, in diuisionem non ve- C illatitaniunt: sed singulis haeredibus insolidum competunt ', neque ma ii l. Anduxti medicamenta, librive improbatae lectionis, S similia quae non Ceod.
alia ratione, quam a iudice protinuus corrumpantur Veniunt . t I. eaeterae
Eorum vera quae pater filio emancipato studiorum causa sub- Teodem-3 ministrauit, habenda non erit ratio,Vt in portionem quae ex defuncti bonis ad eundem pertinet imputentur , si non credendi animo pater misisse fuerit comprobatus φ. Durat autem tri s l.quipa, ginta annis haec actio ς, adeo ut si post procuratam diuisio- ter filio.Gnem, & iudicio coepto intra haec tempora caussam prosequi pars sem hς ς utraque neglexerit cesset actio: diuisionique forsen antea quo- e l.i. usuis modo tactae etiam inaequali propterea standum sit, quod & mo,c dc in mutuis praestationibus quae in hoc iudicium venire dictum Am in est, idem dicendum erit: ut post hoc annorum curriculum p ti non possint. Nullo vero modo intelligendum est post triginta annorum spacium cohaeredes qui per id tempus indivisam . l. in Mehaereditatem tenuerunt, hoc iudicio este exclusos : M ob eam iudiciu νε caussam rem illis haereditariam perpetuo communem fore: nam
neque id ullo quantumlibet longo tempore fieri potest, neque
si etiam conuenerit ne omnino diuiso fiat, valebit u huiusmo i nulla
di pactum, & si ut quandiu vivant, non inaeternum x) soch sint, ' 's pacisci recte possit ν . Possidentibus tamen singulis haeredibus lon y l.i.eod. go tempore decem annorum inter praesentes, & XX. inter absen Ψ41.isi. res diuisas haereditatis partes , diuisionem inter eos facta praesiimi umia creditum fuit η: quanqua altero ex iis haereditate omnem scienti--bu etiam caeteris per id longum tempus possidente, tacitam non 'li 2
85쪽
s. Quaedam actionein Paraphrasis in titulum
ideo induci renunciationem constans sit opinio . Nunc ad aliam& secundam actionem veniamus,quae mista quoque causam tam condictionis, quam etiam vendicationis habet, nempe communi diuidundo actionem. Ea enim cum actionibus in rem id commune habet, quod sequatur quemlibet rei posses rem, adeo ut aduersus eum detur, qui partem rei communis emerit, dc traditam ac- . ceperit h . Quod si nondum emptori esset tradita, possessor adhuc ii εcEisu, Venditor, non etiam emptor conueniendus esset ς. Neque solumff. deict. ipsi domino ut in rem actio, sed & cuiuis habenti iustam possidenmp di caussam saltem utilis competit d . Neutro vero possidente tamd i ςψMR eo qui agit, quam qui conuenitur, aut altero tantum, hac actiorem.F. e ne eriperiri quemque posse citra dubium est φ. Veniunt & in hoc
mu. diuid, iudicium personales praestationes, per quas personalium actionue l.pen.eo, essectum habeti: veluti ut ex re communi fructus ab alicro perces t phoc 3 pti communicentur g, dc ut impendia in rem comunem facta pro parte constituantur, vel damnum in eam ab altero datum sarcia- ruisex . tur Planc intercos redditur haec actio,inter quos res aliqua cor- illo sit. poralis, non uniuersalis, communis est,ut ea diuidatur . Sed usus-h tructus nomine interdum hoc etiam redditur iudicium 3. Neque hE, Eoa '' refert cum societate, utputa si societatis affectu pariter eande remi d.l.pet emerinti, an sine societate, ut in re duobus legata m, communis
hoςe ςm ea si .de qua diuidenda qu ritur n. Imo & si societas interuenerit, ly 4 l ςψm possunt oduo iudicia pro socio, & communi diuidundo, simul
de Usussiu. concurrere: Ita tamen Vt alterum altero tollatur, quatenus tantum
eodom. esset idem utriusque finis. Vnde si comuni diuidundo actum esset, non tollitur in eo pro socio actio,quod ratione nominum plus ha- phocie. bet: sed hoc minus ex ea actione consequitur is qui aget, quod exm d.l.risit prima actione erit cosequutus Q. Nam quum utrumque sit rei perii Lit. F. sequutorium, bona fides non permittit,ut bis idem exigatur p. Cς- ςψ divid terum in hoc potissime alterum iudicium ab altero differt ,quod εν otid' communi praesertim ad diuisionem semper agitur: Iu-ν 1.boni si dicio Vero pro socio res sepe ad communionem reuocantur xl. des.sside Proximum est ut de reliqua actione mista, nempe finium regun-rςg v ' dorum actione, dicamus,Nam & ea propter personales praestatiose ih ii .s ne inpersonam est. Quoniam in hoc iudicio ratio eius habetur prosodi quod interest,Vis utilitatem aliquam ex loco perceperis,quem Vir I. sed 3 lo cini esse apparet: Aut si mensbr ab altero solo mercedem accepe-ὰ 'ξ '' rit,ut & alter in parte mercedis codemnetur x. Sed de pro rei Ven- dicatione
86쪽
De . Ehonibias. 3. Quadam actiones. 1s
dicatione proponitur s, quum per eam id quod nostrum est, conse s M.ffsin quamur: aut interdit quod est alterius x. Habet autem locum haec ςῖμ' actio Sc in agris vectigalib', S inter eos qui usumfructu habet,vel e l. iii. illo inter fructuarium & dominum proprietatis vicini fundi, & inter xi R eos qui pignoris iure possident'. Eaque inuicem eXperiuntur, qui . d. l. sea contines agros habent, no intercedente via publica,vel flumine a, & Ioel .F. si alioqui tamen diuisos: ne si1 communes dc indivisos possideant ob η - eam caussam cesset inter eos hoc iudicium, quod nulli fines sunt, Ψ eidem l
sed possideant singuli singulas partes comuniter. Quod Zc si com Aio muni fundo vicinum fundum alter solus habeat: adhuc iudicium 'hoc accipi non posse responsum est, quia soch in hac actione aduersarij esse non possitnt, sed unius loco habentur ν. Ad praedia vero
tantum rustica, qua nuis aedificia interueniant,pertinet haec actio, esidiu, non ad urbana,quando aedificia iuncta sunt, in quibus vicina ma- nem. gis dicuntur, quam confinia: dc quae communibus parietibus plς- runque disterminantur x . In finalibus sane quaestionibus vetera monumenta sequenda erunt, quae non successionum varietate, in fi. aut possessorum arbitrio mutata esse compe ' Quisus motis γυῖ' riantur at . Quod si termini dolo deiecti, exa-n A Kr ' rati, vel prolati b dicuntur, aut finalium quae- io I ''
T. I . stionum obscurandarum caussa loci facies con
ρ''ess '' ' uersa veluti ex arbore arbustu, aut ex sylva cae- dua novale, aut a iud eiusmodi ς quod pessimum certe factum existimatu est: ideo liudex, qui de finibus cognoscet, deliinim id non ' pecuniara qui dem mulcta, sed pro conditione admittentium iux ' μ' ta diui Adriani rescriptum, aut relegationis coertione, aut Verbe' a a i .. εrum castigatione, M in opus publicum damnatione puniet M. In a. i. mi. quos proculdubio Numa imperator severius multo constituit qui mo. eos impune occidi permittebat . Horum sane iudiciorum familiς . Allea herciscund , comuni diuidundo,& finiti regundorum, iustam, gra na.lib. t. uem,& perqua necessaria esse caussam constat,per qua discordiis propinquiorum sedandis prospectu est x, tam in rei haereditariae, . . , a Tvel alioqui c5munis aequa distributione,quam in terminoru cuiq; et silmis.S diuisae parti recta constitutione, quibus dirempti haeredes sociive dςiςg, i quiescant. Maxime quum ita sit nullos amplius superesse ex illis 1edecim Tubetionis Lamiliae viris, quibus his iudiciis opus neutiq.pii, i, fuisse traditum g est,magna concordia cum uxoribus,& liberis in in Aemilia eadem domo,unoque comuni agello degentibus. In iis porro tri-
87쪽
. Omnes amem actiones. Paraphrasis in titulum .. . j iiij bu iudicii Pζrmittitur iudici,ut ibi fines non dirimere possit, aut σ
α Li E La aliter comode diuidere,adiudicationibus controuersiam dirimat, . beo.Tillo id est, rem tota uni ex bono & aequo iusta aestimatione facta adiudi M ulis, cζt: pars alterius praegrauari videatur, illum inuicem certa pes. vlt.Εta. cunia huic codemnet h. Cum enim familiae herciscundς,aut commil.hercis. muni diuidundo agitur: uniuet res aestimari debent,no singul l . 6.d luc rum rerum partes . Atq; quod omnibus utilissimu est,aut quodlit L sed&si ligatores maluerint iudicem sequi oportet l*.tiqῖς s pq i Caeterlim licet videantur plaereq: aliae actiones ' Θρη μmput oram Li
ia tat piat: veluti de haereditatis petitione dicere pOL li, portioηibus bona
T. ad Eihi. sumus, quae mera proculdubio in rem est, & si diuid ,σ hora iuniorn l.compe pr stationes non nundex euectu personales lia optet,arg. I. patroci beat. Vtputa eorsimque debitores ab eo qui se extra scribit Guid. pa. . vi autela. haeredem diceret, exagerint l. Item ad exhiben s.c Petriis V - βςVm dum actio personalis omnino est liceti posses init. μφ OG.'
forem semper dirigatur in . Eiusdem naturae τ- QM
quod meta est interdictum quod vi aut clam R, quod me-- 0 this caussa aistio & omnes preterea noXales actiones P. aliaeque autem. ista similes: quae non tam natura, quam euentu personales possessoriae mde noxal. sunt. In his deniq; mistis actionibus de quib' loquuti sumus) sin-ziaba E si 'persenς duplex ius habent,agentis A eius cum quo agitur Teomuni.T. Vnde duplicia iudicia dicta sunt
Omnes ΠNimuer, quonia paulo ante de poenalibus actionibus memia laute a 'nibus, no ociosum hic Videbitur,si de vario hoc poenarii actio-er numq; poenalium discrimine perfectius nunc dicere instituamus.' Omnis igitur actio vel i simplii cocepta est, vel in duplu,vel in tria plu,vel a quadruplu: ulterius aut nulla sola actio extedi potest, nisi Vera poena no sit, hoc est, quod antea dixim' sino ex Vtriusq; parte actoris & rei poena fit ut aia i omnes hae imae abctori nihil adsit eius quod petitur l. Na qJ ad U ηψξ .recessc - ex eam pinna quς ex parte rectatu cui nihil Idest, sed actori abest, attinet: & Vt intereste petitur: Gilohsi e i. . quadruplo maior tauus esse potest: Vt si quis cla ij qui aerari Ucalaratio uti alique e naui sustulerit, dederitq; naufragij ηιἶus disi gendis prae
sintd aliquia acceptum omissum fueritiaeausam.
88쪽
De Asionibus. s. In duplum ver). α σ
1 taussam omniti rerum nomine tenebitur . Aut si improbe pecus morbosum v ediderit, cuius cotagione grex totus perierit, is detrimenta omnia quae ex ea emptione emptor traxerit,pr stabit s. Solemus & interdii plus quadruplo pluribus in actionibus ex eodefacto cosequi, ut si Maevio caluitiatori ne mihi negociu facesseret, dece dederim :& is taludem a te, ut mihi lite per calunia mouerer, acceperit, summς utriusq; a Maevio cceptae quadruplu, & sic octu-- plum,diuersis in iudiciis consequar . Eodem quoq; modo si non' vni,sed pluribus poena pedatur,tacile poterit tota quadruplu excedere: ut de eo dici potest, qui pr sente principe alienu seruu manumittere ausus est, is nanq; domino mancipium restituere iubetur, duosq; alios similes poenae nomine, deinde fisco tres V. Ite per accusatione non semel poena extra ordine supra quadruplu excrescere potest, ut in comitibus magistrat uti aliquid extra ea quae a lege definita sunt, accipientibus accedit: qui & quadrupli poena iis pen3 dere iubentur, quibus iniuria fecerint, Sc bonis omnibus quae fisco inferuntur, mulctatur x. Poena vero quae no ex lege de qua tantu- modo hic loquimur sed ex couen tione debetur, quadruplum excedere no prohibetur y, si non in fraudem constitutio mi id quod legitimum viarium modii excedit, adiiciatum sicqι foenus illicitum suo damodo contrahatur α. Verum ut quod instat prosequamur)in simplum tunc agi sciendum est, quando ex stipulatione, & mutui datione ,ex empto, vendito, locato, conducto, mandato, & deniq; ex aliis caussis agimus quam plurimis, quibus rem ipsam nu
dam & simplicem persequimur, de quibus iam satis ante dictu est. 1Ndupluvero agimus, veluti furti nec manifesti, dani iniuriae ex In δε- lege Aquilia, depositi, quu id quod tumultus, incendi j, ruinae, S plum
naufragh caussa depositu est,no redditur: quoru paulo ante etiam meminimus. Item serui corrupti, quaequidem actio aduersus eum copetit, qui seruti alienu recepisse psualisiave ei quid dolo malo dicitur, quo tu deteriore faceret: siue bonς frugi seruia ad delinquendii hortatus est, siue malos suasit,ut delinqueret,vel ei ostedit que - admodu faceret: atq; adeo si id erat seruus omni modo factur' aut curreti quod aiunt tantu calcar addiderit, adhuc tan i improbus Epositi laudator tenebitur. Non eni oportet laudado augeri mali- ' tia , sceleratumq; fuisse cosilium satis erit,& si conatus cssectu no de ob. quae
habeat: quando id magis virtuti probitatiq; serui tribuendum bsit eq
x in authruliud. sine quoq. su T. s. sic igitur
89쪽
s .Tripli vero. Paraphrasis in titulum
deteriorem autem seruum secisse eum intellige dum est, qui seruo se l.eorru- persuasit, Vt iniuriam faceret, sugeret, dominum contemneret ς , b. . . i. ςM mVe contumax esset,Vel luxuriose & perdite viveret, aut etiae ς ςψ RP' aliter serui corruperit, & mores suos quocunque mO' a d.l.eo, do in peius mutauerit d. Plane in hoc iudicium earum rerum verumpitur. nit aestimatio,quas secum seruus abstulerit,quia omne damnu d
. i iis sis. plicatur φ , furta tamen postea facta non veniunt: Nam dc si seruo iudieium. persuaseris Vt chirographa debitorum corrumpat,eius nomine te illo lix. neberis,no n si quid simile peccandi consuetudine postea admise- Zf l. Neri- Iit f. Habetur& aestimatio in hac actione quati vilior seruus factus uua,eod. est,quod iudicis officio expeditur g . Merito sane sapienterque im-t l.Vt tan- probum hoc S perniciosum genus hominum alienos seruos co rumpentium dupli poena quae serui corrupti domino penditur coercendum esse praetoribus olim visum est, ne alioqui magno ipsius quoque Reipub. malo priuatae familiae passim periclia tarentur. Maxime quumita natura comparatum sit, ut plures habent qui secum sentiant improbi viri,quam probi: quonia per mol gles subitasque voluptastis gliscens improbitas,harum persuasonibus utitur,quo multi secum sentiant. . Neq; enim ulla domus vix diu consistere potest si mali sint serui. Quod si quis no seruum,sed liberum se putasse dixerit quem corrupit,gratuus adhuc delictum detegit.Verum sola uxor nuptiarum fauore in simplum tantu hoc , nomine damnatur i. haec denique actio perpetua est,non tempOralis haeredi caeterisque successoribus datur,non in ii redem,&poenalis est. Sed quoniam nostra quoque multum interest animos liberorum nostrorum n5 corrumpi, & si Praetoris edicto huic malo obuiam itum non est, quo serui tantum corrupti constituta est actio,qui in patrimonio nostro esseti utili tamen actione officio iuial. t tan- dicis aestimanda paretibus aequissime prospectum Ix est,quibus ni- liberorum corruptione molestius aut grauius esse potest pu blicae quoq; utilitatis no parum interest, ingenuam adolescetiam, seu Reip.totius seminarium,& spem,scedissime corrumpi. In duplum denique condemnationem etiam habet legatum, aut fideic5 missiim,quod venerabilibus locis relictum, nec antea quam in ius Ioiretur, lutum est secundum ea quae supra diximus.
Tripti T N triplum fit codemnatio, quum maiore vere quantitatis a stia mationem in libello conuentionis aliquis complexus est, ut exv xen phon in Pedia Cyri. lib. .
90쪽
i hac caussa viatores, id est, litiu exequutores, qui magistratus iussa
alicubi deserunt, atque exequutur in ius vocantes, ampliore summam sportulae nomine ,hoc est, mercedulae quae iudiciorum ministris δc exequutoribus datur, exigerent. Tunc enim id quod propter eam caussam damnum passus fuerit reus, in triplum ab actore
consequetur, simplo tamen in quo damnum passus est in ipso tri- Ilo connumerando. Veluti in hac specie Titius quum aduersariodo nocere vellet, quavis Marulus re vera viginti tantum deberet, E libellum ei centum aureoru per viatorem missis,ob quam caussam
necesse fuit Maruio Reorum nanque est sportulas huiusmodi soluere ob maiorem summa in libello inserta, dc maiores dare sportulas secundum enim quantitatem in libello vocationis in ius insertam, sportulae dari iubentur. Excussa igitur petitione viginti tantum deberi compertum est, atque exempli gratia aureos quinque plus Maevium dedisse, in quindecim aureos aduersus Titium nascetur actio, secundum id quod nostra constitutione, quae in no 3 stro codice fulget, introduximus. Ex qua proficisci condictionem ex lege manifestum est, quum id satis certum sit ex constitutionubus nisi nominatim dicatur quae actio detur condictionem ex lege nasci. Suma enim cum ratione exequutoribus his salarium certum praefiniri voluimus, ne pro multorum auaritia plus si aequum est saepius exigeretur.Vnde dc Pedaneis iudicibus, qui de minoribus humilioribusq; negociis cognosciit,in unaquaque caussa quae apud ipsos agitur,dc centum aureoru quantitatem excedit, binos ab utraque parte aureos sub contestationem litis, binos item alteros sub tinem controuersiae accipere tantum permis musi . AliiT- l la Autlirque omnibus ne ulla administratione sua quaestum sibi faceret ve- 4ς tuimus m : satius multo esse existimates,fiscum dispendii, aliquot si 'μj 'pro iudicum salariis onerare, quam Viam capturis aperire,propa - m inautiagadisq; litibus occasionem praebere: Hic tu, quae , lector cosidera vinum tot controuersarum ciuilium examina sportulae ipse litium hJμ' i' alumnae nobis producant,ac foueat praesertim quum haec a cuius- eu '
s uis iudicis arbitrio peninant, in quibus certe maior pars hodie in Francia iudicii vitae subsidium collocatem habet. Quoru gliscente in dies per nundinationes proh dolor numero, Indeque minuto ut necessum est pabulo,& rei familiaris necessitate urgete , ingrauescunt & capturae, ita fit ut facile litiu propagini indulgeant, . conniueantque: Tumque cognitores ipsi lites improbius conflare .