장음표시 사용
101쪽
v l i Silla quantiis porrigatur etiam ad alia. Nam quoties euenit,Vt cessanti- bus iudiciis proditis,& vulgaribus actionibus, proprium actioniss in g, 'H- nomen inueniri no possit,ad hanc quς in factum est actioe descenditur ν, in locum etiam interdictorum ea proponetur, de qua suo postea loco dicendum relinquimus s. Porro quanuis antea incertia
ea bis esset de haereditatis petitione, tanquam nulla realis actio sit quaesituit. F.de bonae fidei inueniatur an inter bonae fidei iudicia connumeranda Pς h esset nostra tamen constitutione manifestum fecimus eam esse bo. V l lebes .i nae fidei, quum etiam praestationes personales quasdam φ habeat. dendum.3. Quae quoniam uniuersas res haereditarias, Sc iura complectitur, vix illo Lix atque etiam non haereditariaS quaeque sint,dum tamen harum pe' i ε ε -ου riculum ad haeredem pertineat , interpretanda erit ut bonae fidei ni M.ta semper sit: nisi forsan pro contractu, actionise stricti iuris propo-pyMdi strix neretur: veniunt si quide omnes h reditarie actiones in haeredita- '' '' petitione cum sua prima natura, minime quidem aduentilia η. y l. i. 3c.li. Quoniam Vero per Omnia huic hyreditatis petitioni aeque similes dς pos& sunt, eademque recipiat posses tia, fideic5mitariaque haereditatis petitio 1 , eastem simili modo inter bonae fidei actiones connumerari ratio eadem exigit. Competit autem haereditatis petitio eiv l. i ii. M qui quoquo modo haeres est,sive iure veteri,siue nouo,ex testame- iii x 4ς to,siue ab intestato, per se vel per alium, etiam extraneum η. Sive
y'' etiam quis insolidu, vel ex parte haeres sit, & datur in eum qui Vela l. lieet mi ius pro haerede, vel pro postes re possidet, vel rem haereditariam ni δ' iiiv licet minima a. Is aute pro haerede possidet,qui se haerede conten-stutia E dit. Pro posses re vero, qui interrogatus cur possideat,sit respon- , surus sit, quia possideo b. Quς qui de possidedi caussς tituli vim nob i-pm hae habet, quum ita sit cotra titulo possidentem petitione haereditatisti - ' no diri sed rei vessicatione esseς opus licet in bonae fidei possesso - h ' rem qui limreditatem emit utilis petitio bxxς ἄ- ,
e l. haeredi ditatis interdum porrigatur: Vxput sit RQ ς xςx Autis diat an quo ze 'r venditor vel modico vendidit 4, dc in eu quo inue parte pro haerede
seque qui sciens rem alienam emit,Vt Vniuersita 'segerat umqua interrod l. etiam. tis emptorem datur, cumque qui haereditatem gationi huic ri deat, ios i iii0 xi s quasi vacantem a fisco emerit e . Merito igitur declarare debet a re
e tati . i. interrogatu quis quomodo possideat t, dice
s' si q- uise uult.At iudicatur ne aliter litigantium malignus occasionem facessendiri ibusue ut habeat. Ic cogituT
102쪽
De Maionibus. 3.Fuerat antea. 333 re cogitur pro haerede, ani possessore possideat, quod alioqui in
utile esset t. Veniunt autem in hoc iudicium t I reponti'iρων' fructus percepti percipiendique, M inhonestitur sicerdoti mpustes etiam quaestus: ne honesta interpretatio, no ho
narii deo p. archidib. fidei tamen possinoribus consultu est, uti id sinque Franciseri con- duntaxat teneantur in quo locupletiores facti Iht. id initio cuiumeli- sunt b, qui vel impensas omnino deducunt AL tis retiim possionὸ q a cetres non extet, praedo autem no aliter quam desic donis it arc '-res melior sit facta . In hac 2r terea actione rota est ne a Qq i ρέ i, qui haereditatem petit ius suum no exaduersarij possessione, sed ex iure suo metietur. Si H quis itaq; exasse sit haeres, totam haereditatem petet, A si partem latum posse r detineat: quod si ex parte haeres tantum sit,partem petet,quanuis totam haereditatem possessor habeat i*. Attamen petitionem hac haereditatis proponi solum mo-ῖ do sciendum est possessione rerum haereditariarum ab haerede nodum adepta: Nam si semel adepta esset, non amplius haereditari sed proprie res diceretur i: specialesque ideo pro his in rem actiones desiderandas esse verius est.
PRaeter has vero actiones bonae fidei quas iam hic singulas enu- Fuerat
merauimus, fuerat antea& alia actio quς rei uxoriς appellabatur, qua dotibus stibueniebatur, ab uxore quide potius quam a vi ' ro tametsi dotis sit dominus m: ideo denominata, quod no tam Vio m doeaeris, quam ipsis uxoribus fauere iura intenderint. Idque non sollim C. de rei propter obsequia quae maritis praestat, veru metiam propter partus ' si periculum, ipsamque grauem liberoru gestatione ,& procreatio- . . nem R. Vnde M ob ipsum uxoru matra onus, matrimoniu forsan n l. assidus
non aliunde nomen accepit, quasi matris onus dictum, propterea st i ; L
ab eisde foeminis potius, quam a viris inde sumptum. Verum quia & Li.ελι- eisdem uxoribus rei uxoriae actione conuentioneque nuda quς ad φ trim. dotis etiam exactionem sola sufficiebat 'pleniorem esset exstipu- o l. ad Erilat actionem certio temq; duximus,omne ius quod res uxoria antea habebat, in hanc quae de dotibus exigendis proponitur transtu μ' - μψ limus, rei uxoriς actione omnino sublata. Et licet non ignoremus ex stipulatu actionem stricti iuris esse, quia tamen noua natura de
dote stipulationi indita est, ei de rei uxoris actionis in cuius locum
103쪽
g. Fuerunt antea. Paraphrasis in titulum, za .. sufficitur non immerito bonς fidei beneficium accomodauimus p. s
igrios misi Proinde a nobis sancitum cst omnes dotes per ex stipulatu actio-C.de rei v- nem exigi,siue de dote stipulatio interuenerit,sive non, ut intelli- ' μ' gatur semper fuisse. Et si interuenerit, inutiliterque facta sit, valere eandem neq; evanescere simili modo voluimus. Quod tam in persona Viri, quam uxoris,aequa lance seruandum est q. Nam quia suis molestiis domesticisque 1 olicitudinibus nuptiae no carent,placuit dotes quoque viris constitutas conseruari, quibus illecti molestias illas tollerabiliores haberent, aequius perferrent, thalamiq; T concordia citius conciliarentur. Atque etiam in persona patris n-lia idem est, quod ad comunem illis de dote praefectitia actionem attinet V. Nam ut propriam de dote actionem in se transferat, stipulatione expressa sutipsis opus est, & quae ex cotinenti fiat, quoties dotem ipse dat. Alioqui ex interuallo nisi cosentiente filia deteriorem illius conditionem facere non poterit. Plane si ante nu- . ptias pater dotem dederit,ex interuallo poterit ante nuptias tame litati I x citra Voluntatem quoque filiae stipulari s: Quae tamen in pro ' sposito patris stipulationes non bonae fidei, sed stricti iuris censentur. Caeterum si extraneus fuerit qui dotem dederit, neque sibi stipulatione, aut etiam pacto prospexerit, intelligetur tum mulier sibi stipulatione de dote cauisse, quavis re vera nulla stipulatio interuenerit. Eum autem extraneum intelligimus, qui per virilem sexum parens non est, aut parentem etiam, si eam quae dotatur in potestate non habeat V. Dedimus & actioni huic ex stipulatu qu de dote competit tacitam hipothecam, quoniam bona inuicem e- . d i.khi ius quo cum contrahitur tacite & si conuentum non st) obligata sca.3.i. sunt. Idque tam marito pro restitutione dotis, quam mulieri pro
ipsa dote praestanda, vel rebus dotalibus evictis conceditur, no 24όω Li lums hae personae dotem dederint, promiserint, aut susceperint, sed etiam si alius pro his Sive dos aductitia, profectitia fuerit', si-r l etiam. ue donatio propter nuptias sit, aut etiam de bonis paraphernis ex-Esol.max stra dotem constitutis x agatur. Quod quidem tacitς hipothec be, i. a l. issi neficium, quia actioni non personae tanPum concessit m est, adhaedui,.s ad Iedes etiam defertur. Neque in hoc tantum uxoribus indulsimus, Iob. πς.C- qψ sed & singulari quo da iure ipsis earumque procuratoribus I, ut in rq 'p's' personalibus nedum actionibus, sed in hipothecis tacitis praese-e a.' I' rantur φ . Quod tamen beneficium nostrum personale adeo esse ι i. V voluimus, ut neque ad haeredes nisi ad solos f bios matrimonis
104쪽
De Actionibus. s. Euerat antea. 34
eius a quo dos prosecta sit) transferatur h: neque etiam ad patrem , nisi filia superstitae dotem repetat ς: Neque in donatione propter nuptias eidem priuilegio locus erit, quia non tam lucri pratia, quam ne danum patiantur, suisque rebus defraudentur, id ipsis cauimus d . Admonendi tamen sumus mulierem minime creditoribus expressam hipothecam anteriorem habentibus praeferri , veluti si cui illorii aut pignus pro debito traditu, aut futidus expressa obligatione hipothecatus fuerit. Na nec fisco nostro cui ius idem tacitae hipothecae concessimus φ id licet. Iniquum enim, M a ratione alienum seret, iuri expressa caussa diligentibus, Msecuris creditoribus quaesito indulgetiorem sequentis poste1 matrimonij fauorem fraudi esse. In rebus tamen post dotis contractum a viro quaestis, omni creditori etia anteriorem hipothecam expressam hanenti ad exemplum fisci praeferri mulierem magis
est. Quinetiam huiusdem tacitae hipothecae cessat vis, ut & anterioribus creditoribus tacitam tantum hipothecam habentibus minime praeseratur, quoties cauta tantummodo dos est non numerata S . Nam neque admittitur dotis petitio, quandiu dotem numeratam esse ambigitur,dc si numeratam fuisse dotem scripto appareat . t. Quia igitur mulier de dote soluto matrimonio hac actione ex peritur , dc anterioribus creditoribus in tacitis hipothecis praeferri vult,si ab iis de dote cauta non numerata intercessum fuerit, non sufficiet si proferat cautionem viri mulier, qua dotem acceptam a se etiam iureiurando profiteatur expressaque exceptione non numerae dotis renunciet, atque etiam tempora exceptionis eiusdem lapsa sint, & non dotem a se datam viro aliter ostendat. Quod quidem summa ratione aequitateque nititur. Nam & si aduer-uis virum haeredemve illius cautio huiusmodi utilis est, non tamen creditoribus obesse debet. Conuentiones enim in alia refactae, aut cum alia persona, in alia re, aliive personae nocere non debentiη . Iusiurandum item ei cui factum non est cur oberit i Z lapsus vero temporis in alieno facto damno esse non debet Ita tamen quae diximus interpretabimur, si & creditores ipsi de pecunia credita numerata viro mulieris perspicue doceant.
t Ea exceptione δε tis euulse non numeri 9 hodie, non utimur, sicut nec exceptionem
ut in titulo de exceptionibus in. g. idem iuris V dicetur.5 d.l. assi
nia . C depact. I l. eu qui s.si petentisside pubis
105쪽
3 .la bonae dei. Paraphrasis in titulam
o J Chiς Alioqui praeserenda merito iterum esset uxor Q. Exactio aute do- ia. tis soluto statim matrimonio fit,si de rebus soli F stio sit: c terumst sol .mat. si de mobilibus, aut incorporalibus, veluti nominibus,non nisi post annum i , si maritus vel t Hoqμaede tempore illius haeres ex retetione commodum aliquod α dotis ictra medio tempore consequi possunt,quo e R dς his, Vs si dedi ducto statim exactio permittitur VCniunxquς αηuent sifuem,quados p r. nica. in hoc iudicio tam usurae, quam etia fructus P. quae in nummis erat, u s ς- μμ ' Eodemque modo de mulier de dote aduersus re solumtur, eadem βρ virum constante matrimonio experiri poterit, luto matrimonio repeti si ad inopia vergat, Ne vel decoctis rebus omnibus,mulier no habens unde alatur,turpe aliquid facere rerum penuria ausit. Non tame ut alienandi quicquam facultatem vivente marito propterea mulier habeat. Nam & eo tempore matrimonio non soluto, fructus quoque no debitur, er idem talia solum ad sustetationem sui, sed mariti filiorum dies alio modo Iesurioni
tu intel itur. ut si conuentum fuerit contructo statim matrimonio solui, soluto etiam statim ma
trimonio rest emendam eum esse conuentum ui-l.vbi. C.
detur.do . percipientur '. dotis dicta fuerit. Vide
, iudici ex bono dc aequo aestimandi quantum adiciis ctori reum dare oportet: Nam ut antea dictum est) harum bonae fidei actionum vis latissime manat, in quibus potiores sunt iudicis partes aestimandi quid quemque cuique dare oportuerit, quando sita sit in his alterii alteri obligari in id quod ex bono & aequo prinx H-ωp- stare oportet , etiam si id a cotrahentibus minime expressum sit...hi hau Quod in strictis iudiciis loge aliud est in quibus quicquid adstringendar obligationis caussa est, id nisi palam verbis exprimatur, os i quie- missum intelligitur L. In his ergo bonae fidei iudiciis continetur ilite Σό lud ut si quid inuicem praestare actorem oporteat, eo compensatoveib.obli. in reliquum, is cum quo actum est condemnetur. Ita ut si quis agat bone fidei actione,& decem aureos petat. Isque inuicem quinque ioaureos debeatriudicis erit officium in quinque solos condemnare copensatione habita cum iis quinque quae inuice debentur. Quod si compensationis rationem iudex non habuerit, nihilominus falua petitio eius quod debetur, manet: neque rei iudicatae exceptio
obiici potest, nisi copensationem iudex quasi non exissente debi to γ
106쪽
De actionibus. . s. In bonae dei
r to reprobasset . Est autem compensatio inuicem quae contra debentur imputandi ratio, seu debiti dc crediti inuicem inter se contributio. Neque hac dictione sinuicem) sine causa saepius utimur, quia eius quod ath quam ei qui couenitur debetur, minime admittitur compensatio . Vnde creditor compensere no cogitur quod ali),quam debitori suo debet, dc si creditoris creditor ou debitum proprium pro eo qui conuenitur, compensare velit . Sicut etiam ei qui alterius nomine petit debitum proprium, recte non obiici- 1 tur. Vt si tutor id quod pupillo debetur,petat, compensatio cius pecuniae,ouam ipse tutor suo nomine aduersario debet, opponi no rpotest. Ea igitur est horum bonae fidei iudiciorum in compensando eo quod inuicem debetur, vis 3c natura: Quae non eadem tamen in stricti iuris iudiciis olim erat, in quibus non tam libera est iudicis potestas: sed summa exactaque iuris co nstituti ratio habetur. Ide6que si ad decem aureos tecum Mamius egisset,quauis inuicem quinque Titius tibi deberet, nihilominus tamen in decem 3 condemnandus fuisses: atque id quidem quantum ad strictam iu- . ris rationem attinet. Sed emissum est postea diui Marci Crearis rescriptum, per quod in eisdem iudiciis compensatio quidem indi cebatur. Sed hoc ita demum,si doli mali exceptione is cum quo agebatur,vsus fuisset,ianquam dolo creditor faceret,qui quod redditurus esset,peteret R. Aded ut quatiuis iudici ipsi de compensando debito perspicue ex prolatis instrumentis liqueret, non tamen
prohibebatur in totam summam a creditore petitam reum, qui do 4 li mali exceptione usus non esset,condemnare. Nostra vero consti .
tutio compensationes easdem latius liberiusque in eisdem Iudiciis introduxit. Quae quide necessariς ideo visς sunt, quado nostra multum refert non potius soluere,si solutum reperere η : Proinde a nobis sancitu est,ut compensatio nes omnes quae iure aperto nitutur,
hoc est,quae liquidae sunt, SI certς,neque inuolucris A ambagibus innodat , seu inuolutς, sed quae facilem sui exitum pristant, cuius rei notio iudicis arbitrio relinquitur h) actiones ipso iure minuat s id est,eo ipso quod a iudice c5pertum erit, compensationi esse locu , nulla doli mali exceptione proposita actio-t Hodie compensatio nes ipst pro ea parte,pro qua fieri compensatio principis resicripto impe debebit, statim tabescant l, dc extinguantur φ. tratur, nisi de ea ineun- Adeo ut is qui copensare potuit, si soluit, concidata es: iusposit..cere possit,quasi indebito 4 soluto. Propterea
diem . . i. T de eope. v l.eius. Callio.tit. xl. in rem versi. eredi
107쪽
In bonaeseri. Paraphrasis in titulam
si actionem decem aureorum habueris ci Titio,cui quinque de- σbeas, ipso iure statim actio simul atque debere eidem coepisti quine ex Theo que aureis minuta est φ. Neque in sorte tantum principali, sed&Ph i' in usuris minutio haec fit. Quum igitur alter pecuniam sine usus l. si eonia ris debet, alter cum usuris, concurrentis apud utrunque quan-
stat C. de litatis admissa compensatione usurae non debentur . Veluti si ς' ῖς ' , cui viginti petebas cum usuris , decem sine usuris de-g l. eu ali- bueris , summae tantum reliquae decem per compensationem Zxςx Titio non concurrentis , usurae praestandae erunt g . Sed si inuicem sit pecunia cum usuris data, diuersis tamen usuris compensa b l.ideiu- tio habebit, nihilominus locum eius quod inuicem debetur . . Q I ue poenae compensatione non immeritb dicemus: Vnde si tam actor quam reus alter ab altero in emphiteo sim liquid acceperint, & per triennium, neque pecunias soluerint,ne- . que apochas reddiderint, quum utrique liceat alterum a praediis omnE, Eou emphiteothicariis repellere, Vtriusque poenae compensatio recte a sentiunt. admittitur x: Nam dc in delictis etiam id receptum inuenimus, 'ti t. a ais, nimirum Vt dolus dolo compensetur u . Viro igitur & uxore mo - ff.de dol. res accusantibus, utriusque delicti compensationem admittendam ς ςςP esse pronunciatu est. Ea nanque ratione, q, paria delicta mutua col LViro at pensatione dissoluutur i, nili criminalis intendatur actio . Planest si et qui copzsatione Uti Volet, necessariuerit de eade iudice monere,
ipsamq, copensatione petitioni actoris obiicere,quii alioqui iudice .sii j hariolari oporteret, copensationi esse locunt v . in omnibus veros t. adE actionibus eandem vim compensationi dedimus, non solum bon adsi fidei,sed de stricti iuris, siue in persona sint, siue etiam in rem, quu 'ad rei petitae quidem aest imationem ventum est. Nempe si reus in
, i si bis 'κ imationem quam restituere non potest, fuerit condemnasit. C. de tus Q. Nam specierum aliter siue corporum quς extra pecunia mum p c neratam sunt,compensatio ideo no admittitur, quonia iure aper-- ιε;u . si xo Vt di imus)no nituntur, neque liquida, aut certa utriusque rei L .i resti- aestimatio sit. In quibus varia ex affectu & utilitate sngulorum cadere potest assectio, propter quae plus minus ve alterum ex corpo- ro' ' ribus aestimari possit p . Idemque etiam de corporis cum pccu'nia compensatione dicendum erit, adeo ut si pecuniarium no-
ἡ πε men pignori datum fuerit, pecunia quidem exacta inde recte comi.tale pensabitur. Quod si non pecuniae, sed corporis nomen fuerit, corporis cxactio compensationem sacere non poterit: sed pignus fa
108쪽
De Actionibus. s. In bonae dei. 3s
, ciet q. Nobis enim inuitis aliter necessario coactaq; rei nostrae in- ' ς'' geretur venditio r. Si tamen corpora ipsa in pecuniam numerata tT, necessario vertatur, cdpensatio non prohibetur: ut quado legatus do pig, a. est tibi fundus qui Sempronij erat, neque Sempronius eum Vede' r l. nee e re vult, vel immensum precium petat, aequissimum erit cocedi hae- nim T de redi, ut aestimatione tibi pr stet L, qua cum pari summa qui a te ei ς- h μ' dem debetur, compesare si volet poterit. Quae autem de speciem 'f' copensatione diximus,eadem & de generis compensatione intelli s i si domia genda erunt: ut si duo in uice hominem, equum, aut aliud in gene- nu g quire debeant: Nam A genere species continetur x. Neq; solui aliter ε a. i. 'i
genus j per speciem potest ', quae in generis obligatione infusa ''
est. Quinetia in rebus omnibus c*teris quae pondere, numero,mc- surave cosistunt, compensationi locus semper erit,si in genere suo deleg.iii functionem,pr stationem, A redditionem recipiat per Iolutione, magisῆ per speciem, hoc est,quq eius sunt naturς, ut pr stadorem alia eiusdem generis creditora satisfiat, dc quae inutiliter utendς co de legat. i.
in aere, argento, auro, pecunia numerata, vino, oleo, frumenta 'LLI''to x, veluti si libras aeris, argenti, vel auri duodecimvel dece cor- eumpet.bcs frumenti, aut decem cados olei ab eo petas, cui tantundem debeas , compensatio utriusque recta fiet. Ita tamen ut utrunq: aeque Il; at bonum semper y sit. Nam alioqui per speciem magis quam per solutionem functionem reciperet . Compentio autem solutionis 'vicem obtinet . Caeterum pecuniae numeratae cum pecunia nu-
4 merata compensatio ea est, qua magis utimur: & idem erit i ma itide Mteriam auri argentive cum pecunia compensare volumus. Patia nanque sunt materiam ipsam praestare, aut auri vel argenti pre- pig cium quanti comparari potest . Nonnunquam tamen cessat pecuniae compensatio, si is a quo ea petitur facultatem soluendae speciei habeat. Quod tam in obligationibus noxalibus,quam Ruro his qui sub alternatione fiunt accidit. De quibus suo loco post s ' ' S' ea commodius dicetur. Interdum etiam frequenter compensa- e Bald ins tiones a iudicibus fiunt, tametsi incerta debiti quantitas ab utra φη h πης que parte omnino sit, ut in mutuis expensarum litis compensationibus heri solet, quod iuste litigatores utriusque in litigando caussae contemplatione fieri magis scire oportet, quam quod liquidum, aut aequale utriusque debitum esse propterea existimetur ς. Non solum vero contra priuatas personas, sed &
109쪽
s. Praeterea. Paraphragis in titulum
d i. aum contra fiscum compensatio admittitur. Ita tamen ut is qui copen- ςa, . . ς ationem fisco opponit,intra duos menses debitum sibi docere de beat d. Contra etiam quamcunque personam priuilegiis nostris fulcitam eadem compensationis exceptio opponi potest'. Quam tamen possessionem aliena perperam occupantibus denegamus Lehὸό....' Item & Reip. Calendario,& vectigalibus debitoribus, aut etiam μ' 'ξ ex frumenti vel olei publici pecunia,tributorumque, Malimento-g l. in ea. rum, atque fideicommissi ciuitatis caussa, vel si is agat qui statutis RG i laxi miptibus seruit g. Fisco etiam in caussa tributaria stipendiorum,n i. ' annonarumque Opponi compensatio non potest, neque in preclas M. rei ab eodem emptae h. Ob negocium deniq; copiarum, id est,co-i i .s is me tu ,siue annon eXpeditionis tempore mandatum curator cogoeium.α demnatus, pecuniam iure compensationis retinere non potest 3. de eopens. Est & postremo inter omnes actiones sola depositi actio, quae sinii l.ε. g. gulari quoda beneficio a compestationis lege ex imitur. Durum e- de posi nim & impium visum est,eum qui fidei alterius rei suae custodiam 8l I.si quia penitus commisit η, sub compensationis praetextu eludi, deposi-
, e -- taeque rei ex actione fraudari . Tantamque etiam fidem eum qui 'π' rem custodiendam suscepit,ei qui deposuit praestare vota, ii. es tumuS,Vt reposcenti deposita pecuniam no obsignatam. Nam de
eod. iii. obsignata quae speciei & corpori no quantitati annumeratur satisti l. penul. per ea quae dicta sunt patet) illam statim reddere copellatur, nulla C eod-tit, exceptione,denuciatione φ, & defensione in contrariu admissa n.' 'Nam & hoc ipso dolum committit quod reposcenti no restituit Q. ii . Neque etiam si ex utraque parte inuicem tuerit depositum, copen p da pen. sationi locus P erit. Sumptus tamen in rem depositam factos rete- tionis nomine obiici posse receptum q e deoque cibariorum nos h. ' mine qu seruo depolixo data essent, hac actione apud eundem ii r tactione dicem experiri posse placuit .
Praeter- T Am ergo satis constat bonae fidei actionum vim & natura mul-l to potentiorem esse ea quae stricti iuris actionibus inest, eoque praesertim quod ut saepius repetitum est in his bonae fidei iudiciis
audici permittitur ex bono dc aequo aestimare,quantu actori reum dare oporteat. Et id quidem ex natura actionis ipsius bonae fidei, quς late usque adeo patet,ut etiam si a cotrahentibus id non si ex- expressum,id tamen visua coplectatur. In his vero stricti iuris actionibus, quarum non tam faecunda natura est, id venit solum
110쪽
quod dimam a contrahentibus suit, vel si in rem actio sit, ut res petita tantum restituatur. Non etiam Vt aestimatio si restitui res non possit detur. Proinde si quid ultra bonum Sc aequum quod in omnibus co tractibus locum habere magis est desideret, id stricti iu- r 1.bb, iriris actio no poterit. Ergo si semel actor egerit, quippe rem restitui fide. C de Apetierit, iudexque in id rcu in condemnauerit,a quo postea restitui Ra hi res non possit, evanidum crit iudicium, quando in rem actio non nisi ad rei petitae restitutionem sit efficax. Hic pedem non sisteret bonae fidei actio , neque his finibus contenta esset, quin ad id statim trasiliret, &praetergrederetur quod ex bono S aequo aestimatare iudex debeat, quantum actori reum dare oporteat x. Nonne isi
tur idem in stricti iuris iudiciis ratio, aequitasque ipsa postulat i Et )ἡἡ64 Isane postulat, ide inque conceditur, sed alia via: Nam quum ita sit cert. pet. stricti iuris actionem non ita patere, atque bonς fidei actio, merito ad auxilium aliud veniendum erit. Nempe ad rudicis arbitrium, a quo omnino pendebit actio. Itaque arbitrio,scutentiave iudicis in rei restitutione, aut alio simili iudicio de quibus nunc paulo post dicetur data,videndum crit an reus eidem pariturus sit, Nam si pareat actio non desiderabitur. Sin mimus, actio eade quae prius co- petierat arbitraria fiet, δί dabitur, sic appellata, quod ex eo arbitrio sententiave cui paritum non fuit,pendeat '. Tametsi in quibusda V Eaeollia iudiciis de quibus mox dicemus) in quibus unica tantum senten Onxurtia fertur, alia ratione actiones arbitrari denominentur: nimirum i . . drquod iudicis arbitratu, religioni, dc sententiae aestimandum relinquitur, quantum actori reus praestaturus sit. Caeterlim in his actio ςμη'ς ζς-nibus arbitrariis instar bonae fidei actionis permissum est iudici I ἰώ ἡ
ex bono & equo secundum rei cuiusque & negoch natura, & con aio. S deditionem de qua actum est aestimare que adi nodum satis actori fic- ta Itari debeat. Inventaeq; sunt propterea hae actiones arbitrarie, de cuibus nunc dicere per opportunum videtur. Sunt igitur actiones hae tam in rem, quam in personam. In rem,Vt rei vendicatio, qua rem suam e sie actor intendit, eademque ut posse star rem restituat petitur. Publiciana itidem actio, qua rem eam persequimur quam bo ' na fide possidebamus,&usucapiebamus, medio autem tempore amisimus. Item& Seruiana,quasque Seruiana actio, qu etiam hi pothecaria vocatur, quae ad rerum in pignoris, aut hipothecae caussam obligatarum persequutioncm dantur, ut de his antea pietati si me diximus. In quibus iudiciis is qui rem restituere condemn -