Diui Ioannis Chrysostomi Liber contra gentiles, Babylae Antiocheni episcopi ac martyris vitam continens, per Germanum Brixium Altissiodorensem ... latinus factus. Contra Ioannis Oecolampadij translationem

121쪽

hortarentur de hanc quod sibi diecula unius Malterius ope

rana impertirer,videlicet ut libro ipsi elenchum adderem:per quem quide si minus omnia,certe praecipua quaedam Oe et lampadii errata in Babylam admissa veluti in tabella descri pia a lectore in graecis vel non admodum exercitato cognosci statim possent. Id operae quum detrectare honeste nobis no liceret quoru enim authoritate libro exeundi in manus hominum potestas fieret,iis omnino a me aliquid vicissim largiendum erat factum est,ut in hoc ipsi labore nobis ut inusitato, ita non admodum grato versaremur.mihi enim homini,ni si sellor,non ita multum ambitioso abunde satissactum puraestam,si doctis tantum o viris(de is loquor in quorum manus opus quoquo pacto peruenire poterat innotuisset,Ch esses mi Babylam a me si minus eleganter, i vellem, at non indiligcter tamen versum:idi, ne quis forte rei eius ignaetrus in eandem,quod aiunt,Helenam riualis mecum casu inescideret.placet enim mihi,placuitqsemper in studiis modestia magis,ac profectus, ostentatio,ac fucus. Sed de eius oratio et nis genere toto plura alias Redeamus,si placet,ad elenchum

a nobis coeptum: hoc est ad colampadis illus dies lapsus deae tegendos, ne te forte illius vestigiis inlinentem itidem abi

Huc ocia sic vertit Oecolampadius. Nam quod humano sanguine aras suas rubricari,sic tibi tepta fundari praecipiebat,

quis ignoraret extrema esse dementiam 2UOruia i tame vereborum sensus lucest. Illos enim suas aras imperare humano

sanguine rubeneri,nes non ab illis ipsis qui vitae semina praedibuisient, hoc est a paretibus propriis iubere eiusmodi sibi vi ei:mas immolari, id vero quam vel summam insaniam non obscurres Aa .

122쪽

etiamsi magnu aliquod miraculum subsecutu fuisset,nedum sicubi exiguu quodda,ac nihil testimadu,idemq; multa impostura catens proditum fuerit, haec inu opera,etiamsi magna fuissent tam quae ego dixi eiuscemodi fuisse costat,ut studeprobare possint,ij quidem certe qui mete alienata nequaqua sunt,quinam plane essent operuissoru artifices,ut flagitiosi,vt omnibus modis scelesti,ut nihil non ad vitae,statusque nostri

subuersionem molientes.Tu modo oculos,mentem p totam transfer ad Oecolampadis translationem. Porro etsi tunc ina et

gnum aliquod subsequutum esse miraculia concedamus,par esuum tamen est quarumcuias est,ac indignum quod come et moretur,atque deceptione adeo plenum non tamen dixerim aliquod magnum eue demonstratum. Quod si es et magnit, ut ita loquar,parum exercitatis:id tamen laedissimi,pollutissis imi illi,curiose scribete rit iustum probabant,ac ad turba subuertendamque vitam nostram cocinnabant. Haec ille oblatestor te lector optime, quis omnino sensit humanus ex his

verbis percipi possit An non haec Sibyllae folis obscuriora

nobis latine reddidit quo animo,no intelligo.somnolentiam autem hoc loci illi potius imputes,quam ignoratiam. quum locus sit clarissimus. author de deo loquitur,ac sic ait. Quam enim bonus est olus ipse nouit, quandoquidem o solus ipse sic bonus est. V

123쪽

Eum, Petretas aepelip PIaec omnia sic interpretatus est Oecolampadius . Dic sodes quare oroastre illum N a molximplerique ne a nomine quidem norunt,imo nulli nisi admodum pauci quia ficta sunt omnia quae de illis dicuntur. similiter ignorantur rescriptores qui de illis libros conscripserarunt quamuis Meloquentes,l eximii fuisse seruntur,tam hi, quam illi authores quidem,utpote qui magicam Sc inuene Grunt: exercuerunt. scriptores vero,ut qui sermone probabili mendacium adumbrarut,licet incassum misistra omnis eo rum opera, quandoquidem inutilem Sc mendace tractabant materiam. Quae si solidas verax ad eam subuertendam vana Ninutilia forent omnia quae ab aemulis excogitari possunt

Hactenus Oecolampadius somniatoris rectius partes egit vinterpretis. Chrysostomi porro germanus hic sensus est. Quamnam enim,quaeso,ob causam Zoroastre illum,item sZamobcinane de nomine quidem multi,imo vero nulli nisi admodum pauci norunt quoniam figmenta sunt quc de illis circunferuntur omnia, quanquam tum illi ipsi, tum is etiam qui illorii secta memoriae prodiderunt, summi artifices suisse

seruntur,illi quidem imposturae cominiscedae,at ue exercedar, hi autem mendacis orationis illecebris adumbrandi sed que , admodum omnia frustra,ac temere fixit,quum vitiatum,in firmum,ac minime verum fuerit eorum,quae dicere propo fueris,argumentum , sic quum id solidum,ac verum omnia rursus frustra,ac temere tentatur,quae ad illius subuersionem ab inimicis excogitata fuerint. Charta s.curi, os. O iocio exfoci ricrem tuu o Proesi iiii in

124쪽

idem Oecolampadius reliquit. Enimuero sicut si adamantina uincorruptibilia nobis corpora essent,ne 3 scorpios, ne esserpetes,ne 3 ignem manibus semidaremus siplecti:ita quum aiatinas nostras tali fide Christus armauit, no est quod timeaeamus etiam hostili tenentes venena. Nobis enim concessum est ambulare super serpetes, Sc scorpiosae omnem diaboli tyrannidem,multo magis S super teredines,ac scarabaeos,tam procul est,ne qua parte nos offendant insidiae diabolicae. Haec ille. Sed tu audi quid reuera Chrysostomus sentiat. Neque si adamatina id immortalia nobis corpora inessent,storpios, serpentes,ignem manibus constringentes timeremus quine imo de huius rei periculum palam ostentantes faceremUS:eamdem ratione neque posteaqanimas nostras,fidemq in nobis tantam stabilivit Christus hostium nostrorum venenis impetiti timemus. Nam si nobis imperatum est super serpentes, ac scortios super omnem item diaboli tyrannidem ambularere,inulto magis super vermesti scarabaeos: Istorum enim librorum scilicet ab aduersatis religionis nostra coscriptorum nocumentum tali interuallo dissidet,si cos compares cuina: li illius in nos daemonis insidiis.

125쪽

p ac cris vito e atro ψυλὴ. Et hunc quoc locu si deprauauit Oecolampadius Irad quum res ita evenerunt, retot tantio

euentum testati simi non modo hi qui nostris teporibus,sed reomnes quotquot bid ab illo tempore haec celebrarui tam apud nos apud barbaros atque etiam apud eos qui barbaris sunt uomitiores.suntne aliqui qui post tanta argumeta quid post totius orbis,ut ita dicam, testimoniti his quae facta sunt parum credunt Est ne quis inquiredo tam negligens qui post priscorum opera, stiam fidelia testimonia,tide hanc in anima non teneat Haec ille. Mirum vero quomodo senium,qui non admodum obscurus esset, non intellexerit Sensus porro

is est. Si enim posteaqua rures ipsae contigerunt,& tam mutetti rerum earundem euentum verum fuisse sunt testati,tum is qui per ea tempora crediderunt,tum is qui ex eo tepore ubi eadem ham ita esse decatant non apud nos modo,sed, apud barbaros,& si qui barbaris ipsis sint efferatiores,nonnullos tamen adhuc inuenias,qui post tot ac tanta signa,post uniuersi, ut sic dicam,orbis testimonium proriis is omnibus quae anatea facta sunt, nullam fidem habeant(ut taceam hic permulestos esse,qui de re tota nihil quicquam inuestigare, nihil indarigare,nihil examinare laborant qui obsecro mitto neque recbus coram perspectis,neque recepto rerum mi dem digno testimonio fidem suam Christo obstrinxisset

vom avolae i. Locus hic sine dubio obscurus erat, indigebatque non Oecolampadiosed veluti Delio natatore interprete sed audiamus tamen,nisi graue estrae lampadis versionem . sic

igitur ille. Vnde ergo, dic mihi, unde ausifustent talem rem

126쪽

cofingere te simulare qua Se elati: o adiutore fideles num piscatorio calamo,& hamosnum cultro,8 subula aut abeutut se suspendant,praecipitentve non tam insani sunt,ut qui tales tantam rem aggrediuntur. Hactenus Oecolampadius di*uinauit potius quid diceret,qnobis Chrysostomi sensum aperuerit. Sed quAd locus, obscurus,quod dixi,erat,ec praeterea via de altera tantum syllaba corruptus,a nobis tamen vocatis prius in consilium doctis restitutus,erratum id illi condonaumus Eius porro loci non alius sensit esse potest hic de apostolis loquitur Chrysostomus. Vnde ergo, secro, unde rem tantam simulare auderent quanam spe sillatis quo praesidio fretisnum calamo,at 3 hamo an cultro,ac terebra Homines insani in malam crucem iam hinc non discedetis, aut vobis

praecipitium aliquod parabitis

u, Orrae. Et huc quod locum belle admodum nobis expiata nauit Oecolampadius per haec verba Et quare nullus artificu

qui ea tempestate iuerunt simile quiddam dixit vel ipse de se vel alii de illos iam si haec nostra essent conficia,probabile est

talia secilius comenturos eos qui apostolos sequuti sunt Apostoli enim e priores si in posteros respexistent quid siet fiaturum cognoscere non potuissent, id quod posteriores postunt audacius fingedodum ad superiores spectant,d exemplar superiorum cui tuto fidunt posterioru aptant aetati Atqui nub

127쪽

Ius est qui mentem habet sed stupidibrum; insanielium Sequod nemo non posset si vellet de seipso quaecuncti vult dice

redo docere. sed nugae sunt,ac ridicula gentilis stultitiae verba. Et hic quod codex graecus nonnihil corruptus erat, sed non ita tamen, ut Oecolampadius tam altum somnum dormire debuerit,qui quidem horum omnium verborti nullum proret sus intellectum capit. Sic autem locum totum vertere potes.sed prius admonitum te velim loco illorum verborii Laeetri et ut eovos verisimiliter ex iis quae subsequutur legendum

esse Are .RIxius divos . sic ergo locum hunc verte. Quamob

rem autem nullus plane ab illo tempore artisex tale quiddam vel ipse de se vel alius de illo praedicauit quanqua si quae a nostris facta sunt,ea figmeta fuissent,verisimile quidem est miranore negocio talia mendacia fuisse conficturos qui illos fiunt subsecuti. Illi enim uti quod faceret id ad alios qui tale olim

fecissient reserre non haberent, certe non poterant sperare furaturum, ut figmentum sibi suum succederet qui vero illis poetsteriores fuere, ad illos spectantes figmentu idem promptius sane ac facilius aggredi ausi suissent:praesertim uti haberent priorum exemplum audaciam,ac fiduciam posterioribus ades dens. Perinde quasi nullus usqua sit,qui metem habeat, quin potius omnes obstupescant Linsaniant:at' adeo unicuic volenti liceat quaecunc ipse velit de se praedicare,'lilscp persuam

e p. Totus certe Chrysostomi Babylas nullum loci hoc uno planiore,clarioremve habet, iamen Oecolampadius noster tan in mediis tenebris hic caecutit Chrysostomus hic unum sentit. Ita quum constitutum illis esset bello prorsus depo sito quietam,ac minime solicitam vita viuere. At Oecolam et padius dormitans gloriam(inquit fore omisso bello ociosam dein vitam agere,nimirum existimans Ad ae hic gloriam si gnificare: una hic sed aei non nomen,sed participium sit. Aύ:

128쪽

tae porro distimaturi, b ZMimo: quod significat uu visum fuisset proinde vel ex hoc uno loco belle nobis Oecolapadius suam vertendis graecis tum diligentiam,tum eruditione prora bauit qui ne ea quidem capit quae pueris ac tonsoribus nota sunt.Ne vivam,nisi me hominis temeritatis maximo repudeat,qui sic illotis manibus ad Clirysostomi sacra contingerida prosilierit.sed ad reliqua.Charta io uo his et cristus in eo se H rhi P p, o A. roiceu aei 'AovPRe p. Et puer,sentit Chryseu omus, plaga a cepta,manitatis iacebat at percusior scelere hoc admisso nouieti certaminis ratione inibat posteriori facinore prius illud obseurare,ac superare laboras.Hunc ocii sic vertit Oecolam,padius Et puer quidem accepto vulnere iacebat exanimis homicida aute post hoc facinus priora posterioribus malis obtegere anhelabat.quo loco no intellexit ille significantia viminuesti huius m vidiro, tam eum nobis non reddiderit JUbet autem id verbum hic adiectum miram regratiam levim si quis illud recte ponderarit.sed grammatistam in praesentia

non ago.

istud soluedum Oedipo coniectore opus est. Verba porro eraeca num id significat. Ego vero si quibus huiusmodi coratio in animi descenderit,laudo quidem illos,ac admiro exes

cande centiae istius causa. Verun men uie eae de T v et

laudationi tum admirationi nonihil certe adhuc deest Te Charta eadem obieciso vi, mor i so o m

129쪽

hylas quum spiritus siancti gratia Christi ecclesiam hac administraret, Eliam, a tutus aemulum Ioannem nodico praeesteriit,ne inuidioso admodu verbo utar,sed usqueadeo asse, cuius,ut ne tantillum quidem illorum generosorii pectorum libertati ocesserit. Et hunc tamen locum sic nobis Oecolam Padius inuoluit. Is spiritus sancti oratia ecclesiam Christi duae hic est regedam susceperat,virtute teli, Heliae mimitatori eius Ioanni ne verbum aliquod maius dica. Tam prope adit, Io accessit, ut nulla ei sertium virorum libertas desuerit.

est. Ned enim nobis Babylas ob orationis modo libertatem admirabilis esse debet,verum ob id quo T quod eam libertaestem ad hoc usq; loci perduxerit: simul ob id quod ea ulterius non promouerit. Audi modo oecolampadium. Neque enim ob dicendi libertatem admirabilis tantum, sed reo id quod in latae virtutis virum euasit, de quod no plus q par erat egit.

Hunc locum sic Oecolampadius reddidit. Itaqs non superficie tenus secabat,sed ita ut nulla aegroti portio intus maneret inritacta,8 ut ne profundius postulabat necessitas secaret:ri ne ictu vehementiore resanitas offenderetur,sed iuxta rationem morbi moderabatur ictus,agens nimirum medicum collanmatissimum Nobis placuit ut sic locus hic latine redderetur. Lapropter sectionem ipsam ess per summa tantum infixit, ut ne maior membri affecti par incurata relinqueretur,nev B. iij,

130쪽

althrem quam deceret, ut ne superuacanea plaga quod sanuerat offenderet,sed plaga prius ad morbum attemperata meradicinam quamoptimam adhibuit. Charta isas j parereAstudio brevis mori svo i ii,o si si iacvrs Ree 'aeivlvs e voLAci .Hic plane delirat Oecolampadius,quum dira cat. Nam licet unus fuerit qui regem abegit,plurimis tamen id profuit. Vertendum autem fuerat. Siquidem unus tantum

is fuit quem a templo expulit Babylassat multi extitere qui

Iucrum inde reportarat. qui sensus ex diametro pugnat cum Oecolampadis sensu.

die, inquit Oecolampadius , simi homines peruersi qui maesiora philosophis is his operantur, quorum ali clauos acutos comedunt, alii coria liquefaciunt mebibunt, alii alia multo

nequiora facientes oculos hominum praestringunt. Nonnulula hic more suo nobis immutauit Oecolampadius Hoc auetem sentit Chrysostomus Etenim existunt etiam hodie peres diti quide homines, nullis non flagitis pleni,qui multoma et lora iactitat,quam philosophus ille. Alis enim acutos clauos comedunt,alis calceos mandunt Sc deglutiunt: is ad alia his longe flagitiosiora male consulti se conserunt.

sensus: A temperans,inquis,fuit, continentem p vitam egit Sinopesis ille: ut qui vel legitimas nuptias minime sustinuerit. sed adde, secro,temperantia ac continentia illius modum Tu vero nequaquam addes:quin libentius temperatiae laudes