장음표시 사용
51쪽
j vocari non pOέ in t ς contra vero ipsis lieet primo ipsom altrici adversarios trahere ad tribunal Principis i). Quoieneficio fruuntur et virgine η, quae non h bent patrem, . quo de seudi po sint , et mulierw, I bilibus inutilis est maritus , et homines senectute consecti, diuturnia ve ni γrl o ener-Vati, et exhausti demum uni ob fortunae finiariam Daturali
ventes, et meretrices, nec qui privilegium rej eurunt , nec qui adversus simili privilegio gaudentes judicium exercent η.
Feclesiae multae , et multa ' 10 Lapitu a Canonicorum Seclis Apostolicae privilegiis vel omnino , vel ex p rist 3b l pisto 'o rum jurisdictione subtracta siuat Itaque horum usae au Sede Apost Vlica , aut ab .eo judice , cui suiu addict/e , e rario. scianti P. Nec prautereunda peculiaria quorumdam pxivilegia , qualia su ui illa concess/ curtis soy P0ribus . atque collegiis .
Iluribusque.gymnasiis , eφ. academiis quibus qui .ddicti sunt, i proprium habent iudicem , ad quem tantum vocantur a ,
S. XX lx. Etiam p.raeventio facit, ut quis certo Judici subjiciatur, quia coram eo sui enda lis est, apud quem initi iam habuit. Itaque si quis plures habet coni petentes judices , ubi 'sa 'emissa ei titio, ibi laeudum e t judiuium, sit qui Diuitigio by Corali
52쪽
sam agere ea epit, cum erat competens, is et eam finire d hei, quamquam' postea competens esse desierit. Nam per citationi in: , quam reus veniens ad Iudicem au. quem vocatus est, rata tu
habuisse censetur , hujus jurisdictio perpetuatur, ideoque ab eo res tota expedienda est ij, nisi litigantes ire ad .ilium judicem mutuo consensu volueriat a .
S. XXX. Propter continentiam causae qui Iudex in aliquo negotio constitutus en, ri et connexam causam cognoscit i)tum Dod ais ea in judicandam magis instructus , et paratus hahetur, tum m levius sit onus impensarun , tum denique De qua inter plutras indicev oriatue dissensio , Ut pugna sentent larum. Sunt aratu tui connexae e usau vel Oh' Pursonas , quae iudieis conveniuntur , ut sit fiς sit inter plures coherediss , socios , tutores ; vel ob rem . de qua quaeritur, cum plures de eadem re quae si oes in iii dici irin: ile ducuntur , puta de ejusdem' possessione, et proprietate, vel ob qua es ionem prael adicialiam' in judicium ines dente in veluti si de haeredi latis peritione instituto iudicio incidat quaestio status , nutra' se; licet qui illam' petit filius, an ex matrimonio, aut ex coneuhinatu
procreatus Rit; vel ob rectai vemione .n, c inj rstiis ab actis res conis ventus elim reconvenit; ves oh actionem generalem, diro modo res, caiisae lite divergae inter se nexae, et jugatae dicuntur, quae sub una eademque tutelae , vel negotiorum gestOrum, aut haereditatis pestione coli tinenti ir. Iam de his omnibus tenenda est regulae, quam' proposuimus, filio l judex, quit, nam causatis cogian 'cit, is et cognoscit cetera', quae eidem eo ni exae, et coniunctae quiat. Hinc DecretasQq foro ecclesi astico adserihunt causas de dote , inque alimentis praestandis, quae
53쪽
I. XXXI. Iacta elio , seu diisamatio illos spuetat, quorum laceratur sama, et existimatio alicujus maIevolentia, et obtrectatione. Ius civile dat locum huic judicio, quod diffamationis dicitur, cuin quis ingenuus ab aliquo irritatur, et lacessitur, quod ingenuus non sit. Hic nimirum in jus vocat ira i tantem , seu dillam autem, ut intra temporis spatium a judice constitutum id, quod jactat, perspicuum faciat , aut cum id praestare nequeat , tacere in posterum jussu judicis, seque ab omni j aetatione abstinere cogatur si . Sed juris peritorum sententia hoc idem judicium non tantum ad eos pertinet, urit probris, maledictisque vexantur adversus Statum, condi ii nem, natalia; sed etiam ad eos, quibus insertur injuria stupri, adulterii, furti, aut gravioris cujusque eriminis. Hi omnes in hoc judicio rei partes sustinent, et ideo diffamantem, qui actor habetur sa , voca ut ad suum judicem, a quo res ιθ ta expedienda est.
S. XXXII. Assine lis io remedio , quod a lego conceditur,
ut integra sit prohorum virorum sania, atque existimatio, auterum remedium est, 'si ioci et legis bene licio datur iis, qui se de 'aliquo negocio ab alio litem movendam timent. Hi nimirum ire possunt ad proprium judicem, ejusquo nobile os scium implorantes petere, ut adversarius cito ur, eoque prae. sente declaretur, se illius debitorem non esse , vel sibi pr4e. sto esse exceptionem, eique propterea ea de re pernetuum si
lentium imponatur si . Hinc tutor, qui redditis rationibus quidquid debebat pupillo solvit, et qui rem iusta prdescriptione acquisivit, his de causis molestiam, ac litem metuant, in jus voc ut adversarios, ut judiuio victi in posterum omnem saetant molestiarum , atque injuri drum modum. in hoc judicio satis est molestiae, ac ve aliouis metus, et periculum;
contra vero primum ill qd judicium fieri nequit, nisi ei dissa
matio antecesserit. 3 L. vi eontendat 28. r. ae statius, ἔ quae lex tantum pro fideiussori-
has lata est , sed Iuxisperitorum interpretatione , ac se utenti traducta eat ad omnes , quibus Consimilis causa , et ratio est
54쪽
XXXIII. Consensti , studioque litigantium profertiar, hi-ve prorogatur jurisdictio , cum alius judeS , quam qui proprius est, illorum consensu proprius , et competens effici iur ij. Licet jure Romano litigantibus tu alienum iudicem consentire . dummodo hic jurisdictionem habeat a non quae in privatis viris nulla ust, jurisdictio prorogari non potest 3 . Clerici tantum, cum sui Episcopi consensu in alienum judieem ecclesiasticum recte consentiunt ), in laicum vero consentire nulla ratione possunt 5 . Omnes, qui standi in judicio personam habent, neque speciatim prohibuntur, jurisdictio nem prorogare possunt; sed hanc libertatem minime largitin tur causaei seu dales, quae tuter duos VaSSallos aguntur, quoniam in his dominus directus competens est judex, causae supremo Principi reservatae, causae appellationis, criminales, spirituales, quae a proprio ecclesiastico judice, nec, nisi hujusve via , ab alieno cognoscendae sunt G).lis L. f. Cod. de jurisdiet. Verum si sintequam adiretur alienus iudex , mutata Woliintas fuerit , procul dubio nemo compellitur huic conventioni stare, ἔoquii Asel anus L. 18. r. de iurisd. 2ὶ L. 1. et 2. In cis judis. 3ὶ L. 3. Cod. de iusisdiet. 4 Cv. 18. ἀθ fir fovi Peteri
S. XXXIV. De soro iudieis delegati nihil hie addendum
credimus , quoniam hanc tractatio iem occuPavimus lib. i. sit. 29. Iom. I. ρGς. 26O.: de soro autem reconventionis opportunius agemus in titulo de muttiis petitioniflui.
55쪽
I. Libellux. ri epasarius libellu . II. Ei III. Conventiorialia vel 'ceα- VII. Emendatur , et mutatur libella.. atorius est. Qualis uterque esse VIII Reus in ius voratur. debeat 3 IX. Probatirenes in actis exhibendae. IV. Quid in accusatorio . quidli in X. ad XII. C tatio , eiusque necesii eouventioriali libello exprimendum tM . Et divisiones..ii r X II. ad XVI. Quid in eitatione Aa V. Plures libello actionea emripre in aer nudum rtiendi possucit. XVII. Clintiri r exhibenda. VI. in omnibus ordinarita iudieiia XVII l. et XX. Effectos ei talionia.
Decretum Can. 6. d. 8i.,eια. q. η. et T P. F., et Cod. de edan.
Postquam de eompetente indiee, ac ro deliberavit actor in iudicio Postulationem aevonit si), hoe est penes acta da ponit libellum , quo actici continui ut lo). Aetio est jus persequendi in jndicio, quod noliis debetur 3); brevis scriptura, qua haec actio, et actoris pΗtiti O clare. et distinete proponitur , libellus appellatur 4 . Reo post oblatum libellum vi
ginti dierum induciae conceduntur, ut rem totam sedulo ex pendat, et cogitet, satius ne Ait judici iam suscipHre, an aetori cedere, parere ne judici, an eum recusar. 5j.
1 Sie loquitur Honorius L 3. Cod. aesens . 30 an. et Iasti aianus L. tili. Coa. eod. sa) Nooeli. 53. ωρ. 3. 3ὶ L. 50. . de aeri, se prinem. Instit. de aet. 4ὶ Plures libelloeum species enumerrut Brissonius de Meq. signis . Uerbis lib.lius. De S. Cyrillo Hiero olymitano Episeopo narrat Socrates Histor. . lib. 2. cap. 40. v. 33 edit. Valesii Taurini 174. . , eum libello provocasse ' praeterea Sylvanum Troadis Episcopum supplicantium libellos accepisse . eisque iudicem dedisse , scribit idem Socrates lib. 7. e . 3r. μαε. 326. En quo intelligimus , ea iam aetate in reclesiastieis iudieiis adhibitas suis,a solum .itatua , quae in civilibus adhibebantur.
56쪽
S. I l. Libellus vel conventiona Iis, Vel accusatorius est. Conventionali utimur in civilibus iridiciis, accusatorio in criminalthus, cum reum criminis penos judicem acccusamus. Clarus esse debet libellus, uoti Asnurus i , non incertus, non Pugnantia contiueus, nou alteruativus, non ineptus, qualis est , ex quo uou coucluditur juS agendi, ac ne interpretati ne quidem concludi potest. Obscuro, et incerto libello rous respondera non cogitur , Sed tam eu actori declaratio permittitur, ut patefacta. st clxplicata re obscura, atque incerta, Et in
Cia in aperto sint. AlfWrnativus libellus, qui lucertam esticit petitionem . generatim ruijcitur a ; verum probatur in actione hypothecaria, veluti si actor petat vel traditionem rei obliga
tae , val debiti solutionem 3 ; ia iudicio rescindendae veli-ditionis ), tu quo venditor usi rei postulat restitutionem , vel justi pretii complum untum S); in judicio restitutionis ad-
ersus Contractum, testamentum, sententiam, in quo actor petit, ut vel ea nulla, et irrita judicentur, vel si sirma, rata habeantur , ipse in Iategrum restituatur; cum res, quae dei,
tur, deterior facta est ob moram debitoris, quia tunς vel prore debita, vel pro ejus aestimatione judicium agitur; quod si tot militer, cum incertum est, nur,i res dehita adhuc extet denique cum alienum factum, Pi iesertim adversarii, rem in cui Iam facit, valuti cum minime constat, utium quis pro te. 6ato, aut pro herede, aut pro possisssore possideat 6 . Di heu ius omnino iuuptus, ut omnem respueus tuterpretationem es se nequit laudamentum aptum , ut idoneum, quo judicissententia nitatur; verum potest ipse iudex mandare, ut alius viis xii expurs libullus ab actora Ossoratur.
s. III. Antiquo iura Romanorum certae, ac solemnes erant Prauscriptas sormulas , cum quibus actio institui debebat . at eas alator a Praetore i myetrabat. Sed postea sublatis ambasti
bus, ei subtilitatibus sorinui ram si , Placuit libello bapti-
57쪽
mere genus, speciem , et nomen actionis quae in t tu diei uindeducitur sa). Verum Decretales de exprimendo nomine actionis , qua quis usurus est , non admodum laborant; modo res ipsa ita clare , apteque Proponatur, ut ex ea jus pe
S. IV. Accusatorius libellus complecti debet nomen accusa toris , rei accusati, et judicis, praeterea tempus, locumque criminis i). Conve citionalis autem contineat oportet nomen actoris, rei, judicis, rem petitam , et petendi causam, Cum
agitur actione in rem, satis est exprimere causam actioni S Proximam, puta dominium, sed cum mota est in Personam actio,
exprimi debet tum proxima , hoc est obligatio, tum remota, hoc est titulus , ex quo obligatio nata est ca).
V. Plures generatim uno libello cumulari actiones possunt ; speciatim vero non possunt, quae inter se pugnantes , Et contrariae sunt, quae ex una, eademque causa procedunt; eodemque spectant; quoniam una proposita, altera consumitur , neque licet aliquid ex eadem causa bis exigere ; item que actiones, quarum una vel altera praejudicialis est, quaeque ita sunt comparatae , ut uua proposita , ac si uita per condemnationem , et executionem, altera evanescat. Sic actio mixta tollit rei persecutionem, si cum ea concurrat, ne bis idem exigatur ; contra instituta praecipue actiona criminali , incidenter cumulari potest actio civilis pro restituendis impensis, ac re ablata, quia non idem ast aetionis utriusque finis. Cum Diuitiaco by Coosl
58쪽
plures uno libello propositae actiones sunt, reus singulis respondere debet , et a iudice secundum cujusque actionis naturam totidem sententiae emittendae sunt.
S. V l. in omnibus ordinariis, et plenariis judiciis necessarius est libellus , et vero ita necessarius , ut, neque mutuo litigantium consensu omitti possit, neque , eo omisso , iudicium valeat si . Sud eum scripto tradere nihil attinet in judiciis summariis, quaeque i, revius , et celerius expedienda sunt a) ; nam in his satis est verbo proponere petitionem , eamque in actis describere. Similiter necessaria non est libelli solem uitas in ra nota, ac manifesta omnibus 3) i tu causis appellationum , cum jam primo judicio datus est libellus, et cum iisdem actis sit judicii progressus; in causis, quae coram Supremo Principe aguntur ; in quibus ejus praesentia cujusvis solemnitatis loco est 4 cum judex , et magistratus motu Proprio , et ex officio procedit cum duo rem possidere contendente4 , neuter vult dare libellum, ne alterum in possessione versari fateatur , quia tunc ossiciis iudicis res a probationi hus inchoanda est 5 quando lis movetur da causa per Sententiam , vel transactionem finita, tu quasi alteruter litigantiam novum
aliquid fieri , vel immutari petierit , non offertur libellus , sed tantum iudicis ossicium imploratur 6) ; denique si statuto ,
Vel consuetudine receptum sit , ut euncta in judicio viva voce petantur , et pro povantur. Sunt et aliae causae, ita quibus libollum offerre non est necesse , quasque explicaut qui hoc
argumenti genus scriptis illustrarunt ).
s. VII. Emendatur interdum libellus, interdum etiam muta tur eum videlieat, a talea mota actione retenta, aliquid adjici-Diuiligeo by Corale
59쪽
tur , aut detrahitur , vel cum , prima actione repudiata , nova instituitur. Ita qui pro decem, quae si hi ex ea usa mutui de heri dixit, ex eadem illa causa petit viginti, aut quod obscurum erat . clarius explicat, libellum amendat ; mutat antem quitandum, quem ex testam auto petierat, deinde ex stipulatu petit. Utriimque lieri potest etiam post litem contesta iam i sed qui contestata lite actionem mutat, prioris judicii expensas solvere debet, et novum dare lihellum , novasque ad do- liberandum inducias reo.
s. vlli. Cuin iudox si hi oblatum libellum idoneum , in
eoque expressam causam justam essu deprehendit, sit progre aus ad ea usae di ceptationem. Reus itaque in jus vocatur ad eum scilicet , qui jus dicturus est ea de re , do qua quaeritur i). Nullus olim ritus suit hujus vocationis; Νod licebat privato privatum, cum quo in jure ager o vellet per so, Et sua auctorita te in ius vocare, et quidem ita , ut vocatus , nisi vadimonium promitterat, hoc est nisi satisdaret judicio sisti . etiam invitus
iv jus rapi posset a). Sed postea haec age udi methodus fiat, la
ta est, si vo quod absurdum videretur, eam tantam privati aris hi trio permitterμ. sive quod melius aequius videretur, hoc ne
s itim transi sure auctoritate ejus, qui turi dicundo prae
60쪽
3 lpἰ.ni , et Pauli aetate iam illam obtinuisse eoi uetudine n . ut iiω- aine Magistratus auelovitate in ius vocaretur . Ostendit Donellus ine iuri ci-Mil. lib. 23. eap. 2. S. 6. ore. νοπι α eia. 24. et aeq. Mit. Lineae. Vide etiam Hillicorum in nol. ad eumd. l c.
S. ix. Nunc ipsaIlibelli oblatio in ius vocatio dici po
test . sed quoniam lihellus aptus non est ad inducendam
liti, contestationem, ac tantum continet actoris petitionem ,
non item probationes, quibus eadem petitio nititur , hae sunt in aetis poAt oblatum libellum exhibendae , quibus exhibitis reus in judicium vocatur , ut respondere possit , atqne ita litis contestatio inducatur. Id vero fit per citationem, quae judicialis est aetus , Per quem reus , actore rogante , judicis auctoritate litis exercendae causa in ius vocatur. Proprie haec ei tatio in jus vocatio est, et utraque saepe confunditur , quamquam ei tatio latius pateat , quippe quae in
qualibet judicii parte adhibetur , quoniam singuli iudiciarii
actias litigantihu, nuncia utur verum in ju, Vocatio tantum pertinet ad primam citationem , unde iudicium exorditur si . Veteri iure lior no in tu vocatio, et citatio in eo praef.rtim differebant i quod illa privata auctoritate , haec vero mandam iudicis per praeconem, et luterdum etiam per Eclichum fiebat nec tantum reus . sed etiam actor , patroui , et instes in judicium citabantur.
S. X. Omnium indielorum initium a eitatione rapiendum est. Eaque omissa nihil agitur et hinc ejus desectum pragmatici insanabilem appellant, quoniam sanari non potest iu dictum , quod sine citatione actum est i ) . Vetat enim omnis et naturalis , et scripti iuris ratio a mnari aliquem , qui anditus , ac defensus non sit. Est autem citatio vel juris , vel hominis ς illa ab ipso jure procedit, cum sei licet lex certum constituit tseminum , intra quem debet quis iudieio ge sistere altera ad hi hetue , eum quis mandato iudicis injus vocatur. Utraque dividitur in generalem , et specialem. Per illam vocatur in ius qni eumque sua interesse putaverit; per specialem vero certa persona. Alia item est citatio realis,' quas sit In reum publica auctoritate manibus , vel verbalis, Diuiti sed by Corale