장음표시 사용
151쪽
EZor igitur est orationis initium, sicuti in poetipraestio , Crin brae pulsatione praebidium. Omnia enim haec initia fiunt,σ quasi vie adsequentia praepararitio. Pulsationis igitur praeludium demon atruo exordio simile eis. Nam quemadmodum qui fistula canunt, quod
cantaturi sunt,id praecantatum colanxerunt: sic in demous ratiua oratione scribendu est. Quicquid enim uelis,oportet clim stitim praedixeris, producere atque coniungere. Id, omnes ita siciunt. Cuius exemplum Isocraticae in Helenam orationis exordium. nihil enim contentiosis sermonibws Cr Helenae comi ne esti Etsimul si diverietur, par ect ne tori: ratio eiusdem sit 1yccisinuunt autem dea monstrativom exordia ex laude aut uituperatione:ut Gorgias in Obmpiaca oratione: Adnuratione dignum apud multos est ὁ Graeciadi dat enim eos qui celebres solenni, tales connituerunt. Isocrates uero uitupera quoniam intutem corporis muneribu3 honorarunt, prudentiae autemnissim certamen posuerunt. Et a consilio, ut si quis dicoret probos viros colendos esse, ac ideo Arinidem laudare non eos qui nec probantur,nec improbantur, sed eos qui cum probi sint,latent ut Alexander Priami Hic enim consulit.Praeterea ex iudicialibus exordist. Id autem in exire quae ad auditorem unis aut de re noua, praetem opinionem habeatur oratio, i dedi*cit aut de pervulga ut ignoscendum sit, ut choerilus dicit. Nunc uero cum Omnia forte distributi sint. Demonstratiuae igitur orati nis exordia ex his fiunt:ex laude,ex uituperatione, ex ata hortatione,ex dehortatione, ex ijs quae ad auditorem sunt: necesses est uel aliena,vel propria esse quae uia orationi
sciat. Iudici id uero exordia Mepo sunt, quo bularu
152쪽
- praefationes,V poesis exordiaSed citharambicorum deis imoliarativissimila sunt:ut illa Propter te,dique munerat ,-ὸ praedas In orationibus aut atque poesi juturae orationis morariatio sunt,ut audientes nonsint fustensi,' sed praesciit qua de re habetur oratio Nam quod indeterminatu ei in errore adducit. Qui ergo principium quo in manum dedit,u facit ut auditor retentus orationem soquatur.Propterea poeta dixit:Iram pande mihi Die mini musa uirum. Er,Dux mihi Musa sis, quonam pacto Marica tellure bellum in Europam ingens irrupit. Tr
giri quoque mulam signiscunt, quamis non statim, ut Enripides. In praestione tranen ipsa significant: sicut erSophocles,Mihi pater Pobbus erat comoedia etiam eoaedem modo. Exordit ergo id proprism opus est, maxime nec Iarium, finem ostendere ipsim cuius gratia oratio habetur. Quare si patet,er res parua fit,non est utenduri exordio. caetera uero genera quibos utuntur, communia ier media sunt, quae uel ab ima dicente ducuntur, uel ab auditore,uel a rebus,vel ab aduersarijs. g nobis igitur erub aduersario quaecunq; ad calumnium pertinent, ita duocuntur, ut uel soluantur, uel confrinentur,sed non in eoisdem loco. Nam qui destridi primm ad carumniam reis si ondit. Qui uero accusa in peroratione inuehiturinec causa latet . Necesse nanque di defindenti, quae impediis meto sunt,primm dissoluere:calamnianti uero in peroratione id Acere, ut audientes meliaue meminerint. Auditor autem distoniturs ad beneuolentiam uel ad iram prouoacatur,er interdum si attentus sit,aut contra contemnens. Non tamen semper conducit attent scere. Multi nana que conantur ad ricto deducere.Ad docilitatem igitur oe
innia restri, er si quii ita uast etiam ut probus uideatur. R I hi sentin
153쪽
r14 LIBER his enim magis attendunt. Attenti ergo fiunt rebus nignis, uis,noMS,iucundi S. Quare sciendi i ut de his ordotio esse uideatior. Ad contemnendam uero aptos acicinuo
s rem dicemus parum, si doloris Octivam si nihil ad
eos pertinere. Non oportet autem ignorare extra oratiorinem haec esse omnia. Ad prauam enim dicκntur auditore, qui quae sunt extra rem ibenter audit. Namsi is no est, no ni opus exordio,nisi ut res summatim dicatur. Esto rem omnitis partium commis attetis. Vbis enim magis . remittuntur quam in principi s. Quare ridiculus qui soαlum in principio coilocat, quando maxime omnes attente audiunt. Ubicunq; igitur opus erit,dicendum, Animaduertite quaeso: nam haec res non Hl magis mea quam veri vehDicam enim uobis nouussin atque induritum crimen. vel rem ita intrabilem. Id uer) est,ut Prodicus dixit, cre ad si Innum auditores destruntur, pecuniam inter ipsos spar .gere. Quod uero ad axditorem non inquantum auditor, patet. Nam omnes vel calumniantur, vel a timore se iuexordijs dissoluunt. Dicam, ὸ rex. Qisi uero rem turpen habent, aut habere uidentur, his ubius immorari constri
magis quam in re. Q napropter etiam scrui non res on dent ad interrogata: sed quae circa ista fiunt, ea dicunt exordiuntur. Vnde auitan beneuolifant, cr de huiusmo idi caeteris dictum est. Verum quoniam probe dicitur, Rd Phaeacas imbi praesti Pallas amicum milicrabilem ueniis rei haec duo summopere 1 cmnda sunt. In demonstrativis autem ficiundum ut auditor collaudari aut seipsum, aut genus, aut studia sua pulci, vel alio quodam modo. Nan quod Socrates in funebri dixit, non esse depcile laudare Atheniensire apud Athenienses,sed apud Lacedaemonios id ueris est. Dcliberativae autem orationii exordia ex
154쪽
Nam cum de quo sciunt dicatur,no eget res exordio, nili aut propter scini aut propter aduersarios,aut in tum quantum uult, sed vel maius uel minus arbitrantur. Quu ob res vel calumniand m, uel dissoluendum est,craut amplificandrum,aut attenuandum.Ηorum igitur cauras exordio in deliberatius opus est,aut etiam ornatus causi,quoniam inunca uidentur nisi habeant: qualis Gorgiae laudatio in Elios. Nam cum nihil praedixerit,ires comoneri illico erupit.Elis ciuitas Desis. Loci ad distatuendum calumniam. dissoluendam uero calumniam unu3 quidem Iocus, undequii iam turpem existimationem propulsaret.
Nihil enim distis siue quis inuectus est, siue no:quare id
uniuersale. Alius locus,ut illata crimina depellus, aut quod non sunt,aut quod nocua non furit,aut non huic, aut non mia,aut non iniusta, aut non magna,aut non turpia,aut non habentia magnitudineDe his enim qiuestio. ut Iphio
crates aduersus Nausicrat mi dixit ciste se quod ille diiscebat,er nocuisse, sed non 'cisse iniuriam. Aut aliud atqopponendaeni, hoc pacto:nocum sed honestum dolorem inserens sed utile: caeteras huiusmodi Alius locus, quod oror aduersa rtuna,vel nec itudo βitscut sophocles dixi timere se non ut accusator dixit, ut senex uideatur, ed inuitus. Non enim uellet sie annos octoginta natu.. Praetereasnem pro fine opponere. N oluit noceresil hoc uoluit. Et j ccide quidem id de quo accusatur,noc et vero accidisse par autem odio me haberis ut sic eueniret scissem. Alius si deprehensius in eo crimine cal niator uel nuncuci aliis,et aut ipse,aut propinquorin aliquis.
155쪽
LIBERecte reos concedunt, utputa, si adulter inundus est: π bie ergo. Alims alios quoq; cali nutus est,aut si ullus ipsM, aut si absq; calumnia credebatur,ueluti Cr ipsienunc,qui
tamen extra id crimen erant. Alius,calumniari calumniantem. cur enim clini ipse parum creda huius uerba creduntur Aliaues iudicium Actum est, ut luti Euripides aduerissus Ηγgimonte in Antidosi accusantem impietatis,quddscripserit peierandum esse, cum dicat: Lingua iurauit, mens uero minime. restondit,iniuriam acere Hagianonorem, cum iudicia Dion faci certaminii in strum ducat. Ibi enim causam dixise, dicturumque si accusare uoluerit. Alius, accusatorem accusando: ut puta quod alia iudicii quoi quod rebus non credit. communis autem utriss e
signis est, ueluti Visbes in Teucrum, quod propinqui sesset Priamo.Soror enim Hesione. ille uero:at pater Tel mon,Priami hostis. tu autem etiam exploratores non proadidisti. Alius accusatoris proprius, cum parum lauda tmagis uituperet: magnum breuiter: aut cum multa bona praeposuit,ut unum auod ad rem pertinea uituperet,qua
ies sunt qui artificio mimi dis iniustifimi sunt. Nam per t
res bonus nocere conantur, cum malis eas permiscentes. comune autem dissoluenti cum calumniatore, quoniam
contingit idem imitora gratia Actum esse, ut hic deprauuando ad peius accipiat dissoluens aute ad melius hoc pacto:Diomedes Vbscin elegit. alter dicet quoniam utram sorte putabat.ulter, non ideo, sed solum ne concertatorem haberet tanqui ignauum. Ac de calumnia haec dicta sint. De Narratione. NArratio autem in demonstrativis continua non est, sed in partes divisa. Nam oportet exponere res gerapos,ex quibus oratio costituitur constituitur utile oratio
156쪽
T F R Τ I V s. ira partim ex eo quod artificiale non est. non enim est reri gestam orator causa. partim ex eo quod est urtiliciosum. Id uero est cm ostendunt quod sit, praesertim si incrediobile uideretur,aut quale,aut quanti aut haec omnia. Quus ob res non semper oportet continue curissis enarrare. difficile enim est memoria tenere quae sic demonseitur sed exbus sortis, ex his prudens aut iactus ostendetur. Nam haec oratio explicatior est, illa uero implicatior, atque inultis plex,Cr minime plana. Oportet autem cum res notae sint, in memoria eas solummodo breuiter reducere. Nam mulatis narratione opus no est:ueluti si Achillem laudes,cuius res gestis omnes perceperunt: cognitis rebus mitis uti
oportebit. Verum si critiam laudaturus sis,c- non nitati res eius tenean narrare necessee s. cum igitur Iam sit, magnitudinem uirtutis ostendens oratio: tales res gestis fuisse demonstrandin. Laus igitur rerum gestirum est. Quae uero extra fiunt, sicut nobilitas de educatio, ad eiundam fidem adhibentum. Verisimile nans est probum ex probis, Cr bene educatum in bonin uirum euasisse. Qitapropter et qui gesserunt,eos laudamus, operatioranes ipsius actionis signa esse dicimus.Veru quoniam lauri
daremus etiam fi nongefieri si talem esse nobis persiuas Vimus: beatio ex faelicitatio ipsis quidem eadem, his uero non eademsed sicut uirtutem 'licitasse haec faelicitatio
continet. Habet autem laus nonnihil cis consilio commune. Nam quae consulendo admoneres,baec commutata oraritione laudem conficiunt. Quarec habess quae agere,
qualemq; esse oporteat admonendos id explicaueris,mutanda uersanda, oratio est,ut Iaudem efficiat ueluti cum dicas: Non oportet a frtuna,neque extrinsiecus, sed in qui fecim,atque a seipso pendere. Hanc compositione or tioius
157쪽
L I B E R fionis admonitionem sic in laudem uertes: Non olim fortuna,neque extrinsecus, sed intrinsectus atque a seipso ille pendebat. mare laudatum,quid con uteres,G cor ultum, quid laudares considera, orationem, ita uersa, ut nunc quidem quod prohibe nunc uero quod non pro bibe commutes. Qui uero breuem esse asserunt narratio nem oportere, ridiculi unt: ueluti qui interroganti pisto ri, durrum ne an moltam pinsi s quid, inquit, o ne inmpo 'ibile bene pinseres oportet enim non esse longa naro rationem, nec exordiora, nec quae fidem sciunt bene di cere tamen, quod est oratoris proprium,nec in longo, nec in breui est,sed in mediocri id uero est si ea dicis,quae rect signiscanter exponunt, id est, quae posset eficere,ut uel
tam rem esse quantum velis, credat auditor . Aduersa rijs autem horum contraria. Anne tenda uero narrationi
sunt quaecunque uel uirtutes tuas, uel aduersarij uitia subonendunt, uel auditoribus lacumda sunt: ut si diceres: At ego semper consulebam, quod iustum ac pium est,non esse deferendos liberos: hic autem reclamabat, ubicunque ipsie esset,ibi icile alios sibi liberos laturos. caeteras humiusmodi, quae dicit Herodotus transfugas Aegγpti s reo spondisse. De insori igitur breuior semper narratio, Crper quaestionem, axi aet- non esse, aut non iniuria,dis non damno fuisse,aut non tantum. Non enim a quae Eone recedendum,nisi quid ad illum coducat:ut si adtin esset, non esset tmen iniuria facii: . Ad haecquae gesti non sunt, si commistrationem aut indignationem sciunt, perinde ut gesti narranda. Huius exemplum Alcinoi apolagus, quod ad Penelopen i sexaginta esset annis fetus . Et Photi circulus, Er in Oeneum praescio. Oportet autem
158쪽
T E R T I V S. mmatione maxime morata atq; 4ecta esse. Quod facile fci vis non ignorabimus quidsit quod moratam or itonem esticiat. Primum igitur est, si ita dicas,ut qualis sit
animum hominis,sibappareat. Moruta autem oratio quaα
iis quaeda ideo ψ,quod uoluntas dis electio qualis quaeridam est. IIuici σὰ inest qualitas propter fraciar. Idcirco matbcinatica oratio allem esse non potest: quoniam ct cuius gratia no habeat,nulla ea fiubapparet electio. Socras a veia quoniam de talibus est,morata est Noratam igiatur orationem esciunt, quae mores hominis confiequunmtur : ut si dicas: Haec ambulando uocistrabatur. Ostendit enim audacem hominem,atq; agrestem. I tem si non ita ut
ratione persia A, quod multi nunc faciunt , sed ut appetatitione: Elogisti, ego uer) malui quod utili min erat, aut quod optimum. est enim illud prudentis, utilia perstae qui hoc uiri boni, honestum praeponere. Quod si parum credibile quod dicjs uideretur,ratio a prenda ut Antigoaene apud Sophoclem facit, cum per*adere uelit statroit se uiro dis si s anteponere. Viro enim ac flijs amisis,
alios scite Νrsan habebis fater uer) f parentes obierat,
nunquam tibi nasciturus est . Verusi nulla ιccurrit ratio, illud dicere poteris,non ignorare te param credibilia haec videri, er tamen audacius dicere, quoniam natura huius modi sis. Minus autem duditori credibile uidetur,si aliud
praeter utile nos agere ostendimus. Praeterea si ea narratiado expones,quae sectus mouen eorumque con equentia,Cr praecipue quae auditores non ignorant,cir aut tib autissi insunt,hoc modo: Hic autem cum me illusisse abi t. Et ut de craolo AGAEdines, quod ore personans manuε quassans,et intonuit,manuq; minatus est. Verisimile enim haec orationem aciunt: quoniam quae non ignorantur ab auditoribus
159쪽
auditoribM, haec eor i signa sunt quie nesciunt. Iluisse. modi uero prurima Homerus nobis suppeditabit Manius, inquit, icie manibM retinebat. N qui lacomas etfinis
dere inceptant, manibus oculos attingunt. Post haec illico te qualem quendam uideri latenter icia QMdfcile' ri pose inde paret,qu)d de novara rerum nuncijs,quamis uis eos minime cognoscamus , ut tamen orationis quales nare sint susticamur. Est autem opus misistis in locis naris rare t nonunqua in ipso principioAn deliberatione uero idcirco narratio no incidit, quoniam dc uturis rebus narrandion non est. Et cum incidit, rerum iam gotirum 6'. quibus,aut deprimendo,aut efferendo,auditores concitantur,ut illarum memoria de Iuturis melius comant Ver
tune officium confitiarij no adbibetur. QMdsi quid mi
nus credibile narratur, dicerestium causam, aut polliceri oportet: ut in Oedipode carcini Iocastae cum is interrorigaret,quissim quaerebat,semper promittit. Similiter dispud Sophoclem Amon. De Confirmatione.
Vae uero fidem aciunt,ea uim demonstradi, quoadrius feri potest,contineant. E t cum Datuor quostiones sint,si actum est,si ob vi fiunt di iures per ad id quod in judicio quaeritur,accomodanda demonstrautio est:eodem l modo etiam fi deficiundo aut non ne iis ido qumo est. Neq; nos fugiat quod in hac una quaeλοα ne alterum esse prauum ne se est. Non enimur si qui de
iure aut iniuria quaeren ignoratio causa est:quare tu hoc non in caeteris immorandim est. In demonstratione uero
quod honeste rat utiliter gesserit,ut plurim- amplificatatio fel num res quidem se secum credi debeant,raro nes nisi ea uel incredibiles uideantur,uel alius causam habe
160쪽
T E R T I V s. solent demonstrari In deliberatione autem aut nolutura quae dicis,restodebit quispiam, aut si futura concede tu men uel no iuiti,uel no utilia,ues no tanta fore asseuerabit erit, illud maxime persticiendi ,si quid praeter rem albo dicat: id enim signo erit caetera quos ipsium mentiri. Prae αterea scire oportet sic exempla deliberationibus maxime accomodari,ut iudicialibus enthγmemata. ni cu sit omnis deliberatio de futuris, a praeteritis per exempla de ipsis necesse est dicere. iudicia uero de iam factis aut non fictis
fuit quae demonstratione idcirco habent,quoniam π ne αcelsitate habent . Praeterita enim necessitatem iam habent. Non oportet aute erit memata continue dicere,sed alijs
permis cercne aliud alii officiaLEst etiam quantitatis teris minus quidam,ut Homerus quoq; ostendit. Amice quoniator dixissi,quot sapiens uir attulisset. tot inquit,non eius αnrodi Nec enthγmematis cunm tibi proba d ne tibi neiseesse sit ex ignotioribus notiora cofirmare. quod philosoriphantium nonussis accidit. N ec crum allectim mouedi sunt, enthymemate utaris, ne quoniam motus qui simi fiunt,
alter alteru excutiat, uel ambo concidant, uel rem lares reddantur,aut aflectus excutiantur,aut1ructra sit allatum enthγmema. Nec cin moratam oratione efficere uelis,enistbγmema quo S. Nam demonstratio nec animos mouet, nee electione habet. Sententijs autem tam in narratione, quam in cocertatione utendu est. plurimu enim asticiunt, moratamq; oratione reddunt, hoc modo: conmisi ego haee
illi, quamvis scirem omnibus crediatum no esse. Et cre ali ctu sic: Nec tamen,etiam si uexatus iniuria sum,me poenia te praesertim cuuideam huic lucra,mibi ius superesse. Veririum deliberatio iudiciali causa multo difficilior est,primu quia illa futura hic praeteritora est,quae uaticinantibus