Aristotelis Rhetoricorum ad Theodecten libri tres. Georgio Trapezuntio interprete

131쪽

Hα LIBER ini naturae stoliditatem, ardenti mentis ira exsacerbatu.Tertiam in epithetis,cim aut langis, ut aliens aut frequentioribus utimur Hii poesi enim decet albi iac dicere,in oratione uero soluti nonulla indecora sunt, nonnulla si crebrius ponantur, arguunt ac patefaciunt

modu poetici . Sed quoniam opus est ipsis uti tollunt enim quod usitat ima est,et faciunt ut eloquutio grauior uideaturi habenda est mediocritatis cura, ne peius sic, an quam si stupra dicerentur. Nam male dicere illi esse citur,qs non bene. Idcirco quae scripsit Alcidamas,' Ada uidentur. Non enim quasi beearqs, sed quasi cibarili

utitur epithetis,ualde crebris ac patentibus,σ ampliori

bus cum res postulat. Non enim sudore dicit, sed sudo. rem humidi mec in Isthmia,fied in Isthmiora solennit remmcc leges,sed ciuitatu leges nec curribundus, sed iiii

petu animi eurribunduam:nec auditorium, ed naturae auriditorium, trim solicitudine animi nec gratiae,sed plebeiae gratiae Ῥditorim gubernator audie timn uoluptaritis:nec ramis, sed oluae ramis occuluit: nec corpim tegerabat,sed pudenda corporis. Et honorabile animi cupiditata remiquod simul cr compositu Cr epitheton est. Sic igitur poema,et sic prauitatis adinvenerui exces . Nam poemiae propter indecora ridicula ex stigida confingunt atq;

componunt,m ad haec obscura propter nugatione. enim,quaimis auditor intelligat,tamen interponit, diluisciditate obscuritate disoluit. Vtimur aute copositis, res innominati si eν dictio ad compositione apta, ut

immorari, parricida. quod etiam si crebrivist, omnino poeticum est. Quare compositi dictio diibγrambicis G perutilis. Inflati natis isti siunt. Prisca uero Hemicis. diis vitriianis ac magnitudine afri. Tradatio aute iam bicis,

132쪽

T E R T I V s. msicis,quibiu nunc utuntur, ut dicta est. Ad haec in transi lationibws quarto frigiditas si cum non conueniant, auti quoniam ridicula,quibus comici ututur, aut quoniam inrinate nimis ac tragice,aut qlionia obscure, quia remotiorii res,ut GorgiaS,Virides res atque exangues , quas turpiter

seminast cir perperam messuisti hoc enim ualde poeticsi est. Et ut etiam Alcidamus philosophiam uallim legum atq; Isum appellat. O Iea uero pulcherrimu haemane' uitesteculum,nihils tale poesi Iudicrum a prens. cui Ela enim haec paria Gedibilia, propter ea quae diciti sunt. Illud autem Gorgiae in birundinem, cin super eum uorilans stercus emiserit, optime ac tragice dictum essMixit enim,Aut quidem philomen si id βcerit , turpe non est, uirgini autem turpifim: .Recte igitur obiurgauit, quo

niam non quod est dixit,sed quod Iussi

De Imagine. I Mago etiam translatio est. parum enim a translatione dilibri Num cum Acbiissem ut leonem irruisse poeta discit,Imago est:cum uero Potie,Translatio. Num quoniam uterque uiribus excellit, Achillem traducendo leonem apis pellauit Accommodantur autem imagines orationi etiam solutae,sed rarius poeticum enim id est ucuntur uero fiscut translationes. Non enim ab eis dormi,ut dimisi est. . sunt igitur imagines in soluta oratione,ut apud Andreationa in Idriea, similem ipsim esse canibus modo solutis. Nam illae procidentes morden Cr Idriea ex uinculis μαlutu innum esse.Et ut Theodamus Archidamu Euxeno geometriam ignorati coferebat, Cr ex proportione. Erit enim Euxenus Archidamus geometricus. Et in republica Plutonis: Qui mortuos stoliant, eos canibus similes cse, quae lapides mordent,er proh cientes non tangunt.Et ut

i 3 Demost

133쪽

Deniosthenes inplabem, gubo natori finia ipsam es, robusto cluis ita subcuruo. I llud quos in carmina polemnae , imo sis absti pulchritudine similia esse num cristi cim defloruerint , er haec oluto monero longe alia' qua ii fuerint esse uidentur. E t Pericles in Samios miles ipsos ese pueris,qui panem accipirent, sed plorantes. Et in Boeotiosiqu)d ilicibus similes essent. Nam ilices inter se fassi angi atq; dirumpi,Cr Boeotios aduersiisse fos

pugnantes. Item Demosthencs in plebem , quod similis ndusta laborantibussit. Et Democrates oratores nutriaeribus conferebat, quae deglutientes cibum, saliua pueros' inungunt. Antisthenes enim Cephisodotum tenuem thuriparem esse dixi quoniam contritum delectet. Nam haec omnia Cr ut imagines, CT ut translationes dicere licet. CHe quaecuris ut translationes dicta probatur, hinnia etiam imagines erunt, Cr imagines translationes erunt' ratione indigentes. Verum oportet translationem quae ex proportione ducitur,CT ad utrans partem, Cr in iis' quae sunt eiusum generis, reddere:ut si phiala Liberi patris scutum est,commode quos scutum ipsim Martis

phiala dicetur. oratio igitur ex ijs componitur. . De Latinitate.

I Nitim ante eloquutionis Latinitas est,quae in qui is

undatur.Primum in coniunctionibusi cum sicuti logitant prius aut posterius altera reddi ad aetera sic coti. Ibcantum:ueluti ad ipsum Quide,Vero vel Aute costqvis tur. Oportet autem iis eas collocare,ut facile memoria t neantur,Cr neq; Ionso interuallo redire, neq; Giuncti nem aliam prius quam necessarium reddere: quod tamen, quamuta rarius,commode hoc pacto.Ego uero ponea

quum mihi nunciatum es uenit enim cleo rogans atque

orans

134쪽

procti ius sit inrem eos accipiens. Num hic nuttae,ante redditione interiectae sunt coniunctiones. Nod longior interpositio fui , obscura erit oratio. Primani igitur coniunctiones bene distonantur. Dcinde proprijs

dicendum uocabulis,Cr non per circuitiones. Tertio notuumbigue,ni' consulto iti quistiam faciat: quod Ariunt,

qui cuni ninil habent dicere , aliquid tamen se dic e βαmurant:ut in poesis ex Empedocles Scit Decipit omni

circuitio,cim crebras ac ita auditores alliciunturi sicut multi clim ambigua oracula nudiant, annuunt. Cici Habii traiecerit, magnum delebit principatum. σomnino quoniam minor conmuttitur mor , idcirco rem in genere,qui vaticinantur,dicunt. Dicet enim forte alta

quis uerm magis in ludo paria ues imparia dicens,quani quot:er magis quod hoc erit, quam quando. Qito circa arustices non deto inant quado. Haec ergo omnia hisq; similia fugienda,nisi quis studio sciat. Qi sarto ut Pro ragoras nomina generim distribuebat,niusculina, nina,vascula. Nam haec quos recte oportet reddere. sic progressa, stoclitas praecefit. linto ut multi,et par ea,Cr utum recte dicantur,ut, Illi profecti homincm pubsarunt.Vni ersaliternate oportet legibile Hle quod scriαptum est, er dictu facile quod idcm est. Id autem mitae , contulictiones non habent, nec ea quae non ficile distinis guuntur: ueluti quae Heraclitus scripsit, qus quoniani non putet priori ne an posteriori quicquam accomode' tur istinguere arduum est,ueluti stitim in ipso initio lis bri:uerbi quod est si per imprudentes homines sunt duae sum enim est utri semper attribuenda sit.Praeterea incois gruast oratio,cum non reddidisis, nisi colunxeris utrisque congraenti sit sonion aut colare uidere quid se comae

135쪽

13s L I B E Rmune non est, sentire vero. Obscurum autem etiam cindicis non apponendo sed multa interserendo, hoc paety. constitui enim, cim tecim haec atq; haec Crsic collocumtus csem, proficisci. Sed non hoc padio. Constitui enim proficisci,si haec Cr sic collocutus ellion. De Amplitudine elocutionis. E Locutionis vero amplitudinem haec faciunt, sῖ ruti

ne,nominis loco utaris. ueluti si non circulum, sed suis pcificiem dicas in qua medium ab extremis aequaIiter unis dis distit. cuius contrarium ad breuitatem constris pro ratione nomen. S litorsi turpe,aut indecorum. Nam rationi turpitudo inest,nomes uero nomini, ratione disces. Si translationibus Cr epithetis signisces,modo ne ut poeticu gcnus incidu3. Si inulta pro uno ponu, ut poetae sciunt. Numersi unu velint signiscare portu, dicut tramen portus in Achivos. Si non connectendo dicis, uxoris nostrae,uxoris tuae. E contra vero breuiter, nonrae tuaesinori saton si cum coniunctione dicit. Sin uero breuiter absque colunctione,sed non inconnexa,hoc pacto:Et proae fetus,et alloquutus illum sim princtus, alloquutus illum faeni. Praeterea si quae no sunt,ea dicis. Quod de Teumeso flcit Antimachus,Modicus quidam uentosius collis. In inusnitu enim sic amplificatio sit tam in bonis, quam in m sis.Est igitur in utros coducibile fi quomodo non habet

dicis. Qua ex re uerba etiam poetae deducu ut illud hortamonium infide,σ abrum. priuatiua enim instrunt. quod maxime in translationibus quae ex proportione Mutur, probari solent,ut si quis tubam esse dicat cantu infidem. De Decoro in eloquutione. DEcoru aute erit in elocutiones afecta erit,et morata,et rebus accomodata. Accomodata uero erit si non

ri sit bu

136쪽

finiti uerbo insit ornatus . comica enim videtur, ut apud . Cleophone,uenerabilis tu.AJrm uero,ut cim continoliamur iratore dicto. cum impia turpia, dicκtur, moleriste quasi Cr caute dicere. cum laudabilia, admiratiotane: miserabilia, humiliter: Cr in alijssimiliter. Haec enim accommodata dictio rem verisimile reddit . Nam caauditores sic e habere homines in huiusmodi rebus confinderent ecipiuntur. QMare quanquam non ita sit ut or tor dici putant tamensic esse. Similiters seinper audientes liciuntur, ac isse qui afetus dicit, etiamsi non uere

dicat. Quocirca multi clamantes terrens auditores. Vergeomprobatio quos asignis, morata est. sequitum enimβaccommodata est, genera singula atq; habitis. Dico aute

cedimonius,Thessalus. Habit a utem, secundum quem qualis quidam in uiuendo est. Non enim secunda omnem habitum uita qualis quaedam est. Si igitur habitui uerba

accommodantur,moratum dicendi faciet genus. No enim eadem nec eodem modo indoeilus Cr domu dicet, Verrum auditores ea quoque re liciuntur qua scriptores nimii utuntur. Quin nescit quae nemo ignorat s Nam cum se dicitur, quasi uereatim auditor ne solus ignarus eius reis' quam omnes scilint, annuit Opportune vero μt econtrahis uti, omnim gener i coimurae est. Verin in omniexce, illud remedio est quod uulgo 'tunoportet enim ut quis' seipsum castiget .sic enimst,ut quod dicituarium

rum esse videatur. Nec tamen dicentem latebit quid fit q uod hoc faciat . Praeterea si omnibus simul convuentiis bus utaris c enim auditor decipitur,Dico autem uelutissastera verba sint. uoce ac uultu, ac caeteris sic uten , i I con

137쪽

ut conmat. Num aliter utranquodq; quale sit appi res Si ergo astere dicuntur lenta,er astera leniter,nullabent ueritimilitudinem. composita uero vo ba si plura sunt,er epitheta, Crinulitat ex allectu dicenti congrumunt. Ignoscimi s enim irato si mulum quid inaudit , inae credibila,monitis in lar dicat, Cr tunc maxime quando

rum commouit auditores Iaude ac uituperatione,odio aut

amore. Quod Isocrates in paneg rico facit circa finem: Fama Eero,atq; sientelia,cT si qui pa)si funt. Similia enim dicunt omnes commoti: quare similiter diltpositi haec ita

benter audirent. Idcirco poesi quos congruunt commoti enim poetae,quoniam lurore aguntur. Aut ergosis opor

te aut illudendo, cuti Gorgiis faciebat sicut se brabent quae in Phaedro fiunt. FIgura igitur orationis illa maxime probatur,quae nec metrica est,nec sine tumero. Alterum enim iiq ueris miles cum facitum esse uideatur, σ si imI AD abit

ditorem,cum attendere faciat quando rursus simile Acratur. Sicut etiam praecones pueri praeueniunt,illudq; occupari quem procuratorem eligat, qui cleone man mittit. Alterum quod sine numero est, interminatum est: lVerum terminari qi idem oportet oration sed non meritro. Infinitum enim. nec iucundiam rim cognoscibile et Omnia uero numero terminantur. Numerus autem Duorae eloquutionis i bγthmim est , cuius mensurae decisiones sunt Quare numerum quidem habebit oratio, metra uotaro non habebit,ne poema sit. numerum quos no omnino

exquisitam: uod erilsi ad aliquid usq; insit. Numeroγει

autem heroicis amplus,elegas,ex egens hamoniae Ianet αbicus uero ipsa oratio nisiliorum est . I irco ex omnibus De Numera metris

138쪽

'netris idi tibica ex tempore maxime dicunt. sed opus est ampliorem orationem ficere,ac uulgo alienum.Trochaiacus autem tripudijs aption quod ita ese tetrametra ostendunt. Restit etiam paean, quo qua i secreto a Thrus γα macho incipientes utebantur, sed nesciebant dicere lebet. Tertius autem est paean , qui Crex pr is comi. Sunt enim tria ad duo,cim alter istorion un- ad uni si alter duo ad um . His igitur proportionibus sesquis tertia constit:Cr haec est paean.Reliqui igitur er propterea quae diciti sunt quoniam metrici,omittantur. Paean Ne rosmnendus,in quo solo ex dictis numeris metrum no corumtiqua re inotae latet. Impraefentina itis uno p ane incipientes etiam utuntur. Sed oportet exitum a princia

pio diffrrre. Nam sint duo interse opposita paeanis gener utim in quo prima producti est, quum ues se euntur,Delogens Diana filia Iouis,principijs conui 1icini Cr lituntur. Alterum emtra, in quo tres proς cedunt breues,ultima Memipducitur. Post terras Cτ ιηκώO ceanumis rapit atra nox. Is igitur exitu facit inconrorudueni. Nam breuis cum imperstris mancum acit, si μυιima est Oportet igitur produm diseparare,ut filis mauni us sit, non propter scriptorem, nec propo comporastion sed propter numerum. Quod igitur no sine ni mero, sed numerosum oportet esse orationem, qui sta . norum aciut numeram,Cr quo pacto distositi di est,

De pendente oratione,ac eius

contraria.

N E cessarium autem est uel pendentem esse orationem, 'ipsa que coniunetione unum, ut qui inditisraimbicis umbitus fiunt, uri conuolutam, Cr priscorum poeta rura antistrophissimilem. Pendent igitur compositio ac

prisca

139쪽

r o LIBER, prisca Herodoti est Thurij: qua priores quidem omnes nunc uero no multi utuntur.Dico autem pendentem, qu nullum per se habet cxitam: nisi res quae dicitur, in eximim peruenerit: quae in uariis est,quoniam infinisti omnes enim finem conspicere uolunt. Q nocirca etiam in calce expirant,ac resoluuntur. Non enim Atigantur,cura cal cem prospiciatu. Pendens igitar cilis compositio est: conis voluta uero,quae circuitibus est turi circuitum autem, id est Graece ri plos iv, appetito compositionem quae ipsa per seipsam principium habeat G sine,magnitudinenis in diocrem: quae compositio suavis atque dilucida est: suauis quidem, quoniam interminato contrarius, Cr quoniam

semper aliquid se habere auditor putat, cum sibi aliquid

semper ternariati fit. Nam cim nihil praeuideatur nec expediatur,iniucunda compositio est.Dilucida vero,quomnium memoria Acile retineatur,quod habet,quoniam cirracuitus compositio numerosa est:quae res omnium aptis ina est,ut ηcile memoria teneatur. Quapropter carmina omnes melius recordantur,quam olutam orationem. merum nans habent, quo mensurantur. Oportet autem

ut sensius quos in circuitu concludatur, nec incidatur, sicut iambici sophoclis uersius, Calidon haec est terra Perisoponesiacae telluris. Contrarium nans contingit fusti carin ut in eo quod modo diximus, cesidonem in Pesopo nesio esse. Circuitus autem alius ex membris constit, alibus supinus est. Ex membris constire dicitur, cum oratio abri

soluti siter distincta, scilisque respirationis, non in ipso

. interuallo,ut qui modo dictus esὶ circuitu sed totus:m brum uero est altera eius particulti. supinum autem dictae. mus,qui uno monuero costit. Verum oportet ne tam monti: bra,quam circuitus ipsi aut manci sint, aut longi Parua eniim

140쪽

nitri quasi restitare auditorem sciunt. Nam necesses siquando ad longius Cr mediocritatem prospiciat, nec sibi

terminum pr. δxerit, cum subito interuallo retrahatur, quasi restitationem ex repullisnefcri Longiora uero sic auditorem relinquunt,sicut qui calcem praetereunt Ieambulantes relinquunt. Circuitim igitur longus omnino fisus ensioni si lis. Illud itaq; ' qd'chius DemocritustinIdclampodem qui pro antistrophi suspensione βcit, mordaciter dixit. Is uero malum alij strues,ctbhpsi mulum A briculus 4ILonga eniim suspensio Acienti pesima. quoi

commode in longiniebris quos dicere posumus. Qui veraro breuimembres nimium sun circuitu non fundi praeciapitem enim agunt auditorem. Dictio autem quae in melimbro est,alia opposit: est,alia non opposita. Non oppositi quid ,hoc pacto. Saepenumero eos miratus sum, qui fio flos dies celebrant,cT agones g3mnicos institueruti Opta posita uero . cu in utros membro aut contrarium ad contatrarium refertur,aut idem contrarijs adiungitur, hoc pocto: Utrisq; utilitatem attulerunt, Cr ijs qui remanserunt,

er ijs qui sequuti sunt. N am istis plura quam domi haberi bant,conquisierunt,bis fulficientia domi reliquerunt. Coistraria uero est remansio sequutioni , fusciens pluribus. Quare pecunia indigentibus, Crab umere uolentibus, absumptio acquisitioni opponitur. I tem accidit etiam saeta . pius ut stolidi seliciter, prudentes infeliciter agat:quia tali mox quidem uirtuosis dignificati fiunt: non multo auritem postolim principatum maris acceperunt. Item naui gauit per terras,pedibus luit per maria. Hellestontu enim coniunxit, Atho montem effodit. Item natura ciues,l

ge ciuitates priuantur. ipsorum alij misere interieri ruri alii turpiter exularanti Item turpe est cum priuatim Barbaria