Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

31쪽

non priui exforo misisset, quam extorta pecunioe vim heredibus adgLaiatorium motu: cohorti m ab urbe' aliam a Gyis Quo,dissimulata siue is cuti E, d tectis repente armis, per diuersas portas iuvissum immisit ac partem maiorem plebis P cimionum in perpessa γincula coniecit. Nec vero hac fini, aut in virorum saltem uiae si mulantes Ilbus, tu tit mos transiit et i in s pia dc pigetque ad tam inae rum Dux&a ictor rei stirps illa Veneris Caesari alitis litis muni populo epulumque insiliae memoriam pronxntiauit,quod ante eum nemo, esit Suetonius,cap. xxv Et consarmat Dio Uisi τοῦ inquit 'τταγας ἀν λῶν πλοα πιλο - id est Filiaejuae ferarum aeris, in virorumpi has exhibuit. Nec dubitate ii in Diui exemplum cupide imitatus sit vulgus. In Spartiano certe lego, Hadrianum praecipuos honoresIocrui uae tu gladiatorus --

Traeterfunus, re igionem. tiam voluptatis tuum dati gla lateres. A pleri que magistratibus etiam Sacerdotibi M. Arcariis, is qua

voce Lampridiu correctus. ImpexutoribIu.

v., fies Em crebra editionis habetis sed unum. Alte sua' et 'pere it, Voluptas. Postquam enim res placere populo vi sa,&omne vulgus cupiens harum spectionum ecce ansa pra bendi repertae it etiam citra funus Floru angit, carpit ma de , m quit gladiatori aduersus dominos suos exercitus 3 nisi adconci

bandumplebis fauorem fuga laetitio , cumi Macula indu et sup-

pucia quondam hostium,artem facit. Scilicet nimis rara illult nurn Ab mni ra diuitumque mortes: unuentum, ut Magiitratus darent Sa

cerdotes, Principes, denique omnes qui gratiam a populo ex- ambire vellent aut honorem Bene Tertullianus ad hanc insaniam, Transiit, inquit, hoc genio editionis ab honoribus mortuorum ad honores, tuentium, Suae iura dico, MagistratAs o Flaminia

Sacerdotia. Et Lactantius lib. vi. ut dicendum Id de iis qui populari leuitate ducti,vilmagnis urbibush1fecturas om notate de effuso sti mptu exhibendu muneribus impendunt misi eos dementes atque furiosos, qui praestent populo quod ipsi perdant m nemo eo rum quibus praestatur accipiat. Distinctein velut et indicem de omnibus dicam sed propitia mihi ello dea Fides quia vereor ut apud

32쪽

runt, ut coniicio,

Mini LEs. Quides enim exemplum rei primum ab illo magistratu censeam, cui, velut peculiare munus, ludi 3 Adde quod antiquillima mentio AEdilitiorum aliquot munerum Ciceroni de Olficiis secundo: quem est videre. Etiam Caesar Edilis munus praebuit,ex Suetonio cap.x.LPlutarcho in eius vita .Editio tamen ea quando coeperit,non callide scio vix est Cui 'm

tante lexcente limum Vrbis annum, la non imponit in ill-L- .uius.Cur enim funebria aliquot munera recenset, nulla: Edi

litia:que; probabile fuisse ampla, Senatorij apparatu si Quandocumque coeperint, manteo tamen ad extrema imperi j re censetque Capitolinus in Gordianis, Edilitat issu tempore duodecim populo Romano munera destpersingulos mense si uti de suo exbibuit. Secundo dedere PRAETOR Es, more item vetere Plutarchus , in Britto, Cassium facit eum alloqui et arrino , si Me

id est: Ab aliis quadem Praetoribus munera, in pectacuti labina inuis. sistores. a te vero depulbionem t rannidis populus exspectat. Augustus m

omnium imposuit,epublico aliquid eis daripraecipiens interdicens, nequiis se aliquid amplius altero impenderet, sitae in tidiatores, siue in dos,nisi Senatus id tecreuisset Nellesepius, quam bis quoque an no, Gladiatores daret,neu plurium quam sexaginta parium ait Dio, libro Lati . Postea tamen edictum illud, qui de sumptu est, laxauit Augultus idem et ' --ο- - του

est, Et Praetoribuu, siqui Nellant,concesit, ut triplum in ludos impenderent,eius quod publico accipiebaut Iinoi publico aliquid dari

33쪽

co a tribui si Itum. vertiit vltra in eam rem absumi. Caligula etiari

uta aliquid constituit hac in re:υ δύο - ουGkτους - χη c- ας,. iri isti P -- :id esto duos Praetores ludos Gla- diutorios,uti antea actum dortiri iussit notat Dio lib. Lviri At scisi Claudius prorsum vetuit, aliς toribus ea munera removit., ita id est, Praetores vetuit ultra edere Gladiatoria munera. fortali eluc, qui in cum Quaestoribus imposuit, ut dicam. Videntur tamen ite rum irrupisse,&sub Traiano ea Iuvenalis agnoscit quantisuasunera,endunt CP id resert vendunt nulla cogente Nerone.

Nec dubitant celsi praetor vendere luris 'TDe arena enim ij verius. Et Lampridius in Commodo: Mn- Lam id modianum etiam Praetorem dixit quo praesentes vis egladiator ' nauit. v bi legam, praesidente. Tertio QvΑEsTOR Es instituto Claudis, ut diserte notat Tranquillus cap. xxim Colligio uaestorum proflatura viarum gladia-Qmam torium mumis iunxist. Quod tamen conatus Nero tollere, qui

: et sanxit, it ne designatis quidem uastoribus gladiatores edendi ne

, ha-- cessita esset. Sed reduxit denuo Domitianus, mequaestoriam e - -- ra olim omissa reuocauit,ut scribit Suetonius capite vicit. Itaque crebra mentio deinceps Capitolinus in M. Antonino Gladiatorim quasi priuatus Quaestor edidit muniu. Idem in Veroci me dius inter Pium o Marcum resedit, climauaestor populo munus δε- . et Spartianus in Caracalla Papinianus qui ante triduum euaestor opulentum ediderat munus. Non leuauit Led auxit Quaeli rum onus Alexander qui uaestores candidatos iussit ex sua pecunia munera populo dare: sed ut post uaesturam Praeturas acciperent,e' prouincivi regerent, ait Lampridius. Quarto dedere , mi CONsvLEs, exemplis tamen haud ita crebris Cicero se- cundo de Ostic magnificenti ma Pompei munerasecundo consutitui .. Maia celebrat Marcellus Iurisconsultus'. xx xv t. De cond.&de et II monstr Uiuo Maevio Seius consul designatus est, o munus edidit. Mum M'. Et facit Suetonii locus Nerone capite riti. Haec de magistra-

tibus reperio Iam ver,dedere etiam

so ρ,αι SACERDOTE s. atque ita Pontificales ludos in Tranquillo obseruo Aug. cap. XLIHI.&Sacerdotales ludos in Plitinio

34쪽

nio libro via Epistolarum geldite, Tertulliani verba, quae supra. Item nouo nomine ueR A RH. Ita enim sane in Lampridi Alexandro legitur bErarios vero instituit qui de area ita vetus lectioinsisti ederent mme h

nera,eademque parciora. quamquam emendandum censeo, carios instituit,&nnox, de arc/Dci Areari enim apud Symma ποδ' elium Calliodorum ac in Codice Theodosiilecti, qui prae 'iuini N.-

erant arcae. Uenique I ATOR E s, ita quidem frequenter, ut hoc eximium a i. Q.

eensuisse videantur inter munia Principatus Dabant enim Natali suo dabant Quinquennalibus, Decennalibus, Vicesi I malibus: dabant in Dedicatione publicorum operum in Victoria Sestriumpho & per variam occasionem, uti ex historia inferioris aeui promptum colligere,ne fastidium vobis patiam

et Romae solum sed in prouinciis. Ubi reges dabant, praeside que.

Paulatim in coloniis in municipiis increbuit mos: b minores magistratus dabant. Postea promiscue priuati, Nario praetextu Dies etiam, quibus ex more dabunt.

ROMA ista. Quid in prouinciis' certe eas peruasit e

studium huius ludicri,velut tabes. Primus Perseus Ma -- cedonum rex transtulit in Graeciam quod docuit me Liuius 4-ώ, libro XL 3. Spectaculorum quoque magni Pentia ncquu reges Mnesvicit superiores reliquorum sui moris, copia Graecorum artificum cialia. gladiatorium munus Romana: co suetudinis prim)maiore cum terro et re hominum insuetorum ad tale L ectaculam,quam cum voluptate de Ari disdit. deindesaepius dando,o moia vulneribus tenus,mon in missio ne etiam familiare oculis gratumque id spectaculumsecit, in armorum studuumplerisque iuuenum accendit. Nec dubie alii reges

dynastae,in sua regna.Et profanae solum gentes s imo ipsi ecce '' Iudaei apud quos Merodes rex sub Augusto in singulis paene 'vin: is opidis theatra amphileatra constituit.& Agrippa una com- ἡ ἰ . missione dedit paria septingenta , Romanos quodammodo

35쪽

---μου. - m mei et Hu: εἰ Hre id est Dedicationem eorum op rum magnifice celebravit in Amphitheatro, copia gladiatorum , ostendens an isu magnitudinem. Vbi etiam,vi multitudine interse pugnantium augeretur Noluptas flectantium,septingentos viros cum septingentiis comm it noxios quotquot habuit in hanc operam destinans: No illiparnas dignas luerent in bessi imago, oblitiatio pacis esset. liniam. Nec reges solum insanierunt hanc insaniam, sed etiam init ' si hin uinciis passi rei Proconsules Praesidesque. Ab ea mente est,quod Tachin ex Tacitus Iunio Blaeso qui Pannoniae Praefectus, gladiatores ad- tribui tibi Annal. Nomproxi-,inquit, iugulauit per gladiatoressos quos in exitium militum habet atque armat. Et mox Pars niustumgladiatores,qui eseruitio Blasi erant . inciunt Et multo clarius lib. xii l. Edixit Caesar nequis mulctratus aut Procurator qui prouinciam obtineret g ectaculum gladiatorum authrarum, aut quod

aliud ludicrum ederet. Nam ante non minus tali tirpitione, quam corripi ndis pecuniis subiectos ad ligebant dum quae libidine deliquerant,

ambitu propugnant. Vbi etiam vetitas eiusmodi editiones vic eis D ii uita, tis: ted obedientia, ut metuo, non diuturna. Iam vero coloniae

ia i municipia pleraque aemulabantur: S passim inter reliquias vetustatis Amphitheatra etiamnunc, caedium istarum sedes. De Graecia quidem Philostratus satis testabitur, ii Li. de vita Apollonij. Alius item error Athenis emendatus est conueniens enimpopulus in theatrum, quod in arce si, Gladiatoressest mutuo iugulantes tectabat, magisque ibi tunc talia exempla edebantur quam

nunc Corinthi Nam magnis pecuniis empti homines nequam eo ducebantur, ut adulteri, perfossores parietum, sectores marsupiorum, receptores fugitiuorum aliiqsales. Albeniensesautem eos armis in buentes,certare interse iubebant quam tam crudelem consuetudinem potitinius iI Iustulit. Videtis in Graecia passim edita, & parum fideliter,puto, sustulit Apollonius. Idem alibi atque ut Romae magistratus praebebant sic in coloniis municipiisque Duumn a vi uiti aut Ediles. Apuleius indicat libro x Thasius inquiit,orium do patria Corinthogradatim perm sis bonoribus, quinquenna&m gistratu

36쪽

sistrat uerat diarinatiu o ut splendor capessendorum restonderet fascium aniugladiatorum triduanus ectacula pol2 citiu, latius m n centia uamprotendebat. Nam quod stribit quinquennalem magistratum, non alios intellegit quam AEdiles quinquenna les. Sed de multi priuati dabant, nulla lege, ad populi tantum p m. gratiam: pecuniisue: illudentes. Sic apud eundem Apuleium χ' lib. iiii in Platearum ciuitate Demochares quidam muniuladiatorum edituringenereprimarisu vir, di vibi turdiu, etierat late praecipuiu,ssigno fortunas 4 lendorepubucas voluptates instruebat. Sic apud Martialem nescio quis cerdo quem poeta a 4- tangit iure, vas gladiatores sutorum reguli cerdo:

ελ odque tib tribuit subusa, sic rapit. Apud Tacitum, Fidenis, Atilius quidam generis libertini. Et - ,

ab hac caussa in lapidibus frequenter decreti honores legun- :: ἴ

tur: ut Praeneste, M.

hem iuxta Neapolim:

37쪽

M A X. PRINCIPIs D PE M. GLADIATOR v MET. OMNEM APTA RATVM PECvNIA. sv AC LONI. ET INCOLAE OB MUNIFICENTIAM EI Vs

L. D. D. D.

Frequens etiam titulus praebendi,Salus Imperatoris. Sic Sues, si C. Titio cuidam honores decreti in marmore leguntur,

re , siquis alius eos ubicumque locorum daret ne sus eptos eos a ctosque pro silute sua aut scriberet aut dueret. Atque hi sortasse Honorarillud Suetonio disti, in Aug.cap. XXX a. quia in horia norem Principis suscepti .etsi aliam eius verbi sentcntiam haudis sperno. Postremo nyn homines solum certi qui darent, sed; etiam tempora quςdam quibus da: enitari Saturnalia inprimis, OQΜM ut praedixi. Deinde Quinquatruum festi dies Ouidius: Sanguine prima vacat re fas concurrere ferro, Caussa, quod es ita natu . Minerua die. Altera tresque super rasa celibrantur arena, Ensibus exsertis belgica lata dea est. Quod ait diem primam puram a sanguine: ita capio,vi lignauerint quidem,sed rudibus non ferro Dio ad hanc rem scribit

lib. Litii. Augustum dedisse μα - N. M, ta Παναθί- ος - γγ πίδεω cia vix gladiatorum ludos, deuinquatribus,siliorum notarii strii mine Atque etiam per adulationem Senatus,dies unus alterve

H, gladiatoribus sis pe additus,in honorem Caesaris ut in eo ipso scriptore obuia exempla.

38쪽

crebritas munerum, di multitudo pugnotiumsupra nostram sirim. Plirius ac Luttoniusprobabiliter emendati. uvii, C SN TE paullum Pighio,Victor, Non teneo me ultra, inquit. 5 quis hic furor ζ qu ae publica clades orbis terrae Pighius illum intuens, Magis id dicas Victor, iii 2: quit si numerum tibi dierum recensuero,quibus drum lionii nuru,qui lati Caesar AEdilis CCCxx paria dedit, auctore Plutarcho Adrianus Caesar Adiatorium munus per sex dies continuos exinbuit,narrante partiano Gotilianus,acilitati, suae tempore duodecim populo Romano mu= erasi est per singulos mensessi uti exhibuit: itavi gladiatorum nonvun Ham quin ena parιa Frt v mexhiberet, numquam minviceritetis quinqua enis ut scribit Capita tblinus. Et litigas adhuc loquor vitrea fractas, praeut Titi dedit, .noecutio fuit; qui Gladiatores,Vei aliis,Naumachias percentum

dies dedit,auctore Dione Qu id pluraZecce bonusi modera- d. tus Princeps Traianus si cimigaciusmodi per dies centum η vigintit res continuauit, i gladiatorum decem millia .d di . Tu Upsi abnutas ἰ dabo si de incae causia Dionis ipsa verba.

est, Et pectacliti centum in viginti dierum edidit. ita qui ferasci uresque animantes, interdum misi, interdum ad decem milia .m- tersectae sunt. Itidiatoriis autem decem millia pu marunt. Eaque m gna copia Romae min prouinciis gladiatorum t nec diu titys nniueo in menda quae Plini codices obsedit libro x i. cap. xx xvia. Viginti: nquit,gtidiatorumpa D in Cati principis L osue ista. - rint,in iis duo omnino qui contra inmminationem aliquum nou.Mi sit 'u' '

uerene. Vestram fidem in magnifici illius in naη voluptati sessus Principis ludo, dumtaxat viginti paria At ego icto plures sepe habuisse unum aliquem e Quiritium plebe Gordianus ecce Romae habuitUdiatorumst caluimparia miluini Capitolinus nec tamen aut imperium time, aut ipse,ad Caligulci: illius aeni opes . Othvimperator duo millia gladiatorum coniatra Vitellium armauit auctore Tacit6 credo, ex iis ianthim,

3 qui in

39쪽

DI. um qui in Principis fiseo. Fidenter igitur res tibo, misie gladiat rumparia sivideo erroris caussam Notatus apud Plinium sci- licet numerus fuit, non perscriptus Nota autem millenariai, mi . haec olim, in lapidibus obuia, quae ignorabilis obiecta exscriptori. Itaque censuit, similitudine aliqua captus,geminatum X esse: fecitque viginti. Nunquam mihi fides apud vos, ti hodie huius rei sum mendax. Idem plane mendum in Sese to- nil Tiberi cap. Lxi de Principis illius immani se uitia: Virin-

Corrigo utiliter Mille nodie. Quidni corrigam Tacitus de eadem re Iacuit immensasrages omnissexus, omuu civisenstres, ignobis, si hersi aut aggregati. Quae hic ut cum Plauto loquarὶ paratragoeaiat Tacitus, non est ut locum habeant in viginti Ommo tomulus.Denique historia ipsa refellit, quam censeo legatis in Dione. Quod autem ad rem de qua Plinius certe magis: γ' in ira eius adseueratio, si inter tam multos reperti duintaxat inconnivis oculis duo non mira, si inter viginti.

Detestati huius vere se ris quaeque has ab antiquus latae,ad emrendam essem praebitionem Eae duorumgenerum, quae certos ἔγ-mmesub editione arcerent quaeque numerum in modum editioni

ipsi ponerent. Postremo tota res sublata. Ammianus explicat- rudentius. Rici Nε videtis, progressumque:& quam non temere a funere orta res, quae reuera funus & pestis orbia Iovi, M. terrae Credo, imo scio, nullum bellum tantam cladem vast itemque generi humano intulisse, quam hos ad voluptatem ludos. Numerum cum animis vestris recensete dierum quos. -' dixi hominumque: mentior,si non unus aliquis mensis Euro- νοπι m. pae stetit vicenis capitum millibus aut tricenis. Heu mores lNeronem culpamus aut Caligulam, qui centum aliquot homines vita interfecerunt, ira siue metu: ecce unus editor, homines supra mille ludens interfecit,& dic non tot Atque harudelicias vocabant, cibum oculorum: fiebantque non per unius alietiusve lasciuiam, sed velut publica lege, & decreto. Itaque

40쪽

I. 39staque eo ventum est, ut aliis legibus effusio ista fuerit coer iis, cenda quas ordine dabo. Primo ad ambitum reprimendum, inuenio cautum , nequis daret candidatus Legem eam tulit visa iaM.Tullius consul: sivis eius sententiaque ex pretia,interroga 'tione in Vatinium: Cum mea lex dilucide Veret, b.enmo quo quis potat, etiturί sit,gladiatores dare etsi ex te amento prasitituta die: quae tanta in te sit amentia tis ipsa petitione gladiatores audeas a re Et pro Sestior Acta mea ait sibi di licere quis nesci, qui Loemeam contemnat,quae Hlucide Netaigladiatores biennio quo quispetierit aut petiturus psit dati Ex quibus postremis verbis facile visu

sublatu mendum in priore loco contra Vatinium biennio C m m quo quispetat. UOUus enim,qa tapetait. Caulum ctiam de numero gladiatorum aliquid sub idem tempus. Suetonius de Edilitate Caesaris cap. x cum multiplic amba undiquccompara visinxti. ta inimicos exterruisset cautum est de nu nero oladiutorum otio; -

maiorem cuiquam Roma habere iaceret distria interdicium aciliabi is iam

lationem potius in urbe pertinere videatur,quamat pugnan 'tium numerum. Sicut in Catalinaria coniuratione,item remoti glailiatores ab viberis,decreuere.inquit Sallustius et igIusi toria familiis Capuam e in cetera municipia distribuerentur. Sed Augustus certe etiam de numero parium cauit, edixitque an

anno dari aec plurium qui, LX parium quod ipsum tamen pertinuisse modo censeo ad editiones Praetorum, qui publico, in parte, sumptu praebebant uti ex prioribus Dionis verbis apta patet. At Tiberius firmus contra ista certum numerum in 7 NAcommune praetcripnt,narrante Tranquillo, cap. XXXIIII. Luaorum ac muneruo, inquit, impensas corripuit, mercedibus scenicorum recisis ita verius quam escissis paribusquegladiatorum ad certum numerum redacris Ad hoc edictum siue C. fuit, respexit Tacitus lib.xMi. Annal. Non referrem vulgatissimum Senatusconsultum, rarii. α- qua civitati Syracusanorum egredi numerum edenris gladiatoribus si nitum concedebatur et: si Paetus Thrasea contradixisset, praebuissetque materiam obtrectatoribus arguendaesententiae. Sed post Tiberium Caligula,conculcato hoc interdicto, is sese m βουλουενοις 'δρC γυηM

etiam m.