De praecipuis humoribus qui humano in corpore reperiuntur deque eorum historia qualitatibus et officiis exercitatio Josephi del Papa ..

91쪽

84 Ios EPHI DEL PAPAragendum maxima requiritur bilis quantitast opus est ex duobus hisce alterum assirmare, videlicet, aut quod in j core tanta bilis copia a sanguine successive secematur, quan- ea possit indeficientem sui motum per hiliarios ductus se Vare; vel quod una, eademque bilis portio, & quantitas, licet mediocris sit, suo tamen reditu, accessu scilicet, recessuque ab hepate , per eadem fellea vasa Pluries permeet; illius nempe tota circulatio absolvatur. Primum asserere absurdum nimis esset, & incongruum ;nam cum universa sanguinis massa viginti circithr librarum pondus sequare in humano corpore deprehendatur ἔ qu modo poterit spatio unius diei , ab hujusmodi sanguinis quantitate tantum hilis extrahi , quantum ad ejus fluxum continuandum requiritur; ita ut duo illi sellei canales, cisticus nempe,& hepaticus, plenis osculis assidue bilem es- fundant intra duodenum p Effundi autem bilem hoc pacto sensus ostendit, cum semper canales illi bile turgeant, & tunc etiam, squod magis mirandum est J quando animal per integram diem a cibis seleabstinuit; ita ut ne quidem sanguis refici, & biliosa portione iterum saturari potuerit; quare si tunc quoque turgidi deprehenduntur, ergo tunc et i m fluxus hilis intra intestina perficitur; cum superius ostensum sit, fluxum hunc fieri debere, quousque hilis intrὲ ipsos canales reperitur e non enim totus sanguis ex bile componitur, sed hujus humoriS certam quamdam portionem continet , nec forinsese bilis ipsa decima pars est eiusdem languinis. Fingere autem fel absque cibo in iecore perfici posse , & multiplicari, sanguine in bilem verso, ut vinum Vertitur in acetum. amentia est inquit ipse J: quid enim stultius

excogitari potest, quam corrumpi sanguinem , thesaurum Vitae, quem tanto stucio, ac labore eadem natura gignit, Conservat, & auget, ut evadat fel, noxius humor, qui ab eodem sanguine ex instituto naturae sejungitur , ne Contagio suo sanguineam massam inficiat, non sine summo vitae Periculo pSed neque ubi animal cibis reficitur , & sanguis ob adventum novi chyli restauratur , tantum potest bilis in eodem Diuitiaco by Coral

92쪽

ExER cITATIO DE HUMORI Bus CAP. VIII. 8sdem sanguine ex jecore separari, quantum assiduo illius m tui per hiliaria vasa respondeat; nam cibaria ipsa , licet aliquam sellis portionem sanguini adjungant, non tamEn hac sellis nova reparatione tantum istius humoris possunt Ii Pati suppeditare, quantum, ut probavimus, necesse est; cum reficere parithr debeant fiuida omnia corporis, & sussicere operi nutritionis, & assiduae insensibilis transpirationis. Praetere esto etiam sanguineam massam plurimum sellis continere, adhuc tamen explicari non potest, tam copiosa hujus liquidi separatio in hepate ipso' nim cum integra i lius sanguinis circulatione solummodo vigesimaquinta Pars totius sanguinis perveniat ad jecur, transeatque per illud, ut faciliter demonstrari potest: jam unius diei integro spatio , in quo scilicet quadringentae circiter sanguinis circolationes peraguntur, tanguis, qui ad hepar perducitur, tra sitque per minimas glandulas hujus visceris, erit jam pluries, & pluries, si non omnino, saltem magna ex Parte biliosa portione depuratus, ideoque minor semper, ac minor bilis quantitas in 1ubsequentibus circuitibus sanguinis ab hepate ipso separabitur. Hisce ergo rationibus exclusa iam fellet humoris nova Paratione in hepate perficienda, quae sussicere possit ad conservandum probatum jam superius assiduum bilis fluxum intra duodenum , non aliud superest, nisi assirmare, assiduitatem motus illius exinde oriri, quod cadem bilis portio pluries ab hepate egrediendo, remeandoque ad illud, circularem aliquem motum Constituat. Quo statuto, cum ulterius decernere oporteat hujus Circularis motus lemitas, arque ductus, sic praedictus Autor ratiocinatur. Motus hic cireularis sellei liquidi, vel per a domen fit, vel per alios canales extra abdomen ipsum constitutos . Qui postremum hoc tuentur, asserere debent, bilem ipsam , cavitatem intestinorum ingressam, lacteas venas

subingredi, perque illas perduci ad cor, . quo unii cum

sanguine in aortam expulsam, deinde in celiacam, ac mese tericam arteriam k meseraicis venis excipi, successive autem

a vena Portae, atque ita regredi ad hepar ; cum nulli alii reperiantur ductus, per quos eadem bilis extra abdomen

93쪽

86 Ios EPHI DEL PAPA exire valeat, ut iterum revertatur ad jecur . Hoc tamhnasserere ratio prohibet: etenim vel ipsum fel est humor quidam proficuus , sanguinis persectionem adstruens, vel noxius est humor, qui ejusdem sanguinis compositioni adversetur ;si proficuus est , cur natura illum ab eodem sanguine seiungendi adeo sollicita est si noxius, non et go i m iej nctus,& a languine ip reje tus, denuo intri sanguinem est a

mittendus, neque ad cor ipsum reducendus videtur . Non

igitur bilis, ipsa lactga vasa subingredi potest , nisi velimus

naturae Providentiam , ac sagacitatem destruere. Et quamquam ita rem sese habere, libeat concedere, valide tamen

obstat saepius exposta ratio de pauca languinis quantitate ad hepar tendentis in unoquoque circuitu 1anguinis ipsius; aepropterea de minima copia bilis, quae longo etiam tempore, utpote spatio unius diei, ab universa languinis massa in jecore separari, & retineri valet. Cum itaque sic ostenderimus circuitum sellis extra abd men celebrari non posse . reliquum est , ut ipse intra abdomen perficiatur ; nempe cum probatum fuerit , hilem ipsam per cavitatem intestinorum excurrentem, Aselliana lactea vasa nullatenus posse subingredi , consequens est, utiIlius ingressus intra meseraicas venas necessario concedatur, Cum Praeter haec duo genera canalium , non aliud detur in mesenterio, & circa intestina , nisi vasa lymphatica, de quibus eadem viget ratio ac de Iacteis venis. Quamobrem eum idem set ab intestinis exiens subeat oscula , & cavitates venarum meseraicarum, iam illud necessario sequetur , quod asseri ab Autore praedicto superius innuimus, transferri scilicet bilem unὲ cum sanguine a meseraicis venis in

Venam Portae , ex qua iterum in jecur subingredi , inque illo denuo a sanguine sejungi; atque ita fieri circularem illius motum.

Huic autem opinioni favet maxime magna illa multiplicitas venarum meseratearum, quae longe superior est, quam requiratur ad excipiendum sanguinem arteriarum , celiacae,& me sentericae . Licet enὶm a natura institutum sit, venas omnes ampliores esse sociis arteriis, excessus tamen amplitudinis certus esse debet, atque statutus, tantus scilicet ,

94쪽

Ex E cITATIO DE HUMOR Inus CAP. VIII. 8 quantus respondere possit proportioni reciprocae , quae reperitur inter velocitatem languinis per eadem vasa; itὲ ut amplitudo venarum ad amplitudinem arteriarum in eadem proportione sit, qua est velocitas sanguinis per arterias, ad velocitatem ejusdem fluentis per venas; atqui proportio

haec nullatenus servatur inter meseraicas venas, suasque conjuges arterias; illarum enim numerus tam insignis est, ut omnes simul sumptae tantam cavitatem efforment, ut hu jus excessus supra ea vitatem arteriarum multo major sit , quam excessus velocitatis languinis per arterias, supra velocitatem sanguinis per venas: quod est signum evidens , meserat cas ipsas venas aliquid aliud continere praeter sanguinem arteriarum; nec aliud quidquam assumere possunt praeter bilem ipsam, cum istae omnes venae ad jecur tendant, quod est viicus proprium, ae destinatum separationi ejusdem seselis. Neque enim hujusmodi foret singulare exemplum V narum, quae praeter sanguinem , sociis arteriis acceptum , aliquod aliud speciale fluidum aliunde aissumant, unaque cum sanguine arteriarum illud contineant, serantque . Ita quippis umbilicatis vena in Retu , non alio de titulo tanta praedita est amplitudine supra duas sibi coniuges umbilicales arterias, nisi quod ut Thomas Cornelius recthopinatur, huic venae impositum munus sit, non modo revehendi ad cor pueri sanguinem illum, qui per arterias umbilicales ad placentam progreditur, Verum quoque alia quam aliam portionem sanguinis, aliorumque fuidorum , quae ab ipsa placenta eidem venae communicantur, quaeque fluidorum matri, veluti quodpiam tributum sit, ac subsidium in alimoniam foetiis ipsius. Sed quid ultra nonne homines in balneis morantes,CO-piosh , ac supra consuetudinem mingere experimur λ quod prosecto non fieret, nisi eorum venae aquam exsugerent, eamque sanguini ab arteriis accepto adjunctam per universum Corpus adveherent, quae postremum per renes sejuncta a sanguine in urinam facesseret . Et haec sunt, quibus circulationem sellis probare adnitiatur Autor Praedictus , ex qua hunc in modum posita , &firmata nonnullos alios deducit ulus hujus humoris, praeter

95쪽

ter duos illos iam communiter receptos, scilicet elaborationem chyli, una cum succo pancreatis intra duodenum absolvendi, & acredine sua excitandi intestina ad crassi res, S inutiles ciborum partes eijciendas. Arbitratur enim ipse ea ulterius hilis ossicia esse, ut vellicatione sua peristat-ticum intestinorum motum excitet , quo facilius 1ucci exprimantur ex jam digesta ciborum massa ; atque ita expressi hauriantur 4 minimis osculis lactearum, caeterorumque Valarum, quae peculiares suos succos recipere debent rutque pariter late admiscens cum sanguine intra venas a dominis existente, qui iam tardissimus est, ac sere stagnans, ac summe torpidus, & crassus, excitet in illo sermentati nem quamdam, qua illum comminuat, agitet , reddatque

fluxilem, & motui promptum. Et quoniam quaerere quidam posset, cur bilis ipsa dum

prorepit per universam intestinorum longitudinem , non ingrediatur lacteas venas , quae in cavitatem intestinorum

hiant; respondet ipis, id prohiberi a figura, qua donata

sunt orificia earumdem lactearum; quae nullatenus aPtatur figuris partium hilem efformantium : in id enim incubuit maxime naturae providentia , ne fel ad cor progrederetur; hoc namque inutile, ac noxium fuisset : sed ad jecur bre-Viori , qua posset, vii; quare sic orificia meieraicarum conis

struxit, ut ea faciliter subingredi possent sellis principia, &constituentes particulae. Hoc autem ratione confirmari posset ex eo desumpta, quod glandulae sere omnes non secus operari conspiciuntur, ac de intestinis Pronunciatum est; nam in glandulis hum rum plures species separantur a sanguine , earumque quaelibet sibi proprium, ac destinatum canalium ordinem habet, a quo educitur, & recipitur; ita in hepate, & hilis & lympha secernitur; sic & pancreaticus succus, & lympha : sic denique in flandulis universis. Singula enὶm liquida , quae

Prius cum languine commixta erant, ideo ad invicem s junguntur, quia hisce in glandulis statuta adsunt vasa, quae

fluida illa sejunctὶm hauriunt; ita ergo & in intestinis res sese habet: omnia in chylo confusa sunt, sed chylus . bilo sejungitur, quia illum lacteae meieraicae exsugunt: est enim

96쪽

ETERCITAT la DE HUMORI aus CAP. VIII. 8s universa intestinorum compago magna quaedam glandula suis vasis excretoriis instructa, sicuti glandulae omnes sunt; quarum non alia certa structura est , nisi complicatio . &circumflexio canaliculorum , eodem pacto , quo intestina ipsa canales sunt multiformiter plicati, & circumflexi . Quae ratio quantumvis sussicere possit ad explicandum, cur nubia chyli portio meseraicas venas ingrediatur, ut Recentiores plerique opinantur, sed totam ab Asellianis venis excisPi contingat; putat tamen praefatus Autor, atque tuetur, Portionem aliquam ejusdem chyli, eam scilicet, quae bile magis repleta est, Per meseraicas venas ad iecur immedi te transire, non ob hoc quidem, ut chyli portio haec, vel caloris, vel sermenti cujusdam ope, naturam sanguinis in

hepate adipiscatur, f hoc enim acerrime denegat, & imPugnat 3 sed quia id natura curavit, maxime ut haec Por lio chyli, quae plurimum bilis admixtum habet in iecoreipis, a bile expurgetur, ut sic deste cata possit tuto, &commode ad cor pervenire.

Et profecto hujusinodi partialem chyli transitum, ae derivationem in meserat cas venas tuentur plurimi ex Recentioribus, nuperrimisque Anatomicis; quos inter cum nubIus sit, qui serio magὶs , ac fush id demonstrare nitatur, quam Autor praedictus, lubet idcirco ejusdem rationes

audire.

Duplici ergo ex capite hujus sententiae probationem asstruit, ex numero scilicet, & multiplicatione meseraicarum, nec non etiam ex situ, & constitutione earumdem. Comparans enὶm ipse amplitudinem ipsius venae mestraicae, quae consurgit ex conjunctione meseraicarum omnium , videlicet Comparans amplitudinem ductsis portae cum amplitudine venae splenicae, invenit illam esse quadruplam; & quoniam ambae istae venae intra abdomen collocantur, ubi eadem viget compressio musculorum diaphragmatis, & inspirati aeris; & aeque molles, & compressibiles fistulae sunt ;arguit exinde quantitatem sanguinis per mesentericas nuentis , quadruplicem esse illius copiae sanguinis, qui per splenicam fluit, cum supradictis conditionibus; prout proportionales esse debent quantitates sanguinis. & amplitudines fistularum . Μ Hoc

97쪽

so Jos EPHI DEL PAPA Hoc authm statuto, cum certum sit splenicam venam non alium continere sanguinem, quam qui ab arteria splenica, seu celiaca egreditur ; splenica vero arteria haec parum, aut nihil minus ampla sit, quam arteria me senterica, a qua sanguis in meseraicas venas effunditur; patet igitur, quod, si

non aliud foret meseraicarum venarum ossicium, quam vehere sanguinem a socia arteria commissum, sibi iussiceret amplitudo ductas p artae, aequalis amplitudini venae splenicae.

Cur ergo natura tam amplum Constituit duetum portae, ut

ejus cralsities triplo major sit, quam proprius usus expost Iet erit certh hujus amplitudinis ulus aliquis. quaedam n Cessitas, cum naturae lagacitas omni vacet culpρ, & ὲ iuper- suis abhorreat. Usus vero hic meseraicarum, praeter illum, qui fit recipiendi sanguinem ii sibi conjuge arteria, non alius esse potest, quam a cavitate intestin trum chyli portionem aliquam haurire, & ad jecur perferre . Non enim superius probatus bilis transitus per venas illas, lassiciens est ad tantam illam amplitudinem declarandam; cum bilis ipsa satis pauca sit, adeoque non tantam requirat meseraicarum copiam, & multitudinem, quae supra exigentiam tam magna Probata est . Haec autem omnia confirmari summopere videntur distributione , ac situ meseratearum; nam quamvis venae ipsae Per universam me lenterii latitudinem diffusae, usque ad intesti na omnia pertingant; earum tamen pars major ad duodenum,& jejunum intestinum spectat, minor vero ad reliqua ; ex quo deduci posse videtur, harum venarum usum non eum

esse tantummodo , ut ii meseraica arteria sanguinem recispianti si enὶm hoc foret, distribuerentur ex aequo, & uniformiter ad quodlibet ex intestinis, non autem pars maior duobus illis superioribus insereretur ἰ imh vero esset major venarum numerus in inferioribus, & erasiis, quam insuperioribus, & tenuibus, quoniam illa cum crassa snt, &mustulosis fibris instructa magis quam haec, majorem qu que languinis obtinent quantitatem ab arteriis sibi traditam,

quam tenuia ἔ adeoque maiorem requirerent venarum numerum, quae sanguinem ipsum reducerent .

Quid igitur in caussa est, cur ita difformis sit harum ve-

98쪽

Ex E cITATIO DE HUMO Iaus CAP. VIII. sinarum positus, & distributio 3 cur istae aemulantur lacteas, quarum pariter plurimae, & frequentes ad ieiunum, & du denum spectant, paucae vero ad reliqua . & paucissimae aderassiora intestina, nisi quod & meseraicae i piae venae ea l-dem lacteas etiam in opere, & in ossicio imitantur, nempe & i piae viae sunt, per quas chylus ab intestinis egrediens admiscetur cum languine, unaque cum ipso Per universum eorpus diffunditur pNeque vero probatus jam sellis transitus per meseraicas venas, latὶs congrua ratio esse potest, cur adeo multiplex illarum copia in duo illa superiora intestina implantari deinbuerit: nimis enὶm improprius hὶc laret locus ad exsugendum sel ipsum, cum hoc nondum exercuerit abunde, & adimpleverit sibi commissum munus, sermentationem scilicet ciborum uni cum succo pancreatis ; per quam chylus resultet: & cum hoc in loco set ipsum mox eructatum is

rit , felleis vasis , statὶm hinc abduci illud , & removeri

Per me seraicas venas, esset incongruum . Quare cum non ideo tot meseraicae venae circa duode

num . & jejunum reperiantur, quia major ibi copia sanguinis sit recipienda, nee quia ex hoc loco selleus humor sit abducendus i nil aliud superest , nisi quod per illas detur chylo transitus , & derivatio ad iecur, ut superius fuit expositum . Hactenus cum clarissimo Viro illo loquuti fuimus, cujus memorata jam, & exposita ratiocinia , nonnisi summis diagna laudibus, nec nisi plurimum rationi congrua nobis quoque reputanda videntur. Sed quoniam ea est rerum omnium naturalium Obscuritas, ut quicquid homines circa illas pronuncient, quantumvis probabile admodum sit , & consonum , certitudine tamhn Careat, & semper dubiis involvatur ; ideo asserere non audemus supradicta omnia adeo certa esse , ae stabilia, ut nullis prorsus dissicultatum ictis bus infirmentur. Nam quod spectat ad suum illum tot rationibus confirmatum bilis circuitum, videtur hic indigere ulteriori probatione per experimenta, & observationes ; quae nos certius

edoceant, an destensus sellis intrὲ duodenum jejuno eti m

99쪽

92 IOSEPHI DEL PAPA ventre fiat, & semper; an vero tunc solummodo, cum illud 'requiritur in elaboratione chyli. Quid enὶm prohibet, quomi nus sel ipsum in cavitatibus intestinorum observetur, & Palam, di clard per anatomicas inspectiones, si tanta est hujus humoris copia perpetuo in intestina fluentis p Id vero nullus. quem

sciam, ex hactenus mihi notis Scriptoribus tam certo reperiit, ac vidit, quam necessarium laret ad hoc statuendum. Immo vero Artalse vacua omnino intestina conspiciuntur nonnumquam, maxime vero tenuia, nec ullo bilis colore affecta.

Proritari autem intestina s hile cum Autor ipse concedat, cur proritatio haec. vacuo stomacho, S intestinis, clarius nobis non innotescit, sed quies omnimoda persentitur in alvo plerumque, absque ulla vellicatione , & molestia ;quae tunc nobis sensibilia fiunt, cum cibaria ingesta 1 unt, magis adhuc sensibiΙia , cum nos urget expulsio foecum pPraeterea si assiduus est, ac perennis elapsus sellis ad intestina , cur saeculo illo biliario animalium pleraque donantur tufficerent canales simplices recta ad intestina repentes, per quos bilis affluere posset: quodnam cistae munus est, si non spectat ad hujus humoris depositionem,& ad hoc ut certis temporibus, ac pro Occasione, & necessitate evomatur

sunt & alia liquida aliis in partihus corporis relicta , sanguine, quorum fluxus assiduus non est; cur soli selli aem lari sanguinem datur , soli hepati aemulari cor p quaenam est necessitas circularis hujus moisis fellis, ut absque eo ae-Conomia corporis perturbetur pQuinimmo in abdomine viscus aliquod reperitur, Per quod statutus humor secernitur, cujus officium ad Prod ctionem chyli spectat, ideoque canales suos habet pervios assidue, & patentem sibi praebentes aditum ad intestina; ut in pancreate, ejusque fluido rem sese habere jam omnes norunt i & tamen illius fluidi motum, atque descensum intrk duodenum, nemo sorsan est, qui asserat assiduum esse, &indeficientem; sed pro occasione tantummodo, & aliquando; eum scilicet chyli genesis intra tenuia intestina peragi debet it quamvis non desit, qui fluere illud assidue existimet , licht ejus reditum ad pancreatem per circularem motum exponere non audeat, cum id ratio non firmet, ac doceat. Huc Disiligod by Corale

100쪽

ExEReITATIO DE HUMORI Bus CAP. VIII. 93Huc tendit oratio nostra , ut ostendamus canalium sem-

Per patula orificia, & assiduam intra ipsos praesentiam fiuidi itὶs non esse ad probandam assiduitatem molsis fluidi illius. Nam & pancreatici ductus pervii sunt, & suo su co repleti semper, aut sere semper deprehenduntur ἔ & t men ipsius liqvicli delapsus continuus non est ι atqui in dubium posita proportione ill , jam tota dubia redditur, Sincerta circulatio fellis, quae tota proportioni illi adnititur. ut supra dictum est .

Cui sim eas innuimus modo dissicultates, quae primo intuitu supradictae doctrinae advertari nobis vicentur . N strum enim non est hoc loci ad exactum calculum revocare omnia, sed tantummodo significare umbras, & naevos; validiora enim dubia ipsius doctrinae firmitas non admittit sortasse. Quare ex hoc iplo instituto nostro animadvertimuS ultro tantam illam natinae repugnantiam in reditu hialis ad cor, quantam claris limus Autor opinatus cst, non

adeo facilem forsan concedi per Medicos, & Anatomicos universos ; quid enim mali foret, si bilis illa, quae sem- Per sanguini conjungitur, quae mox ex sanguine seiuncta fuit, in sanguinem denuo rediret, unaque cum illo per universum corpuq diffunderetur An quia natura de fellis se- Paratione a sanguine, adeo sollicita, id suadere certo videatur sed natura ipsa molitur quoque separationem lymphae,& tamen patitur lympham in sanguinem, & ad cor ipsum

celeriter remeare .

Fel sanguinis balsamum esse, quod ejusdem sanguinis corruptionem prohibeat, quod ejus motum promptiorem reddat, quod faciat illum vividum, & floridum, eumque attenuet, comminuat, exhilaret, plures clarissimi Viri arbitrati sunt; fortasse & nobiliora ossicia eodem in sanguine fel iaPsum exequitur , & materiam luppeditat, ex qua animales spiritus , seu fluidum cerebri procreatur ;& activitate sua, sulphureisque partibus suis, atque selinis magnam habet Partem in membrorum motibus peragendis namque hi per ebullitionem fiunt intra fibras mulculorum excitatam . cui

operi principia illa, quibus sel componitur, aptissima limi. Praetereo Autores , qui motum cordis per irrivationem

fieri . .