장음표시 사용
111쪽
cussionibus trepidans nocentis simas nollet taminas sustinere: di turnum exilium infelicemque vitam perta a , quando nobitellus nulla recipit, vos maria saltem accipite ac demergite. Que se priecipites deiecissent, noluit mare vel naufragas hospitio recipere . Quare inter undas terrasque pendulae in asperrimos'copylos, immanitate animi merito lapidescente, obduruerunt. Acioiescentem Quoque proditorem ultrix Apollinis iustii poena pece nomclaudo insecuta est. Nam in atram bestiolam decrescente corpore, Musculus nomine crevit in murem. Eam sane vindicem trai Sto mationem cum ipsius nomen, tum indoles exigebat: ut, qui clauaestinam perniciem innocenti molitus erat, ad latebras damnatus, Iuditiue aliena corroderet: donee muscipulae supplicio vitam finiret . At vero Apollo citri recentis translatum ramum in Rhegino solo depangens, cresce, inquit, opportuno loco in arborem virga , male
carum iustisiimis sceminarum poenis diutissime fruitura. Parer illa , statimque sipatiosa fit arbor . Exinde Rhegino in agro ad inimicorum inuidiam scopulorum felicissimo se nemore citrus digitata Pr*
114쪽
Equidem hic ego sum anceps, an debeam laudare pictorem, quod
miserabilem Harmonilli exitum pingendo laudabiliter expresserit. Sic enim eminent in vultibus mores , animique affectiones, ut prope credam hic vere agi, quod pictores imitentur . o artem natura personatami o lineamenta animata i Vos vividae indolis artificem, vitam coloribus immiscentem, Andream Saccum, proditis, dum singulari naturam artificio simulatis, Caetera picturae summa in eo Viro decora prae isto decolorantur, quod animos pinxit. Quamobrem congruenter varijs animi motibus vegetam fabulam colorauit, ut peculiare hoc artificis sui miraculum esse ostenderet, altissime colores inducere, qui nempe ad animum usque pervadant: quique dum pingendo fingunt , ficta in vera commutent. Ut corporum sImmetria & elegantia, quae celebris etiam nominis pictoribus negotium exhibet, ludus illi ut , qui picturam calleat animorum. Vos ab Andrea hacco depictae tabulae complures, vos, inquam, pictoris vestri, quas ego ieiune praedico dotes, enarratius testificamini. Potestis enim: quandoquidem eaecacibus ille vos coloribus animauit . Dicite, in eius operibus eminere operosillimam diligen
tiam , dispositiones ran, -- 11 os in us, atquc recte o corporum lineamen
ta ex picturae legibus ducta, membrorumque naturalem inter socompetentiam perfecte modulatam : laetam etiam floridamque colorum temperiem: denique artis cothurnum de dignitatem . Sed illa praestantissimi artificij virum testificatio luculentior cohonestauit, quod Antonius Cardinalis Barberinus, cauti prudentisque delectus Princeps, eum sibi architeetiam pictoremque deligendo, inter fir mamenta Vrbis & ornamenta numerauit: nec satis domesticas aedes Barberinas Vaticana purpura fulgere sine illius pigmentis existima uit. Et sane quantum contulit ornamenti addita penetralis aulae sonnici pictitra , quae diuinam Sapientiam, orbi terrarum Amoris ac Timoris alterno ministerio moderantem, e caelo deduxit in terras,&Barberino Principi contubernalem secit Videas inter citimi caeli serenum formosissimam augusta in sede Reginam, auri lucisque duplici corona praeradiantem: larua speculum ad perspicuae cognitionis indicium, dextera oculatum sceptrum ad vigilantis regiminis argumentum praeferentem et circunfusarum agmine sodalium Virtutum stipatam, diuino Amori pariter ac Timori salubria subiecti terrarum orbis vulnera imperare . Alacrem utrunque imperata faciere . Et Amorem quidem pulchre nudulum, de blande seroculum stellantis Leonis equitem aureo telo pretiosum vulnus iaculari: Timorem vero, pallidae formositatis iuuenem, Leporis astro insidentem, argenteam minoris pretij sagittam iacere. Credas eas pulchritudinis humana maioris figuras , quippe artis eximiae partus, consentaneam sibi M et vitam
115쪽
vitam viuere, videlicet non vulgarem , sed caelestem: nec tamem Voces edere, quia caelites silentio loquuntur. At bene habet. I ocalis est haec pagina in laudes eiusdem, cuius a lineamentis Vitam ducit , & fabulam exhibet. Hic enim vero non simplex fama , sed multiplex canit , ubi musarum singulae canorae Famae sunt. Hic Parna sus revirescit , unde Pictoris incluti meritis laurea contexitur. Hic denique Harmonilius meus, elegantem in arborem transfiguratus, se-lijs floribusque odoratam, P aureo istinuit illustrem umbram glori sis a laboribus respiranti commodabit.
A demum conditione maura citrus apud nos vomluit hospitari, ut meridiano lateri, mundoque se uidiori aduerteretur. Igitur domicilij mutatione quan uis nostra iam ciuis , non tamen a se ipsa degener , insum , non indolem mutauit: utquo
: Sole suo, gaudetque calentibus aruis:
Et patriam athiopem meminit, mavrusiaque arua. Vsque adeo ipsas quoque stirpes ac stipites amor patriae tangit , ut
aurei nemoris africana filia natalem exigat plagam, quanuis remota, spectare . Carcerum torridae regionis aestiuis ab ardoribus oriunda, hiemis aquiloniae impatientissima est . Quare naturae artis munimento a Septentrione debet auerti : cuius si frigidis afflatiabus inspiretur, expirat: gelidaque anima exanimatur . Ergo si sapis, eun cui audi h Pontanum, canoro eleganter oraculo sic mo
In primis fuge sithonu mala frigora caeli ,
satus caue threicios boreamque niualem, aevique ocaonio spirant de vertice cauri. od se non alia poteris ratione malignum Frigus, cles od si compescere samina menti: Cbis cibus cohibe, ac jummi molimine muri, ut olea , multa prudens circunt e lauro , ut Mahe occulta vastique crepitne saxi, oui ubi celsa suis ovent f igia tectis.
Haec ille. Qine quidem in aurantiae tutelam praescripta tenerioris ad indolis
116쪽
indolis citrum tuendam iustius traducuntur. Caeterum aliorurn noxam venῖorum ut citreo caueas, sic ' idem canit: tu satibus euri Ne nocerant, memor anteueni, sime obiice firmo inruptorum operum , longiue crepidine saxi: ut aduersa procul depulset Merbera laurus re ut circum ramosa abigens testudine cinge. Atque ait o tueure una, atque vredine salsa.
Sed in carminis extremi salebra haeremus. Cur enim ab austro menda citrus, quae omnium consensione colonorum meridianae siue au
strali plagae debet aduerti qua conserendus ipsius h Pontani monitur apricum ad solem ventosque tepentei Vergat ager p
quaeque arborum sola, ut asserit' Florentinus , mire iuuatur austro, calidis humectisque affatibus grauidante, & boreae spiritu affligitur Equidem hoc explanationis ponte ratebrosum Pontani locum tranc mitto. Auster ventum significat , de meridionalem regionem, und*ille spirat. F ec citro spectivida: is vero summouendus, cum praesertim violentior halitu flammeo totam patriae sole perustae uredinem inhalat. Quanquam romano sub caelo non admodum illum arbores Medicae reformidant: neque coloni nostri , nisi forte delicatioribus velorum vel tegetum obtentu , cauent: quod eo afflatu soli solum contrahuntur ac decolorantur: breui tamen reualescunt. Iam vero cum d Palladio subij cimus , locis quidem calidis gaudere citrum , at simul irriguis , & maritimis maxime , quibus humor eXundat . Porro quia citrus caloris quaerix humorisque multum: depressa potius convallium amat camporumque plana, quam edita collium. Quod si citreta propter mare sint, quo tamen salis nox eq; spumosi fluctus aspergines non pertineant : assidito sertilis humoris halitu amoeniora& vegetiora, maiore fructu exuberabunt. Non vacat hic per Orbis terrae maritimas oras omnes, ob austrini spiritus marinique complexus teporem citretis vestitissimas, peregrinari. Quare Omi to cum in indico tum in nostrate mundo continentii li hora complura citro silvosa, insulasque infinitas malis aureis sortunatat. Inter quas aethiopici maris insula , sancta Helenae vocabulo insignis, laeto amoenitatum omnium conuentu, formosoque Medicarum arborum populo frequentissima, nulla vult ab hominum natione inhabitari: ut excipiendis recreandisque nationum omnium hominibus, longa oceani nauigatione defessis, amoenitatem uniuersam indulgeat , toti mundo portuose, barbaro in orbe hospitalis, & sine urbibus urba- iissima.
Ab euio etiade austro vehementiore,
Deptessus, dicampestris . Ad mare
117쪽
nissima. Melita etiam candido e faxo concreta & solida , pomorum aureorurn ad tacunditatem ita mitescit, ut in argentea gleba credas aurum siluescere. Porro fiugum ieracitate inclytam Siciliam, in poma quoque maturescente ubertim auro, appellare cum a-tone possumus cell*m penariam , siud auream . Corcyra vero citro rum, nullo mortalium colente, praegrandibus pomis onustarum crebro nemore formose opacatur: dum bono in solo, propitioque suo
casso una culturam exercens natura, hortenses Alcinoi Regis delicias feliciter dominanti Venetae Reipublicae perpetuat. Creta demum , centum olim urbibus, nunc mali felicis, quippe aurei, ne, moribus quamplurimis illustris, ut longinquam regnatricem Venetam ciuitatem propius adueneretur, pulcherrimae viriditatis umbram porrigit obsequentem Caeterum non magis maris, quam lacus vicinia citretis fauet. Id enimvero non fugitiva voce, sed constanti spectaculo iucunde testatur littoralis ora Salodij: quae proximis alpinorum montium claustris aduersus frigorum ventorumlue noxam circunuallata , qua Benaco alluitur & -cundatur lacu , orientis & meridiani solis illustri beneficio patet: ictoque amoenissimis citretis aurea, nutritorem Iacum liquide argenteum ditat de coronat . Non ea tam felicium pomorum ubertas proximis concesse
regionibus aeque frigidis VI Iec vero (teste , Pontano) Insubrium campis istiniis terra, b o. i.
suaque Pado a feris inferi sese Addua ripis ,
Aussit se riguis committere citrius hortis Benaci tamen ad ripam, Charadaeque recessus
Laeta nitet , ramisque exultat adonias arbor . Hic Hesperidum hortense aurum tuto fulget sub excubijs inconnia uentibus non terra geniti abiectique ad reptandum serpentis, sed magnanimi ac regnantis Leonis. Huius originem cultus & ornamenti, cultum, quam tradimus, diuturnam attentionem hilaratura, insitiva Sid horti ueta narratio sic exponie. gle, sororum princeps Hesperidum, non ita
pridem africanum domicilium ad salodiensem agrum, Benaco imminentem, transtulerat e deductaque citri sita atque congenerum arborum colonia, ornatissimo in pomario peregrinae sormositatis arboreum populum cultu provido praeses ipsa maxima moderabatur . Iamque primo maturam hospitis pomi cum sororibus adiutricibus factura vindemiam, Benacum , suo late regnantem in lacu, ad hortense gaudium inuitauit. Advenit quam cito cum suo comitatu imilitatus spectator nobilissimus, de ipse spectabilis. Etenim ab imo specu profundi gurgitis emersit, candidissimo senio verendus: capillo barbaque productissimis ubertim guttantibus, in ipsa serenitam pluuius:
118쪽
plumus: & promiscuis floribus ac pomis, quae fertili procreat humore , merito coronatus. Vnum e plurimis , quos ille progenerat liquor , molis enormis & monstrota fienatum piscem inequitabat: vitium illud , ac suopte impetu mobile nauigium grandi, quod manu praeferebat, gubernaculo ad nouos Hesperidum hortos dirigebat . Etihuic Neptuno sui non deerant Tritones , nempe influentes ac tributarii fluuij, qui ossiciose deducerent. Quin etiam squamosa natantium natio circum exultans, liquido inter aquas gaudio di inuebat. Vbi caput e lacu extulit humidus Dynasta, illico venerata demisit unda procellosam audaciam, & effusissima tranquillitate lubrisit. Magnum hospitem exceperunt Hesperides omni comitatis&obsequij genere . Ut recentium hortorum amoenitatem conijcere iam ille posset e cultricibus humanissimis. Sed ubi auriferae siluae scena patuit corusca: tum sane nouus ille fulgor sic oculos animosq; perstrinxit, ut diu spectatores tenuerit admiratione pariter ac voluptate defixos. Utranque demum his verbis Benacus expressit. O me vestro, Hesperides, munere praediuitem ac perbeatum i quandoquidem flautim thes iurum , latebris alibi obrutum altissimis, hic ego habeo manibus obuium, & porrigentibus ex arborum brachijs tenui fragilique nexu pendulum pronumque capturae . Quin imo quod Midae, ob essicacem contactum regio sane aurifici, non licuit)mihi concessum est auro vesci: ac sine auaritiae nota, Crasso felicius, auro expleri. Huc adde , subiecit Agle, quod uno hoc Medico malo mortalium malis innumeris, adeoque morti ipsi me deberis: quod eiusdem pomi halitu vitali reuiuisces . Tum Benacus, abiecta Capiti, corona, valeant, inquit uniuersa, quibus incingor, cum floribus poma, mihi iam vilia prae aureis malis . Hoc equidem peregrino
auro in posterum coronatus, nec Florae vernam, nec Baccho aut Pomonae autumnalem, nec immortalem Apollini coronam inuidebo. Cum haec dixisset, accepti ab AEgle citri ni serti viridem iuuentutem candido capitis senio pulchre conseruit. Confluxerant ad spectaculum proximis e siluis montibusque pinea Fauni, cupressina Siluani, pampinea Satyri seonde coronati: omnes cornipedes: Omnes(si dicere id, quod est, liceat 3 corni frontes. Nec mora. Quia propiorem accessum rusticae conditionis cons sientia, coetusque nobilioris frequentia prohibebat: plerique circunstantium arborum cacumina, nonnulli vicinorum collium culmina, imminentium alii tectorum fastigia celeri ascensu oocuparunt: unde vel inter ramos semuconspicui, vel cautibus dependuli, vel e suggrundijs exporrecti aureum siluae hortensis miraculum prospectabant: ac stupore nouitatis elingues, ad summam usque frontem arcuato supercilio , rictu varie distorto , manibus totoque corpore incomposite gestuosis ad
119쪽
mirationem intimam ridicule prodebant. Postquam certatim ornantium natum artisque conatu visendum spectatores egregii pomarium otiose contemplati sunt: suas Hesperidum quaeque aureas primitias lactei candoris manibus , vesciim aurum suavius facientibus, legit; & grandam o Principi tributarias obtuliL prsenreis in quasillis. Praelibatas ille oculis ubi narium etiam palatique iudicio perire erina iucunditate praestare sensit: digna ea profecto esse poma di
stit quae Iunonis, regio nomine maximae, in pomario praeitalaerant. quibuique insomnes ac perperes ageret excubias Rex Inter angues, Draco . Sibi vero se Iunoniam selicitatem gratulari. Denique polliceri non pomorum modo, verum etiam ipsarum, quae Valarum a tulerint boni, vigilantissimam tutelam : ut optatum nequaquam lintvigilantiam Draconum. Cumulate gratias egerunt Hesperides,qui'pe Gratiis ipsis ut numero, sic forma pares. Tum haec adiecerunc . Non dee st pomario huic nostro finitimus melior oceanus, nempe dulci fluctu illud a lambens, & irriguas peregrinis arboribus blanditias faciens ruus immensi aequorIs lacus, Benace ; qui marIno vndarum tumore Nep uno aequalis assurgis . Nam quid veterem cum recenti custode conseramus 3 Horrenda tunc & nobis exosa bellua hortis inuigilabat: nunc eosdem hortos nosque pariter prudens &amabilis humanitas tua custodit. Quare nostris quoque ex animis fructum v berrimum, & quidem aureum colliges, nempe amorem&obsequium, Hic epilogus fabulam belle clausit, spectatoresquo suaviter dimisit.