장음표시 사용
141쪽
ti ama parentum complexu &blanditijs salubriter abiungi , ut seue
riore cultu educata , familiae patriaeque felicibus plane aureis sua pomis nomina reseruet. Exempto biennio transformatos in. a busculam ramos tuto licebit utiliterque transferre.
Translatio, collocatio . Cap. XIL
Set diuisa RIPLICI collocatione potest citrea malus ed cari, vel in fictilibus humilis, vel in area patentiore si iblimis, vel parieti acclivis. Et in fictiliabus quidem id arboris in Italia frequentissimum rarenter pangimus , quod ea vasa stirpibus inuentu rarioribus reseruantur. Medijs quoquo pomarij spatijs perraro eandem infodimus , quia minus commode perniciosa illi frigora defendimus. Adde, quod nostra te sub caelo non satis rami crassescunt & roborascunt, grandium pomorum oneri sustinendo prolixa gracilitate impares. Quare parietum opportunitate inuitante , propter eosdem citrum plerunque afferimus: quia videlicet eo fabrili munimento frigoris noxam(quod etiam Graecus pnecauet' Florentinus) facilius propulsamus: eo quo solido adminiculo caudicis & ramorum gracilitatem vexationi ob- . r. noxiam valide stabilimus , ut grandiores aureos foetus arborea mater educat, de quan uis pondero os haud grauate indefessa sustineat . Nunc triplicis huius collocationis modum tradere conuenit explicatius . In priore igitur accuratissimi hanc exequuntur industriam coloni . Vasa sichilia comparant percocta, validaeque cocturae argumem to exalbida, vel ex viridi liuentU , stirpibus accipiendis accommo data, vel paulo etiam capaciora: imo demum poramine, simplici multiplicitae , superfluum rigationis humorem facile transminuro peruia . In hisce deinde vasis testacea fragmina glareolasve subste nunt, & pro ipsorum magnitudine vasorum adaggerant. Alta enim trium seu plurium palmorum saxeum substramen in digitos quaternos excitatum exigunt: breuiora minore aggestu contenta sunt. Verum ipsi foramini obstruendo sic testulas seu glareolas disponunt, ut superfluo facilis humori exitus rima multiplici relinquatur. Itaque cauam primum testulam super foramen statuunt: deinde alias circumque supraque ordinate congerunt. Fimum postea superingerunt bene maceratum, & bene pinguem, quinos senosue digitos ab tum . Huic pariter praepinguem, eiusdem altitudinis olitoriam te ram superaddunt: mediamque in cumulum exaltant, nisi si1 transponendae stirpis radicibus gleba vetus adhaereat, ut, cumuli apicem in
sidente stirpe, fibrarum capillitium humerota decliuitati aequaliter explia
142쪽
explicateque circunfundatur. At vero exemptam cohaerente curria Quemadmo.
lo arbusculam in terrae cubili molliter aequato collocant: optima , t a ra
terra vas replent eatenus, qua sex alta dio itis lacuna relinquatur: pon/xRx R
quam alluem pingui explent laetamine, ita ne codicem contingat:
tum aquam largiter affundunt , in opaco habent per dies aliquot, nempe quindenos aut vicenos. Alij testarum fragmina sex alte di-girps supra vasis sundum rare congerunt, in aquae silperfluae cloaculam: his praeterea supersternunt aut scoparum ramulos aut sarmentorum surculos, nempe moram de obicem terne, ne cum affuso liquore deuoluta, rimis & foraminibus obstructis , liquoris transitum exitumque praecludat, Ad haec terne loco simum adhibent equinum , diuturno putrique situ in terrestrem naturam prope Iesselu, tum, Id genus fimum cum sordibus alijs proiectitium tiberina ri- pa Romae suppeditat : unde cultores nonnulli alte defossum praeparatos transferunt in scrobes, eoque vasa parcius replent, infra summas Oras modice subsidente: ne magna ex parte humor affusiis exundet, sed ut cauo gremio exceptus in omnes se totum partes fertiliter insinuet. Haec tamen duplici nomine incommoda videtur educatio . Excitatior enim e testulis surculisque congestus debitam stirpi sedem invadit ac prohibet, ne radices altius porrectae spatiataeque ad arbusculae proie ctum uberiore pabulo saginentur. Fimus praeterea , quan uis requietus ac putris, non adeo tamen deserbuit, quin absque terne mistura nudam arbusculam perurat. Eius autem arbusculacrus palmari , vel maiusculo rectoque incremento supra vasis oras attollendum : a crure summo ramosa brachia paribus, quoad eius sieri poterit, interuallis in orbem dispergenda: inter se iusto arctius co huerentia arundinis utrinque bifurcae interpositu seiungenda: vltra praestitutum ambitum porrecta robustiori eiusdem arbuscula ramo adnexae xesticula ligamine reuocanda: sic eatenus coercenda,quoad emendata teneritudo durescat . Caetertim in fictili posita malus M e- Queisiadis,odica, siue xpcentem exigat terram siue maius fictile, altero quoque tertioue anno sic eximitur. Inclinatur in latus vas, modiceque pronum statuitur. Deinde fabrili xrulla in altitudinem sere palmarem circumducta, concretae gleba xerrae vasi adhaerescens abiungitur : si-ni xurque xtullae ductu comminuta terra foras excidere. Tum altero genu laevaque manu vas suffulcientibus, dextera truncus apprehenditur, suaque cum gleba facile sequax arbuscula educitur, Summae radices in duos tresue digitos falcula alioue simili serramento undi que resecanturi simulque humus adiuncta decutitur, Deinde te tacea fragmina, quibus foramen imum oppilatur, remouentur, des 1bsidente limo perpurgantur: quo Ope congluxinaxa, radiculisque productissimis irretita, plane ue operta, humorem vel pluuium vel
143쪽
Quemadmo. dum citretuinstituatur. Qua ratione eitrus transferatur .
irriguum non sine graui noxa non tranfinittunt. Ad haec , seram nis obturamento testaceo rite reposito, paulum fimi, qui spatio minimum annuo requietus flaccuit, ingeritur. Huic fimo arbustulae gleba imponitur: ac reliqua inanitas circunfusa eiusdem generis Lmo expletur. Quod si vastius plantae incrementum prioris vasis recuset angustias: in aliud laxitatis idoneae vas modo consimili trans ponitur . Iam vero hac ex arbore sic disponitur arboretum. Ante menses plurimum ternos, vel ante dies minimum quindenos, quam citri arbores ponantur, strobes effodiuntur, ut solem pluviasque combibant. Ipse autem strobes quadratae fiunt inter palmos senos denos: citris grandioribus infodiendis altae circiter senos, latae quia nos . Quibusdam probantur ima, quam summa parte, patentiores , ut radices laxius evagentur, & ininus hiberni frigoris aestiuique caloris angustiores per aditus admittant. Eum praeterea scrobis modum transalitia malus Medica ex ' Pontani praescripto requirit,
ut neque in elium Desideat nimis, ut quantum radice profunda Haeserat, hoe paulo iaceat plus: eque lacuna Hauriai mi solitos imbres madidumque fluentum
Caeterum cui placet ordo citreti speciosissimus , disponat is arbores in quincuncem: qui in quancunque partem spectanti laeto spectaculo rectus est. Sed age iam videamus, quo sit effodienda modo,
quae transponitur citrus. Si non exteris ab oris,at de proximo petitur et curabitur, ut, quae radices complectitur tellus, nisi recentibus hu- meat imbribus, affuso humore madeat, quo tenacius adhaerescat. Deinde caespes a trunco in orbem circiter bipalmis alte circuncidiatur, auerso & in exteriorem partem impulso bipalio: ne grandiores ac praecipuae radices aut praecidantur, aut vulnerentur. Gleba radiacibus cohaerente, iam satis alte lateque circunsecta, paulatim arbor
demisso suppositoque bipalio attollitur: illique iam extractae si quae
radices enormiter prominent, resecantur. Praefosso deinde in scrobe fimus bene putris es resolutus, binos palmos aut paulo amplius altus praesternitur. Deinde palmaris altitudinis pingue solum supe inducitur. Super hoc arbor locatur. Deinde humus itidem pinguis eatenus ingeritur, qua palmum distet a summo scrobe. Reliqua lacuna probe macerato latamine expletur :& arboris prosectus quotidianis irrigationibus ad octauum decimumue diem sedulo prouocatur. Sunt, qui nonnullis, antequam conserant, diebus scrobes paleis compleant de incendant: eoque tacundo cinere radices operiant . Sin autem (quod aliquando fit) imae arbori gleba non haereata expassae nudae radices super pingui solo statuuntur, operiunturque
144쪽
more supradi sto: ijs tamen , quas casus luxauerit laeseritu e , praecisS , di promissioribus summatim detonsis . Novellae citri arbores exteris Dee citretis tranfinitti solent, radicibus figuli creta circundatis, de inuo- '' lucro herbaceo munitis obligatisque, ut humectae frigidaeque seruentur. Hae quoque consimili ratione deponuntur , detersa priuslia rente creta, ita ne, quoad eius fieri potest , agglutinates fibrae conuellantur . Crediderim tamen cum experientibus colonis , si Quae mensibus aestiuis recipiantur, cum haerentis argillae pila defodiendas esse: ne positae per aestum nudae radices aegre tardeque comprehendant , vel caloribus deustae perarescant. Sed ubi per autumnum annus refrixerit , summa tellure bipalio caute remota, circumitetam interiectamque radicibus argillam diligenter detrahendam, bonumque solum reponendum: denique putrem simum, sicut praediximus, ... s. i. d ij ciendum,' Caeterum perutile fuerit (quod etiam veteres conaxo. sueuere) priusquam arbores transferantur, eas rubrica vel alia qualibet re signareu ut ijsdem ventis, quibus ante steterunt, constiruan
tur. h Quin etiam, quo fuerint ad ultiores, eo diligentius curandum est, ut ad eas caeli plagas aduertant tur, quas ante spectabant:
nisi si pars aduersa vitio aliquo laboret. Illud alij satis habent, ut a
borem transserendam non plano vulnere, sed leuiter devexo exputent et illi tamque resinata cera plagam austro aduertant, ne gelidus septentrionis halitus ossiciat. Alii demum curam utranque superuacuam putant, quod peregre transmittiantur citri arbores nullam si tus pristini notam praeserentes, roti indoque Vulnere mutilatae . Equidem ut vulgarem hanc frequenti periculo comprobatam non Improbo consuetudinem, sic geminam illam industriam , quippe tu
tisi1mam, praetulerim. Caeterum tempestiua est citrearum positio Quo tempo-
arborum Octobri mense aut Nouembri , & rectius quidem senescen- te luna. Sed fictilium arbusculae quiduis mensis lunaeque transponi optime possunt, quod earum radices haerens humuS satis tutatur a noxa . Quod si arbor natu grandior sine adhaerente gleba transponenda sit: uniuersi trunco tenus rami praecidentur. At vero suo clim caespite senior, & nudis radicibus iunior, translatitiae, non angustam illam putationem, sed laeviorem tonsuram effagitant, qua castigatae rotunditatis nemus effundant. Par ali stiatenus industria citros parietibus, propitiam plagam spectantibus, applicabit. Etenim per- Quemadmo.petuam scrobem ducet, pariter altam latamque: alternum laeta mei in , ac terram subijciet: medias plantas, divaricatis belle radicibus, lota rum cabit Tite adobruet: aquam tempestiue irrigabit: ad haec utroque natos e latere generosae vegetaeque indolis ramos parieti sic adiunget. Clavos quaternis fere digitis longos, bene crassos, & bene capitatos adjset in parietem : ad eos clauos deligabit ipsos ramos hispano
145쪽
sDarto praetenui, nempe aridi soli iunco: qui retextis e sportis hispa
nicis, utilem cinerem ad saponis lixiviam transferentibus, nlatim colis livitur . Alligatori praeterea debet esse antiquissimum, cirrorum brachia diuersas in partes recta disponere, nec unum alteri superponere decussatim: quod ea res officit cum operis topiarij concinnitati, decussata parte ineleganter extante: tum ramorum incolumitatI, mutuo pressu transmeans alimentum remorante . Frugiferi ramuli, quos idcirco vocamus orbos, quia summo carent procerum ad incrementum oculo, si loco sese exerant alieno ac praepostero , molli nexu ad muralem proximum ramum reuocantur: irrevocabIles reciduntur. Proderit quoque arundineos cancellos, digitorum fere quaternum interuallo a pariete surimotos, praetexere, ijsque topi riam citrum alligare: ne solis aes tui repercussu propiore torreatur. Non dispari demum artificio architectantis hortensem amoenitatem daedalae voluptatis cancellatim structiles ex asserculis ac tigillis parietes bene longos , & cameras tholosque decenter gibbos eadem citrus topiaria, planeque tectoria conuestiet. Ita recentes coloni, nempe noui Attali , viride hortorum aulaeum opere ramoso attexunt, veteri
attalica veste felicius, quippe sine suco & fallacia floridum ac pomo sum : & apiculis adiuuantibus, auiculis insidentibus, vere Del-leque belluatum. Ita denique contra ciuestem vim lauro citrus p gnacior, amoenissimis umbraculis, tanquam hortensibus tentoriis, non rara Iouis fulmina, sed quotidiana solis lucida tela defendit . Huius quoque opacitate viridi simul& aurea poteris hortensia formarcuiuscunque stativa, ex asserculis cancellata, speciose conuestimet potoris eandem in rerum effigies opere historiali trahere, tonsile ac docilitate flexili obsequentem.
Pasinauio es sercoratio. Cap. XIII
Italiae mos in fimo spar gendo .
TERCORANDI usus pro loci temperie variat , annuam calida, frequentiorem frigida plaga stercoraticnem exigente. Vniuersa ferme Italia fimum sic adhibet. Per autumnum circUmiectam citro terram quatuor late palmos bipalio ita pastinat, ut eadem circa arborem adaggeretur, & intra sparium illud luxuriantes radiculae recidantur: quibus summatim praecisis, imaei frigidam udamque humum altius demers, aritudinem sitimque non reformidant. Deinde , si regio frigeat, pastinato in i jcit recentem ac praeseruidum palmaris altitudinis timum , ab ipso trunco palmo interuacante summotum. Verna denique repastinatione conuersum permiu
146쪽
permistumque selo laetamen adobruit. Neque tamen hic ego falsum dixerim ' Augustinum Gallum, agrestis rei prudentem : qui more alio, fatodiensibus citretis forsitan salubriore, ante fimum assiiungi praecipit, quam terra pastinetur, arboresque coagmentatis integetes assibus aduersuq hiemem protegantur. Quod si regionem frigora minus infestant, idem terrae spatium eodem ferramento subas tum, de priori contrario gradu ad arborem usque ablaqueatam leniter decliue , fimo superlegitur, qui anno requietus iam deferbuerit: idemque trunco viiij ter admouetur , ut incidentibus plui js penetrabilem tabescat in succum, quem terrae deesiuitas totum Vndique ad radicum uber saginamque transimittat. Non a bsimili ratione aggesto laetamine positae in fictilibus arbuscuhe refouentur. Caeterum si necesse fuerat alieno tempore vires effoeti soli reficere, simus adhibetur admisceturque putridam vetustate resolutus. insoniam pictilia ta- vero ficti ibus incluta uber terrae facilius & sertioribus aestiuis eXic- siti ha catur, de irrigationibus eluitur ,& radj cum suctu exhauritur: idcirco illam conuenit identidem instaurare. Quare vel ineunte Maio, vel Augusto saltem exeunte non in totum, nisi si computruit , sed impalmum circa detrahitur: se recens ac bene stercorata sussicitiir. Ca- Steteorandi labrica Tropaea proximumque Rhegium , quod Vtrobique modice Tropaeenses , seroque hiemat, Medicas malos fimi somentis, Ianuario strense ad WRii Smy' motis, calefaciunt. Easdem Creta insula, suo sub Ioue sibi propitio Apud Cre- per hiemem leuiter frigida, satis habet hiberno laetamine praemunire. Maritima vero Siciliae ora, quippe quae gelu rarissimo in se sta- Agrum licvtur, simum circa Citrum non aggerat: sed , effosso profundo scrobe ,
caries es ubertim admittit aquas . Mense praeterea Ianuario suillas setas aut veteres calceos radicibus supera dijcit, humoque palmari cooperit. Melitenses coloni nullo campos laetamine conspergunc: Apud Meli-
illud enim seruidiore iub caelo terram sui ipsi aiunt) inebriat & ve nenat. Qui tamen Magni Equitum Magistri pomario praeest cultor
primarius, exiguum fimi Ianuario mense cum terra permiscet: Vt eadem , lapideam in duritiem sacilis concrescere , rarescat . Lupini praesidium citreis malis laetandis nunquam non tempestiuum est Id autem bis anno citretis suis Florentia sub nainistrat. Circa trian, Apud Flotis.cos breui bipalio sex alte digitos terra suffodituri in es bssum scro- bem lupinus non consertim ingeritur, ne densior massa caducum e caelo vel manu affusum remoretur humorem: sed rare spargitur, ut
solo permistus, ex facili putrescat: in suum denique locum fossilis
terra reuocatur. Caeterum amat saturari citrus etiam suillo huma- Asia sitis
noque fimo , necnon hominum lotio. Quin etiam adobrutis duris 'ostibus pasci nouit & pinguescere . Ut autem vastioris incrementi poma serat, proderit ad eiusdem radices occisi canis alteriusue non
147쪽
disparis animantis cadauer insedere : quia pinguis &glutinosus reseluti cadaueris humor ut aptiuuno arborem pabulo saginat, sic pomorum incrementum maius facit. Hanc ipsam stercorandi curam, caeteroqui sordidam, culto A Pontanus carmine sic exornat a n. b, Nee vero non ista tibi sit maxima cura,
Et pubi tenerae, es 'squam fles extulit arbos , Sordenies soleas, simul es praesegmina, terra Illuuiem immundam crassisque liquoribus hausam
Ingerere: humorem ut lenium radicibus imis
millent imbri atque adius uialibus undis. Fraecipue foetus grauidos nitidamque iuueniam aestabunt inmossa canum tibi squalida tabo Corpora , dum pingues gaudent uligines rae,
Luxuriamque hieme in media atque mentibus aruis. Nec dubita aggestum cinerem ,Duallentiaque ossa Mersasolo infodere, aut hominum excrementa humue Inferre, aut laetis sparsim radicibus urnam Fundere , es humani male olentia lumina Diij, Nocte tamen et ne te petulans vicinia damnet , Nidore osse a Fgrauiter spirantibus auris.c Eadem citri arbor apud h Palladium, citrinae indolis bonum inter- ι ι, . , , pretem, assidua sonione gaudet: unde maiora etiam poma proue- niunt. Augustinus Gallus Salodiensium exemplo colonorum fo- . vitiis,diendi tempora clarius definit. Ait enim, a mense Martio, stu cum remotis hibernis tegetibus casso solique arbores ostenduntur, ad extremum usque Septembrem circunsusam cirro terram quo quot mensibus iterari sessione oportere. At vero Melitensis cultor quotannis extremo circiter Iunio suam altitudinis leuiter profundae fodit humum: obrutas autem fragilis duxitiae saxeas glebas grandiore bellici tormenti pila, magnive ponderis claua eatenus contundit, latas ut rimas agant, & arborum radicibus, irriguis aquis peruias. Denique illud ego g recenti cum scriptore subscribo, pastination frequenti, stercoratione, irrigatione citri quidem foecunditatem au- - et geri, at aetatem imminui, crebro partu parentis vires vitamque de- θηiwTu libante . Hinc arbores quinto quoque anno vel decimo circunsossas
148쪽
Liber Secundus. IasIrrigatio. Cap. XIV.
ITICULOS A e patria sitim citrus ducit immodicam , & aquam largiter potare desiderat et sed locis temporibusque diuersis non aeque sitit. In aprico, siccaneo , bibuloque solo a Liuis ac
siccis mensibus crebras amat irrigationes , imopaco humectoque parcius ministrandas . Quin- Ckres qua imo per taeteras anni etiam hiberni siccitates ita a rigari vult , ut in sicco elemento semper hu- 'meat. Prouidendum tamen est, ne aqua restagnet, vel terra lute scat : quia radices humi natantes ac naufragae computrescerent .
Quare, ubi aquae copia non suppetit, malus Medica frustra seritur: nisi si raro exemplo solum ariditas non infestat . Hac temperio ubi rigatio-beantur orae ligusticae, orienti soli propioris, loca nonnulla, in qui- ' i' bus aurei mali arbor densa &pluruma, oleis intersita, citra opem aquationis , misto nemore feliciter adolescit : quippe selum illic nacta leue , profundum, frigidumque, nempe humoris aduentiti minime indigum . At vero in aduersa occidentali ora, atque imipsa urbe Genua, propter soli diuersitatem, nisi rigationibus affatim propinatis, bibaculae arbores non proficiunt. Hinc suae cuiq; nationi Cuique re- certis repeti solitae interuallis rigandi vices, quas arborum sitis regiO- T siri ... numq, habitudo praescribit. Rigant per aestiuos tantum calores altero quoque tertioue die Genuenses: post quindenos vero dies in ora, qui vulgo dicitur Diui Remi, remotiores ad occidentem Ligures: Sa lodienses frequenter, & cum usus venerit : Romani a Iunio mense, aut etiam sicca tempestate maturius ad Septembrem usque quinto quoque vel sexto die : singulis per asstatem diebus Neapolitani: a Maio mense ad Octobrem nulla non hebdomada Tropaeenses: octo etiam dierum spatio intercedente Rhegini: Cretenses nunquam sere hiemali tempore, utpote plerunque pluuio: caetero binis vel ternis per hebdomadam vicibus. At vero Siculi maritima in ora, quippe bibula ,& gelicidijs minime opportuna, hibernas e fontibus irriga tiones frequentissime deriuant. Sic autem aqua in haec additur pO- Citretum
maria . Si copia sitabiatis, simplex ab illo vel multiplex pro simplici 2.έta, ' '
multipliciue arborum ordine sulcus ducitur, palmum latus altusque, recto inter arbores alueo circum easdem rotundo ambitu, in star unius palmi spatio a codicibus. Eo terrae interpositu cauetur, ne contiguo truncus madore vitium noxamque concipiat. Fontanus deinde liquor sulcatim corrinatur qui, ubi priorem arborem saturauarit, ad aliarum subinde poculum transcurrit. Quod si rigandis una
149쪽
Quomodo defossi rami taleaeque . Rigationis
Vnde rigandi necessitas conijciaturipi ilium irrigatio . Quae irriga
dis una stirpibus uniuersii dies non sufficiat; in plures ordinata vi
ces irrigatio tribuitur . Sic enim arbores omnes ad praestitutam re currentium dierum intercapedinem potant. Consimilis re clo tantum meatu immissus rivalis fluor citros, opere topiario muralei , humectat. Rami quoque taleaeque , spatijs angustioribus in seminario dispositae, satis utrinque bibunt, si media rectus interordinia humor inter uat. Rigandi per aestatem horae matutina , seu potius vespera, ne inseruescat aqua sole: sed ut, noctis opacitate iuuante , radicum sitim frigidior extinguat. Serena & siccissima hieme , ruuo ductilis aut manu vectibilis imber altera Iost exortum solem hora , ne conglaciet, non ita frequenter suppeditabitur: cum videlicet pallescere humus incipiet, siue antequam eadem a complexu radicum s luatur in puluerem . Manuaria irrigatio sulcum non exigit intermedium , sed arboribus circunductum. Mos est nonnullis , cuicunque utiliter imitabilis, ut, ne stupra quam arbores quaerunt , aquam affundant, contactu folia consulant. Nam sinatiuus eorum lentescat rigor, intelligunt, eadem incipere necessario destitui suciaco, ac proinde irrigationem tum es e maxime ministrandam . De pactae in vasis fictilibus citri arbusculae, angusto solo facile siccescente, cum toto anno frequenter ac salubriter irrigantur, tum praecipue ubi, e cellarum ac tegetum hibernis in hortorum aestiua prodii-ctae perdiu apricantur. Sunt igitur semel aut bis quotidie frigidioribus aestuantium dierum horis , sicut praemonui, vasis aquarij placido imbre ductim insuccandae, non prosusi eluuione praecipitam ter ingurgitandae a vi in omnes aeque partes immersus, omnium auiditatem expleat liquor . In hac etiam irrigatione de more cautio est, ne viriante caudices aspergine contingantur. Curabitur praeterea, ve, quemadmodum ' supra docui, humoris affusi superfluitas .imo e vasorum foramine facile defluat: quia restagnans in aluo fictili 'aqua radices corrumperet. Humor ad ima transfusus emissusque monebit, sat vasa bibisse. Caeterum obrutis citreorum seminibus, donec in arbuscula S conualescant, aquario vase multiforo minutus ac lenis imber, qui supersusam leuiter humum non eluat, irrorabitur . Superest aquae ad irrigandum aptitsimae delectus sic recenti Pomonae, ut nuperae Florae, necessarius. Dulcium aquarum c fonte profluentium rigua praecipue prosunt: propterea quod facili negotio riuatim inducuntur, & ipse decurrentem undam liquidus labor extenuat ac defaecat, ut eadem terrae altricis uber penetrabilis ira pleat & salubris. Huic proxima, quae cisternis concipitur, caelestis aqua , caeli halitu vitali, phiuioque caelo foeta . Tertio habenda loco putealis, quippe sole, eum caetera vitia tum frigus nimium excoquenti, non ostenta. Minus vulis palustris, quae pigra repit. Deterrima,
150쪽
terrima, Padi penitus ignaua stagnat, crassitudine utranque damnante . Salsam & sulphuream non crassitudo solum , sed inimico latens in elemento incendiarius vapor infamat. Vt autem summatim dicam: ea maxime aqua probatur, quae perspicua sit: quania nullus odor aut sapor vitiet, nullus inquinet limus: quae frigus hibernum tepore mulceat, aestiuum incendium frigore moderetur. Vt interpretemur, salubrem ac iucundam aeque arboribus esse, atque hominibus, aquae sincerae ac simplicis potationem, cuius Voluptas aureo fructu exuberat.
VLTARUM instar arborum citrus vulnero
conualescit: dumque mutilatur , ornatur. Sed uti collocandae , ita exputandae ratio huius arboris triplex. Pol ita in vase si stili sic putatur . Ad eitri
limpiacem rectumque stylum redigitur : qmc- fictili positae.
quid c minet supra palmarem pauloue productiorem staturam, praeciditur: circa summum truncum terni quaterniue rami sere in palmum exis here permittunturi ultra quam mensuram cacuminibus demutilatis, e relictis ramis ramosa undique silvula sese sun det. Ea deinde, cum satis adoleverit, putatorio artificio vel in turbinatam, vel in conuexam, vel in aequatam superne, vel in qualicunque aliam elegantem superficiem attondebitur. Rami autem superuacui, gracilenti, distortique, interlucata densitate, amputabuntur . Cura erit praecipua de horis omnibus tempestiua, ut Omnis foliorum & ramorum aritudo
resecetur : quia praeterquam quod vitiosa pars formositatem reliquam deformat, vim praeterea genitalem delibat: vitioque facile
proserpente, cognatam contiguamque viriditatem materna cur stirpe interimit. At vero ramos, confirmata iam aetate crudoquo
senio robustos, piaculum fuerit vulnerare : quod ex ijs fructuarios ramulos citrea malus inducit . Ita non est unius ac subitariae, sed multiplicis accurataeque operae vel in arboribus luxuriantem formare adolescentiam, salubriter sauciantis serri artifici castigare censura . Quare ' Palladium non audio priecipientem, nisi quae arida sunt in citro, rarissime abscindi. Latioris etiam glebae inquilina ci- Ahbote, . trus eandem s re tonsuram subit. Etenim prior putatio virgae, im arboreum caudicem adulturae, ab imo pullulantem agnatamquos obolem, atque hinc inde stuticantes ramulos desecat: ad eam staturam, quam quisque vult, iam satis adultae cacumen priecidit altera: circum plagam impulsos, ternos ramos aut quaternos tertia sic