장음표시 사용
92쪽
Naturam arte Reminas,Vincenti, dum vera fingis, quae volumini huic viseentius
appingis poma: nouoq, prorsus miraculo emcis,ut aeque in papyro ac in solo nastantur. Quare cum volumine hoc grande pomarium leui labore eircunfertur. Alterum hic miraculum est, ut,quae leguntur pinma,non auellantur. Soli enim oculi praegustant. Manu carpere, ore mandere non licet : ne mirabiles, ac digni aeternitate fructus corrumpantur . Dum illi durabunt,frugiferum ingenium tuum contestabum tur. In praedictam vulgarem citrum uniuersi conuenit,quam fuse lateque subjjciam, culturae nec aliam illa praeterea peculiarem a colono industriam requirit. Et quanquam tu arboris toto ferme Italiae mi- Sepes e viri tiore tractii curiose colitur, magnoque habetur in pretio: in agro men rhegino propter miram soli benignitatem, caelique clementiam , citra cultum accuratissimum tam frequens, tam vegeta eXL stit, ut, minuente pretium copia, ex eadem vivae hortorum sepes vallo feris hominibusque impenetrabili praetexantur. Et haec citrina hortorum munimenta produnt ubertatem citreorum sene magnam . Verun tamen singularem omnino haud esse structuraim istam , nec alibi inusitatam satis olim testabatur ' Valentinum in Hispania pomarium, non solum a Regis sui potentisi1mi dominatu, verum etiam a conspirantium amoenitatum omnium famulatu plane regium. Visebantur illic caetera inter voluptariae magnificentiae Aedes ex ea. miracula viui parietes e citreis arboribus, quae ad normam constra T. adultaeque, contigua truncorum serie, ramorum rimas explentium interiectu , tonsili aequabilique frondium vestitu speciem exhibebant parietum solidorum , & virentibus peristromatis ornatorum. Hortensibus hisce parietibus hortine an aedes includerentur , i
certum . Hortos certe repraesentabant arbores magno numero ,
multiplicique genere selices atque fructiferae, artificiosa consitione digestae. At vero aedes appellandas esse suadebant, quae illic praeterea continebantur, aula, conclauia, curia, sacella, arae, Canonicorum Libsellia, Episcopi solium, ipsumque pauimentum quadram
to laterculo , perpicto, de vieret tam reis crus 1 in lincto Constratum. Vc appellari citra controuersiam locus ille meruerit hispanicum Elysium. Veteris adhuc vestigia remanent amoenitatis: &citrei parietis etiamnum reliquae sunt parietinae, siue hortensiunia ambulationum nonnulla e citri arboribus incultis intonsisque pera uetusta sepimenta. Iam vero eandem extra urbem Valentiam in Christophori Cauanillae ornatissima villa, cui nomen Troia , visuntur ad eundem modum e citro densatae ambulacrorum sepes, &peramplus labyrinthus: cuius citrina disiepimenta, ambiguo flexu implicatissima, apte materia omni cohaerente , usque adeo spissa sunt ae crassa, ut aspectum nulla ex parte reansmittant. Sed ut Rhe-
93쪽
tum ex Hispania redeamus, pomorum eorundem citreorum ac uentiam prope infinitam arguit rheginorum ciuium concertatio, quae ludis bacchanalibus debacchans, de serociter ludicra ,singulas per hiemes recalescit. Arma sunt , de nocenter liberalia missilia, saxorum loco praedura planeque saxea, quippe immatura, maIa plurimum citrea, limonia etiam &aurantia, e suburbanis pomarijs in hunc usum, an abusum comportari solita. Prior certaminis campus, vere Martius, urbis mediae quadrivium. Martiale tempus , horae festorum dierum pomeridianae. Belli diutu nitas ab decimo sexto calendas Februarij usque ad solemnia Cineralia. Factiones in urbe duae r partis altera superioris , altera vero inferioris. Praelij velites, pueri feroculi. Victoriae signum , hostis suos in fines citreo missili propulsus. Ergo dum puerilis velitatio proludit ad pugnam, coit interim ad spectaculum plebeiorum patritiorumque promiscua multitudo: dc suae quisque parti oculis , gestu, clamore suppetias fert, ac citra telum pugnat. Sed ubi puerorum acies alterutra impulsa caeperit inclinare , tum vero manu
succurritur: tum atrocissimum virilibus praelium viribus integra- Conspirans cum plebe nobilitas debacchanti furori militat
Nulla in eo conflictu vel amicitiae vel sanguinis ratio, amicis Inu cem de consanguineis deseuientibus. Saepe quidem conantur, nec tamen valent, immodice gliscentem pugnae calorem taminae imminentibus e senestris aquae largiter desii e manuario imbre restinguere. In aduerias utrinque turmas poma creberrima vulnifico impetu sine alis inuolant, non uni palato, sed membris omnibus pe acerba . Medica mala malo aegre medicabili contusas malas a ciunc . Praecipitantis more grandinis ruentium tempestas lapideas citreorum tam essicaci verbere incidit, ut frequentibus asperatos tuberculis hominum vultus in globos citreos deformet. Ita se ma- Iis appetunt, non veteri de more amantes, sed recenti licentia su-rentes . At corrigo me. Illa malorum coniectio ludus est amoris, odio persinati: quia postmodum ciues perinde Inter se amant, pe
inde humaniter agunt , atque antea : patrioque prouerbio dicti tant, per ludos bacchanales serio irasci non licere. Tanta igitur est rheginae urbis tacunditas, ut in ipsi malis citreis pluat: eademque mala, quae patriiijs alibi manibus gestari solent, illic triuialium in star lapidum passim pedibus omnium proterantur. At Vero citrus, Rheginis ludorum aeque ac pomorum quotannis tacunda, olims Taruisinis leui ex causa bellum sic peperit. Diuturna florebat pace Taruisium: sed optimus flos improbum in fructum degenerauit, imotium videlicet, ac luxum. Inter caetera otij negotia, luxusque labores castellum fuit, nouo prtificis inuento voluptatis media i urbe
94쪽
urbe excitatum, & aulaeis purpuraque splendide praemunitum. Mialitum loco ab interiori parte propugnabant praesidiariae puellae, id est
amabiles Amagones, floreis corollis galeatae , pretiosisque monilibus thoracatae: sed praesertim ipsarum expugnatrice animorum inermi forma armatae. Diceres, arcem illam non ab una, sed a multiplici arcium praeside , & quidem vel Paride iudice formosissimo , Pallade defendi. Forinsecus vero inuadebant pari aetatis sormaeque robore suauiter pugnaces adolescentuli. Iucundi vulneris tela,&missilia utrinque conijciebantur mala citrea,& Adamipoma, rota, lilia , & id genus aliae palati nariumque deliciae. Vt autem omnia consonarent, vicariae tubarum sistulae tenero clangore ad imbelle bellum hortabantur . Insoliti fama spectaculi multos mortales ex uniuersa serme Italia, praecipue vero e sinitimis urbibus, Patauio ac
Venetijs exciverat. Cum oppugnationem acriter iam inchoatam, intentis omnes oculis animisque intuerentur, Venetorum iuuenum
globus, occupata repente castelli porta, infesta signa inserre carpit. id conspicati e Patauinis quidam, veteri subdente faces aemulatione, impetum in signi serum faciunt: deque illius manu vexillum Diui Marci effigie conspicuum, violenter abreptum ignominiose dilacerant . Exasperatis protinus odijs mutua dc magna caedes illius diei gaudium funestasset, nisi, qui praesidebant AEdiles, ludis edicto interruptis, praelium diremissent. Eo tamen postmodum acrius recrudescente, intellectum est, non solum Paridis arvo, sed etiam nostro bella de pomis nasci . Neque vero ista recentis videtur esse inuenti, sed ab antiquissimis usque temporibus deducta citrea lapidatio. VtR a N-- enim 3 Flauius Iosephus affirmat, in Alexandrum, qui post Aristo-
c. H. hut1 fratris natu maxim1 obitum Iudaeorum regno potae bacur, 1pi
Scenopegiae siue Tabernaculorum festo die iam ad aram immolaturum , coorta furentis populi seditione, coniecta sunt citrea, quae cum palmeis thyrsis solemni more gestabant: & iactata petulanter conuicia, quibus de captiuum, & , qui sacris operaretur, indignum notabant. Enimuero in eo dedecore decorum hoc suit, ut Rex lapidibus citreis , hoc est aureis appeteretur. Iam vero illud habeo subijciendum , sicut omnia vulgari citro conueniunt, quae de citreorum omnium cultura usuque praecipiam et sic, ubi temperatioris locinatura fauet, artem esse inertiorem. Quocirca in citro colenda munus adhibent industriae rhegini siculique et minimum vero corcyraei & cretenses coloni. Quod si naturam solertiyr iuuaret ars, inclytos hortos Alcinoi Corcyra sine fabula & fallacia instauraret: Cr ta quoque , ab eiusdem nominis nympha , Hesperidis silia, vocabulum fortita, cognatarum Hesperidum aureo nemore concinniore flavesceret . Sed ijs regionibus innata de voluntaria flaventium pi
Alexandriun Iannaria Regem ijs deni appetunt Iudaei.
95쪽
morum ubertas aetatem auream, minime laboriosam, sine operoso Triplex vul- culeu ab ipsis colonis creditis aptius divae Maio mense praeflorent mala citrea, parum bab
est aena, ouerpera n ira soream pomorum insentiam in absolutin
mam maturitatem feliciter parit alitque . Illa vero est citreorum, , ubi maturuerint, absolutio, ut multo ad sobolem semine affluant: utque idem semen concreto potius ac solido, quam nimis raro teneroque corpore circummuniatur. Quibus de inde citreis vel Augustus vel September natalis est, plurimum succi perparumaemium, eorumque inanium & exu rum messe, a uus caloribus msuccum soluta extenuataque densiore parte pomorum. Denique vel Octobri vel Nouembri, mensibus nempe fragidioribus& abortiun , concepta & nata citrea cum succo tum semine prope destitui: leu
Ialam citreum dulci medulla . Cap. IV.
E pomum pulcherrimum notae, vulgari citreoteroqui persimile , discriminant: cortex, ut in aurantio malo , coloratior: apex non ita plerunque cuspidatus: caro gustatu suauis, satisque tenera a ,& in cibatu gratissima : medulla iucunde dulcis, duodecim fere spicarum, seminum paucorum: mediae quoque medullae sinu nonnunquam inclusum malum citreum alterum, nucis iuglandis magnitudine perpusillum , & pariter aureum . Rarioribus riget arbor aculeis: nimirum extimam spinarum saeuitiam interior succi dulcedo demitigat. AEquale vulgari folium dilutiore viriditate pallet. Tenerrima ramorum chcumina non vehementer, velut in superiore citro, rubent: sed langubde virent. Flores sine ruboris mistura lactei, pomorum dulcedinem
pollicentur. Caeterum Bedraddinus Arabs, Cadibae Albechi filius, philosophiae ac medicinae laude praeclarus,' qui anno hegirae, siue a fuga Mahometis sexcentesimo & quinquagesimo quinto decessit, eo in libello, quem de animi relaxatione ac laetitia per corporis sensus Miluis . percipienda conscripsit, se audisse testatur ex Aloysio quodam de ,
reum Indo- Nerbais, indicis malis citreis dulciem medulum inesse: atque in insu- ' - Fori unatis, quas etiam Canarias vocant, mala citrea inueniri, quorum alterum altero includitur: alterum tamen dulci, alterum acri
medulla esse: verum utrius sit propria dulcedo, excidisse sibi.
98쪽
Idalum eureum digitatum seu multiforme . p. V.
Vae pomum parit multisormi varietate mirandum citrus, citrei vulgaris arborem superat proceriore statura, crassiore trunco , densioribus ramis , solio spissiore, longiore, viridiore. Cortice magis pallet. Aculeis breuibus, at frequentibus
exasperatur. Caeterum nullo ludit in pomo natura licentius: adeoque varias mire docile fingit imsormas, ut hac in arbore natura eadem non artem pomariam, sed figlinam exercere videatur. Aliud enim digitatam expanditur immanum : aliud sororiantes extumescit in mammas . Visitur hoc auium ritu rostratum: illud facie gallinacea cristatum. Hoc hircino , illud bubulo more corniculatum. Sed quis omnium figuras pomorum, inexputabili numero diuersas, enumeret Pomi cutis pleruiaque laevis ac tenuis , necnon odoris mollissimi, pallidoque Rauens auro. Caro intus candida, iucundi saporis, & in gustu tenera. Nulla ei medulla, sed medullae vestigium pertenue . Pauca semina, quina senaue . Summum pondus librae duodenae. Pomum ipsum expetitur non tam palato cibi suavitate mulcendo, quam oculis variam iis sormae miraculo pascendis. Vivit arbor annos ad summum quadragenos . eadem primore modestior, & adhuc ludendi rudis,
unius uniuersa vultus poma vulgari oblonga more producit. Senescente vero aetate licentior, pomorum varietate lascivit. Quanquam non adeo constanter quotannis variat, quin aliquando, quasi nugarum pertaesa, foetus omnes eiusdem sormae, a nostra te citreo non
abhorrentis, effundat. Rhegino solo summopere delectatur : ibique non instar vulgaris citri texendas damnatur ad sepes et sed inter speciosas arbores ad oculorum delicias accurate ac liberaliter educatur . In alijs Italiae citreis ob indolem delicatissimam caeteris morosor citris, minus proficit. In ipsa Romana temperie (vt e scientis simo cultore, qui periculum fecit, comperi) triennio exacto dege nerans, in oblongam vulgaris citrei faciem poma conformat: quippe varia cum affulgentis caeli temperatio, tum altricis terrae assectio ad immutandam pomorum figuram plurimum valet. At unde nam
poma haec benigno in solo & amico sub caelo corpore sepe diuiduo ,
vultuqtie vario proueniunt 3 An quia seminis imbecilla viS, cureta Cisus, o -- pomi partes coniungere, consuetumque in citrei mali vultum conta M*ix'puci'
99쪽
tat An. potius quia vis eadem genitali primum impetu multos simul foetus enititur et eosdemque deinde viribus oc foecundo humore desecta, medio in conatu relinquit insormes, graciles, medulla & semine aut prorsus aut prope destitutos Et hactenus quidem philosophicas inter coniecturas caecutisse sit satis. Audite