장음표시 사용
811쪽
esiim causam in aere, aut in igne anima eii si, non facit alat, inimi fis autem: praesertim, cum melior in illis esse videat 3 Quare autem utique aliquis,&quam ob causam 'in aere anima, earn in alatibus, melior est,es immortalior. Acciit autem utroque modo in eo nueniens, & irra Υtionabile;etenim dicere animal iῖnem, aut aerein, irrationabilium est. de non dicere aiatia, Cum ala insit, in conueniens est. g olinari auid' -- vnt aiam esse di in his, otii totum cum partibus
eiusdem speciei est. Quare neces aliam ipsis dicere & aiam eiusdem species cum partibus es, si, quia intercipitur aliquid conti .ientis in ala- , Iibus, alata a talia fiunt. Si autem aer quidem discet plus eiusdem speciei sit: anima autem dissintilium partium: hoc quidem aliquid ipsus inerit,ut patet, aliud autem non inerit, Necesse est igitur ipsam aut similium pamuni ed , aut non inesse in qualibet parte totius. Manifestum igie ex dictis neque cognoscere inest animae,
Propterea T sit ex elementis: neque moueri ipiam bene, atque verE dicitur. ut Septimum. Nonnuia proponunturtes de ipsius Animae unitate,ae partibilitate. QVoniam autem cognoscere aiae est, & sen- Τα r si tire,& opinari: adhuc autem concupiscore,& deliberare,&oino appetitus: fit autem dc sin locum motus ab ala a talibus: adhuc autem dc augmentum, dc status,dc decie mentum .utrutoti aiae unumquodque horum inest, dc tota ani ma intelligimus, dc lentimus, de aliorumοῦ unum Quodque facimus, dc patimur: an partibus ali is Qia Et ipsum etiam viuere, utrum in aliquo ho '
rum est uno, aut in Plurib. aut in omni b. an de
812쪽
G. so. aliqua allia causa est. Dinunt itaque quide pa tibilem ipsam,& alia quide intelligere, alia aut concupiicere Quid igitur continet animam, si partibilis est natura Non enim nique corpus: lur enim contra magis anima corpus continere: lG. L enim expirat, di putrescit. v Si igitur aliquid aliud unam ipsam facit, illud maxim Evtique erit anima'. oportebit autem iterum di illud quaerere, utrum unum, an multarum Partium m.Si enim unum est, re quid non mox &animam unum esse si vero partibile, iterum ro 'quaeret quid est continens, & sic viique proceri. a. detin infinitum. 1 Dubitabit autem aliquis αde ipsius partibus,quam potentiam habeat unaquaeque in corpore. Si enim tota anima totum corpus continet, conuenit& partium unaquaque continere aliquid eorporis.Hoc autem assimilatur impossibili: quam enim Parrem , aut quo intellectus continebit,dissicile est et finge- . 3 re. ηVnr autem dc plantae vivere diuilae, & aniam alium insectorum qia, taquam eande habentia alam jecie, etsi non numero et utraque emraritum sensum habet, & mouetur Em iocum G. s . ad aliq3 ips.s si autem no permanent, nullum in conueniens est; instra n .non habent,quibus saluti naturam, sed nihilo minus in utraa; Parmitum oes in existunt partes animae .Et eiusdem speciei sunt ad inuicem, di Iois. adinvicem quidem, linquam quae non separabiles sunt: toti . ys. aut anima, tanquam indiuiti bili existente. autem dc,quod in plantis, principiu anima quaedam esse.hac enim sola coicant & animalia, replantae. Et haec quide separatur a sensitivo 2rincirio: senium autem nihil sine hac habet.
813쪽
In Prima investigat,ae tradit Anims definitionem. In Seeunda Anima potentiar, earum redine, ae pacto definiri debeant, declarat. In Tertia de potentia Anima vegetativa sermonem' facit. In Quarta de potentia Anime sensitius. In Muinta probat nou darisextum sensum γνι non dinum, ted plures habeamus. In Sexta quaerit,an eodem , quo sentimus sensu,etia sentire nos percipiamus: Seu jumeh, quem Comm .
In Semima ponit differentiam inter intelligere,μρere,ac lysum sentire, inμestigati ipsius Imaginatis
nix essentiam. Summa Prima Caput Primum. Tradisur Anima definitis declarans tantummodo quod es-Vm autem quae a prioribus tradita sunt de anima diaa sint, iteIu tanquam a principio redeamus, tentates determinare quid est aia, & q. Vtiqs erit communissima ratio ipsus. s Dicimus itaque unum quoddam genus Tex
814쪽
eorum, quae sunt, subitamiam. Huius autem aliud quidem sit cui materiam, quod secundum se quidem no est lioc aliquid: Aliud autem sormam,& speciem, secundum quam iam dicitur hoc aliquid cic Tertium quod ex his.Est autem
materia quid c ira potentia, forma autem actus.
Et hoc dupliciter: hoc quidem, sicut scientia, ilTex. 3. lud autem, sicut speculati 'Substantiae autem
maxime esse uidentur corpora: dc hortim, naturalia: fiae cenim aliorum principia: Naturalium autem, alia quidem habent uitam, alia autem non habent. vitam autem dicimus, qua per se ipsum habent alitione ira, augirutationem,& diminutionem. Qtiare Omne couus naturale participans vita, substantia erit sui stantia autem ταί η . sic, ut composita. s Quoniam autem est corpiis huiusmodi, vitam enim habens, non utique erit corpuS anima. non enim est eorum,qus in subiecto, corpus: magis autem, sicut subiectum, dc materia est. Necesse est ergo animam substatiam esse sicut formam corporis naturalis, Po- Tex. s. teaitia vitam habentis. v Substantia aute actus, huiusmodi igitur corporis actus. Hic autem dicit Hupliciter .altu, quidem, sicut scientia: alius autem, sicut speculatio. tuanifestum ergo,st sicut scientia. Ex eo enim, quia iii est anima, oc somnus, vigilia est. proportionale autem uigillia quidem speculationi, somnus autem Tex. 6. habitui non exeunti in actum. Prior autem generatione in eodem scientia est. Unde anima est actus primus corporis naturalis potentia vitam habetis,rale autem, quod utioue si instrumentale. Instrumenta autem & plantarum partes sunt, sed penitus simplicia, ut solium eius, Quod . circafructuum .cooperamentum: id auia.
815쪽
, cui eirca fructum fluctus: radices vero ori similes sunt: viraque enim trahunt, alimenium. Si autem altat uid coe tir onini anima Vportet Tex. dicere, erit utique Primus actus corporis natu talis instrumentalis. Vnde non oportet qrere, si unum est anima di coipus: sicut neve cer di figuram, neque Onan in oviliuscuiusque materiam,&id cuius materia: unum enim, di esse 'cum multipliciter dicatur, quod proprie est, actus est. s.Vniuei sali: er igitur dictum est. quid sit anima; siibstantia .itiis, a Im Ionem; hoc au tem est, quod quid erat esse huiusmodi corporis. Sicut si aliquod instrumentorum naturale est et corpus,ut securis. esset enim secuti ee sub stantia ipsius, dc anima hoc serarara aute hac, non utique amplius securis esset, nisi aquiuo-ch. nunc autem est securis. no enim huiuscemodi corporis ipsum sid erat es e dc ro,anima, sed naturalis huiuscemodi habentis in seipso principium motus,& slatus. s Cosiderare autem & G1. s. in partib.oportet, quod dictum est.Si. n. eet Oculas animai,anima utiq; is si visus esset. hic. n. est substantia oculi, quae secundum ionem,oculus autem materia visus est: quo deficiente non est amplius oculus, nisi aequuioce, sicut lapideus, aut depictus . oportet igitur accipere,q uod est in parte, in toto vivente corpore: proportJonaliter nanq; habet, sicut pars ad parte, rotas sensus ad totum corpus sensi iuum , secundum in huiusmodi ' Non est autem, quod abiecit animam potentia existens, ut vivat. sed qd habet, semen autem,& fructus potetia huius nic di cor
Ius est. sicut igitur incisio, & viso, sic di vigia actus.'t autem visus di potentia instrumen-vi,sic. amma: corpus autem,qa potentia est . sed
816쪽
sie ut oculus est pupilla, di uisus, de ibi anima,&. II. corpus aiat. v Quod igitur non sit ara separabilis a corpore, aut partes qu da ipsius, si sertibilis nata est, no immanifestu est: quarundam .n. actus partium est ipsarunt. At uero quasda nihil prohibet, ppea nullius eorporis sunt actus . Amplius autem immanifestum , si sit corporis actus anima, sicut nauta nauis .Figura igitur sedeterminatum & descriptum sit de anima . caput secundum. Traditur anima definitio propria, halcei per ipsius rei causem.
Voniam autem ex obseuris quide, mani estioribus autem fit certum & secundum ronem notius, tentandu est iteru se aggredi de ipsa; Non .n solum ipsum in sit oportet definitiva ronem ostendere, sicut pures definitionu dicunt, sed & causam inesse,& apparere. Nunc autem ut eoclusiones rones dennition Esunt, ut quid est tetragonismusὶ aequale altera parte longiori rectangulum aequilaterale esse. talis aut definitio ro conclusionis.Dicens aute, m tetragismus est mediae inuentio, rei causam dieit. Dicamus igit, principium accipientes coy siderationis, determinari animatum ab inanimato, irso vivere. Multipliciter autem ipso viuere dicto, & si unum aliquod horum insit solii, vivere ipsum dicimus, ut intellectus,& sensus,& motus,& status ἔni locum, adhue autem motus m alimetum, di augmentum,& decrementum. Vnde & vegetabilia ola videntur uiuere: videntur. n. in seipsis habere potetiam, de principium huiusmodi, Per quod augumenta, de decrementum suscipiunt secundum contraria loca:non.n.sursiun quidem ausentu deo
817쪽
stim autem no: sed similiter in utraque,dc omnem in partem aluntur, di vivunt seu per, uin Tusq; pomini accipere ali metum. separari au- Ο. 1stem hoc quidem ab aliis possibile eii: alia autῆ ab hoc impossibile, in inoi talibus. Manifestum est autem in vegetabilib. nulla. n. inest ipsis Potentia alia animae . η viuere igitur propter hoc principium inest oibus viventibus, Aulinat autem Propter iensum priino: etenim quae n' mouentur, neque mutant locum, habent aute tensum, animalia dicimus, dc non vivere ibium . lv Sensus autem , primo inest omnibus tactus. ix Et, sicut vegetatiuum potest separari a tactu, dc omni sensu.sic de tactus ab aliis sensibus.Vegetatiuum autem dicimus huiusmodi partem anima, qua oc plantae participant.Animalia autem omnia videntur tangendi sensim habere . Propter quam autem causam utrunqi horum 'IMaccidit. poverius dicemus: nuhc autem in tantum dictum sit solum P anima est horum, quae dicta sunt,principia: ec his definita est,uegetatiuo, senstiuo, cogitatiuo,motu. Vtrum autevnumquodque horu est anima, an pars animae adc si pars,virum sic ,ut sit separabilis ratione s lum, an de loco: de quibuinam quidem horum non est disticile videre,quaedam autem dubitationem habent, saeut enim in plantis quaedadiuisae videntur uiuere,& scparatae ab inuicem, tanqua existente in his ala, actu quidem una in ' unaquaque Planta, potetia autem pluribus; sic videmus de circa alias differentias animae acci dere in his, qua inciduntur in insectis. Etenim , arsensum. utraque partium habet, dc motum se eudum locum: si autem sensum iee imaginati
818쪽
uoluptas consequitur . ubi autem haec sunt Te. 2I. ex necessitate,& desideriuiti est. De inti uectu autem, & speculativa potentia nihil adhuc manifestum eit: sed up genus aliud aiae esse .& hoc. selum posse separari, sicut Perpetuum a Corru- . et r. ptibili. I ReliQue auten Partes arae, manifestum ex his quod se arabiles no suist, 1icut quidam dicunt ratione aut alis manifestum est. Sensitivo. n.este,& opinatiuo aliud, siquidem Sc sensiti te ab ipso opinari,sintiliter autem & alioru, Te. 23. qu. e duha sunt, unumquodq;.s Adhuc autem abusdam animalium omnia insunt haec,quibusdam uero quaedam horum , alijs autern unum solum, hoc autem facit differentiam animali Iropter quam autem causam sic fit,posterius ῖ-crutandum.Similiter autem & circa sensus ac cidit;alia. ii habent omnes: alia uero quosdam
quaedam vero unum maxime necessarium, ta-
dupliciter dicitur , sicut id , quo scimus . dici- . mus autem hoc quidem scientiam,illud autem
animam': utroque. n. horum dicimus scire . si
militer autem & id quo sani sumus, aliud qui
dem ianitas est, aliud autem parte quadam est poris, aut etiam toto, horum autem scientiadem,& sanitas forma est, & species qusdam, & ratio, dc ut actus susceptiuorum , ill sidem scientifici, haec uero fani.vF. n.inpatien ς,& d. sposito activorum inesse actus , ala aute id est, quo uiuimus,& sentimus,& movemur, dcintelligimus primo: anima utique ratio qu da erit, G. x s. & λrma, sed non ut materia, de subiectu. Tripliciter. n. dicta substantia, sicut diximus, quartam, haec quidem forma, illa uero materia,alia autem ex utrisque: harum autem materia qui'
819쪽
dem potentia forma autem actus et qm quod ex
utrisque,animatum, non est corpus actuaninis sed ipsa eorporis cuiusdam .s Et propter hoc be Te-χε. ne ovinantur,quibus uidetur neque sine corpore ed e, neq; corpus aliquod anima . corpus emnon est, corporis autem aliquid est. Et proptet. hoe in corpo te inest, oc in corpore timor, α no, et a
se ut priores ad corpus aptabant ipsam, nihil vitra definientes, in quo, di quali; qua nuis non uideatur quodlibet recipere quodlibet.Sic autem fit & secundum rationem .uniuscuiusque enim actus in eo,quod Potentia exiliit, & in propria materia, artus natura est fieri. Quod igitur act quidam eii, de ratio potentiam habentis, ut sit huiusmodi, manifestum ex his.
Su-ma Secuncta. De Anima potentist, earum ordi
ne , ae quo pacto definiri debeant. Potentiarum autem animae, quae dictae sunt' Te.17- alijs quidem insunt omnes, alijs uero quaedam harum, quibusdam uero una sola. Poten tias autem diximus, vegetatiuum, sensitiuum, appetitiuum, motivum secundum locum, cogitai tuum . In est autem plantis nutritiuum soluet aliis autem, de hoc,& sensitiuum s autem se sitiuum,& appetitiuum; appetitus enim eoncupiscentia est, de ira, dc uoluntas .i Animalia autε
omnia habet unum eκ sensibus tactum, cui au- .
testi sensus inest, huic de uoluptas, ec dolor, de iucundum, dc molestum;quibus autem hete, ecconcupiscentia. ipsius enim iucundi appetitus haec . Adhue autem alimenti sensum habent; tactus enim alimenti sensus: siccis enim, de humidis, recalidis,dc frigidis aluntur omnia uiuetia horum amem senius est tactus, aliorum au
820쪽
tem sensibilium secundum accidens nihiI e- nivi ad alimentum confert sonus, neque colost neque odor: sapor autem unum quoddam eutangibilium,fames autem,& sitis conca iscentia: & Fames quidem calidi, & siccit Sitis a tem stigidi, & humidit sapor vero, ut condimentum quoddam. Exactius autem manifestandum de his posterius est et nunc autem In- tantum dictum sit, quod animalibus habent bus tactum & aepetitus insit. De imaginatione autem immanitestum , posterius autem considerandum . Quibusdam autem ad haec inest , Fc secundum locum motivum: aliis autem cupitatiuum, intellectus, ut hominibus, & uod aliud huiusmodi est, aut etia honorabilius.s Manifestum igitur est, quod eodem odo una utique erit ratio animae, & figurae: neque enim ibi figura est praeter triangulum, &eas, quae consequenter sunt, neque hic anima prster dinctas est.fiet autem utique & in figuris ratio comunis, quae conueniet quidem omnibus, pr Uria autem nullius erit figurae . similiter autem
di in dictis animabus. Vnde ridiculum est quae Iere communem rationem & in his,& in aliis, quα nullius erit eorum, quq sunt, propria erit rario, neqs secundum propriam,& indiuiduam speciem, dimittentes eam, quae huiusmodi. Similiter autem se habent ei, quod est de figuris, oc quae circa animam sunt; semper enim in eo, quod est consequenter, est potentia quod rius est, re in figuris,& in animatis: ut in qua rato quidem triangulus est, in sensituo autem vegetatiuu. Quare secundum unumquo que quaerendum, quaenam sit uniuscuiusque Mima et ut quet pliata , di quae honianis, aut M' . iliat.