장음표시 사용
821쪽
propter quam autem causam consequet
ter sic se habent, considerandum est.Sine enim vegetatiuo sensitiuu non est: a sensitivo autem separatur vegetatiuum in plantis . Iterum autem sine tactivo quidem aliorum sensuum nul lus est: tactus, autem sine alijs est; multa enim animalium neque visum , neque auditum habent, neque odoris sensum .sEt sensitivorum . alia quidem habet secudum locum motivum, alia vero non habent et vltima autem, & minima ratiocinationem, & intelligentiam. quibus enim inest ratiocinatio corruptibilium , his αreliqua omnia. quibus autem illorum unumquodque, non omnibus ratiocinatio et sed quibusdam quidem ne rue imaginatio,alia autem hac sola vivunt. De speculativo autem inteli
alius sermo est. Quod igitur quae de horum unum quoque ratio, lisc proprijssima de de ansema sit manifestum est.
i Summa Tertia. De potentia vegetativa. caput Primum. Explicantur Anima vegetativa opera et redarguit ura, Empedocles do alimenti causa.
NEcessarium autem est eum,qui de his perscrutationem facturus est , accipere una- G. 33. quodque eorum quid est: postea se de attinentibus inuestigare. Si autem oportet dicere quid unumquodq; ipsorum, ut quid intellectivum, aut seristiuum , aut uegetatiuum, prius adhuc dicendum, quid sit intelligere, & quid sentirer priores enim potentiis actus, & operationes se ,
eundum rationem sunt.si autem sic, his autem
Odhuc priora obiecta nollet considerasse , de
822쪽
illis primum utiq3 oportebit determinare propter eadem causam, ut de alimetato, & lentibi Te. 34. intelligibili. Quare primu de alimento,&generatione dicendu est , Vegetativa. n. aia cc alijs inest, & prima,& maxime cois potetia est aiatas ire A inest ipsum uiuere olbus.Cuius lunt opera, generare, re alimento uti ue naturalissimu.n. ope sum,qin uiuentibus, qu cun q, perfecta & non mutilata sunt, aut generatione spotanea habent, est sacere aliud, quale ipsum: animal αdem alat, plantam autem plantam, ut ipso te' per, re diuino participent,s ms possunt omnia .n .illu .l appetunt, dc illius ea agunt omnia, quae G. 3 s. cunqi agunt fin naturam .s Ipsum aut cuius caduplex est: hoc quide cuius, illud uero cui. igitur c5icare non possunt ipso semper, diiunatione, propterea nihil contingit corxuytibiliu idem, re unu numero permanς re, Em Epot participare unumquodq;, sic coicat, hoc g-dem magis, illud uero minus, & permaner non ipsum, sed quale ipsum , numero quidem non Tς 34 unum, specie autem unum . autem anima uiue laxis corporis causa, dc principium. Haec autem multipliciter dnr; attam e antima Im deter
minatos modos tres causa dr: etenim an iura caest uti motus,& cuius ca, & ut essentia animatorum corporum. Quod igitur sit sicut substantia, manifestum est ca. n. ipsius esse omni b. substantia est.' Ipsum antem uiuere uiuentibus elise est causa autem, & Drincipiti in horum ani-πe χ' via .s Amelius autem alias eius, quod potentia efi, ratio est Manifestum autem est, quod & cuius gratia causa anima. ut enim intelfectus gratia alicuius facit, eo de modo de natura. & hoc
.est lysius sinis, huiusmodi autem in animalib.
823쪽
anima, & secundum naturam; omnia ei im turalia corpora anima initium ema sunt, sciit , animalium , ite & plantarum, tanquam gratia animae exilientia . Dupliciter aurem dicitur lysum cuius gratia, ta cuius, cui . At uero & ui .
de principiti qui iec si um motum locus anim
est. no omnibus aut uiuentibus inest polentia haec. Est autem alteratio, & augmentum per animam ; sensus enim quaedam alteratio Fuidetur, nihil autem sentit, quod non habeat animam.Similiter autem & de augmeto,& d cremento te habet: nihil.n.decrementum patitiar, neque augmentatur naturaliter, nisi alatur. alitur autem nihil, quod no communicet vita. v Empedocles autem non benedixit hoc, ad-πα ιτ, dens augmentum accidere plantis, deorsumta ruidem cum radicantur, propterea quod terrae sertur secundum natura sursum autem, Popterea quod ignis similiter ue Neq; enim sursum, α deorsum bene accipit: non enim idem suo suinoc deorsum omnibus, de ipsi uniuerso, sed ut caput animalium , sit radicorutarum sunt; si congruit instrumenta dicere diuersa ,& eata eribus. OAd haec autem,quid est quod conti-r . Istinet, quae in contraria seruntur , ignem, oc terramὶdistrahentur enim, nisi aliquid erit prolii bens.Si uero erit, hoc est anima, & causa augddi,& alendi. s Videtur autem quibusdam ignis natura simpliciter causa nutritionis,& augmentationis esse; etenim ipse uidetur solus corpo
rum, aut elementorum ali,&augmentari .undedi in plantis, oc in animalibus putabit utiquo
quis hune esse id, quod operatur. ηHie autem G. 3. concausa quidem quodammodo est, noti tanti ε
pliciter eaus sed magis anima: unu enim
824쪽
augmentum in infinitum abit, qu rusque suerit combustibile: natura autem constantiu omnia terminus est,ic ratio magnitudinis,&menti.haec autem animae sunt, Led non ignis oc rationis magis,quam materiae. castut Secundum. De uirtutis vegetativa
Te. 62. Voniam autem eadem potetia animae est uegetativa, dc generativa,de alimeto ne Heessarium est determinare primum;sepaTe. 43. ratur enim ab alijs potentijs opere hoc. Vr autem esse alimentum contrarium nutIIS: non oeautem omni, sed quaeeunque contraIIOIu non solum generationem habent exinuicem, sed Naugmentum. fiunt enim multa ex invicem, Ied Te, M. non ola: ut sanum ex laborante. Vnr autem ne-oue illa eodem modo adinvicem esse alimetur 1ed aqua quidem igni alimentum est, ignis aut non ait aquam. in ὲmplicib. igitur corporibus hac esse unt maxime,aliud quidem alimetum, aliud uero,quod alitur. η Dubitationem autem habet.Dicunt enim hi quidem fimile umili ali, sicut εc augeri.Aliis autem,sicut diximus, econtrario ur, contrarium contrario , tanquam impassibile sit simile a simili, alimetiun autem mutari Ec digeris mutatio autem omnibus In con- . . uarium,aut in medium. stum pati ut aliquid ab eo, quod alitur, sed non foe ab alimento.sicut neque faber a materia, lea ab illo h c. Fabet aut mutatur 1olum in actu ex Deio.Vtrum autem sit alimentum id,quod viti- mo duenit, an id,quod primo, habe friam, vero utraque; sed hoc quidem indigestum inlun x disinum,utroqi y uque laudo coii et Hir
825쪽
me nisi dicere: inquantula .n. indigestum,cotraria in contrario alitur: inquatum a sit digestum
smile simili. Quare manifestum est, quod dic ut quodammo utiique & rectE,& non recte. O N.
aut nihil alitur non participans vita,animalum utiq; eiit corpus, qd alitur, inquantum animatum . quare re alimentum ad animatum est, de non sim accidens. s Est autem esse aliud alimento,dc augmentativo: fm enim quod quantum quoddam est, augmentatiuuin eu: Im autem mhoc aliquid, oc substantia, alimentum. coseruat
enim Libstantiam: dc eousque eit, quousque ali- tur.Et generationis 'uoque tactivum est, non esus.qa alitur, sed talis, uale id, quod alitur. iaenim est ipsius stibstantia, generat autem nihil ipsum seipsum, sed conseruat.η Quare hinoi a- Tonimae principium potentia est talis, o G seruet ' 'habens ipsam, secundum F est huiusmodi. Alimentum autem praeparat ad uerandum. unde priuatum alimento non potest esse. m auteiunt tria, quod alitur,dc quo alitur,dcalens:a-Iens quidem est prima anima,quod vero alitur est habens hanc corpus, quo autem alitur alimentum. . autem a fine appellare omnia iustum est: finis autem est generare quale ipsumterit utique prima anima generativum quale ipsum. η Est autem id, quo alitur, duplexi sicut & quo gubernatur,ec manus, dc temo. hoc sidem
quod mouet di quod mouetur, illud aute quod ''movet Io una.Omne autem alimentum necessarium est cone vi posse. operatur autem eoncoctionem calidum: unde omne animatum ii calorem. Vniuersaliter igitur alimetu in qη est, exactius autem manifestandu
disteriWa de uso in propriis sermonibus.
826쪽
Summa .rta .. De potentia ni sensiimae..dis, Primum . Sensum pactionem es,remque aliquams, potentia,aliquamis veri ad , e et pati' autem tum a jimili, tum veνο a disimili .. Eterniinatis autem his dicamus commui I nitet de omni sensit. Sensas autem in eo q uod est moueri aliquid,& pati accidit, sicut dictum est; videtur.
Aiunt autem quidam & simile a simili pati: hoc auIem quomodo possibile sit, aut possibile, dictum est in uniuersalibus sermonibus de ipso
v gere,& pati. Ηabet autem dubitationem, pter quid sensuum ipsorum non sit sensus: αquare sine ijs, quae sunt extra, non .faciunt Lentum, inexistente igne, &terra, & alijs elemen- tis,quorum est leti sus per se,aut secundum ea, quae accidunt his. Manifestum igitur est,quod. sensitiuum non est actu, sed potentia tantum rvinde nonientit: sicut combustile non combura: tur ipsum per se sine combustivo λ combureret enim stigium,& nihil indigeret ignis actu exi- - itentis. s Q uoniam aurem sentire dicimus d pliciter: potentia enim & audiens. dc uidens audire, dc videre dicimus,& si sese iit dormiens, ecquod iam cst operans: dueliciter utique dicetti sensus, hic quidem ut potentia, ille vero ut actu, Similiter. autem & ipsum sentire, & quod, - sn potentia existu , dc quod actu. η Primum igi urtanquam sit idem pati, di moueri, dc agere dicimuS I EIeitim motus est actus quidam, imperiectus tame, quemadmodum in alijs dictuin ea. Omnia autem patiunt ut, & mouentur ab acti
uo, re actuaexiisente: Quapropter, est Miaden ut i similipatiantur: est autem,yt a dissimili, u
827쪽
eut diximus'atitur enim qir dissimile est: pansirin autem simile est. Diuidendum autem est τμα de potentia de actu nune enim smpliciter dicimus de ipsis. Est enim sic sciens aliquid, sicut
D dicamus hominem scietem, quoniam honio Icientium est.& habentium scientiam. Est autem sicut iam dicimus scientem habentem glamaticam. Vterque autem horum non eode modo potens est. sed ille quidem,quia genus huius . autem, quia volens potens est speculari , nisi aliquid prohibeat eorum. actu existens,& profrie sciens hane Uteram A. Ambo igitur trimi secundum potentiam scientes sunt. sed ille quidem per disciplinam altera tus, di sape ex corrario mutatus habitu: hic autem ex eo, quod habet sensum, aut grammati-essa, n m agit autem ad agendum alio modo. Non est autem simplex ncque ipsum pati, sed aliud qliaden corruptio quadam a contrario. aliud aurem salus magis eius,quod est poteria, habet ad actum. speculans enim fit, habes scietiam.quod quidem aut no est alterari,in ipsum. nus alterationis est. v Quo circa non recte C/
eut nec aedificatorem, clim aedificat. In actu ex potentia existente secundum
Ssum intelliSere,di sapere, non doctrinam, sed: alteram habere denominatione ni iussum est Ex potentia autem existente addiscens,& acci piens scientiam ab actu existente & docente aut neque pati dicendum, sicut dictum est, aut duos esse modos alterationis , dc. eam, quae ad
828쪽
de sensibile tripliciter: quoiu duo quidem dic mus e se sentiri unum aure Im accidens. Duorum autem, aliud quidem Proprium est viiiii Gieuiusque sensu aliud autem coe Oium.Dico aut proerium quidem , quod non contingit alio seni u semili,& circa quod non contingit decipi: ut visus coloris,dc auditus soni, & gustus sat poris . tactus autem plures habet disterentias. sed unusquisq; iudicat de his,dc non decisit ut quod color sit, neq; s sonus, sed quid sit colo' ratum,aut ubi,aut quid i onans, aut ubi. Talia digitur dnr propria uniuscuius ti obiecta. Coia Te. M.
aut, motus,quies numerus, figura, imagnitudus
huiusmodi.n. nullius sunt Propria, sed coram uiua cibus etenim dc tactu motus aliquis iensibilis, de vita . Per se igitur sensibilia sunt lixe. Secundum accidens autem dicitur sensibile, Te. s. ut 6 album sit Diaris filius. secundum accidens enim hoc sentit,quoniam accidit albo hoc , Psentit .quapropter nihil pallinc, fm quod hu-iusmodi est, a sensibili. Sensibilium amem Imse, proprie sensibilia sunt propria, dc ea,ad quae nata est substantia uniuscuiusque sensiis. caput Tertium.PeνφM,viii bilaa .6 -et Δο perlinuo,ac lumine. CVius igitur est uisus, hoe est visibile. Visibi- Te. te aurem est, di color, dc quod oratione adem est dicet innoniinarum aute ea istit, manifestum autem erit procedentibu , maximerVuibile enim est color. hic autem est id, quod in eo, quod secundum se vitibile est. lecundum se autem , non ratione, sed quoniam in sciPso . h bet causam, ut sit visibile . somnis enim cinitu mortuus ea nus,quod est se odi m actum 41.
829쪽
perspicui & hoe est ipsius natura.Vnde non est visibilis sine lumine, sed ors cuiusque color in lamine visibilis:Ex quo de lumine primo dicendum quid est Est igitur aliquid per Dicuu . Per spicuum aut dico, Fest quidem visibile, nsi aut Im se uisibile, ut simpliciter diea, sed pa exter
num colorem. Hinoi aut est aer,& aqua.& mul ta solidoriim: non .n .gm S aqua, neq; secudum quod aer, pspicuum est, ita quoniam est natura eadem in his utrisque ,&in perpetuo isso, qaTe. 69. Dirsum est eouore. η Lume autem est actus huius perspicui , seeundum qiuxa est perspicuum: Potentia autem , In quo hoc inest, & tenebrae. Lamen aut,ut cὼor est perspiciti, eum est actu
perspicusi ab igne, aut huiusmodi quale quod sartam corpus; etenim hale aliquid in unu,& idem. Quid igitus per spieuum, de quid lumedictum est,* neque ignis est, neq ; omnino cor-Pus, neque defluxus eorporis ullius esset enim utique aliquod eorpus de sic)sed i nis, aut huiusmodi alicuius pr sentia in per syieuo:neque. n. possibile est tuo eorpora in eodem simul esse. Te. mo. η Videtur autem lumen contrarium esse ten ' bris: sunt aute tenebrae priuatio huiusmodi habitus a perspicuo: quare palam quod & huius praesentia tumen est. Et non r'cte Empedocles,' aut si quis alius sic dixit,quod seratullume, dc:
extendatur in tet terram, & eontinens nos autem lateat Hoc enim est, Ic praeteream, quae in ratione ueri atem,& Plaeter ea, quae uidetur in paruo enim spatio lateret nos i ab Oriente aut
in occidens latere, masna quidem multam peTe. 7 i. o Est autem coloris q iidem suscep urim,quod sine coibredi simi aut ql sine sono. Sine colore aute dia anum; oc inuisibit', aut
830쪽
quod uis vriquale vi,quod tenebrosum est. huiusmodi aute in perspicuum quidem est sed n5 eum est actu perspicuum, sed cum potentia; eadem. n. natura qsique quidem tenebrς, iiq; autem lumen est. v Non omnia aut uisibilia in la- Ο. Ταmine sunt, sed solum uniuscuiusq; proprius color. Qiisdam . n. in lumine quidem non viaranten ebris autem faciut sensum .ut quae igne a uidentur. & lucentia. in nominata aute sunt haec . Tvno non ita ut fuissus, cornu,capita pisciu , dc
squamae,& oculi. sed nullius horum vF a prius
eoior. Propter quam autem causam haec,vide tur alia ratio. Nunc autem imantum manite G. 73.stum est , quod id quidem,quod in lumine uidetur eolor est: unde non uidetur sine lumine; hoe enim erat ipsi colori esse, in , tiuum esse hecundum actum perspicui. alius autem pspicui, lumen est . signum autem huius manifestum.si qui s. ntonat id, quod habet colorem, super ipsum vitum, non uidebit. sed coIor quidem mouet per icuum puta aerem: hoc autem c Ttinuo existente, mouetur senibitum. 'Non em Te. D. benedicit Democritus, opinatus si fieret vacuum quod medium. est, perspici utique exqui . site, etiam si sermica in. coelo esset. Hoc enim
im possi bile est; palicte emini aliquid sensitivo, fit ipsum videre ab ipso igi ur, qui videtur,eo-iore impossibile est: relinquitur igitur . quod a
medio. quare necesse est aluauid esse medium. Vacuo autenisecto, nedum exquisito , sed om- .nino nihil videbitur. propter quam igitur cau sam colorem necesse est in lumine uideli, di ctuni est. Ignis autem in utrisque videtur oc in . tenebris, oci, lumine . & hocaex necessitate βιPerspiculun enim ab hoc prr0icuaan fit. s . Ex G. 7s.