Amoenitates literariae, quibus variae observationes, scripta item quaedam anecdota et rariora opuscula exhibentur

241쪽

α36 De nimiis Suevorum

ploro, ut mihi, u usium pro iis praemium reo ιribuendum censis, hoe magistratu eum bonartia voluntate stratia abire , atque ab ejuycemodi curis Reip. perpetuis vacare concedas. Nam hoe tempore aliud nihil meditor, quam ut publicorum munerum inυidiam atque ossen-ssones , quas absque vulnere aquιtatis Utare dissicile est , tandem aliquando fugere, ac reliquum vitae meae tempus inchoatu a me quondam Christiana Reip. causa doctrina sim diis transmittere queam. Iam enim eum supra annos XXII. in fluctuum Reip. motu sagitatione eum aegritate vixerim, ustraque

mediam aetatem provectus sim. desiderio pom/us, in quem honesia otii praesidia subducam, me teneri, aut quietis stranquillitatis beneficium a M. T. exspectare, nemo sapiens mirabitur , nemo frugi modesius reprehendet,mmoque nisi semator improbus inertiam urpem poterit interpretari. Euod1 uti spe ro, otium illud beatum cs reditum in patriam impetravero, M. T. non solum otii fructus , sted cae uxoris is liberorum, quos mihi Pannonicum hoc coelum so) aLersa adhue maletudine admctis ex pluribas heis amissis

c o, Hine rursus apparet, Pannoniam non tumu

242쪽

is Orientalem literaturam meritis. 237

reliquos ferit,incolumitatem debere me perpetuo profitebor. Tanti scilicet Viro praestantissimo erat honestum otium literarium, quo unice ad rei sacrae pomoeria provehenda S linguarum studium propagandum uti ge- fiebat, ut illud multis paras angis prae se rei splendidissimis dignitatibus, quas alii avidisssime prensare solent. Restant vero S alia de ipso memoranda. Primus etiam Germanorum Syriacae linguae elementa eodem anno Viennae publici juris fecit, daturus porro illius idiomatis Lexicon, quod Iiteris jam maximam partem consignaV rat, ni fata obstitissent. Videtur enim non ita multo post Vir, immortalitate diis missimus, mortalium coetui ereptus esse.

Ejus certe Bibliothecam sub anni MLIT exordium alii jam domino, nempe Georgio Sigismundo Seldio , Consiliario Caes. intimae admissionis, adscriptam fuisse, Οοὶ e Ioachimi Camerarii Epistolis p. II 3. sqq. eomperi, quod post suprema prioris pocsessioris fata demum contigisse verisimile est. H. Xlv.

oo Posthac vero omnes Widman stadii Iibros Serentisimum Bavariete Ducem sibi redemisse , memorae Andreas Matius in praelatione Grammaticae suae Syriacae , quae in teptimo BibliOIum Polygloti rum tueretensium Tomo extat.

243쪽

tantaque, cum adhuc in viridi aetatis flore constitutus esset, ejus cognoscendae cupidi

tate flagrabat, ut propterea in ipsam Afri. cam , quod semel jam infeliciter tentave,

rat, Leonis Eliberitani, ' hujus sermonis callentissimi, audiendi causa navigare de-

Digna, quae hue transferamus, videntur, de Leone me , Africani nomine alias cognito, a vid- manstadio in laudata saepius praefatione his verbis re lata et is Cum superioribus seculis Arabum literae postis Graecarum disciplinarum interitum propter Phil ,, sophiae, Medicinae, Astrologiae, Chymisticae aut M Μagicae artis doctrinam tantum a nostris , iisque is paucissimis expetitae fuissent, Leonis X. Pon- ,, tifieatu iis literis rudimenta eiusmodi Romae po. sita fuerunt, ut in earum incunabulis Christiannis religioni opem A auxilium polliceri viderentur. M Aecidit enim , ut Ioh. Leo Eliberitanus , qui, ,, Mauris a Rege Catholi eo pulsis, fortunam gentis is suae seeutus in Aphrieam transmisit Phessae in liteis D rarum 8c artium Arabicarum studiis operae mul-m tum poneret, atque Aphriea Asiaque annis aliquot D peragrata, in Mauritaniam ad suos rediturus, pro

., pu Lotophagiten insulam a classe nostra cum eae i teris

244쪽

creverit. Sed in medio itinere Romae de- i tentus est ab Algidio Viterbiensi Cardis. Arabice doctissimo, cujus in aedibus multum proseeit, pretesertim cum illi post ejus obitum, Hieronymo Seripando itidem Catidin. curante, omnem illius bibliotheram& maxime secretos commentarios manu. ipsius notisque perplexis de rebus variis. scriptos evolvere concederetur. Eam auis 'tem Atabiei latomatis peritiam ipsi in or . . tione supra allegata pag. a I s. Postellus, id neus harum rerum aestimator, adscribit, ut illius prosessorem & interpretem praestare

teris vectoribus eaperetur, & propter ingenii amoenitatem eruditionemque variam Leoni X. tanquam . . ex manubiis votiva donatio Romam missus, saero,, fonte tingeretur , Pontificique admodum charus ,, esset; qua occasione AEgidium Viterbiensem Se- is natorem doctiss. Arabicae linguae praeceptis ad hoc ,, . diligenter compositis instituit: quo etiam tempo- ,, re eundem Sc Iustinianus Nebiensis Antistes , con- is λ eisis quibusdam & exilibus, ut mihi visae sunt, noris ,, .mis e Corsica missis, veluti trajectitio docendi mu-ri ἰ nere iunctus, ad percipiendam eam linguam infor-,,mabat. Et eum ea tempestate praeclara ingenia ,, prophanis tantum literis delectarentur, factum est, ,, ut AEgidius, postquam Sc Iustinianus ex hae vita, diis Leo Eliberitanus, Catholica fide cum Punica comisismutata, Tunnetem migrasset, Arabicarum literarum ,, dignitatem inter christianos prope solus tuer

Di it

245쪽

potuisset. Idem etiam refert, Vtrum lau- ., datissimum , postquam Ferdinandus eum .s . , Cancellarii honore donavisset , optasse, ut ' ., vel nocturnis horis , cum interdiu per pu iblicas curas non liceret, aliquot diicipulos, potissimum in lingua Arabica, instituere posset, donee alius, huic rei par, adesset. Animo etenim agitabat consilia, librorum quorundam , Arabiee scriptoruso, editione rem Christianam inter dissitas - - etiam gentes pro virili juvandi. Adornavit etiam Alcorani Latinam versionem, pol licitusque' est Ioanni Ottoni, Bibliopolae. Noribergensi, se illam ei propediem ad edendum missurum. Sic ipse, memoran- te B. agensellio in addendis ad praefationem Telis igneis Satanae praemissam, te tatur in literis, praefixis Alcorani Epitome,' quam ab Hermanno Nel lingaunense ex Arabico Latinam factam, Byzantioque ac ωceptam A. Is R. publicavit, ac Ludovico Palatino inscripsit. Fuit ergo mid man stadius si non primus Germanorum , qui . Arabicae linguae studium excitavit, dignus tamen, qui inter primos sp) illius statores . honorabilem locum obtineat.

Primum

246쪽

in Orientalem si erasuram meritis. 24I

XV. - Talis autem tantusque cum esset Noster, mirum haud est, eum non potuisse effugere invidiam, virtutis comitem. Summa

enim plerumque petit livor. Factum hinc est, ut inimici, a nefario daemone , egregia Viri molimina regno suo funesta sumamia naturo, excitati, plus simplici vice disposi. tis sicariis capiti ejus insidias tenderent, xquas tamen, provido Numine sic dirigente, ψ' Tom. XIIL ' in felicia

i primum inter Germanos Levi con Arabicum eoncinisi nasse refert. Sed ad manus mihi est hujus linguae Dittionarium, quod Sebastianus Zolcher Neroheris gensis conscripsit, antequam Raphelengius eam in se operam susciperet. Adjecit nempe is magno studio marginibus Dimonarii Chaldaici Sebastiani Muniteri. Arabicas voces phrasesque , Latina versione & auis ctoritatibus suis instructas. In principio libri haec leguntur : Bastiani Zolcher Alemanni, Issa. augmentaritum per eundem cum verbis Arabicis o, in calce autem iBU. Zolaber Neroberre . iroo. addidit dictiones Ara.. hicas, ut innotescat lingua Arabica omnibus nationibus terrae. Meminit is alicubi, se An. Is o. Damasciversatum fuisse. Cum vero hoc dictionarium in pu . . blicam lueem haud exierit, non immerito Ven. Reim, mannus eum Raphelen gio honorem tribuit, quod primus Germanorum φιλ' λ 'ΤM Arabico Lexico, ty- . pis nempe excuso, instruxerit.

p) Id ipse testatur Wii man stadius. postquam anim commemorasset, ingenti se Syriaci Arabicique

247쪽

sto De Eximiis Suevorum

seliciter superavit, nec a conatibus laude dignissimis absterreri se passus est. Faomam quoque illius quidam calumniarum caupo im pudentissimo ore conspurcare ,

criminumque teterrimorum reum peragere eum, sed incassum, laboravit. Vers

tur in manibus meis spurcissimi blaterat

sermonis in Christianas tandem aliquando scholas produeendi desiderio annis iam duobus & viginti vehementer laboravisse , eique ut satisfaceret , apud Clementem VII. Ponti Max. Nicolai Schonbergii Ca. puani Antistitis doctissimi & sapientissimi Viri aucto .ritate , quae summa sin eo erat, accedente , conatu magno egisse , qui nisi morte Pontificis immatuta interruptus fuisset, absoluta iam fore omnia , ita pergit et is Anno deinceps a Clementis obitu decimois Marcellus Cervinus, qui nuper in summo pontifi-Mcatu, necdum menstruo , tamen veteris sanctitatis is exemplum illustre reliquit, Petrum Ghalinum D ,, mascenum Diaeonum abs se , ut mihi in exeo lenis,, dis Arabicis studiis tanquam Christianae Reip. fruori giferis adjutor esset, in Germaniam dimi fit. Verum D eo quoq; tempore daemon nepharius sacratum quenis dam hominem c qui ante annos auatuor confessio. is ne sua in carcere ab eo extorta se, disposito in Heisis truria sic rio, capiti meo insidias fecisse patefece- . ,,rat inltauratis de integro viribus, adjunctisque ilis ,,li duobus gladiatoribus in me ita concitavit, ut tum M prorsus appareret, eum non tam sacerdotis illius,, miserabilis causam agere , quam regnum suum apericulo, quod sibi linguae hujus pio itudio eonis is stari sciebat, prohibere videretur δ' eorum enita

248쪽

in Orientalem literaturam meritis. 243

ris invectiva in integerrimum virum oratio q) , nefandis convitiis & atrocissimis criminationibus turgida , quam λει ite aliquando, cum ipsa raritate ratior hodie sit, in Amoenitatibus literariis omnium mulis exponemus, ut luculento exemplo pateat, quantum audere haud erubescati vidia, furiarum pestilentissima. 'S. XVI. Destinato consilio in memoria WHmam stadii ejusque meritorum, quae nunquam satis praedicari queunt , renovanda paulo diffusior fui, nullus dubitans, facilem ejus iret veniam ab aequis lectoribus me imperiaturum esse, cum praesertim pauciora νὶ,

i 4 3 quam

maehinatione effectum fuit, ut neque ego Dama-isseeno iustam operam dare possem, neque ipse mihi, ,, eo, quod alter gladiatorum voluntatem ejus a me is abalienasset, debitami praebere vellet. is En tibi ejus titulum: Angeli Serit eli ad Romanos judices pro Ambrosio de Gumnenbeet contra Joannem Alberima Wiamsadium orationum Actio prima. A. Is M. in A. Videtur ea in Italia typis exseripta

r Paveissima sane sunt, quae de eo habentur iaRcenigii Bibliotheca, Cκvittingeri Specim. Hungariliter. Luberti Miraei Seriptor. Saee. XVI. f. I 64. 8ea I9. edit. Hamb. Lexieo univ. Basil. T. I. f. py. sub

249쪽

quam par erat, lac maximo Vrro alia si

diderint. Nunc in reliquis pertexendis,ne libellus hic in libri molem excrescat, brevior ero. Quandoquidem vero de Arabitica lingua sermonem facere coepi, laudanda jam mihi venit triga Suevorum , qui egregiis vid man stadii vestigiis insistentes, in ea excolenda summa cum nominis glin

voce Alberti : appellatur enim ibi Ioannes Alberti, natusque Uidmantiadii ό quem locum in omnibus Geographiis , quas nancisci quidem potui , adhue Dustra quaesivi) dicitur, cognomine viri, uti videtur,

in soli natalis nomen mutato, quod primus, ni fallor, fecit Aubertus Miraeus. Irrepsit hic error quo isque in Lexicon Eruditorum Germanicum, in quo p. 8o. de nostro sub voce Alberti paucis agitur, de quo deinceps iterum p. Is 3I. edit. II. breviter sub voce Wiam sadii diiseritur, ut adeo hic ex uno homine duo fabricati fueνint. Henricus Pantaleon in Pro sopogr. Vir. Illustr. Germ. Part. IlI. f. apa. elogium exhibet Lucretii Vidmanstadii, sui forte unus ideaerque est cum nostro : is namque in modo memorata Dratione invectiva , quae plurimis falsis vera etiam quaedam admixta habet, Lucretii nomine, cum in Italiae diversaretur, usus fuit se traditur. Quodsi ergo isthoc nomine & Pantaleon nostrum heroem inis uigilavit, pauciora profudio , quam decebat, nec mendis plane destituta de tanto viro dixisse censen dus est ; , LIturam fata nobis non invidissent de vitamdmans adii commentarios , quorum spem in praefatione elementorum Linguae Syriacae faciam esse , refert R. M. Meeti vhterus in Accessionibus ad Au

250쪽

in Orinualem liseraturam meritis. 24s XVII.

Primus est Vir in omni eruditione orientali princeps , vlLHELMUS. SCHL

KARDUS, Herrenberga mirren bergicus, acorientalium linguarum nec non Matheseos in Academia Tubingensi olim Profestor. Commemorandus is jure jam nobis superius fuisset inter eos, quorum eximia plane& singularia sunt in Hebraeas literas meri

ta et sed, cum paucissimos suo aevo in

Ne quid enim dieam de eius Institutionibus linguae Hebraeae , per longum temporis spatium ita multis Germaniae Aeadem iis & Gymnasiis magno cum fructu usurpatis : luculenter demonstrare posis sunt, quantum his in literis valuerit Sehihardus, non nulla ejus opera, cedro digna, g. IUS REGlUM HEBR EORUM e tenebris Rabbinicis erutum & luci donatum, quod denuo cum suis observationibus re cudendum magnus Philologus pariter ac Theologus quondam Lipsiensis D. Io. Bened. CarpZovius curavit: ZECHINAΤ ΗΑPPERUSCHIM, h. e. Examinis commentationum Rabbiniearum in Mosen Prodro mus vel Sectio prima, complectens generalem proin theoriam de Textu Hebraico, Targum Chaldaico, Versione Graeea, Maso reth, Κ bbaiah, 8c Perusthim. Utinam autem praepropera Uiri Summi fata nobis haud invidi flent ipsum illud opus, cui hie prodromus praemissus fuit. Consummata enim omnia ab eo exspectari poterant; ti haberemus, nisi inopinata mors impedivisset , exquisitum ejus examen inter ' h Pretatioin