장음표시 사용
211쪽
Posthaec Musae orientales , tanto Statore atque Vindice orbatae, neglectae iterum jacebant , donec vergente saeculo decimo quinto propitii Numinis beneficio nova lux spissas illas, quae universam ferme Eur pam obfuscaverant, tenebras feliciter dispellere occiperet. Restauratum tum estante omnia linguarum, quae merito scientiarum vehicula vocantur, studium per Viros', nominis aeternitatem inde consecutos. Palmam vero reliquis praeclaro hoc in opere praeripuisse Suevos intrepidus assero , nec vereor, ne id nimio caecoque pM triae amori idonei rerum arbitri adscribant. Taceo in Suevia nostra primum Grammatiere Hebraicae compendium a Christianis
prosectum h ) typis excussim esse, cinn
exigui id fortassis momenti sit: hoc vero flentio praetermittere nequeo, omnium primos b) Quod auctorem habet Petrum Nigri , cuius
tractatui contra Iudaeos, Eslingae per conradum Fu ner de Gerhussen A. I 7s. impresso, annexum est, exile quidem, sed primum tamen typis exscriptum vid. Summe Rever. . C. Wolfii Bibliothecae Hebraeae, operis plane incomparabilis, vel thesauri .Potius, Partili. P. II s.
212쪽
in Orientasem literaturam meritis. Io
mos in Germania Suevos Hebraeam linis guam , caeterarum principem , sibi famili rem reddidisse, atque deinceps inter alios etiam propagandam felicibus auspiciis suscepisse. Dignus est, cujus renovetur me
moria, IOANNES BEHAM ίιὶ, sacerdos
Ulmensis, qui sub saeculi ejus, quo Hebraiisee nosse pene haereticum erat, finem Heishraeam linguam a Judaeis, antequam Ulma expellerentur, didicit, illiusque Lexicondi Grammaticos aliquos libros ab iisdem
magno pretio comparatos in nostrum seris imonem, nullis parcens sumtibus, transferendos curavit, ac ea Volumina, qua erat
facilitate & animi in linguae hujus nobilis. simae studium provehendum propensione, deinde cum Capnione, Pellicano & aliis Philebraeis communicans , eorum industriam haud parum adjuvit.
i 'L. g. V. Illustrius est Io. REUCHLINI sive CAP- .
i) Uid. Meleh. Adami Uitas Theolog. Germ. p. a69. In Vener. Reimanni Histor. liter. German.Vol. IH. D. I 7. R. Behamus ille tripliei vice minus reiniae Betra vocatur, quod repetitum etiam in iudice est. Dissiti so by Cooste
213쪽
ut cuiquam ignotum esse queat. Ab hoc, judice Morhofio h), quasi aurora eruditionis illucescere coepit, unde potius a luce Phosphorus, quam a fumo Capnio dicendus fuisset. Hunc virum, ad aetatis &patriae suae gloriam natum , merito ceu Phoenicem & unicum suum decus tota suspiciebat ac venerabatur, teste magno Erasimo Roteroaamo lὶ , Germania , in qua 'primus omnium intrepido ausu inveteratam barbariem exstirpare, & Hebraeas,G eas aliasque bonas literas auspicato successu instaurare coepit, acerrimo suo studio etiam exteros ad aemulationem provocans. Uberrime de tanti Viri vita & rebus gloriose gestis disseruit beatus Theologus D. Io Henr. Majus sm peculiari commentario, adeoque nobis otia fecit, qui de tanto heroe, monstrorumque domitore plusquam Herculeo silere malumus, quam pauca diiseere. Id unum tamen monendum esse
k In Polyhist. liter. Part. I. Lib. I. Cap. XIX.
D In epistola ad ipsum Leonem X. Pont. M.
m) Add. omnino, quae in Celeb. Hermanni vonder Harde Historia liter. Reformationis de Reuchlino habentur Part. α
214쪽
in Orientalem literaturam meritis. 23
duco, eum omnium inter Christianos pri. mum justam Grammaticam & Lexicon Hebraicum concinnavisse , operique aeterno , quo omnibus ad ipsos limpidissimos Vete. ris Testamenti fontes adeundos viam paravit, non injuria hanc coronidem imposuis
iam, quod sciam, de Accentibus Hebraeorum scripsit: primus item Christianorum particulam quandam Hebraei Codicis sacri, psalmos nempe poenitentiales, An. Is I 2. orbi dedit, cum antea soli Judaei in Italia Soncini, Pisauri ac Venetiis operam Bibliis Hebraicis typographiae beneficio publica dis navarent , quorum tamen paucissima exempla in Christianorum manus per
Hebraearum literarum gloriam mascule tutati sunt Capnionis discipuli, quos inter
principes fuere CONRADUS PELLICANUS & SEBASTIANUS MUNSTERUS,
quorum ille haud pauca opera Rabbinica ae Talmudica Latine convertit, hic vero praeter alia scripta Hebraei sermonis cultoribus val. de utilia primus Grammaticam & Lexicon Tom. XIII. O Chaldai-
215쪽
Chaldaicum vulgavit. Neuter equidem eorum natione Suevus suit: uterque tamen non invitus professus est, in Suevia nostra, Academia scilicet Tubingensii h dienum quoque famigeratissima, di Doct ribus omnis ordinis per universum orbem literarium celeberrimis maxime condec rata , se potissimum tam eximiis doctrinae opibus instructos esse. Hinc & Sueviarinultum accrescit laudis, utpote quae tantos Musarum sanctiorum vindices suo in sinu formavit. Taceo jam JOANNEM BOSCHENSTEINUM, Eslinga . Suevum pqui multis Hebraeae Linguae, cum rarior ad- huc ejus esset notitia , praecepta instillavit;& mentionem potius facio IOANNIS FORSTERI Augustani mm), genuini O-
pnionis disicipuli, tandemque in Academia mittenbergensi Professbris., quem ob industriam ac virtutes Praeceptor prae alii S
: Patriam eum Forstero , quod εν παedi nnotos eommunem habuit Maurina pietate, virtuti. 'bus ac eruditione ornatissima, ANNA e WEISBRLI. . CKERORUM familia prognata, URBANI RF.GlI HTheologi celeberrimi, itidem Suevi, coniux,Hebraei Chaldaeique sermonis apprime perita. Extat inter opera mariti colloquium cum ea ab ipso habitum, in .
216쪽
in Orientalem literaturam meritis. 2IT .
auditoribus suis charissimum habuit, quanti eum faceret, literis, hodienum extantibus n), diserte testatus, e quibus haec verba decerpere Iubet: Tu unus omnium in lingua Hebraica plurimum sudasti, ut dignus . imihi visius fueris, cui publici auditorii pulpi. tum conceserim. perge incumbendo bonis forte addendum literis) s doctrina a me praelecta : sic enim in virum liter asse mum s linguarum ornatissimum interpretem, Deo ad irante, eateris commodo G utilitati, ades. Nec spes optimum virum fefellit. Non enim docendo tantum postea, sed &scribendo Hebratae linguae studium strenue - propagavit, dignusque ac idoneus beato L thero visus est , cujus consiliis io sacrarum o a literais
quo prophetiae Veteris Testamenti de Christo ejusque regno docte, pie ae solide explicantur. Regius autem ipse ea idiomatis Hebraici, Chaldaiei 8t Rabbiniet cognitione praeditus erat, ut cum Iudaeorum Rabbinis plus simplici vice in arenam descendere veritus haud fuerit. Dedit etiam A. MDXXXV. autotam Judaeorum Synagogam Brunsmicensem episto iam, quae ex Hebraeo in Latinum eonversa Tom. III. operum ejus Latinorum f. ya. R. habetur. vid. Urbani Regii memoriam literis a Theologo, dum vim veret, summo D. Elia Uejelio confignatam S.XVM. P. O. sqq.
cu In Melch. Adami vitis Theolog. German. p.
217쪽
literarum e fontibus in nostrum idiomatranslatione saepenumero, nec infeliciter , uteretur. Primum illum inter Lutheranos Hebraicum Lexicon publicae Iuci exposuisse, jam ante nos Celeb. Reimmannus ob
Plurimum Hebraeas Chaldaeasque literas magni nominis Theologo, PAULO FAGIO, debere, nemo facile est, qui ignoret. Viri praestantia & eruditio tanta fuit, ut ipsos etiam Iudaeos sp), invidam alias Christianis gentem, in ejus admirationem rapuerit. Quamvis autem natale illius, utpote Tabernis Rhenanis in Palatinatu oriundi, solum Sue via haud fuerit, magnam tamen gloriae, quam Vir summus insigni-
In Histor. liter. German. Vol. III. p. 83. sp Splendidis praesertim laudibus eum eumulavit Elias Levita in praefatione II,3ὶ , dignumque censuit, de quo populares glorientur, di, quemadmodum Iudaei de Mose Maimonide dicunt: A Moyse usque ad Mosen non surrexit sicut Moses, ita quoque de ipso pronuncient et A Paulo Tarsensi usque ad Paulum non 'rrexit stat Paulus c Fagius Taberna. Rhenanus . coni. celeb. Io. Buxtorfit Catalem Philologico-
218쪽
m Orientalem literaturam meritis. 2Ι3
bus suis in sanctiores Musas meritis indeptus est, partem, meo quidem iudicio, ea
jure sibi vindicat. Protulit enim PETRUM BUFFLERUM ρ , senatorii ordinis in libera Imperii civitate Isaensi virum , qui idem ipsi & aliis erat,
i auod Flauo Marioque fuit summoque
Maroni . Maecenas , atavis regibus ortus
eques r . Hujus auspiciis factum est, ut Fagius &
Bnae in nostra Alemannia ossicinam typ graphicam erigeret, e qua complures li-hros sermonis Hebraei & Chaldaei studiosis maxime proficuOS , ac tam argumento quam typorum nitore commendabiles, in publicam lucem emisit, & ex Italia eodem evocaret Eliam Levitam, Iudaeorum illo tempore eruditissimum , ut ejus opera in eam egregio instituto uti posset. E re nostra esse arbitror, ipsius Fagii, tam Bume-ca Uid. de Uiro hoe optimo Henr. Pantaleoni Prosopograph. Part. III. f. I98. 8c Melch. Adam vidi Ictorum Germ. p. 24. sqq. ce Martiat. Lib. XII. Epigr. 4.
219쪽
rum, magnum Maecenatem, quam Eliam. fidum parastaten suum, grais animo pro secuti, verba hete e praefatione in hujus lubrum T Is BI producere e Euandoquidem jam ab annis aliquot in hoc incumbo, ut siqua sium in Hebraeorum scriptis spenetralibus alicujus momenti, qua Chrsianis hominibus, maxime Theologis . ad intelligendas saeras li-reras usui esse possunt , in lucem proferam et factum es benigna voluntate Dei Opt. Max. ut ad hoe meum in uvium mihi duo comm dissima optati ma media contigerint. Prrimum liberalissimus Maecenas , qui pro insitu enda oscina lupographica, eaque Hebraeaoum plus liberalissime exponit, nempe D. Petrus.
B serus, civis Isiensis, hones fimus caepissifimus, qui ob singulare stadium, quo prosequi
tur omnes doctos, sin ipsam pietatem promovendam totus incumbit, aternam laudens flapud omnem meretur pseritatem. Nescio enim vere , an facile similem alicubi terrarum opulentum aliquem inveni, . qui tanta liberalitate sua profundis bona. , ubi veI docti alendi , vel pauperes juvandi, vel etiam Evangelium Chriss provehendum, ut nou verear dicere, tantum iEum hae in re est
esse , quorum multi iam feribendo eae docenaeo. Alterum est, quia doctissimus Hebraeus,
220쪽
m Oriehsalem literaturam meritis. II s
qualem vix fecundum habet orbis, Helias imquam , genere Uraelites, seognomento Leviistes Germanus, passus es sie ex Dalia , inclyta urbe Menetorum, Unam vocari, ut ad istos meos conatus auxiliatrices praeberet manus. Euo eerte dubito, num tota Judaeorum gens
snergon niihi in propaganda lingua Hebraea fi p. ditare potu/ssit Smeliorem es commodiorem. Re enιm Grammatices, quod rarum
es apud Iudaeos , praesertim Germanos, omninct eriιssimus es, ut in qua omnem aetatem vel ab ipsa contrivit pueritia. Unde, quicquid inpiam est probatorum scriptorum, diligenter legis, peut de ejus eruditione ipsius siripta , qua ante aliquot annos in lucem edidit, te santur, e quibus tantum profectum fecerunton nes studiost lingua sancta, ut sane quicquides hodie usspiam selidioris eunitionis lingua Hebraeae, illi acceptum debeamus, quod etiam, qui inter nostros praecipui sunt, libere N imgenue fateri non erubesiunt. Chaldaeam sane linguam non minus, quam Hebraeam, novit, ut qui omnes Thargumistas diligentissime Fummoque cum dio legerit, volverit o revolvoris, ut Iane ex ilia Lexicon Chaldaicum doctissimum re utilismum colligerit, quod prope diem in commtinem utilitatem omnium studi Forum lingua sancta excudi curabimus. In