Litterae annuae Societatis Iesu, anni 1602

461쪽

Codegium Augustauum.

Vatuor locis conciones habitae. Catechismus per totum annum ip templo nostro & Fridbergae, per Quadragesimam vero in duobus pagis traditus. Primarius contionator Lutheranam factionem Vehementer eXagitat , & eius fundamenta

conuellit, ita , ut non semel a Praedicantibus apud duumviros sit accusatus, sed frustra. Quadragesimae potissimum ac Iubilei promulgati temporibus, multi non sue fletu gemituque generalem confessionem obierunt. A Lutheranismo conuersi

ad Ecclesiam Catholicam circiter quadraginta. Ad ancillam quandam Catholicam alternis fere diebus mensis unius spatio ventitabat de nocte formosus quidam adolescens, gladiatus, pallio, caeterisque vestibus, frequenter etiam permutatis, qui ad horam unam , interdum ad duas illam est allocutus. Hunc cum ea forte curiosi is contem lata esset,' capripedem animaduertit: sese igitur extuplo signo janctae crucis obarmat, & hospes ille actutum disparet. At vero die illucescente metu fracta, consiliique inops, heris visum exposuit, quanquam haereticis; quod illis tantum timorem iniecit, ut quo se verterent, ignorarent, nec ad alios quam ad Iesu itas confugiendum censerent. Ad ducta ergo ab ipsi sinet ad Collegium , & peccatis totius vitae expiata, spectro obnoxia esse de*t. Alius per annos undecim usum Sacramentorum antermiserat qui diuinitus impulsus, tractu tactu. que brachij frequenter ab Angelo ossicij commonefactus, longo tandem itinere suscepto apud nos peccata magno sensu confessus est. Puella quae a venefica decepta , damaoni se deuouerat, ab eius irrannide est liberata. Propter deponendas conscie

462쪽

scientiae sarcinas permulti huc longi stimis itineri

bus contenderunt. In variis monasteriis exceptae confessiones & habitae conciones, exhortationes. que non rar . In virorum quodam coenobio fermὰ

quo thebd'madibus auditi confitentes. Multi nutantes in fide solidati, ruentes erecti, periclitantes in ruto collocat, seducti reducti. Libri h retici erepti & exusti, superstitiosi emendati, aqt illorum loco dati s ahi sanctique. In cantationes extortae & crematar- Consilio succursum plurimis. Varij conscientiae nodi enodati. impediti qui in gradibus prohibitis volebant contrahere matri- monium . Pacificati qui. diu graues fouebant inimicitias . Odia inter complures diuturna penitus extincta. Infirmi visitati frequenter, & motibundi ad mortem excipiendam instructi. Egentibus saepὰ stipe ac veste subuentum. Excursum in vicina oppida & pagos , & ubique constitit operae fructus. Fridbergae ad natalem Domini confessiones amplius centum exceptae.In hebdomade sacra suppetiae Curioni in eodem munere allatae. Nec ad Pentecosten exiguus manipulus collectus. In die ast sumetae Virginis propter rubileum consequenda auditi ibidem ferme Loo. In pago alio Parochi rogatu saepius conciones habitς . ad Pascha consessi ibidem nostris zoo In alio pago de tota vita multae confessiones auditae, ibidemque usus Extremae unctionis per annos plurimos neglectus, opera Patris nostri est restitutus. Drama datum in renouatione studiorum D. Cassianus. Habitae quoque a magistris per annum ad excitanda discipulorum ingenia non illepidae actiunculae. Varias Religiosorum familias complexi duodecim. Adolescens in hospitio Lutherano per hominem

Luthera num collocatus, dedit omnem operam ulleo liberaretur propter escam carnium diebus ve-

463쪽

462 PROVINCIA GERMANIAE svPER. titis: quod dum curat & impetrat, verbera & iniurias fortiter perpeti non dubitauit. Conscientiam

suam etiam septennes aded tenerC amant, ut omnia peccatorum pericula ex praeceptoribus sollerter solliciteque exquirant. Sunt etiam qui quotidiano sub noctem viantur examine. Etiam natu minimi in parentibus vel heris damnatas schedas elusere, aut surripuere; libros etiam suspectos, aut haereticos comburendos attulere. Alios alia ossicia Christiani hominis docuere. Alij parentes ad confessionem adduxere , peccantes iurantesque correxerunt, aperuersis opinionibus nonnullos abduxerui. Eleemosynas in pauperes saepissime contulerunt, quos alij suis etiam vestibus induerunt. Quidam Patronum suum tutelarem ita honorat:

in prandio& coena pissime, quod maxime palato blanditur, ab eo abstinens id illi consecrat. Alij crebra iei unia susceperunt: alij de cibo sibi detraxeriit. Nimis longum faciam, si omnia genera pietatis illorum voluero recensere. In aula scholarum Doctor Parisiensis a Sodalibus exhibitus magnos moiatus effecit. Eorum supplicatio ad S. Montem hoc anno celebrior fuit. Cenotaphium in Parasceve de more in suo odaeo extruxerunt, quod totis diebus hominum precantium, seque Verberantium, maxi-

me Sodalium, accessu est cultum. Multi de discipulis nostris ad sepulchrum Domini in templo nostro saccis induti, practataque crucifixi imagine &facibus, sese flagris ceciderunt: quibus se etiam Patricij ac viri nobiles & duces bellici admiscuerunt. Iubilei publicati tempore incredibilis fuit

Augustanorum. &aduenarum, finitimorumque pietatis seruor. Confitentium apud nos tantus numerus, ut ijs audiendis nostri decem toto biduo non sussicerent. Qui tum lacio pasti epulo, fuerunt mille ducenti. Sodales nostraro ad viciniora & r - -

464쪽

motiora templa suppli ratum tuere. Episcopus noster summam in nos beneuolentiam declarauit, sacram supellectilem nobilissimis reliquijs auxit: donauit enim vobis caluariem S. Maria: AEgypti cae, quam illustris matrona pretiosissime exornauit. Don uit prςtexea partem cranij S.Maurith:alia item femina illustris duo capita de societate S.'-sulae, superiore anno a Coloniensi Coadiutoren bis dono missa,splendide conuestienda curauit.

o Eistor huius Collegh P. Bartholomarus elΩperger', ingentibus patientiae documentis r Iictis, vita excessit. Etiam fani nihil habuit antia quius quam sibimet vim inferre, & virtutum soliadarum ornamentis animum suum excolere. Vndenonaginta confessiones generales exceptae. Epulo sacratissimo accubuerunt decies sexies mille centum quadraginta. Census iniusti ad limam reuoc ri. aEs malae fidei non exigui ponderis restitutum. Quinque abiurata haeresi cum Ecclesia Catholica coniuncti. Libri tum falsiae, tum superstitiosae doctrinae, partim nobis traditi, & bonis commutati, partim exusti. Amuleta detracta.Disdetes ad concordiam reuocati. Ciliciorum flagellorumq: usus familiaris.Ieiunia in pane & aqua usurpata frequetius. Ancilla pane & aqua tota Quadragesima victitaui t, ne carneS cogeretur comedere. Plures vediebus festis sacris operantem , & conesonantem possint audire, & crebrius animoru maculas cluere , & Eucharistiam sumere, pinguiorem famulatum tenuiore commutarunt. Inuenta quae toto tempore maioris ieiunij carnem cilicio affixit, aeque id in magnis corporis laboribus. Cerearum

465쪽

Rosarii orandi modus traditus. Erga Indulgentia, i promota pietas. Egroti diu noctuque visitati,&ad

pie moriendum confirmati. Xenodochia obita, &hiiseris consultum. Succursum praeterea s. cum Vi- . tete periculo parturientibus, nec parere valentibus,

& duabus alijs saliguinis fluxu laborantibus B P. Ignatij reliquijs. In gymnasio numerati disci- .puli nonnunquam 3 oo. plerique nobilium, honestorum ac diuitum fit h. Sub aduenturii Serenissinii Maximiliani Archidiacis dederunt Iosephum, spectantibus quinque Principibus, & plurimis Teutonici ordinis proceribus, alijsque Dynastis. Salutatus idem Princeps a nostris huinanissitate suarn nobis opem & patrocinium promisit. Excursum hoc anno in pagum duodecim passuum millibus ab urbe distantem, Parochi rogatu, ibique multae consessiones auditae, multis conscientiae stimuli extracti. Ad Illustrissimum & Reuerendissimu Bri- i. xinensem Episcopum missi duo qui eum in visita '' tanda dioecesi consilijs iuuarent. Sodalium in frequentando caelesti epulo inagnum studium, & in . perpurganda conscientia etiam a minimis labecualis mira diligentia. Caetera eorum pia officia curri alijs aliorum Collegiorum Sodalibus ijs commu-

nia sunt.

codegium Halense.

Λ D Ecclesiasten nostrum audi edum tanta naultitudo tum oppidanorum , tum paganoruni j confluit, ut multo ante pulsum sedes templi occupandae sint. Multae conciones per annum vel th vrbe, vel ad Saluatoris, vel in supplicationibus, vel inpagis habitae. Plurimae confessiones de tota vita sitiat factae Complures longo itinere ad nos pacan dae conscientiae venerunt. Aliquot ab haeresi abso-

466쪽

PROVINCIA GERMANIAE svpER.

Iuti Catechesis per annum in templo nostro habita: per Quadragesimam in pagis nusic visitatis duobus, nunc tribus. De aegiotis & carceribus nihil dicam. Odia & simultates per nostros sublatae'. Nehemias sub instaurationem studiorum datus. Sodalium virtus' in multis mire eluxit & elucet. Cupiditatesgeherose domant. Quadam pro alijs vilia obeunt ministeria. Alij super nudis asseribust cubant. In ardetissima siti nec aquam bibunt. Multis solemo e singulis fere hebdomadibus sibi ieiu- . nium indicere. Quidam cilicia gestant, & ne longus sim, alia pietatis, poenitentiae, piorumque operum genera eXercent. Parochi de grauiolibus casibus vel coram, vel per literas nos consulunt Teni-pore Iubilei pasti epulis sacris nongenti quinquaginta , quorum plerique conscientiam apud no

stros exonerarunt.

Colligium Lucernense.

P Anem caelestem usurparunt apud nos 16. millia

quadringenti. Tantus confitentium numerus, ut omnes nostri sacerdotes saepe totos dies ijs auediendis occupetur, nec omnibus fatis facere queat. Amplius 1 oo omnem anteactam vitam reteXerui. Omitto complures qui peccata diu celata aperuerunt : item ii Ios qui longis itineribus ad nos pro expianda conscientia venerunt. Cum tribus actum ut pellices domo exigerent Restineta odia, sublatae simultates. Virgo non ita pridem ad Catholicam fidem conuersa pudicitiam minis & blandimentis, adeoque gradi pecunia chariore ri habuit. De alijs quibusdam similia narrare possem. Suus quoquet labor datus hagreticis, θ quibus ad sanitatem redierunt sex supra triginta. Uni & quidem domi nobili persuasum ut rcligioni amplam hereditatem dc

467쪽

466 PROVINCIA GERMANIAE svPER. quosvis honores posthaberet. Resipuit quidam, cuius pater, avus, proauus Ministri fuerunt Tigurini, & proauus quidem Pellicanus : qui deserto Rubcaquensi coenobio, Zvvinglij assecla & praecipuus adiutor in peruertenda Tigurinorum ditione dicitur fuisse. Huius constantia nullis machinis expugnari potuit. Parem animi fortitudinem virgo quaedam sedecim annos nata adhibuit. Laterarius praeterea ex haeretico iam Catholicus, ita fidem colit, ut etia domi seruos non tam lucri causa, quam ut a nobis itistituantur& conuertantur, liberaliter sustineat. Libros item periculosiores correctos, damnatae perfidiae igni absumptos, superstitiones quibus alijs fraude daemonis medicina fiebat,extirpatas,recensere longum sit, nec fortasse necessarium. Hoc tantum, quidam, ut suis, quibuscum stlopis displodendis ad metam certabat, paumam praeriperet , cum superstitiosam schedam, quae offerebatur, proprio cruore conscribendam,& tres primas aeneas glandes in diaboli nomine emittendas didicisset, notas quidem percussi digiti sanguine ille uit, nunquam tamen ijs postea contemptu magis quam opinione est usus; &malo se expedivisset, nisi perpetratum lcclus & domi retentam chartam tacitus in confessione praeterii siet. Morbus demum qui corpori accidit, animum ad uertit: quo morbo dum grauius assi ictatur, & etiam sibi a daemone saepius in somno abripi vide

tur, cruentorum characterum in mentem venit.

Accessit nostrum, noxiam chartam offert, & vix errore animum & peccatis exoluit, cum in melius

valetudo ire coepit. Religiosae familiae perfuga ad Christi castra reductus, & quidem ad poenitet iam

aded conuersus', ut eam vel publice testari suerit paratus. Haec inter xenodochium minime neglectum,frequenter aditum, & ut confessiones etiam

468쪽

PROVINCIA GERMANIAE sv Pt R. 46 generales auditas silentio transmittam , plerisque qui eo detinebantur vel assi icti vel peregrini, salutaribus consilijs auxilijsque prouisum , magqo

aeque visorum bono,& videntium exemplo.Adiuti eodem studio aegroti & domi morientes, & ita quidem crebrb, ut unus decies quater etiam nocte prouecta, alius vicies fuerit accersitus. Multis certe nunc familiare est , ut aegrotare clim coeperint, ad uos statim opportuni remedij causa c5fugianta Trium praeterea in condemnatis reis, quorum plures hoc anno fuerunt, ad animi fortitudinem reuocandis opera egregie conspecta. De scholis pauca subiungam:Vespertinae preces hoc anno Dominicis festisque diebus decantari coeptae. Exercitationes & declamationes priuatae & publicae frequentes. Quo die praelatum est per vibem augustissimum Christi corpus , externa templi facies uti & interior alijs solemni oribus anni diebus eleganti varietate poematum exornata fuit. In studiorum repetitione , & eo tempore quo undique clim haeretici, tum Catholici ad mercatum huc confluunt, in foro publico frequenti orchestra tragoedia data de adolescetia Christiana: insigniorum nimirum, quos Sanctorum reserunt historiae, adolescentium in oppetenda morte per varia tor-mcntorum genera, pro vera religione constantia declarata. superiorum classi uin omnia pra: mia tulerunt, qui sanctissima in Dei Matrem sibi patronam elegerunt. Vtroque videlicet Parthenius hic coetus caeteris antecellit, doctrina & pietate. Ceu tum Sodalium accesssione & amplius eorum numerus auctus. Hos inter e familia D. Fiancisci P. Benedicti s Cistercienses 1. Non exiguus apud

eos ciliciorum voluntariorumque verberum, atque aliarum a 'ictionum corporis usus. Hoc unonet de caeteris coniectura repertus est, qui igidio,

469쪽

1e zona & sponte suscepta diverberatione saepius quothebdomadis in se desaeuiit, cum tamen prae extrema paupertate aliquando toto ossiduo vix semel atque iteram iusculum haberet; perrexisset longius , nisi qui ei a consessione re intellecta ardorem temperasset. Neque vero ipsi solum bonos in pietate processus habent,sed aliis etiam calcaria

adhibent, ut in eodem curriculo versentur : corrigunt subinde errantes, subleuant inopia laborantes,rudes Christianis praeceptis instituunt. Ex hac praeterea D. Matris tutela non pauci in spem religiosarum familiarum adolescunt . Vnus inter nostru; tres inter alios Ordines admissi.Sub electione noui Praesem bis drama datum; unum de B.Virginis cultu: alterum, quod etiam repetendum fuit, de bona liberorum institutione. Maior Sodalitas, quae fere e ciuibus constat , suum antiquum obtinet,hoe est, & virtute dc numero crescit.

IN arde summa concio nator noster diebus sacris partim Catholicos instruit, partim haereticos confutat. Post meridiem in templo nostro pueristia catechismo instituitur. Duobus Caluiniano-Tum parentum filijs mens amplectendi Catholicismi diuinitus iniecta. Variis anni temporibus suppetiae latae noso comiis, sacris, concionibus, audiendis confessionibus, libellis Catholicis distribuendis. AEgrotorum aut defunctorum Parocho Ium munere nostri vel pluribus hebdomadibus, vel aliquot mensibus utiliter functi sunt. Quadraginta & amplius a grauibus sceleribus abloluti, qui poenitentiae Sacramentum nunquam rite obi-uerant. Religiosus Apostata ad castra deserta per nos reductus. Centum & triginta omnium anno

470쪽

yRovINCIA GERMANIAE SUPER. 669 rum exomologeses factae. AEgrotis qua de corpore, qua de animo priaspectum. Vtriusque sexus permulti ab haeresi absoluti, magnam constantiam aduersus tentationes demonstrariit. Eucharistiam in aede nostra hoc anno susceperunt quinque millia ducenti. In scholis numeramus auditores vltraducentos. Sodalitas magnam Matrem impense colit, multisque rationibus etiam proximo ad salutem prodeste studet. . Adolescenti ad forum cupediarium, ut esculenti aliquid &poculenti emeret, properanti, mendicus stipem rogans occurrit: fraudat ille genium suum, &quod habebat pretium cupediarum, illi donat. Similia praetereo. IN lustrissimus Princeps, Reuerendistimus noster Episcopus, nouum urbi spectaculum fuit, quando intemplo nostro, externis omnibus palam inspectantibus , ad sacerdotem accedens, ei de peccatis

confessiis est. Rem diuinam apud nos fecit Opius. In anniuersaria templi nostri dedicatione primas ipse Vesperas & Ossiclan cantauit sicundisque ab

alio cantatis interfuit. Sacerdotes nouos in tem

plo nostro sacris initiauit ordinibus. Ad Collegiuvenit non raro, partim beneuolentis causa, partim ut sua cum nostris communicet consilia. Toto iulius temporis decursu, ex quo Episcopus fuit inauguratus & consecratus, dioecesin suam ex parte maiore ita diligenter obivit ac lustrauit, vi dubisi sir, saepius ne in urbe, an extra urbem diuersis in lo- .cis egerit; in quibus Pontificium confirmandi, atque Indulgentias plenarias distribuendi munus magno Catholicorum omnium gaudio & fructu est executus. Quinque mensium spatio plurium quam vigi iti quinque millium hominum frontes

sacro C Ofirmationis chrismate inunxit. Nunquam vero ullum iter suscepit, in quo nostrorii Patrum binorum , ternorum, interdum & quaternorum