장음표시 사용
141쪽
esse dam Inum , tune venditor emptota plerium restituere cogitur . Insuper , quanti' ejus interest , rem evictam rum esse , dummodo tempore contra ctus ignorarit emptor , rem alienam esse . de lite ipsi postea mota denuntiarit venditori , ut se deis
NB. Si res aliena emptora ignoranti vendita tu rit , valet contractus, dc dominium pretii vendit oliacquiritur.
Obi ieies . Videtur aliqua inaequalitas , H emptor alienae rei dominium non acquirat , di tamen pretii dominium in vendit rem trans erat. Resp. Non ethinaequalitas 3 quandoquidem Pro eo , quod rei alieti venditor pretii dominium acquirit ipse vicissim emptori de evictione obligatus manet. xa Si fur alienis nummis negotietur , Iucrum ipsi aequiritur , cum non lit fructus pecuniae , secundum se sterilis, sed solius industriae 1 Ipse autem fur pers naliter obligatus manet , tum es , a qua abstulit . ad omne damnum resarciendum . tum etiam venditoribus , aut ea soribus, si pecuniae ab ipsis evincantur. N B. Luerans pecunias alcis salsis , & donans paristem socio scienti , & non cooperanti ad fraudem , Deius ad nullam restitutio dem tenetur si lusor meunias Iudα iniquo acceptans cum propriis miscu
a Haee tamen vera sunt, dummodo Meias ae- ,, eeptando illam pecuniam, de qua in easu , non ,, reddat illum animosiorem ad hane iniquitatem. 13 Qui a iure emente pecunias futtivas bona fide aecepit , easque eum propriis commiscuit , ad nullam restitutionem domino pecuniarum obligatur . Nee ra. tione injustae acceptionis: Cum bona fide esterit. Nee ratione rei aceeptae : Quia commiscendo eum propriis dominium eorum acquisivit. Meus est , si pecuniae s
paratim adhue in specie extent. iod autem pecuniae surtivae eum propriis mix. tae dominium acquiratur, patet: Quia nummi ex propria inititutione transeunt de manu unius possessoris Od manum alterius . Quare nemo serme secorus G Iet , utrum pecuniarum suarum dominium haberet , de non aliquae sultivae essient, nisi Iura ita tuissent , ut earum dominium per commixtionem cum aliis aequi
a Bonae fidei posessor emptor si postea intellia
eat , rem furtivam esse , domino suo restituere de-iat , non furi . cist Emptor tamen ha,et acitionem contra iurem de rei evictione , quam ν ob illius improbitatem utiliter persequi non potest . incuriae , vel anfortunio suo adscribat, & non in alterius damnum retorqueat . Quod si fur tua sponte rei tituto pretio mereem furtivam redipiat , einptor permittere potest , proprii incommodi declinandi caula. ,, bὶ Non desunt tamen D . , dc quidem magnio, nominis., qui censeant testitui posse suri, & resema ,, di contractus , petendo ab illo restitutionem pecu- ,, uiae In emptione solutae. ii rem furtivam. quam a fure emit , alteri b.,nasde me it, postea ecim parente domino nihil rellii uere debet s Ratio a mi a per illam rei alienae vendi tionem pretii sibi dati jus , atque dominium aequilivit emptor tamen obligatur ad pretium rellitue dum , si comparem dominus equum U. C. ab eo
Quod si re, surtima alleui donata sit . de dona.
rarius vendat, obligatus eli venditor, V.C. equi, ad restitutionem pretii equi domino , si is equum jure vendicationis ab emptore recuperare nequeat. as Porro Ieiens , rem alienam, vel surtivam esse , di emens sit particeps furti. Deitum tamen est res furtivas modico pretio redi inere, ea intentione, ut dominis suis restituantur deis eracto et io ob rem domini utiliter gestam .a7 Qui seit, rem alienam esse, vendere non debet iSin vero dubitat post diligentem inquisitionem , ve dere eam non prohibetur , monito prius emptore deperieulo evictionis.
Regula in mia r--. Cum vendit e rei aliena teneatur relliturae pretium empi sti statim ac res remanet eWicta . hinc nunquam satis percepi quod aliqui elevat, venditorem , si processit hora Me . di in nihilo ex tali Mndit fit ditiae, nihil restituere debere . Demui ex. h a fide liquem rem alienam loci. aureis emisim, ad nivitum tenera dicunt, eum in nihilo sinus sit distior . Varum quam is haec regula Miνerialiter vera st , patitue nihilominus exceptionem , quando ex alio capita oritur obliga.
eis toti vinci , evenit in cua nostru et exposcit mauu
eo tactus venditionis , ut de mane vendi ore restit tur pretiiun , quinies res vendita e Wicta remaueat , quan nempe retineri ma Potest is empto e , quin commina .et domnia utius.
De merae duotas in solidum vendita. 18 QI res duobus vendita uni quamvis posteriori tu o dita st, dominium huic aequiritur . Idem e nendum est de aliis eonventionibus , permutatione , locatione. Quod si vero neutri tradita sit , prior emptor praesertur posteriori , iuxta Reg. 3 . in si s ui prior est tempore , potior Ut iure . Quod si vero E elesiae, aut civitati res vendita suerit , sed non tradita. postea alteri alicui vendita, & tradita, praeserenda est Eeclesia. Ratio: Quia Ecclesiae , loca pia . & eivitas privilegium habent, ut ipsis per legatum, dona.
tionem , venditionem , dominium absque rei traditi ne acquiratur. I. ult. C. de SS. Beelesiis.1ς Quae in si audem alienata sunt gratuito titulo, avenditoribus intra annum repeti possunt , etsi donatarius fraudis ignarus fuit c modci res extet ; nam si consumpta , non amplius obligabitur , quam inde locupletior factus eli. Quod si vero titulo oneroso alienata iunt , V. C. venditionis titulo , rescindi non potest , si alienatio facta fuerat ignoranti .
3o Si donatarius seiat , donationem fieri eum injusta damno ereditotum , videtur in conscientia obligatus ad restituendum , tametsi non repetatur t QR peratur enim donatarius ad talem alienationem consentienda , seu acceptando. Unde licet suadendo non impellat , ideoque non sit causa esiciens ouoad principium , est tamen causa essiciens quoaa executio
leva res vendi possint, vel Maest D , homo liber c extra necessitatem
item publieum forum , vendi non possunt. 3a Ea , quae in spe sunt , saetura gregis , fructus agrorum, lucra , item iura nostra . & actiones ve di post unt i Sed actiones non possunt vendi potet tiori ratione ossicii , seu potestatis exercendae in debi
N B. Debitum . quod dissicilem solutionem habet , tanto minus valet , v. C. 93. hoc anno solvendo pro
3r probabile est , quod ius , seu chirographum adaecipiendum sequente anno Io . minore pretio nune
emi possit, puta m. ob periculum . aut ὁissicultatem assequendi , ob cessans luerum , seu commoditatem praesentis pecuniae , qua se privat emptor chirographi .
31 Nemo invitux rem suam vendere cogitur , e ceptis calibus publicae nece statis , aut publici favo ris . r. Si publica necessitas , S: inopia fit , V. C. Dumenti . Se. tunc cogi possunt cives ad vendendum , Ee in casu eommuni solis civibus , & non ex teris , si utrisque non sussiciat 1 Quod major in necessitate propriorum ei vium , quam exterorum rati
habenda sit . Cujusmodi legibus
modum Communitatis, etiam Clerici se conformare debent. a ob favorem publicum ι ut si landus personae privatae necessarius si ad palatium Phineipis , Collegii , ampliandum . Prohibeti etiam potest , nequis altius aedes aedificet , si exinde videri possint Religios; damni tamen debet fieri eompensatio. Artium quoque Proseisores Getere possunt sabrum serrarium ut ex ossicina sua mistet, n publicis lectionibus, qua rum publicus savor censetur , impedimentum creet . 3. Si dominus alleuius Ioci nimia saevitia utatur in suos subditos, de monitus non des stat , a Magistratueompelli potest ad vendendum dominium, vel omnino
142쪽
poliant mercatores illicita . & thel x interdicta illaeonventione : Ergo injustum damnum ipsi inlatum.
aso Etractus gentilitius est ius , proximo vendito.
I ris consanguineo coneessum , factam venditi irem ad se revocandi , eodem oblato pretio alii sique quibusdam observatis. Ratio : Ne possessones paternae ad alienas manus veniant 3 quod satis lugubre
N B. Noemen venditionis non debet extendi .ad alias
alienationes. donationem , locationem , Imatum . Praeterea consanguineis denuntiatione venditionis facta comceduntur duo menses sine denuntiatione , etiam ignorantibus annus, & dies . Fructus ante renuntiationem sunt prioris emptoris.
Jus istud retrahendi imitatur actionem realem , ut adversus quemcunqite possessorem , etiam tertium emptorem. &c. institui possit. N B. Neeesse est, ut proximus agnatus sibi retrahat, non in utilitatem alterius , & in fraudem emptoris ,
vel aliorum consanguineorum i quibus poli ipsum ius retratandi competit.
r. Ex praealleolis doctrinis potest C sessuius eo Misis illi
cite agere . & ueluti monopolium exercere illas Artifiem , qua conveniunt de non perlicienda opias ab altero inchoatum , udi id prohibetur is. ω.. O . .. -op. ; vel de non locanais Hia operibus nisi certo pretis, cum id cedat in detrimentum civium.1 Reipublicae. Il. Notet Conseturius in praxi dimile valde essit exeusare a restitutione mercentes monopolia . Ratio est . quia quamvis diis cant non exercite limites iusti pretii, id asserunt non attende do male fuisset iustum pretium ii non intersemnet monopolium sed e siderant pretiam iuxta incrementum quod habuit , Post quam ratione monopoli, introdum est penuria meretum. Ili. Cum habeat onus restituendi ille, qui vi , vel Daude rat augeri, vel minui pretium , a Coale latio obligandi sunt ad restitutionem, qui sumunt ulsam rumorem, vel conficiunt fal. sas literas de submeruone navium quasdam metera adcehem ium. ut ita pretium augeatur uti de earum adventu, ut utino tur Ac.
S. VII. De Negotiatione , O Monopoliis.
37 NTEgotiatio dicitur , cum merces ex proposito 1 emuntur , ut postea carius distrahantur lucri
caula . Verum, si per accidens fiat, ut, quod ad proprium usum emptum est , postea octratur oceasio vendendi eatius, non est negotiatio , cum id potius ita ei et ad oeconomicam gubernationem , quae etiam in peris sonis Ecelesiasticis eommendatur. . 38 Negotiatio per se mala non est; tum, quia meriseium pretii latitudo quaedam est , ut proinde eadem ment intra jullitiae Iimites minoris emi , ac postea plu-
ris vendi potst, tum, quia mercium Pretia pro tem- Porum, ac Ioeorum varietate mutantur . Per accidens
tamen ob hominum cupiditatem , di malitiam peccati causam saepe praebet, de animum hominis ecelestibus avoeat; unde de Clericis severe interdiuea 39 Negotiatio proprie dicta, videlicet si res emptae. n immutatae, postea carius vendantur, personis Ee-elesialueis sub mortali peccato prohibita est , excepto tamen nee egitatis ea su , si alio modo vitam sustentare nequeant a in . ,, a Benedictus tamen XIV. in sua Bul Ia , . Ο stolicae servitutis , prohibet, ne etiam in eo easu Cle is rici negotientur absque facultate Sedis A stolieae .
o Negotiatio improprie dicta , quae est rerum in
melius nautatarum, lanae in pannum, exceptis quibusdam easibus. prohibita est Clericis, ae Religioss, licet non tam severe. Quam ex tali etiam negotiatione
tributum, te vectigal Magistratui solvere debent , si eut alii negotiatores . Excipe : Si Clerici proprias vi-.neas habeant , possunt vendere vina , sed eavere debent , ne ex domibus suis saetant tabernas , possunt loeare iumenta sua, item ex lana empta , juxta Ap noli exemplum Act. 18. manuum labore eliboratam materiam divendere. Clericus tradendo alteri meuniam , ut negotietur cum eadem , non potest gravis peeeati damnari , sed partem tueri accipere: idque Ob necessitatem, vel consuetudinem regionis ι . b Hoe etiam vetuit Benedictus XIV. in eadem, , constitutione, declarans obnoxios esse poenis Clerie is rum negotiatorum illos etiam Clericos , qui nego. tiantur per alio .
I Qui eoemptione, U. C. frumenti , inopiam, Secaritatem trusucunt. videntur peccare contra iustitiam: Quia primaevo Iura, ae naturali , secundum quod omnia hominibus communiter a Deo creata , & donata
Α: Monopolium est, cum unus, vel plures a Republica consequuntur , ut ipsi soli genus aliquod me cium ad vitam necessarium pretio , quo ipsis libitum est, vendant . Est illicitum , nisi ob iustam eausam pubItea aut horitate permittatur , V. C. ob inopiam
Nereatores contra iustitiam peccant, si inter se eo veniant, ut non sine summo pretio aliquod genus mer-eium diuendant. Ratio : Quia emptoribus bon solum Caesareis, sed omnium gentium legibus, si rerum pre ei a taxata non sint, concessum est licitari , ne sempee summo pretio emere cogantur I hoe autem iure eos P. I mari P. I.
x A Pud Canon istas Census significat ius eontracta
LR aliq- eonstitutum , pensiones , sive reditus annuos ex re aliqua pereipiendi . Hoe sensu duplex est Census. Unus reservativus 3 eum quis fundum pleno dominii iure in alterum transfert , reservata sibi annua pensione ex eodem iundo , iuxta exemplum I teph. Gen. 47. Alter est census eonsignativus a cum quis contractu donationis , venditionis , vel permutationis alteri constituit , ae designat jus ex re suas id est , eensum designantis reditus annuos percipiendi ι ut eum Princeps xllaui constituit ius ex vectigali suo , aut Camerae suae reditibus annuas pecunias aeeipiendi. Sed nos hie agemus de eo eensu consignativo, qui emptione eonstituitur . Qua acceptione census est species quaedam emptionis , de venditionis . V. C. Florenis ioci. a te emo jus percipiendi in annos singulos ex agro tuo frumenti scapham , vel ejus valorem, videlicet florenos. a Census ita areeptus dividitur primo in realem , ae Frsonalem . Census realis est , qui landatue s per ceιta re una . vel pluribus , ex quibus 'nito
solvenda est . V. C. sume domo tua , agro , vinea . Unde comitatur rem , ad quamcunque personam per veniat , qtia si servitus , live realis obligatio pensionis solvendae, donec census redimatur. Personalis est, qui sundatur super certa persona obligante se ad annuam pensionem sine ordine ad rem cetiam . Seeundo , dividitur Cenius in fructuarium , V. C. vinum , seu mentum; de pecuniarium . Tertio . dividitur Census in perpetuum, de temporalem , redimi bilem , de irr dimi bilem . Census temporalis dividitur in eum , qui certo annorum numero definitur 3 & in Censum vita litium , qui ad vitam ementis , vel vendentis censum eonstituitur. 3 C 'sus realis tam perpetuus quam temporalis, etiam vitalitius, ab omnibus approbat ut . Nee obstat, quod summa pensionum temporis progressu solvet arum pretii quantitatem superet . Nam in cenau non
emuntur pensiones, sed jus pereipiendi suturas pensiones, quod ius eommuni hominum iudieio minoris aestimari solet. quam si pentiones omnes praesentes essent, eo quod multa accidere possunt , ut fructus vel non nascantur, vel non solvantur . 4 Pereunte re, super qua eensus loeatus est , etiameensus eorruit. Ratio: Quia pereunte re perit eius d minium tum directum , tum utile , sive ususfructus .
seu portio ejus emptione comparata.
Census realis , quamvis institutus se eum pacto redimendi tam ex parte emptoris , quam vendi oris , probabiliter defenditur. 99 Prior pars prob. Nam aliae omnes venditiones sub conditione redemptionis , pr sertim ad arbitrium venditoris, licitae sunt et Ergo etiam venditia eensus eum ejusmodi pacto lieita est cristerior probatur : Quia aliis emptionibus apponi potest pactum redimendi ad arbitrium utriusque , cui non etiam in emptione eensus e,, ce Uetitus est tamen in eelebri eonstitutione Ris Pii V. I adeoque fieri non potest saltem in iis loe in quibus constitutio illa viget. 6 AEquum est , ut in eensu utrinque redimabili majus pretium solvatur , quam in censu redimibili ex par e lolius venditoris . Causa est z- Quod obligatio ista , quae emptori incumbit , revendetuli ad arbi
143쪽
trium venditoris , pretio aestimabilis si , ideoque in
partem in etii recte eomputetur. et Census personalis tam irredimibilis, quam redimi. bilis ex parte solius venditoris suapte natura licitus est. Prob. Census personalis est ius pereipiendi reditus antium ex alicujus personae luctis, emptione comparatum Atqui nemo negat , super personae industria constitui polle obligationem solvendi partem aliquim luerorum annuoriam. Nam ita decinia personales constitui intur; item tributa, quae Magistratui penduntur e Saepe etiam testator gravat haeredem litum ad pensionem a mam alteri personae solvendam. Nihil autem obstat , quo minus talis obligatio emi possit , perinde ae alia jura, debita, Ze servitutes. Neque ei ei potest, in tati census pei sonalis emptione virtuale mutuum , ido ue usuram palliatam intervenire . Qui enim mutuo at, is datam sollem repetere pol est et Emptor autem census personalis irredimi bilis , vel redimi bilis tantum ad arbitrium venditoris datam sortem repetere non potest. Quod objieiant, emptorcm unius annui eth. florenorum pretio elapsis 21. Plus recepturum este , quam dederat, id nihil refert: Da in censu non emuntur pecuniariae pensiones csiquidcm pecunia emi non
poteli J scis emitur jus percipiendi pensiones, quod jus
eommuni hominum aestimatione minus valet, sicui deni nemo eli, qui viginti praesentcs pluris non aestimet , quam ius percipiendi annuum unum spatio viginti annorum , partim ob periculum non recipiendae solutionis, quod raro tot annotum eccursu abesse solet, pamtim ob luerum, vol commodum ccssans ca . - a J Certum est tamen censum pei sanatem proh
is beii in Bulla s. Pii V. , quae quintum ad hoc ubi-
M que recepta est. '8 Census personalis ex utraque parte redimibilis ab iniquitate probabiliter desendi uar et Attamen periculo
usurariae intentionis non calet . Prob. Si enim aliis
emptionibus pactiim adiici potest non solum ad volun
tatem venditoris redimendi , sed etiam ad voluntatem emptoris revendendi , ut paria utriusque contrahentium iura sint; cur non etiam in emptione census per
sonalis λs Census institui porea data saeuitate redi in cndi ad certum tempus , vel nun ante icmpus ecli
io Census iitrinque redimibilis , aitecto etiam pa- assecurationis, absolute loquendo eam tiari non rot- est , quamvis petitulo usurariae interitionis non vacet . Prob. Aliis contractibus , puta , commodato , ceposito , mutuo', quorum natura alioquin postulat , ut periculum rei l ertineat ad commodantem , deponentem , &e. Unum adjici potuit . ut eantra ev mat, & perieulum rei comm datae ad commadatarium, depositae ad depositarium spe, tec: Ergo etiam contractui censuali ex utraque parte redimibili tam persoriali , quam te ali pactum illud , qu d dicitur . illecurationis, adjici micti ; puta, si res , super qua census suneatus est, ieeundum totum , vel iccundum part cm intercat, non damna emptoris, sed venditoris id accidat , id coque venditor nihilominus obligatus sit , cei sum telii tuta sorte redimere. ii Contractus Societatis cum pacto assecurationis licitus cst . U. C. Si mercatori do Ioo. aureos , eo pacto, ut is instituta negotiatione, sive Iverum ex pecunia ea piat , si vo damnum patiatur . annuos tibi
solvere obligatus sit, insuper etiam ipsem sortem rellia tuc re, eum vel tibi, vcs ipsi mereatori Societatis eo tractum dissolvete placuerit. in Contractus, in aliqua regione etiam a viris dρ- istis. & honestis celebrari solitus , non est iniquitatis facile damnandus. I 3 Inter hypothceam , & censualem rei obligati nem diserimen est: inata onus censuale per se, ae directe transit ad quemvis rei, super qua census locatus est, cmptorem, legatarium , aliumve possessorem , qui proinde actione confutaria statim conveniri potest . Sin vero hypotheca ad sce uritatem census annexa alie netur , tertius ille possessor nonnisi in desectum principitis debitoris , si videlicti excitissis ejus bonis solis vendo non sit, per actionem hypothecariam, leu quasi Servianam eonveniri potest. t Usura est , si census eum pacto a curationis
conliituatur . vel eontinuetur cum persona nullos reditus habente. Probatur. Tune enim re ipsa aliud non fit, quam quod mutuo datur cum pacto, ut praeter sortem annuam auctarium solvatur ; licet hoe ipsum sub nomine emptionis, sive census, vel societatis, tania quam pallio , occisitetur . adius autem vesci , ρνω re ipsa agitur , quam quod similate comis itur . Arg. I.
N B. Censualis eontra imas germanicus distinguitur a mutuo usurario ε, quod ille certum laneum requirat ,
in quo sundatus sit , cum sit jus percipiendi reditus
annuos ex alicujus iundo , negotiatione , &c. eerto pretio comparatum . eoque iundamento penitus rucnte c puta , si venditor census , eiusve haeredes nullos annuos reditus habere incipiant λ contractus cen. sualis nullum amplius locum habere potest e Contractus mutui vero cum quae unque Persona recte instituitur , ut etiam ad liaetides , & haei edum haeredes transmittatur obligatio sine ullo ordine ad requisitum aliquod sundamentum . Sin autem ultra sortem mutui
datam aliquid accipitur , secluso alio titulo , id ulu-
aia in praxi observosae. I. Prima regula sit perperam praesumi a Notariis observari
Constitutionem sancti di v. an creatione censinam, qua in contenti sint emptorem . seu censuali tam ostendere erumenam numismorum, absque eo quod coram testibus enumeremur , & conii nentur Centuario . Multoties nummi contenti in ervmena malint censualistae , seia emptoris , sed ipsin pro illo tempore o t nuit ab Amico ad ostentationem pecuniae necessariae pro et ea tione census . Ut plurimum etiam non adaequant summam ne cessariam pro ereatione eensus . Tandem non dantur Censua. xio nisi ut statim ipsos restituat . Hoc igitur quod tere semper
in praxi servatur , non est nisi eludere Pontificiam Constitutio.
II. Generaliter observare debent Consessarii , quod licet alete creaticinem census debeant quantum fieri potest curare , ut o amnino lervetur Pontificia Constitutio , post censum creatum non statim debent ilium ut foenerati tum condemnare , eo quod aliqua in Canititutione eontenta non fuerant observata , dum--Rlo servata fuerint , quae sunt de iure n tutae . Ut vidimus . probabile est pro toro eonscientia non esse necessatio a te naen. da quae solum sunt de jute ι'ontineio , semper cum abest si aux& dolus . Conditiones autem , quae de iure naturae ad inniti-
tuendum tensum requiruntur , commode re ducuntur ad seq .ieu.
tes . Primo . ut iupposita sincera voluntate emendi , & ven. dendi jiis ad fructus percipiendos . servetur inter piatum &
centum arii lita . Porto cum emptor census emit non rem een.
litam , sed ius ex ea percipie .ll annuos fructus . illud erit tu itum pretium census , quo ex communi consuetudι ne reputatur emi posse tale ius , di prati . ad tot nummos aureos , ad tintsextaria frumenti . Uerum tamen eli rem centit. im debere possureddere fructus. ad Quos percipiendos emptor ius emat a sutiliter enim emerem ius ad percipi dinda e. g. g. sextaria frumenti maliquo praedio, ii tale tramentum ex ea colligi non possit. Se n. do , si api,onantur hine inde pravamina praeter naturam contra inctus , eompensanda sunt arbitrio prudentis . Dixi , pravamina . leu pacta faeter nat iram contractus : nam clarum eii non posse apponi picta destruetiva ipsus eontractus . Hi ne pro praxi quamplura inseret Consessarius . Primo , non statim dimnandum esse censum sine fraude creatum . non pecu nia . sed merc:buq , se i pecunia antea debita ; sidui etiam ii auctum fuerit pensionibus non solittis . Secundo , idem dreendum est . s eensus non et ea res tuerit coram Notatio A: Testa. bus , sed per scriptiiram privatam . Tettio , iure naturae videtur licitum in centibus ras 1m , ut si venditor non rellimat censum intra aliquoς annm , iis elapsis , sit ex parte 3psus ir- reda mibi iis . sicut etiam ut non illum redimere misi ros
aliquos annos oportet tamen comiwnsari hRc gravam nI Ian. Polata venditori , vel auetundo pretium centus , vel pentiones inuenda . Quarici , quamvis multa suspicio usurae si . si ari. Ponatur pactam . ut venditor teneatur redimere censi m , quo ties voluer.t emptor , nihiὲominus si revera iii, nomine census non palliatum fuerit mutuum , non improbabile cit de iure naturae poste tale pactum sui tineri . sie ut enim si imit creari ira censum . emptor iaceret alium contra E um cum Venditore , quo Glagaretur ad eumdem redimendum ad nutum emptoris , diminuta pro hoe novo gravamine pensione , non videretur hie no vus contractus damnandus ut iniustus , cur non possunt hoc Ictum apponere in ipso contraetu creationis censas ' Certem & ius permittunt fimul plures licitos contractus exere eis re et cap. on. de commia. Ira. 1. f. de My Is . Quinto . nota videtur contra naturam eontrae ιις census pali om illa solventa pensione , etsi pereat res illi subiccta , dummodo hoc onus venditori impositum compensetii r vel avomento pretii , vel dimi- mitione sensionis . Ratio est , quia sicut emptor censux posset cum alio taeere contractum allecurationis , ut scilicet ille te Matur ipsi solvere pensiones , si res censi a Pereat , cur & n Poterit idem saeere eum venditore censos , dummodo illi det quantum alteri traderet pro pensionum assecuratione 3 Certe non video dispalitatem. sexto , sustineri potest . attento iure naturae . pactum , quo si non solvatur pentio , res censita ea lat in commillam , dum hoc onus venditori impositum compensetur . Oportet tamen Censu rium culpa sua pensionem non lvere . di m nam eme culpae proportionatam . irrationabile enim esset si pro non ta
tuta mitione ex. Rr. 1o. aureorum , ad quam percipiendam emispium ivissct ius quingen is aureis , deberet Cadme In commisissum praedium valoris Ioeo. aureorum censui iuba ctum . Septi
mo , sultineri posset partum ut census totus simul redimatur ;nee desunt Din qui amrment id contrarium non esse Conitit tioni Sancti Pii . Et de facto . seut qui emit eum Pacto retici. venditionis non potest cogi ad restituendam rem ens tam venis litora , ni iste totum rei tituat pietium , ita & dicendum simile
pactum in censibus non esse it Iicitum . Imo neque hoc pactum videtur compensandum venditori census , eum omnina AEquum sit , ut qui vult redimere rem , quam vendidit , hcut totum habuit pretium in vendendo , ita & totum σε statuat In redimendo . Octavo . non est contra vis naturae ctem de restin lendac tractu, si cens varius per uuos vel tro annos noen solvat Pen
144쪽
sirin ea; nam ius naturale issat .,' ut qui non servare vult vii. . tionem solvenda , quam aliquis emit sua tu un.a , eam denti . liniam debeat restituere Lut , qui emit huiuimodi obtigatio. Omnia prati a non adversati iuri naturae in creationes census passuri Theologi sustinent . S cum ex alia parte non pauci dise m Hullam s. Pii intummodo pio foro externo valete non ira.ti in ae Confessarii adinveniunt In creatione eensus aliquid . Milo l non adparet secundum dictam Bullam , iudicare detient contractas esse nullos, pendones Perceptas esse ruitituendas ehe. ii l. Adueitere etiam debet Contes arrus quandoque creari e e sis iii per aliquo ianda , cuius storius obligati lunt anterioribus C. ii ualistis. In tali casu utique emptor lecundi censuς uon m est ex vi et iidem aliquid exigere , si fructus landi censiti non sint aderi pinguet, ut sufficientes sint pro primo ,. Ε pro secundo centu . Ex his videat Contestarius , quod si emptor secundicentu, mi ea sciat fundum lim alteri censui suilla Obligatum ,& non siti ei esse fructus pro lotuendo novo censu, non potest aliquid ut ipsiuet percipere , utpote quia lecundus census nulliterlisit emptus. Et hoe veram eii, etiamsi venditor pro solutione obligasset etiam fructus aliorum pradiorum . nam hoc non efficit quin centus nuuitcr fuisset emptus, cum fructu aliorum praediorum non habeamur prci lando centuς , sed solum pro maiori securitate percipienda pentaOnes. Quomodo et eo se gerere debet Contessarius cum eo , qui fures Pensimus exegit ex censu nulli ter emplo 3 Ni mala fide pereepit , debet omne restituere. Si bona fide , tummodo id , in quo factus et ditiM ; vel etiam nihil , ii ex censu bona fide male empto passus est damnum, vel luelum censam , quae reputentur aequare id, quod percepit , nam vendit dolotus tenetur ad damna & interesse. lv. Aliam rem subi cici considerationi Consessariorum. Dantur . g. quidam antiqui censas, ex quibus haeredes venditoris adhuc solvunt quinque, sex, vel etiam septem pro quolibet e emen ii haei edibus emptoris . Talium censuum pensiones nescio videte quoniatilo non sint thiustae; nam dum ereati suerunt tales census, trumentum .. vlnum Ac. multo maiori pretio vendebantur. inde bene coneipi potest rem censitam tune produxi me frutius corre pondentes pentionibus census . aut eum modo seu lux quali pro medietate in pretio dureverint . dimile est rem censitam Producere tructus eorrespondentes talibus pensionibus; & si tru
eius tantam Pensionem non adaequant, quomodo censualistae ros, iunt illam recipere
i Ambium , seu peravitatio pecuniarum pro pe- cuniis inter se eontractus secundum se lieitus. Dans pecuniam in eambium dicitur Campsor ,
accipiens dicitur Campurius. N B. si immoderata tueri cupido e iuncta sit eum eambio , ea ad peccatum avaritiae spectat , &non inaustitiae.
a Cambium aliud est minutum manuale γ quia in
eo frequenter pecuniae grandiores cum minutioribus commutantur . Aliud locale . in quo pecunia praesens commutatur eum pecunia distante in alio: loco . Diei etiam tblet Cainbium per litteras ; quia plerumque litterae dantur , quibus mandatur corret pondenti , ut in illo altero loco pecuniam solvat. 3 Plures tituli sunt , cur camplar in cambio minu. to plus accipere possit, quam dedit . I. Titulus aecipietini plus, quam dandi, eis locatio Cperae. & obse-
qnii , quod campsor praestat, cuius ratione iustam
compensationem iure exigit . a. Elt lucri cessa tuis iNam saepe accidit , ut unum genus monctae plupos , easque pretio aestimabiles commoditates habeat, quam
Pecunia duplicem usum ha t : Unum principa
Iem, ut tanquam Pretium retum emPtionibus serviat. Alterum ieeundarium , ut unum pecuniae genus cum altero commulctur ,. inter quae , ii aliqua rationabilis
diversitas commoditatis appascat e nihil obstat , quominus a legati taxatione recedatur , modo nulla fraus
N B. Non est mortale contra Magistratus prohibi
tionem cambia exercere : leges tales sunt mere poenales . Quod si vero quis cambium exerceat eum exteris nationibus , ut bonae pecuniae extrahantur . de deteriores recipiantur, cedere id potest in grave Reipublicae dctrimentum , ac proinde merito a Magistratu non solum sub poena , sed etiam sub culpa prohibetur .
N B. Cambia ista , quae praeteritis annis multi in Germania exercuerunt, iniquissima suerunt. & eiusmo
di eamps,tes Qer iniquitatem divites facti sunt , 5ecum Reipublicae detrimento. 3 Sriamulus pecuniis domini sui proprio nomine lueretur, lucrum sibi acquirit , licet de damno tenea tur, si quid contra domini voluntatem eambiendo in serat . Ratio : Quia , quod ex pecunia aequiritur, id non lucrum , sive fructus rei, sed potius industriae:
a te non rei domino debetur , sed negotianti , fisteiodustriam applicanti. Quod si V. C. Princeps specia. I iter prohibeat suis Oscialibus, ut nfii, nisi auto fou
vant mereatores , aut non alias tacunias Camerae tr
dant, nisi grandiores, fures sunt, si non seivent.
6 1usti tituli sunt in eambio locali aliquid plus ae
cipicndi , quam datum fuit; Causa autem plus aeciapiendi , quam postea dandi, eli accessorius e tractusi atae operae ad pecuniam formaliter , aut virtualiter transferendam ad locum , quo campiarius vult . Si enim Monachio Romam usque Ioci. thaleros transseris re debeas , laborem , ac periculum subiturus es , Accxpensas facturus, quo onere te liberat eampsor: Hoc autem obsequium pretio aestimabile est . Nee restri , quod camplor nullum inde onus serat 1 hoc enim
ipsius industriae adseribitur: Perinde ae si nuntius
mercede conductus as Io . alveos Romam transferendos postea aliquum reperiat , qui Romae aureos Ioco. certissime numeraturus sit . non minus locati nis mercedem accipere potest , quam si revera trans. tuli isset.
Tabellarius conductus a Titio, ut Augustam eat, si postea etiam ab alio rei ignaro eondueatur c imo inquirat in ut idem iter in gratiam sui consciat , d
mnati sacile non potest , etsi ab utroque integram mercedem accipiat : omnia enim ista industriae nuntii adscribuntur , maxime eum in ea re secundo conductori nullum damnum inierat. 8 Met x dillans a loco , in quo venditur , tanto
minoris aestimari solet , etsi emptor si e ullis sumptiabus, aut labore eam accipiat postea; hoc enim pertinet ad industriam ejus.s Auctarium eambii , quod a mercatoribus secundum temporis exspectandi proportionem exigitur, pro babiliter defendi potest ; idque ratione maioris tueri cessantis. quo diutius pecuniae solutio diisertur . 'Cambia sicca dicuntur, quibus nullus justus lucra di titulus subest . V. C. Si mercator alicui pec
nias numeret Augustae, ut postea restituantur An iuver- Iliae cum incremento consueto in eambiis ad ejusmodioca , tametsi sciat , aecipientem nullas habere pecunias , nee correspondentem Antu verptae , ideoque credat. Meuniam eodem loco restitutam iri, quo accepta erat. Tunc enim verum mutuum cum usurario aut i
I. Aecidere potest Famulcit, seu Proeuratores recipientes remnetas aureas, di argenteas a Dominit . ut ipsoriam debitum solis vant, tibi eas rei mere , ct alias monetit ae ualis valoris letalis emere, solwere die. interim vero morulas acceptas permutare cum vilioribus, exinde reportare aliquod lucrum . Ut autem dipnoeleat Consessarius, an id lieite fiat . debet interrostare ho lamulos , seu 1 rocuratores , an Dominus euraverit fieri solutionem moneris aurei , di artenteis, quas dedit et an vero solum vellet iplorum debitum extingui , nil curando de qualitate necumae , qua fieret solutio . Si Domin volebat solutionem fieti Pecuma auro , tune famulus eas sibi retinen ' dam cuniam interiorem , precat, & tenetur compensare creditori damnum, quod sorte ex carentia monetae aureae reportavit. Si vero dominus de hoe non curavit. tune famuli, ' Procuratores possunt sibi retinere Meuniam aeceptam. & si ex ea ob eambium minutum aliquod luctum reportant , ipsorum est , utpote cuia est truetus in uitriae. Advertat Consessarius iniuste agere illos ministrox, vulgo Vera, Ieta cameris ζει, qui loeci monetae antiquioris, purioris cic. te ponunt in capia Domini monetac novas , seu cum maiori admixtione inferioris metalli . Nec possunt et sari, eo quod loco ipsarum posuerint monetas aequalis valor, legalis et nam liseet istae monetae sint aequales, fi considetentur pmut habent in tionem pretii, non tamen tiunt aequales prout habent rationem mercis . Secus esset, si Domini nihil eurarent de monera antiquiori, seu purio I.
tu. Advertat Consessarius multa fieri eambia sicca . lieet i ealia appellemur , quia dantur literae alibi solvendae . Dat e. g. suus 1 cenitens Lucae reo. aureos Titio . a quo recipit literam post aliquod tempus solvendam Liburni, paciscendo proinde talucro Prupter eambium . Reverat tamen scit hujusin i literii in numqvam mittendam . A s. lutionem sibi esse Lucae laetendam . Dissicile est exeusare hunc Poenitentem a mutuo palliato sub ratione cambii. Si uero Poenitens banx fide tale cambium Deisset. putans Titium habere meuniam aetii, aut virtute Liburni, tune Consentius potest illi permittere, ut accipiat quantum danini, seu lucri cessantis habuit ex alterius deceptione , quamvis contrarius eambii fuerit nullus . Videantur dicenda capite sequenti.
De miram Societatis. I f intra his Meletatis est eonventio plurium ad commune luctum ad distinguendam locati
nem y 8e damnum c aequum enim hoe est iuxta Reg. I. in o. uri Ditis conmoriem, sentire debet omu ι
145쪽
in emtra seciandum proportionem rerum eontrib
Meletat institui potest eum pacto asseeurationis , ta , ut uni soli periculum laeumbat , modo ei hoc
gravamen compensetur.3 Societas interdum tali modo instituitur , ut unus laetorum pecunias V.C., alter laborem , ae industriam conserat. Nam saepe fieri soIet, ut labor, ae industria negotiatoris tantundem, vel plus ad luerandum eon scorat, quam alterius pecunia.
. Societas in pecoribus varie institui potest i Interdum, ut tam pecora ipsa , quae alteri traduntur , quam fructus , detrimenta , ae damna utrique danti , α aeeipienti communia snt . Interdum etiam ita , ut eorum dominium , ideoque etiam peticulum spectet ad solum dantem; fructus autem ad intumque. N B. Pastor dolum . de eulpam praestate dinet, non casum fortuitum t Qitia res , si ea su pereat, domino suo petit; dominus autem mcc rum manet is, qui ea pascenda dediti Lino. N B. Pallista ustra est : Si Titius tibi tradat Io vaecas aestimatas , rati pacto , ut liceat eas tibi di-nta here, absumere arbitratu tuo p poli triennium vero , quomodocunque interim res eveniat , smiles vaccas , earumque aestimationem reddere cogaris , atque
interea quotannis pensionem ipsi solvere, eum h sit virtuale mutuum r Quia mi inde ell, ae si Titius tibi
vaecas vendet et , di pretium numerandum crederet ,
ηeu mutuo daret ad triennium , interim pensionem , seu lucrum ex eredito accipiens.s Impendia , quae socius occasione societatis secit , a reliquis secundum. proportionem rependi debent.
SMius , ratione Societatis conventus, non amisius obligatur, quam commode sacere potest, habitaxatione , ne egeat t Nisi dolo egerit, quo minus inte-pte satisfacere posset: 'Nee enim aequum est , columibum quemquam rorelare , dicitur in I. cit. s. tempus
Societatis eontractius solvitur I. Cessante ne otio, aut pereunte re . a. Elapso tempore , ad quod Soci vas inita suit. 3. Morte unius sociorum, nisi ea utum sit , ut uno mariente inter alios Societas permaneat . Renuntiatione seu expressa , deu tacita i modo id fiat sine dolo. Publicatione, aut cessione bonorum.
Retria In praxi o Aruansa . Untea regula est hie potissimum. t temenda in praxi on. estimo, di haec est . multoties rotentes, di divit m sine publiea
instrumento . di solium verbis quasdam particulum societates imore , tribuentibus ipsis pezuniam ad emenda animalia , serieum die. I aliis laborem. & indui Dam . Interim venddite volunt ad .ii libitum . & quando ipsis i iacet finire societatem , non audentibus contradicere iis, qui posuerunt industriam . quamvis videant vendi merces, di finiri locietatem cum ipsorum gravidamno . Moneat Contes arilis hm diuites iisn iplis licere at tui libitum vendere , & finite societatem, etsi necesse habeant uti sua petunta , vel alia de eausa , sed attendendum etiam esse , ne laetus damnum pati rur. Si erea veniant mercem emptam , rationabiliter praevidendo maiciri pretio post aliquod tempus ven-
tam . Conserarius eos obliget ad compensarula damna illa , qui in larietate suam industriam contulit.
De Luri, O uonsonibus. r π Udus alearum , & chartarum , Iicet suapte na- tura c quippe quibus prudentes in Republica .
utuntur licitus contractus si ς tamen per acciden
adiuncta mala habet , ideoque humana lege prohibitus eli . praesertim Cleri eis , qui , s frequenter , aut publice eum scandalo pripuli Iudant , peccant mortalis ter. Quod . si Clericus publicus lutar, poli quam beneficium legitime obtinuit , esse ineipiat , prius moneri debet, antequam deponatur , iuxta c. t. d. 13. Quia snusta imperimit promovendum ,-non dejiciunt pro
Si Cleliei chartis ludant propter recreationem ,
to . Quod si lex dice celana illis prohibeat , peccant
N B. Lex ista , in qua decernitur , ut , qui aleis
ludendo qui lusus Iute eivili prohibitus et luden
do perdidit, solvere non cogatur, solum prenalis est, in ludi odium lata , idea naturali obligatione solvendi perdentem non liberat.
a Qui non parata petunia , sed credita lusit . ae
perdiait, solvere non tenetur , spectato Jure Caesareo:
At in Iocis, ubi non recepta , vel abolita est ista
Constituito Caesarea in externo sarci non conceditur actio ad ropetendum id, quod ludo alaarum per se lieito perditum , di solutum iuit ι nisi valde magnaequantitatis sit, ae in doerimentum proprii status, aut familiae eedat. Quo casu partes inter te transigere debent, vel Judicis aequitatem implorare. 4 In Sponsionibus, qui propria persuasione sne alterius dolo deeipitur, tibi imputare debet. 3 Qui propria bona non habet, ut ad lucrandum,
ita & ad perdendum in ludo inhabilis est , videlicet Religiosus , aut filiussamilias ex inis prosectitiis a
patre : Nam in Aeademia studentes possunt ex ioci aureis s. in anno solenos in honellos ludos insume res idque ex praesumpta voluntate sustentantium. 6 Filiussa milias una pecuniae depolitione plus luerari non potest , quam perdere , ideoque rviituere te ianetur excessum . At vero successive pluribus iactibus nihil obstat , quo minus magnam pecuniae suarmam
NB. Pupillus , & Minor luerari honesto luto non impediuntur , cum naturalis in ipsis quoque obligatio subsistat , ut dixi hoc Trach. Cap. p. n. 7. Quod si
vero Minor animo luerandi accesserit, & non lolvendi perditum , mecabit ludenda , imo ob dolum luerum restituere tenetur.
Uxori, & marito, quatenus eis ludete , & ludendo perdere concessum cit, collige ex eis, quae si1pra dixi
I Olla fortunae contractus licitus est. seelusa omni Daude , di revoeari potest ad emptionem , & vendi.
tionem . Retuis in praxi o servosa . Nimis faciles sint Consessarii Ecclesiasticorum Meularium , se
Repularium in absolvendis qui frequentillime ludunt . Certe dantur Emesiastici tam in tam , quam regulares, qu nee te vitet peccare. tibi blandiuntur , et si quotidie alearum ludis inaeumbant . Quod si de huiusmodi frequentia se aecusant , quasi de levi quodam naevo se putant accolare & indocto Conies.satio facillime absciuti e donantur . Er 1 hos Consessarios obtestor . ut attente legant , quae Theolosi etiam minus rigidi
dicunt de Melesiastico in sacris eonstituto , di multo magis de Regulari . frequenter aleis . taxillis ludente. n. Caut ut quoque debet esse Consessarius in absoluendo filio familias ludentes . eosque qui cum ipsis ludunt . Filius igitur
familias non habens propria, pectare praviter potet surripiendo in materia gravi quae sunt Patris p non tradendo Patri notabselem summam . quam fuerit lucratus , si possit eredere Patrem eam velle tune etenim administratio & usinructus ad Patrem pertinet; A transalelhendo exe estivis ludas praeceptum Patris eos prohibentis: nam tune graviter peeeat, etiams habeat propriam pereuniam , vel pae statue de solvendo post mortem patrix . -- dentes pariter exeem .is ludis eum Filii,samilias iacillime pecca. hunt οῦ difficile enim ignorabunt se ipsis irri peccato cooperari . Facile etiam incurrent obligationem restituendi quando se licet scite possunt filum non ludere pecunia propria . Advertat etiam Conis stimus excessum ludorum mensurandam iuxta statum , di divitias filii ludentis; ae ita quod res ectu unius non em execi sus, erit respectu alterius. Cautuet igitur, iterum diem . sit Ccin. fessarius in exeipiendis consessionibus istorum filiorums mili xs , di illorum , qai cum illis ludunt. III. Solent quandoque ludentes conviciis , precibusque adeo imp tunis , ut vi aequiparentur , alium compellere ad ludendum i valde e. s. exprodranda ilii. suam avaritiam , si non ludat vel illum irridendo , cq si nimis timeat Parentes aeete ferentes ludum et vel quia velit nimis complacere ux 1 1llum in erepanti , si ludat thc. His aliisve modis tam importune se xerunt , ut alter tamdem , animo tamen reluctante, inducatur ad
Iudendum . In his casibus potest Consessarius in praxi ita se gerere . si ita inductus ad ludendum nondum solvit . potest illum eximere sol ento , eum sententia valde probabili non habere obligationem solvendi , utpote quia veluti per vim coaetus eii Mere . si vero solvit , non sicile debet victorem obligate ad restitutionem , eum & pro eo stet sententia probabilis excusansa restitutione , quamvis retto peccavetit utendo talibus mediis, ut xlium induceret ad iudendum. IV. Si Consessariut audiat in consessione aliquem , qui illieitis fraudibus usus est in ludo , interroget statim , an eum usuu uit tali fraude , e noeerit impedisse alterum a vincendo . Si ita evenit , non solum ipsum obliget ad restituendum , quod sorte vicit, sed etiam ad solvendum . quod alter vieisset, si i plenon usus fuisset fraude & dolo. Si vero non cognoverit his m eis alteram impedisse a vincendo, tune dumtaxat obliget ad re stituendum quod ipse vieit . Semper autem prae oeulis habeat Confessariuς non considerandum , an Fraudator in sine ludi vicerit nec ne , sed quod evenit in fingulis sortibus , ita ut et iamsi fraudator in fine perdat e sua pecunia , Ulterius debet sol.ere quidquid in de euisu Iudi amisit , si non adhibuisset illicitas fraude . V. Animadvertat demum Consessarius saepissime consulsere obligationem restituendi ex inaequalitate peritiae in Iulii do . Nos perditissimus est inter lusores , ut 6 ad ven at aliquis Iuvenis lusor dives . alii peritissimi lusores certatim pertristiant sta ludendum, di illum expolient magna pecuniae summa dhibi aquandoque etiam hae iniqua arte . ut initio permittant illi quadam lucrari. ex quo Deilius inducitur ad perseverandum inludo . Neque Consessarius ira Dei te aequiestat , dum victor res radet bene potuisse illum ruam maiorem periti m M lcere ἡnam isti iuvenes lusores, nescio qua vanitate, nolunt se Pert dere imperitos in ludendo , atque ita ex falsa credulitate sesentiis non eme impares in peritia ludendi , rem iamiliarem is citus mittunt.
146쪽
gore particulari repelli. Satio diseri minis clit
eolonus emphyt tuus ius reale utile in iando obtinneis colonus autem me e eonductitius solum perlonam
loca totis sibi obligatam habet.
I π oeatio est contractus , quo res alteri utenda , a vel liuenda conceditur certa pensitu e constit ita , c equus , domus , bos , ager ad lo. annos I
sin ultra fit emphyleutieus Qui concedit , dicitur
locator , qui suseipit , conductor. N B. I. In locatione non transfertur dominium , sicut in emptione . & venditione . Deinde res locata ante traditionem si pereat , contractus dissolvitur , &eonductor Iiberatur. N B. a. Mercede pecuniaria eonductum non licet pane , aut panno solvere , deci nisi alio modo solvi
a Conductor rem sibi locatam alteri locare non prohibetur; modo aeque idoneo, & ad eundem usum. 3 Si impedimentum ae eidie ex earte rei conductδ , Iiberatur conductor a solvenda pensione secundum proportionem temporis, ouo uti, stui, non potuit c i Pedimentum tamen petiis non est ubique receptum Sin vim ex parte ecinductoris impedimentum incidit, non ita liberatio contingit . Expensas in rem e ductam, quae duraturae sunt, Item tributa , & onera publiea , praestare , ad locatorem , seu dominum spectat . Excipe consuetudinem . Quod si eonductor in rem conductam necessa rias , vel utiles expensas secerit , potest eas de pen sione detrahere , vel finita loeatione a locatore I
x Conductor , eustos , &e. ostendere debent rem tibi commissam periisse fine culpa , U. C. pccus esse mortuum . Ratio i Quia ea , quae facti sunt , pura ,
rem periisse , non ereduntur , nisi ostendantur 3 Pa tim, quia talis obligatio ex natura eontractus, veluti gentium Iure , eonauctoribus , & custodibus imponitur , ut ostendant , rem sibi eommendatam absque eorum culpa periisse i Nisi graWes conlecturae adsint pro hominis innocentia.
6 Incendium eulpa inhabitantium aecidisse in dubio
praesumitur ι Quia tamen saepe famulorum culpa , quam paterfamilias praestare non cogitur , incendium ortum , ideo conductor absolvendus eli , nisi locator culpam ostendat.
7 Propter modirum infortunium nihil eo lono de
pentione remittitur . Ratio r Quia , si eolonus ob unius, aut alterius anni sertilitatem maIus commodum eapiat , nihil ipsi aufertur , nee pensio augetur : Ἀ-lo etiam modicum damnum aequo animo ferre debet.
ecus , si magna , & plusquam tolerabilis elades facta fuit; tune autem est immodi ea clades , si colonus rix recolligat tertiam partem soliti. N B. Lxcipe r Nili eonventum sit , ut rion obstante quacunque elade lvatur plena pensio , vel nisi
antecedentium annorum sertilitate damnum compensetur.
N B. si 'aedium inundetum sit , aut proster lare num potentiam non possit possideri , recte dicitur , non esse , quod possideatur , V. C. ab emphyleuia . Quod si ab emphyleuta magna pensio solvenda sit , non
tam in recognitionem dominii , quam fructuum, quos capit , compensationem , aequitas postulat, ut remisisso aliqua sat .st Si pluribus annis ob eoeli elementiam uberiores fructus ex fundo proveniant , eolono emphyleutico pensio augeri potest, sicuti & vice versa diminui pensionem eonvenit ob eladem immodicam. s Loeator conductorem tempore conductionis e
pellere non potest, nisi in easibus jure expressis, vel uti I. Si pensionem statuto tempore non .lvat . a. Si easus improvisus aceidat , ob quem domus Ioeata usibus domini meessaria sit . 3. Si rem locatam rescere necine fit . q. Si conductor in re loeata male
io Meeessor universalis , five haeres Ioeationis eo diactu stare tenetur . Ratio et inia eadem cum desun.cto persona censetur . Non vero particularis succes sor , U. C. emptor , donatarius , legatarius . Exeia re i Nisi pactio interveniat , ne res locata durante eationis tempore alienetur , aut nisi ea lege emptiouat, ut emptor conductorem ante tempus finitum non
expellat . Quod si locatio landi facta sit ia tempta
Iongum , videlicet ad decennium , ad vitam, ut pro. iae transeat in contractum emphyleuticum, quo e missium utile transfertur, non potest colonus a su
Retura ιn nauti observola. I. In praxi attendendum est , multoties illum , qui aliquam
rem sive mobilem , sive immobilem ab altero sibi Mabet , eamdem alteri iterum ineare , ex quo deterior redditue eum praeiudicio Domini . Exempla h bemus in eo , qui hctum fibi loratos , alteri ad aliquod opus locat . eosque ob nimum laborem reddit vilioris pretii . Item plura exempla habemus in rusticis . qui non valantes multa praedia a se eoidam serere aliis subi ant o at interim quia isti brevi tempore talibus pia diis huendum letum . nullam rationem habent terras steriliores reddendi , vites . aliasque arbores fructi seras . modo quo dein bent , calendi , die. Hac omnia non sunt licita eonductorib . di tenentur de damno , quod inde Domino euenit . quamvigenim praedia sibi locata aliis valeant sibi are, nihilominus is fidebent esse aeque idonei . A etinta nullum praeiudicium LMeadMaire primo Loeatori. I l. In loeando rem viticium multoties precatur et rierant e. . loratores Bestiarum, locando equum assuetum se se in aquam emere ero , vel aliud habentem vitium; & tune certum est huiusmodi locatores teneri ad damna , . quae vel mercabus , vel conductoribus evenerunt. Peccant qui locant pastua serentia herbas nocivas . Peccant qui domox locant . in quibus est perieuium contagionis , eo quod ibi aliquis obierit et hvs , vel mo
bo eontuiciis insinus M. Ex his uota est ci nostere ea
Ilia Aduertere debet Consessarius multoties valde grauari eo
ductores praeciorum , eo quod non reddiderint annuam pensi nem i seu frumentum , ae qaci in contractu convenere . Uere ergo in conseientis asiniarii mn tenentur in pluribus annix ste ritibus totum solvere, nam si detrahantur eorum ex densae in me enta , arando , stercorando , alienas operas eon cendo . resemina emendo, reperire erit saepe me dimidium annitae pensi nis colligere adeoque etiam iuxta SS. Canones penso esset eis minuenda . Nee restri dicere annis ubertatis compensari damnum , quod passi sunt nam quandoque tanta est annua pe so . ut annis etiam uberibus non fit quomodo is eoinpensent . Interim miseri e luctores in ear tibiis tabestunt . eoacti BD ere debitum , quod locatores in conscientia ncia pom eri
iv. Notet pariter Consessarius loratores multoties precare a utendo sua praepotentia, ae expellendo ante tempus debitum in quilinos , Leu tamductores madiorum . Ultra culpam dian se vandi contractum locationis , sunt etiam causa plurium damno rem . nam multoties Inquilini non reperiunt statim domum sibi commodam , τel debent magis impendere pro altera domo eo ducenda ; eoacti etiam saepe grave pati dispendium ad mobilia in novam domum valde ablantem transferenda . Item e lucto res quandoque nctu reperiunt alia praedia . quae conducant , vel reperiunt valde sterilia , seu in regione aeris non valde salutiris si haee & alia damna subeant Inquilini , & conductores , quam do ante debitum tempus expellantur . certum est loratorem te neri ad ea eompensanda . & id bene advertere debet Conlesta vius , nam non raro in praxi huiusmodi accidunt v. pariter notare est multoties eo in res uti re eonductaal alium usum . ae in loratione eonventum est . ita equo e n. ducto ad equitandum , utitur aliquis ad vehendum . , eeu ad iter , pro maiori itinere retinetur . In histi fimilibus casibus debet Consessarius conductorem oblidare act
augen tra pennonem . quo mastis ultra conventionem usus e t
re eondum . a ad e penuatam id , in qua ex tali usu res
conducta deterior eWasit. retente olentes ante finitum tempus conductionas restituere rem conductam . quia non amplius de invit acl usum , ob quem illam conduxerunt . Ut si ante di-etum tempus relinquant domum . quam conduxerant ad habi- anaum equum , quem conduxerant ad equitandum . Ae. S agitur Ioeator damnum patiatur . quia non statim inveniat euirem suam eodem pretio iocet , Confessarius obliget conductorem 'o . . ercedem locationis pro toto tempore convento VII. Munotis erant meatores oper rum Rarum , quia as--munt iacere quod non latis bene ex sua imperitia ponunt naem , vel quia adhibent materiam seu in quantitate non sus mentem , Da ta qualitate nin idoneam . Hinc etiam pluribus quam conueniret diebus ob suam imperitiam opus per Miunt; dicum lingulis diebus mercedem accipiant, cogunt conductoremat tu eundum ex hoc opite aliquod damnum . Item illum d
umificant , quia opus ab imperito sinum , necesse est , ut cito parmur . quod item velificatur . si adlubita sterit materia non idonea, seu deteri is qualitati . Hae bene observent Com. arii , di multoties reperient opifieas ad restitutionem teneri. intervet etiam Consessarius famulos, timulas cte. ita teneri l horare , ut ipsorum labor si item perveniat ad infimum tradum ulti laboris; unde si Bequenter nimis Oetentur, tenentur pro ra
VIII. Secundo , ad restitui Ionem sunt cogendi , qui loca rura Yras ad res custodiendas , quando ex Misctu conveniem is diligentia res veὲ periit , vel deterior evasit . ut fi vinum cineret vel omnino fuerit corruptum nutiqentia lamuli , ea Custodis Cella vinariae q. fi Dumentum ebuliaret Se. ln iis, aliisque similibus negligentia lamulorum , seu custodum illos reddit obnoxios restitutisni, eum teneantur ad diligentiam. quam a i re lent diligentioεes . Idem obserWandum quod , Aul assui runtur ad cisodiendum gregem, aliasque bestias. n de eri res fiant . non saginentur Ac. T. Item nostruent Conisi ii , quod tum in eontractibus ira
aliam utriusque inlctratis, teneantur contrahentes , ut victumen , 'ibere attentionem . & Elicitudinem , quam adhibem
O mi Giligetrii res , saepe etiam ex hoe capite iocatores inrum. rum tenentur ad restitutionem , quia nimis tardi sunt intaboranoo , ve, quia nolunt delatiora , vel et a Grant opus diutius petaurare , ut masis luerentur . Id maxune evenareret , quando non pro dominis panicularibus , sta pro Reminis in . seu Communitata latio M.
147쪽
x. Aliud pece trum qiundo 'te committunt operarii, & famu- ...quod b oculis Consessariorum effugit , dum uilicet vetadunt xliquam usam deserendi opus , seu famulatum . vetii, in gerunt, ut a Dominis vel invitis dimittantur ; ct id quia Mnt prae manibus occisionem aliam magis luerandi. igitur, a pranant ante finitum opus , pici quo tuerunt condulli , velanis finitum tempus famulam . v. gr. antequam mentis ablatis vatur.& hae ratione eonductor cosatur maiora stipendio famulum conducere , five maioribus impontis Op perficere , praea..
ni tenentur compensare damna illata conductori. Adiimile est peccatum cooductoris , quando postauam opem. xios e duxit , vel ex sua volubilitate renus amplius eis uti et vel ira se sterit , ut operatu eos ni ut discedere . Ceterum est auod si risu adinveniant eui suas operas 1 cent , di eodem pretio eonductores tenentur ipsis dare 'u tum lucri ex eorum volubilitate , vel m lina amiserunt. xi Aliud etiam observare debet Consessarius . nimirum eon. ductorem debere solvere pensionem operatris, vel famulis, si ex ipso proeveniat , quamvis sine culpa , ut operas suas praeliare non possint.dum tamen ex inde locatoribus damnum ploveis nixi . lix dicendum e. g. de Domino , qui ante tempus conventum dimittit lamulum . quia copitur alio pergere et de eo vivi dimittit operarios , quia Mest ilia I ecunia as opus perfi. ciendam &e. ; eum etenim obirpatio solvendi mventam penissionem oriatur ex contratia . non potest ab ea Sen' se eximere eonductor , eo quod hae sua cutea non possit stare loca.
'TY viti, fit . iam Consessarii. an Domini disserenda mere
dem seu salarium famulis , illos aliquo modo damnificent , euia e E. eum non h1beant promp am pecuniam, debent credito rarius emere sibi necessaria die. Si ex his δe similibus eapitibus famulos damnifiearum , cosendi sunt ad rei litationem , seu ad compensationem cumnorum dic.
De Emphytosi. I U Mtυτι, σει graece , latine dicitur insitis , suep antatio Nam olim terrae inculiae s jam etiam culiae o dati solebant in emphytculin , id eit .
ut plantatione , ae eultu meliores redderentur , utilitantum dominio in ea phyleutam , sive eolonum tran lato, ea i ze, ut pensionem annuam solvere coleretur in recoenitioncm dominii directit penes cum mancn-
iis , qtii praedium ad emphytoulin concelsit. x In emphytculi ius dominii ii: ilis tran, scrtur , in eaque a locatione di: lingvi itur.3 In dubio , num fit contractos censualis , an emisphv truticus , praesumitur talis , qualis in eo loco usitatior cit.
Laudemium c quo rustieus tenetur ad omnia one. rcca , quae emphy cutis eommunitet imponi so ent γ j substantiam emphytrutici contractus ne collatio non ζquitatur, cum is modis institui post , Emphv ceu sis alia est Ecclesiastica , cujus domini uim dilectum pertinci a 3 Ecclesiam . Quod si illa lateo concessa est , judicandum erit de ea , quod attinci at dominium utile , secundum leges laeulares , ut cxinde tributa laicus , tanquam de re ad se pertinente , Principi suo saeculari pendere cogatur . Λlialaica . sve cnmmunis. 6 Ad e:nphyleuticum eontra tum scriptura requiri NA. Emphyleuta domino exigenti Instrumentum , seu titulum emphyleuscos, ipsaque praedia emphyte tiea, & fines eorum exhibere cogitur: Alioquin omnia ipsius bona emphyleutiea censebuntur . Quod si vero
emphyleuta iure praescriptionis se defendere possit . ostendens , se 3 o. annorum spatio , si emphyleusis Iaica sit , vel ψο. annorum , si Ecclesiastiea , suisse in pacifica possessione rei emphyieuticae , de tanquπcmphyt tutam pontioncm uniformem domino persolvit- se , tune alia probatione ad ostendendum titulum emisphyleus eos opus non erit , iuxta Malcardum , &communis Sententia . . Impendia, quae ad fundi conservationem, ructuum eollectionem spectant, emphyleuta praestare de- ζ , de cavere , ne deterior fiat . Quod si vero domus , horrea , putei absque eulpa emphyleutae colla- pia snt , as dominum pertinet ea restaurare . Ratio , Quia substantia iundi ad dominum pertinet , rei autem substantia domini damno perit . Quod si per emphyleutae negligentiam landus deterior factus sit , si vari potest iure emphyteuleos , & ususfructus su i eum proprietate eonsolidari ; requiritur tamen , ut Iudicis arbitrio deterioratio notabilis sit, idque culpa
8 Si emphyleuta 3. annis continuis in emphyte usi Iaica , duobus vero annis in emphyteuli Leelesiastica pensionem integram non solvat , ipso iure cadit in Poenam commis . Excipe I. Nili dominus debitor sit emphyleutae , ut compensationi locus esse possit . a. si emptivi euta missionem offerat, & pia dominum
flet , quo minus recipiatur . 3. Si cu ignorantiam pensio rum solvatur , quia vid clieet haeres nescivietem emphyleuticam esse : Nam , ubi culpa non eli , neque poena commilii Ioeum habet secundum aequitatis rationem . Porro emphyteuta ob degligentiam non solvendi canonem an poenam commissi , seu privati nem iuris , utilitatisque prius non ineidit , quam domi miς voluntatem exequendi poenam de elatet . Godsi dominus omiserit voluntatem suam declarare , cum facile ei licuisset , non potest dein3e ejus suecelloreaducitatis poenam exequi , imo nec se eontra haer dem. Alias potest dominus emphyleutam negligentem, di renitentem propria aut lioritate elicere.
N B. In emphyleusi Ecclesiastica , si poli elapsum
biennium intra io. dies oblatis pensionibus emphy- te ut a moram Purget , postquam dominus a negligente emphyteute pensiones accepit , praesumitur jus ab ipso te vocandae emphytruseos condonare. Ecclesia praeteritas pensiones debitas, quae ante i
euriam caducitat m debitae erant , petens , vel accipiens , 'nam ea ducitatis non censetur remittere.
ς Emphyleuta , si domino non requisito rem em phyleuticam alienet per venditionem, ipso iure caprivatur . Ea propter domino duo mensis eone eduntur, partim ad deliberandum, an ips mei ius emphyleuticum emere malit , partim ad explorand2m , an emptor novus idoneus se, ut eum deinde in polr gionem emphyleuscos suscipiat , accepto pro invollitura laudemici est per coniuetudinem pars vic sima p et ii , seu aestimationis emphyleuteri . Excipe t Nisi clausula in investitura apposta sit , ut illius alienatio seri possct euicunque , tune enim interpretanda citclausula , iit domini contensus non requiratur . Quod si emphyleuta fundum eniphyleuticum alii in empli leusin concedat, qui contiatius dicitur subem phyleuticus , requiritur domini contensus , eum sit species
alienationis. io Potcst tamen emphyleuta landum oppignorare , ad vitam suam locare, centum, vel servitutem in illo etiam irrcauilito dumini constituere .
ii Titulo luerativo leeati, dinationis , dotis, non prohibetur emphyleuta tundum emphyleuticum in alistorum tran, ric , salvo tamen jure proprietarii , de cum senilicatione domino , ut donatarium idoneum ad empli: teusin aenoscat . At investiat , accepto laudemio, si extraneus sit. Quod si emphyleuta alia bona habeat . non potest dare sundum emphyleuticum in dotem domino irrequisito; sed , licet eo eas a det , durat tantum ad vitam dotantis , & dotatae . ia Emphyleusis alia eli simplieiter haereditaria , id est, eo essa cum iacultate transferendi ad quoscunque haeredes, etiam extraneos , in qua non requiritur domini eonsensus, si ex investitura appareat, concessari fuisse cum libet a saeuitate alienandi . Alia mixte haereditaria , quae eone essa est pro filiis , seu descendentibus, iisque haeredibus . Alia est emphyleusis ex pacto , seu providentia , quae data est pro filiis , seu descendentibus, vel absolute , vel in certas generationes: Et ad hane non requiritur, ut filius sit haeres isse uti in mixta , eum mist etiam rFudiata haeredi late paterna succedere in emphyleusi s quod in mixta non fit 9 quippe quam non jure haereditatis , sed ex pacto, seu prima institutione accepit. N B. Si emphyleusis absolute alicui eoncedatur , Do tibi Mne fundum in empbytest iu , nulla iacta e pressione haeredum , eenseri debet ex pacto . Ratio rQuia emphyleusis , sicut de seuda , ita concidi s
13 Emphyleusis alicui concessa pro se, & sliis suis
eomprehendit etiam foeminas . Ratio : Quia nomen filiorum etiam sceminas comprehendit 3 pcr consuetudinem tamen non admittuntur sceminae , nisi deficie tibus masculis . Emphyleusis tamen alicui concessa pro filiis , & haeredibus , aut suecessoribus censeri debee haereditaria , ut ad extraneos quoque trans re possit . Ratio 2 Quia nomine haeredum etiam eo prelienduntur . Si consuetudo si , ut in Eeeles allica emphyleusi nomine haeredum non intelligantur , nisi deseendentes , excluduntur extranei.
I Emphyleusis , etsi absolute haereditaria si , tamen in personam potentiorem transferri non potest . magisque privilegiatam, V. C. Ecclesiam , civitatem. Ratio: Quia proprietarii conditio deterior redderetur tali alienatione , cum dissicilius emphyleusis ad eam
N B. Si bona alicujus ob crimen consscentur , con
148쪽
suetudine rereptilm est, ut emphuleuis, S lauda Ee-elcliastica ita tim ad Ecelesiam revertantur. is Si emphyleuta Resigronem profiteatur , quae ca-nax est immobilium tinnorum , transit emphyleusis adb lonasterium, si sit ex pacto ad dies vitae 1 si haereditaria , tune post mortem Religiosi debet .endi :
Da alioquin omnem spem proerietarius amitteret a
cipiendi laudemium . Quod ii Religionem ingrediatur emphyleuta , quae ea pax non est stabilium bonorum , videlicet Sancti Francisci Capuccinorum , Me. Iesu , emphytress pertinet ad haeredes legitimos . Ratio : ι a Proselso talis Religiosi morti naturali aequipa-
N B. Et si in investitura expressum sit . ut emphyleusis non translatatur in Ecclesiam , non impeditur illa translatio in Nonasterium ι tum , quia iam est alienatio proprie , eum Nonasterium possideat locum Professi ; tum , quia prohibitio alienationis intellige
da eli de alienatione voluntaria , non autem de Ca ,
quae ex legis dispositione necessario fit; qualis est ista,
ut omnia bona protelli in Monasterium transeant. i 6 Pater uni filiorum donare , vel praelegare potestem phyleusin, si haete ditaria iit. Ratio: Quia eius m di bona censentur potius libera . seu altodiatia, quam emphyt cutica. Sin vero ex pacto, non potest in praeiudicium aliorum liberorum , nisi sit emphyleusis ni va , & primitus aequisita , idque cum consensu d
mini . Ratio . ia pater stipulando pro se , & filiis
luis censetur stipulatus eum dependentia liberorum a sua persona , ita ut nullum ius habeant ante mortem
N B. Emphyleusis mixta non potest praelegari eum diminutione legitimae aliorum liberorum . Si emphyleusis sit antiqua , ne quidem cum domini consensu uni liberorum praelegando aliis praeiudicare potest . Ratio et Quia post mortem primi aequirentis jus descendent bus acquisitum est ex vi primae investiturae. ir Si tempus jutis emphyleuti ei ad hominis vitam,
ad duas , aut tres generationes concessi , finitum sit , non tenetur dominus secundum Iuris rigorem agnatum proximum, quamvis idoneus si , investile , idque de aure , & non de consuetudine et Nam eontrahens cxcontractu non plus obligatur , quam inter Parici co
iis Laudem tum ex venditione standi emphyleuticit quando usus fructus a proprietate sejunctus eli) usus ructuario , non proprietarici debetur , V. C. patri , non filio ex bonis adventitiis. Ratio: Quia omne em tu urentum, proveniens ex re fructuaria , debetur usu.
N B. Si emphyleuta lando emphyteutico privatus est ob canonem non tolutum, meliorationes a domino reis petere non potest.
Ruriis in praxi obstreanae . I. Anim deteriendum hie pro pini est , quod eum eontra a
em Iteusiis maxime Ecclesiasti ea non, firmus, nisi νω quam seriptura , seu instra metito eontrahentium conventionis meruit explieatae, ut clare eae μυeu. 7. praefat. hine i equitur ,
quod etiamsi aliquis ver igavit vel ad dandam rem , vel ad eam recipiendam in emphyleusim, di eonvenerit de obli- pationibus M. , possit nihilominus tuta meseientia resilire, si nondum stripto sanuς fuerit e tractus . Idem ex dictis videtur dicendum de omnibus contractibus stricti iuris .ll. inservet Consessarius emphyleutam si prope fit tempus ,
quo vel relinquere vult , vel debet rem emphyleutieam, multa toties permittere, ut valde deterior fiat, eam non excolendo ut par eit, vel nora reparando doemam , AG cum iiii latu fit m Cipere quos potest fructus . eo tempore quo ea mai vult . vel debet . In hoe igitur em ytevta graviter onerare potest suam constientiam, cum teneatur axius, vineas, domus saltem in si honitate conservare, ut supra dactum est, adeoque si, ut moris est, rem emphyleuticam deteriorem relinquat, obliget ad resti
III. Notet Deundo Consessarius etiam in annis steriliuin i
tetriam e monem exigi a Dominis directis, quod ex dictis iactis in possunt tuta conscientia. Neque Domini directi satis nostris Irisce temporibus possunt se desensera , quia em y temta annis uberram potest damnum, quod passus est. compensarenam annuuet canon mulicities istis esse gravi valde, ae minde etiam annis ubertatas, si computentur labores. R impensa emphyteu tae, q- pro eo remanere debent , non satis reputabuntur ad compedianda, quae passus est damna annis sterilitatis . Secus d cendum esset, si canon esset moderatus . videat er- , ne Oct. mini estia i , qui scient esse valde Potentioris em yleutis, ni mis exigant ecintra iustitiam. IV. In praxi etiam a d.ertendum Dominos directos . dum em. phyleuis ex ea cie non soluto cadit in commissum, nil eurare .la meliora mentis factis in re emphyleutina , quae cogitur de perdere emphyleuta ob suam paupertatem . Moneat igitur emtius L.ites , ut iuxta conscientiam melioramenta indebita compensent , ne ex aliorum linore , di impensis locupletioris fiant . cum maxime agatur de damno pauperum avertendo.
V. Mignum dearum est inconspauem in eo , quod emphrte
- maxime si sint rustici , rem emphvreut iram ad alios ΦΩ
trahant, vel oppignorando, vel in dotem partem tradendo &e. Quamvis enim haec fieri possint irreq.isito Domino . iuxta doctrinam supra explicatam ῆ nihilomniis iam e fieri μ. at fine ipsius damno . in praxi autem compertum est quod ita distrahendo partem rei emphyteu leae, successa temporis τῶ uti propria ab his , quibus t aur, di praecipue ab eotum
cessoribus praetenditur; ac ita confunduntue res emphyleuta ,
omnia iurgiis, di lituis, involvuntur . Debet ergo curare tamiatessarius , ut tiniusmodi taliter fiant , quod semper constet qM sint , ex emphyleuticae . qui earum fines Atavi. Solent multoues emphyleutae maxime idiotae alteri trade. re sive totam , si re partem rei em neuticae fine tautidae lis demit Domino directo . Hoe omnino repug t iustitiae ; sieut enim alia debita lalvenda sunt , etiamsi non petantur , ita tilaudemium ἰ nam recta alienatione rei emphytevticae statim eo sumit obligatio solvendi a novo emphuleuta laudemum . Et id verum est etiamsi in pruno contrasti eo emim Disset tu tram. serendi in quemcumque rem emphri ricam, nam semper intel ligitur id concessum fuisse ulεo iure Domini direm . No et id
Consessarius maxime Maralis; nam uelle mistici ab uno in ali εtransferunt res emphyteutica . vi I. Notet secunω Consestirius multoties Dominos directos gere ad expulsionem emptineutae propter canonem non sola rum . absque eo quod considerent an emphyleuta oessaverit a solutione propter Heri ut rem, aliasque graves necessitates . Iure ergo debet Dominum vires ram . quod si nou adsvit culpa mphyleutae, neque locum habet ipsius expulsiis , sed ex peruri debet ut emphyleuta possit sativiseere .
VI ll. Emphyleutae , quasi essent plenissime Domini rei emphy-
te ricae , illam non raro deteriorem reddunt in substantia . s. cidendo e. g. actores fructiferas . extirpando sylvas , ne ligendo debitas reparat ones , permittendo ab aquill notabiliter a m&ficari &e. Moneat ergo illos Consessarius teneri in conscientia in omnia haec damna reparanda, immo ad dimittendam emisti ut e fim, si ita se veste Dominus declaret . Perperam proinde se M. rerent, si vellent litibus se tueri, di tenere ut ad re Mimaas omnes expenus, quas Dominus directus tacere emeretur . ix. Solent etiam emphyleutae nolentes in emphyleusi perseverare , permittere ut res emphyleuti ea deterioretur . atque ita Dominus diriniit adigatur ad eos liberandos ab emphyleusi . si in t ergo Confessarius graviter debet increpate Dominos dilectos. qui propter modicam deterioritatem agunt in iudicio contra pauperes emphyleutas ad eos expellendos et & ita ispe evenit .suia non habent pecuniam , qua se defendant i ita graviter o iurgare debet emphyleutas, qui praedicto modci se gerunt, illosque monere, quod est iiii librium ab emphyleusi recedere. A quod non seium perseverat in illis obligatio annat canonis sol Wendi. sed etiam resareiendi damna ob deteriorationem . Suadeat emolitis amitabiliter agere eum Dominis directis.
1 UTud im csie dictum a fide, sin fidei latest veluti
Γ donatio, ae beneficium est, ob quod fidesitas ,& personale obsequium a vasallo exigitur. a Feudum eum emphyleusi convenit. i. Quia utrumque eonstituitur in re immobili . a. Utrinque transse tur usus fruetus in vasallum , manente proprietate domino. 3. Vasallus etiam , uti emphyleuta , investiri debet , sive in pyssessionem mitti , vel eorporaliter , vel per iuris fictionem , tradendo annulum . ensem , ut aequirat ius ad rei possessonem . 4. Vasallus non potest alienare seudum sine eonsensu domini; alioquin eadit in commissum, & alienatio irrita est. 3 Feudum magis alienari prohibitum est, quam e
phyleulis , quovis titulo oneroso, seu gratuito, etiam ne quidem quoad dotem . Consuetudo tamen permittit, ut domino non requisito terras incultas possit ad lo gum temPus locare , in emphyleusin date, imo etiam
alium vasallum sibi subinlaudate . Omnia tamen sine praejudicio domini fieri debent. 4 Duplex est seu dum , novum , & antiquum . N vum est , quod primo alicui aequis tum est benefieio
solius conserentis. Antiquum, quod ab ascendente iure agnationis ad alterum transmissum suit. Item aliud
est i reditarium c E Iehen quod alicui simpli iret concessum est pro se , & haeredibus . Aliud pentiliistium , seu ex pacto , de providentia i Stammtehen a quod concessis est alicui pro se, & solis filiis . Nam
appellatione liberorum in materia laudati veniunt soli masculi, & non sceminae , nisi specialis earum mentio fiat. Et licet taminarum mentio fiat , tamen non admittuntur, nisi in desectum mastuloriam. Mynsnger . 3 De laudo novo vasallus eum domini eonsensu disia
ponere potest , ctiam non requisita voluntate agnat
rum. Ratio i Cum enim in hoe seudo descendentibus,ves agnatis nondum ius aequisitum fuit , ideo primus
aequirens de eo , ranimam de re sua , pro arbitra
tu diwnere potest . Excipe r Nisi laudum novum coneestum sit speeiali favore alterius filii , vel ita ,
ut sit instar antiqua ; tune allanari non potest eum praejudicio filiorum , mit eoi latetalium , qui ab e dem illo commiui stipite , patre, avo , Pr Vo e
149쪽
De studo proprie haereditatio vatillos suopte arbitratu disponere potest. Ratio: Quia tale fcudum ra. tione primae invelliturae ad quoscunque etiam extra. neos devolvi potest , reservata domino directo fidelitate, a studi successore praestanda. I De studo antiquo ex pacto vasallus non potest disponere sine renuntiatione renatorum , etiam cum mini eonsensu. Ratio 1 agnatis ex pasto , &vrovidentia mimi tum conterentis , tum acquirentis aus acquisitum est, cui pa m , vel dispositio post rior obesse non debet. Potest tamen valallus ex fructibu, studi disponere ad vitam suam. 8 tina seudalia ex pacto , sicut di empbuleutica , omnino separata sunt ab haereditariis , seu allodialibus , nec possunt eonfiscari, eo quod nulla bona possunt eonfiscari , nili ea , quae possuut devolvi ad cra
N B. I. Rudalta hona non possunt computari tilio in legitimam. Deinde proximus agnatus repudiata hasta reditate in seudo succedere potest i quia an studo a liquo ex pacto iure agnationis , & non aure haereditatis succiditur . Eadem ratio est de emphyleusi eo cessa alie ui pro se , di filiis , non exprimendo , quod debeant esse haeredes. NB. E. Bona fel alia non veniunt in genetali M. porum obligatione, aut hypotheca. o Feudum disteri ab emphyleusi , quod in emphyis telisi annua realis pensio solvitur , in studo autem plexumqtae obligatio personalis tantum est , honorem, ae 'everentiam domino praestandi , ae defendendi contra omnes modo licito . Porro vasallus non tantum primus, sed etiam filius, aliusque successor intra annum.& diem fidelitatis juramentum domino praestare de. raci, & investiturae renovationem, praestito iuramento. Percte cogitur . nisi iusta causa excuset . Iterum , si dominus moriatur, vasallus intra diem , & annum ab haerede , aliove surcessore illius investituram petere , di fidelitatem iurare eogitur; alioquin scudo privatur, saltem per Judie is sententiam . In quibus da in etiam studis consuetudo est , ut vasallus in recognitionem dominii directi realem pensionem praestet non tantum, cum novus vasallus iiivcstitur . in . fali , sed etiam cum mortuo domina alius eidem succedit , in Heraen- fati. In quo diserepat ab emphytenta, qui laudemium semel tantum, cum investitur , pendere cogitur. Io In seudo iure communi sceminae non succedunt ,
nee Clerici in baeris eonstituti . nee Religiosi . nee I piscopi ι quia servire non valent : Nisi i eulum exprima sua inititutione , & voluntate conflarentis Ecclesiasticae dignitati annexum sit . ii Illegitimi quodue, quamvis per Prinelpis rescriptum legitimati, a leudis excluduntur e Nili expressa mentio fiat, quia etiam studi capaees esse debeant .
Legitimati tamen per lubsequens matrimonium admittuntur . At vero in emphyleusi etiam naturales liberi
succedere possunt: Nisi sit Lecletiastica , a qua illegi.
timi omnes exeluduntur. Ia Feudum a vasalla aufertur ob erimen ingratitudinis erga dominum situm . t. Si mortuo domino v a.
saltus intra annum, & diem haeredem , vel successorem illius non ali erit, ut situlitatem polliceatur, & inve nituram petat, vel per se, vel per Procuratorem suum. a. Si vasallus dominum suum in praelio dimiserit, aut de insidiis domino paratis dominum certiorem non reddiderit. Si uxi ri, filiae, nurui, sorori in domo domini sui adhue manenti se immiscuerit . q. Si e ditionem studi salse inficiatus fuerit . Requiritur tamen Judi eis sententia. Nu. Si vasallus ira in dominum peterverit , ut se dum a mittere debeat. non ad proximos , sed ad domianum VPertatur, ut saltem hane habeant suae injuria u
De Deposito. a 'N deposito quod alicui eustodiendum datum est L dolus , non eulpa nisi quae secundum praesumptionem dolo aequiparatur, praestanda uenit r Nisi de culpa conventum fuerit c nam contractus ex conventio
ne legem aeeipiunt & mercedem pro depositi e
Quod si quis expreue praedixerit , se damnum non Iraestiturum , secuto damno sine eulpa in conscientiae
N B. Ut is , apud quem res deponitur , obligatio-
Dem contrahat, necesse est . ut eius euram suscipiat , conventione vel expressa, vel tacita .
Quod si ei sta deposita fuit, S, qui deposuit, que ratur, aliquid ex ea omissum esse, ipsi ineumbit is batio , talem rem in cista fuisse. a In contractu deposti adeo Mes servanda est , ut etiam suti deponenti restituere debeas i Nisi dominus
3 Depostarius absque eonsensu domini expressis , vel tacito re deposita uti prohibetur; alias incurrit crimensulti. 4 Caesareo Iure prohibitum est , ne pecuniae publicae titulo mutui , alteriusve contractus exponantur .
Fortasse tamen ossicialis a culpa mortali excusari potest . si in aliquo casu certum sit , nee Magistratui , nee subditis ullum in ea re damnum inserri , aut luerum deeedere a imo, etiamsi Magistratus expresse prohibeat , non est mortale , modo aeque bonae pecuniae tempore solutionis in promptu sint.1 Depositarii possunt esse omnes c Cleliei etiam , &taminae qui judicii discretionem habent . Religiosi male saeiunt , si sine consensu Praelati fiant depositarii.
6 Lee Iesia, vel Monasterium non tenetur , si depositum dolo. aut culpa lata Clerici. vel Relieiosam in sum fuerit: Nisi Capitulum eonsenserit in depositi susceptionem. Quod etiam dicendum de Praelato , apud ruem res deposita suit : inta delictum personae non
ebet redundare in detrimentum Eeelesiae. 7 Sequestrum species quaedam depositi est. Sequesterdicitur, apud quem plures eandem rem , de qua con troversia est, deposuerunt. B. Sequestratio duplex est , voluntaria , di necessaria. Voluntaria . sen quae partium consensu fit , canatura est, ut eum apud sequestrum res deposita manet, nisi alitet conventum fuerit, neuter possidere censeatur: Quia ei postea a sequestro tradenda erit , qui post eausae cognitionem superasse eensebitur . Necessa ria est . quae a Iudice certis casibus fieri potest, videlicet, si periculum sit , ne res pereat per fugam , per absumptionem, per dilapidationem 1 item , si maritiis
ad inopiam vergat , iplius bona pro dote sequelitari
possunt. Ruria in praxi observanda .
I. Dum in deposito non eo Qxtur depositatio usus rei , -- servet Consessarius , quod si de potitarivs ea utatur . debet lolve Te Domino pretium usus ipsius rei , quando non possit imicaretlominum saltem tacite in eum usum consensisse. vel quod trahiI curet ae metio usus , quamν is aegre tulerit ae positarium re sua usum Diti. II. Neminisse etiam debet Conse mari u ouod si inpolitarius utatur re usu consumptibili apud se deponia , ut pecunia . tritico die. S prctimis pereat , minuatur &e. , perit , vel mi nuitur ipsi depositario ἔ per line enim quod huiusmodi rebus utatur, ipsarum acquirit dominium , atque ita ipsi pereunt. III. eruet Confessarius , quod si perierit res deposita . Pro Deo conisentiae non de t attendere nisi an perierit ex culpα gravi theologica ipsius Depositarii . Hine si ex mera oblivione in loco publico reliquerit rem depositam, ae proinde suerit fur to sublata, non proinde in soro conscientiae ad restitutionem tenetur et M res depostis fuisset pretiosissima .
De Mandato , Procuratore , SIndico.
i Andatum est officiis ab eo ,
t L M, erae uendum . Quod si ruerces interveniat, in locationem trantit. Remuneratio tamen mandatario sacta non est ita stricte debita , ut compens tioni locus esse possit . N B. I. Salarium Advocatorum , Procuratorum νeonstituendum ad Iudicem pertinet. B. 2. Inter mandantem , & mandatarium conVen tio intervenire debet, saltem tacita. a Mandatarii ossicium est , ut mandatum fideliter exequatur; alioquin famae perieulum est incursurus. Mandans ratum habere debet , quod n ,mine eius mandatario gestum est i Praeterquam s lines mandati excessit ; nam gesta contra , vel praeter formam man dati irrita sunt. V. C. Si a me justus equum venderς aureis loci. vendidisti m. non teneor tatam habere venditionem. Si autem pluris vendidisti , U. C. IIo. non centeberis fines mandati transgressus 1 restituendum
tamen est illud , quanto pluris venditum suis et Nindominus contentus esse videatur.3 Maadani mandatarium indemnem servare dubet 3
150쪽
remini enim ossicium sui im damnosum esse debeti Nisi salarium interveniat. Undc famuli amittentes ensem in via non possunt eum exigete a domino .
r m -- intariant , in ima si is obtulit , nil poste pio suis operibus maerendue . nam, em stictis, gratuito
1eatiovem , habere saltem debebat.
1 Mandatum aliud est generale, aliud speciale . Generale non extendit se ad ea, quae speciale mandatum exigunt; qualia sunt, facere alienationem , transacti nem, oppignorationem. Excipe: Nisi genera e mcnda tum fiat eum Hostare pirata , ae libera, V. O. Syndiucis. & Administratoribus civitatum. N B. Litterae credentis , in quibus generatim continetur , ut offerenti eas plena fides habeatur, non obli-pant serit tem . Secus vero . si fides litteris habenda magis specifieita sit: V. C. Lamri huic plene a me missoremato buletis omnem pdem.
6 Mandatum per revocationem exspirat, I. Si res integra sit. Tune autem Ies integra censetur , cum non-oum coepit mandatarii interesse . Quod si negotium coeptum suerit , revocari non potest . 1. Per rennntiationem. 3. Morte mandantis re integra . Excipe executionem dotis ob specialem favorem dotis, & piarum caularum, U. C. eleemosynae. q. Morte mandatarii. Procurator est . qui aliena negotia mandantis do mini adminisseat . Alius est generalis , alius specialis . Et Procurator debet exhibete litteras , di formam
Porro Procurator alius est ad lites, sive judicia se, bet esse Major γ, alius ad negotia . Procurator ad lites non potest alium substituete, nisi id mandato eon- uineatur, aut in propria eausa. 8 Procurator ad lites differt ab Advoeato 3 quia eum Procuratore contrahitur, &mandati aesta in eum competit, quandoquidem litem alterius absentis nomine proseqtiendam sponte suscepit e Advocatus vero obligatione mandati non conitringitur , sed elienti in judicio praesenti patrocinium, & detensionem praestat.
o Procurator nem esse cogitur: Quia uti nemo invitus contrahere emitur , ita etiam nemo orietum Procuratoris suseipere cogitur. Sed Advoeatus ad defendendas personas miserabiles a Iudice eom Ili m est , a divitibus salarium juste accipit. Io Irritum est pactum , quod voeant de quota litis
obtentae solvenda Advocato , videlicet , ut certa nars ejus , quod ex lite moventum eth , Procuratori cerat. Certa ouantitas tamen pro victoria obtenta promissa
potest lotria modo id sit moderatum, & lege speciali
non prohibitum. ii taeticus in Saetis , & Benefietatus in eausa ei. vili, si aliena iit, Procurator, vel Advocatus esse non potest a potes tamen in causis Ecclesiasticis , vel e
- a Aliquoties tamen id eo editur Clerieis ex ,, dispensatione speciali Romani Poentifieis in favoremis Sacerdotis saecularis paupereuli , cum certis tamenis limitationibus , ut in causis eriminalibus reis tan- ,, tummodo patrocinentur , di tandiu munus illud in ,, tribunalibus lateis exererant , qtii adusque non pr , , videantur de Eeclesiasticis reditibus utque ad eon- ,, gruam sustentationem , vel beneficium residentialem obtineant. Ita Bened. XIV. de Synod. Diceces. l.
in Religiosis munus Advocati omnino prohibetur ;praeterquam in causis sui Monasterii. ia Syndieus dicitur Procurator alicujus Communia
I Proeurator , vel mandatarius , si se habeat ut metus intrenurtius , V. C. ad prolem Baptisnio susei. piendam , ad matrimonium nomine Regis contrahe dum , sibi nullum jus, aut obligationem acquirit, sed tantum demino suo. seu Principali., Quod si vero aliquis mandatum quidem ab altero
habeat contrahendi, V.C. merces emendi, contractum tamen nullo expolito mandato veluti suo nomine cela.
bret , talis non istum ius , & obligationem sibi ipsi aequirit, sed etiam exreutio sententiae in eiusdem h nis fieri solet , lieri postea aetione mandati hoc iplum
Regula in praxi inerva a. r. solent alim se simule offerre ad alteriu urandarum exeaquendum, ut illius Drat Lin aequirant M. Interim sub pristina uotum lationam . operarum die. sibi occulte compensant , meris cedem sibi tribuemla iuxta labores , di dies quos pro insuimerent . Advertat igitur Conserinus , demptis evensit necessariis facienda tu ex itio e mandati. M quas certo ten
De Actiora ex jussu , O de in rem verso.
t g Ontrahens eum eo , qui in altoius potestate est , interdum actionem aequirit adversus Aminum , sive eum, qui illum in potestate habet, sive ex iulsu, sive de in tem verso . Vel enim, qui in potestate positus est . voluntate, & iussu domini, patris, Praelati, contrahit, vel sine eius iussu. Si iussu, interdum est jussus diretius : Quo easu eoempetit actio ex jussu adversus dominum , patrem, Praelatum , in soliis dum , quatenus iupt, seu intra fines , & formam jussionis . Interdum intervenit iussus interpretativus , Puta , si postea ratum habeatur 1 in his quoque actio ex jussu eompetit. et Hue spectat actio exere itatoria , R Bastitoria ex iussu ; fi quis videlicet maritimae , vel terrestri nego tiationi alium praeposuit, censetur ratum ha re, qui quid in tali negotio gesserit , dummodo fines negotii non excelat. competit tunc actio adversus praepone rem , tanquam ex jussu generali. 1 Inter mandatum , & jussum hoe interest . quod iustum neres statem imponit c U. C. servo , sed man. datum libere suseipitur. Quod ad actionem de in rem verso attinet , si personae in potestate alicujus positae sine iussu ejus expresiis , vel tacito contraxerunt , tune absolute loquendo non obligatur Praelitus V. C. ex eontractu Religios, pater ex contractu silii, famuli, sed sbium , quatenus in rem eius aliquid versum esse demonstrati potest . Monasterium non obligatur ex contractu . aut delicto Religiosi, exceptis casibus . I. Si Religiosus communicato eonsilio eum Praelato , di Capitulo delictum commisit r Quia delictum Praelati . & Capituli noeeemelesiae . a. Si Religiosus administrationi praepositus aliquid egit , aut eontraxit seeundum limites commis sionis, & ossieti. si Religiosus, in Academia, vel alibi eum licentia Praelati degens, sumptus iaciat, vel pecunia1 mutuo accipiat secundum quantitatem illi de .
N B. In rem alienius aliquid versum esse est , si
quid vel domino utilitet eomparatum , vel in quoscumqtie sumptus necessarios , aut utiles domino expensum suit . Non eensetur aliquid in rem meam versum esse , nisi quatenus exinde Ioeupletior factus sum . O di famulus vinum numerata pecunia domino emere iussus , impetrata fide de solutione , meuniam intercipiat , & aufugiat. venditori eontra dominum ne que ex Iulsu , neque de in rem eius verso actio com--eI potest . Non de in rem verso i Quia l. 3. s. se a fi lie, v. de in rem verso : AEquum nou est , ut vel credulitas creditoris domino obsit . vel radliditas se H noceat; quare curiosus creditor esse debet , quo omiatur . Nee ex iussu : Quia dominus nan iussit , ut Obligatio mutui, seu crediti contraheretur, sed ut ρο-
Actio, quod Iussu , seu exereitatoria, seu instit . Ha commodior est, quam actio de in rem verJo. Nam stulte quis saceret , si omissa actione , per suam mox totum a domino propter voluntatem , & iussum eius conlequi potest , adigat se ad dissimitatem probandi , rem creditam in utilitatem domini versam suisse.
De Negotiis gestis , asilisque obligationibus ex
quasi contractu. I absentis negotia gerenda utiliter suscepit ,
is actionem negotiorum acquirit, etiam eon tra ignorantem , qua compellitur, rem gestam ratam habere, item expensas necessarias , damnum praestare s& compensationem laboris sacere. Et id utilitaris eas sa receptum est, ne assentium desererentur negotia, qua
fame nemo curatarus esset , si de eo , quod --- set , nullam lusiturus esset actionem . Et comperit haec acti' negotiorum gestorum , tametsi negotii even tus infelix fuerit, dumnodo negotii gestor prudenter s& utiliter egerit, V. C. Si Muum Titii de manu suris , aut militis, tanquam illius negotium Miturus , exiguo